شرب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-ر-ب24 sîga, 62 mücavir kök, 34 ayet, 22 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بردلبنشربشَرَابُهُأكلفَشَارِبُونَسقيلذذمَشْرَبَهُمْشَرَابًاعينحمموَاشْرَبُواحلي

KökSîga 24Ayet 34Sure 22Mücavir 62

▶ Ağı aç (3B)

شرب

ش - ر - ب

KÖK
  • 39 geçiş
  • 34 ayet
  • 24 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: İçecek

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.395 harf
باب الشين والراء والباء معهما ش ر ب، ش ب ر، ب ر ش، ب ش ر، ر ب ش مستعملات شرب: شَرِبَ شَرْباً وشُرباً. والشِّرب: وقت الشُّرب. والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرَب منه، ويكون مَوْضِعاً ومَصْدراً، قال: ويُدعى ابنُ مَنْجوف أمامي كأنّـه خَصِيٌّ أتى للماء من غير مَشْرب والمَشْرَبُ: الشُّرْبُ نفْسُه، والشرابُ: اسمٌ لما يُشرَبُ، وكل شيءٍ لا يُمضَغ فإنه يُقال فيه: يُشرب. ورجلٌ شَروبٌ: شديد الشُّرب. وماءٌ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.299 harf
شَرِبَ الماءَ وغيره شُرْباً وشَرْباً وشِرْباً. وقرئ: "فَشارِبونَ شَُِرْبَ الهِيمِ" بالوجوه الثلاثة. قال أبو عبيدة: الشَرْبُ بالفتح مصدرٌ، وبالخفض والرفع اسمانِ من شَرِبت. والتَشْرابُ: الشُرْبُ. والشَرْبَةُ من الماء: ما يُشْرَبُ مرة. والشَرْبَةُ أيضاً: المَرَّةُ الواحدة من الشرب. والشِرْبُ بالكسر: الحظُّ من الماء. وفي المثل: آخِرها أقلَّها شِرْباً. وأصله في سَقْي الإبل، لأنّ آخرها يَرِدُ وقد نزِفَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.689 harf
ش ر ب شرب ، شبر ، رشب ، ربش ، بشر ، برش : أَهمل الليث : رشب . ( رشب ) : وروى أبو العباس ، عن عمرو ، عن أبيه ، أنه قال : الْمراشِبُ : جَعْوُ رُؤوسِ الخُروس ، والجَعْوُ : الطِّين ، والْخُروسُ : الدّنَان . شرب : الحرانيّ ، عن ابن السكيت ، قال : الشَّرْب : مَصْدَر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً ، قال : والشَّرْبُ أيضاً : الْقومُ يَجتَمعون على الشَّراب . وقال الفراء : حدثني الكسائيّ عن يحيى بن
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.183 harf
(باب الشين والراء وما يثلثهما) (شرز) الشين والراء والزّاء أصلٌ يدلُّ على خلافِ الخَير، في جميع فروعهِ: من هلاك، ومنازَعة وغير ذلك. ومن ذلك قول العرب للعدوّ: أَشْرزَه الله، أي أهلكَه. ورماه بِشَرْزةٍ، أي مَهلكة. ويقال إنَّ المشارَزة كالمصاحبة والمنازعة. والمشارِز: الرجل السيِّئ الخلُق، الشَّديد الخَلْق. ومن الباب : أَشْرزت [الشيء([1])]، إِذا قطعتَه فلم تصلْه. (شرس) الشين والراء والسين أصلٌ قريبٌ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.266 harf
- الشرب: تناول كل مائع، ماء كان أو غيره. قال تعالى في صفة أهل الجنة: ﴿وسقاهم ربهم شرابا طهورا﴾ [الإنسان/21]، وقال في صفة أهل النار: ﴿لهم شراب من حميم﴾ [يونس/4]، وجمع الشراب أشربة، يقال: شربته شربا وشربا. قال عز وجل: ﴿فمن شرب منه فليس مني﴾ - إلى قوله - ﴿فشربوا منه﴾ (الآية: ﴿فمن شرب منه فليس مني، ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه﴾ سورة البقرة: آية 249)، وقال: {فشاربون شرب
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.517 harf
ش ر ب شرب الماء والعشل والدواء‏.‏ ورجل شروب وشريب وهو مـن الشـرب‏.‏ وسقانـي بالمشربـة وهي الإناء وهذا مشرب القوم ومشربتهم ومنه قيل للغرفة‏:‏ المشربة لأنهم كانوا يشربون فيها وهي مشاربهم‏.‏ وطعام ذو مشربة‏:‏ من أكله شرب عليه‏.‏ وهو شريبي‏:‏ لمن يشاربك‏.‏ وماء شروب‏:‏ يصلح للشرب مع بعض كراهة وله شرب من الماء‏.‏ ومررت بالشاربة وهـم الذيـن مسكنهم على ضفة النهر‏.‏ ومن المجاز‏:‏ قول ذي الرمة‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR16.238 harf
الشَّرْبُ: مصدر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً. ابن سيده: شَرِبَ الماءَ وغيره شَرْباً وشُرْباً وشِرْباً؛ ومنه قوله تعالى: فشارِبون عليه من الـحَميمِ فشارِبون شُرْبَ الـهِـيمِ؛ بالوجوه الثلاثة. قال سعيد بن يحيـى الأُموي: سمعت أَبا جريج يقرأُ: فشارِبون شَرْبَ الـهِـيمِ؛ فذكرت ذلك لجعفر بن محمد، فقال: وليست كذلك، إِنما هي: شُرْب الـهِـيمِ؛ قال الفراء: وسائر القراء يرفعون الشين. وفي حديث أَيـّامِ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR625 harf
* ش ر ب * * شَرِبَ * الماء وغيره بالكسر * شُرْباً * بضم الشين وفتحها وكسرها وقرئ ﴿فشاربون شرب الهيم﴾ بالوجوه الثلاثة قال أبو عبيدة * الشَّرْبُ * بالفتح مصدر وبالضم والكسر اسمان و * الشَّرْبَةُ * من الماء ما يشرب مرة وهي المرة من الشرب أيضا و * الشِّرْبُ * بالكسر الحظ من الماء و * الشَّرْبُ * بالفتح جمع * شَارِبٍ * كصاحب وصَحْبٍ و * المِشْرَةُ * بفتح الميم المشرعة وفي الحديث { ملعون من أحاط على
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR15.547 harf
شرب الماء وغيره كسمع يشرب شربا مضبوط عندنا بالرفع، وضبطه شيخنا بالفتح وقال: إنه على القياس، ونقل أيضا أن الفتح أفصح وأقيس. قلت: وسيأتي ما ينافيه. ويثلث، ومنه قوله تعالى: فشاربون شرب الهيم بالوجوه الثلاثة. قال يحيى بن سعيد الأموي: سمعت ابن جريح يقرأ: فشاربون شرب الهيم فذكرت ذلك لجعفر بن محمد، فقال: وليست كذلك، إنما هي شرب الهيم. قال الفراء: وسائر القراء يرفعون الشين. وفي حديث أيام التشريق أنها
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok31.686 harf
شَرِبَ 1 شَرِبَ ذ , (S, A, K, &c.,) aor. شَرَبَ , (A, K,) inf. n. شُرْبٌ and شَرْبٌ (S, A, Msb, K, &c.) and شِرْبٌ, (S, A, K,) agreeably with three different readings of the Kur lvi. 55, (S, TA,) the first of which (with damm) is that generally obtaining, (Fr, TA,) and is the only one admitted by Jaafar Ibn-Mohammad, notwithstanding which the second form (with fet-h) is said by MF to be the most
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.961 harf
شَرَبَ شَرَبَ U ( n. ac. شَرْب 1 ), a. Understood, apprehended, comprehended, grasped. _ast; شَرِبَ شَرِبَ A ( n. ac. شَرْب 1 , شِرْب 2 , شُرْب 3 , مَشْرَب 17 , تَشْرَاْب 62 ), a. Drank; imbibed; sucked up, absorbed. b. Was, became thirsty. c. [ coll. ], Smoked ( tobacco ). شَرَّبَ شَرَّبَ II , a. Made, gave to drink; watered; soaked. b. Sweetened ( waterskin ). أَشْرَبَ أَشْرَبَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR52.644 harf
شرب شَرِبَ - يَشْرَبُ - شُرْب - شَرَاب- مَشْرَب - مَشَارِب - شَارِب - شَارِبِيْن - أََشْرَبَ - يُشْرِبُ، أُشْرِبَ - يُشْرَبُ شَرِبَ - يَشْرَبُ +كائن + شيئاً: يدخل شيئاً سائلاً من ماء أو شراب أو مشابه إلى جوفه عن طريق شفطه بفمه وبلعه، فيدخل ويتشرب ويتخلل بين أجزاء وخلايا جسده شَرِبَ - يَشْرَبُ +كائن + شيئاً + من شيء: يشرب جزءاً من شيء أو
Tamamını oku

Sîgalar(24)

Mücavir kökler62 mücavir (279 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أكل

    11 ortak ayet · Ekel pas demektir

  2. سقي

    5 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  3. هنأ

    3 ortak ayet · “Hena” hurma salkımı demektir

  4. حمم

    4 ortak ayet · Hümem kömür demektir

  5. لبن

    2 ortak ayet · Süt demektir

  6. موه

    5 ortak ayet · Su

  7. عين

    5 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir

  8. سوغ

    2 ortak ayet · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir

  9. لذذ

    2 ortak ayet · “Rezak” tatlı üzüm

  10. فجر

    3 ortak ayet · Fecr Yarık demektir

  11. برد

    2 ortak ayet · Gocuk demektir

  12. حلي

    2 ortak ayet · Hilye takı demektir

Geçtiği ayetler(34)

  1. … عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Ve içinHani, bir vakit Musa, kavmi için su arayınca; asanla taşa vur, demiştik de, taştan oniki çeşme fışkırmış, her zümre su alacağı yeri öğrenmişti. Allah’ın rızkında yeyin, için, yalnız yeryüzünde bozgunculuk yaparak, karışıklık çıkarmayın.

  2. … فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ …

    Ve içinOruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

  3. يَابَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ

    Ve içinEy ademoğulları; her mescide güzel elbiselerinizi giyinerek gidin; yeyin için ama israf etmeyin. Çünkü O; israf edenleri sevmez.

  4. كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

    Ve içinİşlediklerinize karşılık afiyetle yeyin, için.

  5. كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ

    Ve içinGeçmiş günlerde peşinen işlediklerinize karşılık afiyetle yeyin, için.

  6. كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

    Ve içinİşlediklerinize karşılık afiyetle yeyin, için.

Sîga sayfası: لِلشَّارِبِينَ
Sîga sayfası: فَشَارِبُونَ
Sîga sayfası: مَشْرَبَهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشرب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerورد, نهل, سقي, جرع
Zıt Kökظمأ
Çekirdek Özet 1Sıvı bir maddenin çiğnenmeksizin doğrudan boğazdan geçirilerek bünyeye çekilmesi ve içe nüfuz etmesi
Çekirdek Özet 2Canlılığın temel gereksinimi olan suyun alınması, nimet ve azap içecekleri üzerinden ontolojik durumun ve amellerin karşılığının tecessüm etmesi, bir sevgi veya fikrin kalbe tümüyle işlemesi
Çekirdek Özet 3Bünyeye dahil edilen ve içselleştirilen maddî veya mânevî girdinin şahsiyeti, hukuki statüyü ve nihai akıbeti doğrudan belirleyen bir dönüşüm unsuru olması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel su tüketimine indirgenerek içe işleme, özümseme, hisse/pay ve zihinsel-kalbî nüfuz boyutlarının göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شرYayılma, açığa çıkma, yarılma, dağılma ve dışa doğru uzanma (شرح, شرع, شرق, شري)بYayılma ve açılma hareketini içeriye doğru yönlendirip bir kap veya beden dâhiline hapsederek sıvının bünye içine nüfuz etmesi anlamını oluşturmuştur.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikDudak ve diş hattından geçen, sıvı akışını sınırlandıran veya yönlendiren başlangıç temasını simgeler.
رİnsan başı; baş, ilk, üstSıvının baş, ağız ve boğaz bölgesinden aşağıya doğru iniş hareketini ve canlı bünyenin merkezine yönelişini temsil eder.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaDışarıda olan akışkan maddenin kapalı bir mahalle, mideye veya iç bünyeye alınarak orada yerleşmesini ifade eder.
شربDışarıdaki akışkanın ağız ve baş açıklığından geçirilerek iç mekâna ve bünyeye hapsedilmesiSıvı bir maddenin dış âlemden alınıp bedenin veya bir nesnenin derinliklerine nüfuz ettirilerek onun ayrılmaz bir parçası kılınması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇiğnemeye gerek kalmaksızın akışkan bir sıvının ağız yoluyla boğazdan geçirilip bedene alınması; devenin veya davarın suya kandırılması ve hurma diplerine su birikmesi için açılan havuzcuk.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi el-A‘şâ içki ve meclis bağlamında kökü topluluk ve içiş haliyle anmıştır: فقلتُ للشَّرب في درنا وقد ثَمِلُوا / شِيمُوا وكيف يَشِيم الشارب الثملُ
Erken Arapça kullanımHüzeyl kabilesi şairi Ebû Züeyb el-Hüzelî bulutların denizden su çekişini bu kökle tasvir etmiştir: شَرِبنَ بماءِ البحرِ، ثم تَرَفَّعَتْ / مَتى حَبَشِـيَّاتٍ، لَـهُنَّ نئِـيجُ

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde شرب kökü, özellikle Orta ve Güney Sami kollarında sıvı tüketimi ve içme eylemini ifade eden arkaik bir kök olarak yer alır. Batı Sami sahasında İbranice ve Aramice gibi dillerde su içme eylemi için daha ziyade š-t-y (İbranice šātāh שָׁתָה) kökü yaygınlık kazanmışken, Arapça ve bazı Güney Sami lehçelerinde شرب kökü hem genel akışkan alımını hem de sıvının dokuya veya kalbe nüfuz etmesini içine alacak biçimde semantik çekirdeğini korumuştur. Akatçada doğrudan bu kökle düzenli bir fonetik ses denkliği gösteren bir içme fiili yer almamakta, içme eylemi šatû kökü ile karşılanmaktadır. Arapçada kök, sadece biyolojik bir yutma hareketini değil; boyanın kumaşa, suyun toprağa veya sevginin kalbe sinmesini de kapsayacak biçimde fiziksel ve metaforik bir emilim matrisine genişlemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönشرب fiili ve türevleriÇiğnenmeyen her türlü akışkanın yutulması, kumaşın rengi emmesi, devenin su nöbeti ve hisse anlamlarına genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arapça ortaklığıKuzeybatı Sami dillerindeki yaygın š-t-y karşısında, sıvının içe nüfuz etmesi nüansıyla belirginleşen bir Güney-Arapça ortak mirasıdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik hipotezleriSıvıyı içine çekme, emme ve ıslanma ekseninde bazı Çadik ve Kuşitik formlarla kıyaslanmışsa da düzenli ses denkliği sınırlıdır.Muhtemel

Kaynak David Cohen, Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شربAnlamlıİçmek, nüfuz etmek, paySıvının içe çekilmesi, su nöbeti ve hissesi.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
شبرAnlamlıKarışlamak, bağışta bulunmakBir şeyi karış ile ölçmek veya birine ihsanda bulunup pay vermek.Kur'an'da geçmez; ölçü ve taksim yönüyle hedef kökteki «şirb/hisse» ile kavramsal yakınlık taşır.
رشبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte anlamlı bir kök kaydı bulunmamaktadır.Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı.
ربشAnlamlıAlacalık, renklilikBir nesnenin veya hayvanın üzerinde farklı renklerin birbirine karışması.Kur'an'da geçmez; boyanın dokuya karışması yönüyle hedef kökün «işrâb» manasıyla kesişir.
بشرAnlamlıSoymak, müjdelemek, beşerDerinin açığa çıkması, sevinçten yüzün parlaması ve insan nesli.Kur'an'da geçer; dış yüzeyin ortaya çıkışı iken hedef kök içeri nüfuz edişi gösterir.
برشAnlamlıNoktalı ve alacalı olmakDeride veya tende beneklerin, lekelerin bulunması durumu.Kur'an'da geçmez; renklerin ve lekelerin iç içe geçmesi bağlamında dolaylı yakınlık.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شربMerkezSıvı tüketimi ve içe almaSıvının çiğnenmeksizin doğrudan bünyeye çekilmesi, emilmesi ve içine nüfuz etmesi.Genel içme fiili ve su hissesi.
وردKomşuSuya varma ve yönelmeSu kaynağına doğru bizzat hareket etmeyi ve oraya ulaşmayı ifade eder; içmenin kendisini değil suya erişimi bildirir.Kaynağa iniş ve varış eylemidir.
نهلKomşuİlk yudumu almaSusuzluğu gidermek için suyun başına varıp içilen ilk yudum veya ilk içiş safhasıdır.İkinci içiş olan «‘alel» öncesi ilk içmedir.
سقيKomşuİçirme ve sulamaSıvıyı bir başkasına sunma, aktarma veya bir araziyi/hayvanı su ile doyurma eylemidir; fail dışarıdan verendir.Dıştan gelen besleme ve içirme eylemidir.
جرعKomşuYudumlama ve zorla yutmaSıvının parça parça, boğazdan güçlükle veya tane tane yudumlar halinde geçirilmesidir.Zorlanarak ve tadından hoşlanmayarak içmedir.
ظمأZıtSusuzluk ve hararetBedenin suya şiddetle ihtiyaç duyması, iç hararetinin artması ve nemsiz kalması halidir.Sıvı yokluğu ve susama durumudur.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaشربİçmek, içine çekmek, paySıvıyı çiğnemeden yutma, bir fikrin veya boyanın içine işlemesi ve su sırası/hissesi.Kesin
Latincebibere, potare, imbibereİçmek, emmekBibere genel içmeyi, potare doymayı veya içkiyi, imbibere ise bir sıvıyı veya fikri bütünüyle içine çekip özümsemeyi karşılar.Güçlü
İngilizcedrink, imbibe, absorbİçmek, özümsemekDrink fiziksel tüketimi verirken, imbibe ve absorb kökün kalbe/dokuya nüfuz etme ve içselleştirme boyutunu tam yansıtır.Güçlü
Almancatrinken, saufen, aufsaugenİçmek, emmekTrinken standart içme eylemini, saufen hayvanların içişini ve aşırılığı, aufsaugen ise sıvının veya bilginin bünyeye emilişini ifade eder.Güçlü
Fransızcaboire, imbiber, absorberİçmek, içine çekmekBoire genel eylemi karşılar; imbiber bir sıvının dokunun içine işlemesini, absorber ise bünyeye katılmasını eksiksiz verir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ, تَشْرَبُونَBiyolojik gereksinim ve imtihan vesilesi olarak içmekDünyevî su tüketimi ve nehir imtihanında irade denemesi bağlamı (Bakara 2:249, Vâkıa 56:68).
مَشْرَبَهُمْ, لَهَا شِرْبٌHukuki hak, su hissesi ve içme mahalliToplumsal düzen, kabilelerin hak taksimi ve mûcize deveye ayrılan su nöbeti bağlamı (Bakara 2:60, Şuarâ 26:155, Kamer 54:28).
شَرَابًا طَهُورًا, لِلشَّارِبِينَUhrevî mükâfat ve arınma içeceğiCennet ehlinin lezzeti, saflığı ve manevi huzuru temsil eden içecekleri bağlamı (İnsan 76:21, Sâffât 37:46, Muhammed 47:15).
شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ, شُرْبَ الْهِيمِUhrevî ceza, azap ve giderilemeyen doyumsuzlukCehennem ehlinin iradeleri dışında içmeye zorlandıkları kaynar su ve susuzluk illetine tutulmuş develer gibi doymadan içişleri (En'âm 6:70, Kehf 18:29, Vâkıa 56:54-55).
وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُZihinsel ve kalbî nüfuz, özümseme ve saplantıBir inancın veya put sevgisinin kalbin tüm hücrelerine işlemesi ve kişiliği kuşatması bağlamı (Bakara 2:93).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRızık nazariyesi, uhrevî mükâfat ve cezanın mahiyetiHaram maddelerin rızık sayılıp sayılmayacağı ve cennet/cehennem içeceklerinin hakikati veya temsili oluşu.İçilen nesnenin kulun varoluşsal niteliğini ve ebedî karşılığını belirlemesi.
FıkıhHukukî su hakları (şirb hakkı), taharet ve haram içeceklerOrtak su kaynaklarının mülkiyeti, nöbeti (şirb), sulama önceliği ve aklı gideren içkilerin tüketim haddi.Hisseli mülkiyet, su tahsisi ve tüketimi yasaklanan sıvıların sınırları.
TefsirMecaz ve istiare tahlilleri, eskatolojik sahnelerBakara 2:93'teki buzağı sevgisinin kalbe içirilmesi istiaresi ve cennet/cehennem içeceklerinin tasviri.Suyun bedene sirayeti gibi mânevî hallerin ve inançların insan benliğine işlemesi.
HadisÂdâb-ı muâşeret, teşrik günleri ve su dağıtımıAyakta veya tek nefeste içmeme uyarısı, teşrik günlerinin yeme-içme günleri oluşu ve umuma açık suyun engellenmesi yasağı.Tüketim ölçüsü, itidal, nimetin idraki ve kamuya ait su kaynaklarının dokunulmazlığı.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalbî ve ruhî beslenmeİnancın içselleştirilmesiArınma veya sapmaMânevî girdinin (hidayet veya şirk) kalbin dokusuna nüfuz ederek kişiliği bütünüyle şekillendirmesi.Kesin
İlmiBiyolojik ve ekolojik döngüSıvı emilimi ve hidrolojik payCanlılığın sürdürülmesiHücre düzeyinde ozmotik emilim ve doğadaki su döngüsünün canlılar arasında dağıtımı.Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve kaynak yönetimiSu hisselerinin taksimi (şirb)Adaletin ve barışın tesisiKıt kaynak olan suyun kabileler veya topluluklar arasında çatışmayı önleyecek hukuki kurallarla paylaştırılması.Kesin
İktisadiÜretim altyapısı ve tüketimSulama hakkı ve temel tüketimSürdürülebilir refahTarımsal üretimin esası olan su nöbetinin mülkiyete ve ticarete konu olması, temel tüketim maddesi niteliği.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerOzmoz ve kılcallık (kapilarite)Bir sıvının yarı geçirgen bir zardan derişim farkıyla geçerek bir ortama tümüyle yayılması ve homojen biçimde nüfuz etmesi hadisesidir.Güçlü
Beşeri bilimlerİçselleştirme ve asimilasyonBireyin dışarıdan gelen kültürel, fikrî veya ideolojik unsurları sorgusuzca özümseyip kendi benliğinin ve kimliğinin ayrılmaz bir parçası kılması sürecidir.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece susuzluğu gidermek amacıyla yapılan mekanik bir eyleme (su içmeye) veya gündelik içecek tüketimine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; fiziksel su ihtiyacından hukuki su nöbeti ve hissesine (şirb), oradan cennet arınmasına, cehennem doyumsuzluğuna ve bir inancın kalbin kılcal damarlarına kadar işlemesine (işrâb) uzanan çok katmanlı bir emilim ve nüfuz sürecini ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBakara 2:93 gibi ayetlerde geçen kalbe nüfuz etme boyutunun kavranamaması; cennet ve cehennem içeceklerinin amel-ceza ilişkisindeki tecessüm edici rolünün sıradan bir menü tasviri sanılması; hukuki su hakkı (şirb) ayetlerinin toplumsal adalet boyutunun ıskalanması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Maddî olan ile mânevî olanın nasıl iç içe geçtiğini; bedene giren bir sıvının biyolojik tesirinden kalbe giren bir fikrin ontolojik dönüşümüne kadar «içe nüfuz etme» ve «pay alma» yasasını açıkladığı için temel önemdedir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İmtihan sahnelerinde irade ölçümünün yapıldığı ayetlerde (Bakara 2:249); kaynak paylaşımı ve adalet bildiren kıssalarda (Şuarâ 26:155, Kamer 54:28, Bakara 2:60); eskatolojik mükâfat ve ceza tasvirlerinde (İnsan 76:21, Vâkıa 56:54-55) ve kalbî saplantı tahlillerinde (Bakara 2:93).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tüketim eyleminin sadece biyolojik bir zorunluluk olduğu zannını yıkar; bireyin içine aldığı, özümsediği ve hisse edindiği her şeyin onun ahlakını, bilincini ve nihai kaderini inşa eden bir içselleşme süreci olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSıvı bir maddenin boğazdan geçirilerek bünyeye alınması, bir nesnenin sıvıyı çekip içine hapsetmesi ve suyun nöbetleşe payı.
  • Soyut anlamBir fikrin, inancın veya duygunun zihne ve kalbe sızarak benliğin ayrılmaz bir parçası haline gelmesi, içselleştirilmesi.
  • Sistematik karşılıkDışsal bir girdinin alıcı bir sistem tarafından emilerek sistemin iç dengesini, kimliğini veya akıbetini dönüştüren temel nüfuz mekanizması.
  • LaTeX modeliS(t+1)=S(t)⊕∫0tα⋅Φ(τ) dτ
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t), alıcı sistemin (insan bedeni, kalbi veya toplumsal yapı) t anındaki mevcut durumunu temsil eder. Φ(τ), sisteme dışarıdan sunulan akışkan girdiyi (su, içecek, inanç, sevgi veya azap) gösterir. α katsayısı, sistemin o girdiyi emme, nüfuz ettirme ve özümseme kapasitesini (geçirgenliğini) ifade eder. ⊕ operatörü, emilen girdinin sistemle mekanik olarak birleşmeyip onun dokusuna işleyerek sistemi niteliksel bir değişime uğrattığını (S(t+1)) sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش