بشر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-ش-ر53 sîga, 136 mücavir kök, 119 ayet, 47 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ألممثلحمأوَبُشْرَىسودبشرنذربَشَرٌبَشَرًارسللِبَشَرٍغلمروحصلصل

KökSîga 53Ayet 119Sure 47Mücavir 136

▶ Ağı aç (3B)

بشر

ب - ش - ر

KÖK
  • 123 geçiş
  • 119 ayet
  • 53 sîga
  • 13 sözlük

Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir. İnsan tüysüz olduğu için beşer denmiştir. بُشْرَى : Bir müjdeci vasıtasıyla alınan müjde بُشْرًا : Bir müjdeci olmadan, belli olaylar vasıtasıyla anlaşılan müjde, durumdan anlaşılan müjdedevamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir. İnsan tüysüz olduğu için beşer denmiştir. بُشْرَى : Bir müjdeci vasıtasıyla alınan müjde بُشْرًا : Bir müjdeci olmadan, belli olaylar vasıtasıyla anlaşılan müjde, durumdan anlaşılan müjde

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.395 harf
باب الشين والراء والباء معهما ش ر ب، ش ب ر، ب ر ش، ب ش ر، ر ب ش مستعملات شرب: شَرِبَ شَرْباً وشُرباً. والشِّرب: وقت الشُّرب. والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرَب منه، ويكون مَوْضِعاً ومَصْدراً، قال: ويُدعى ابنُ مَنْجوف أمامي كأنّـه خَصِيٌّ أتى للماء من غير مَشْرب والمَشْرَبُ: الشُّرْبُ نفْسُه، والشرابُ: اسمٌ لما يُشرَبُ، وكل شيءٍ لا يُمضَغ فإنه يُقال فيه: يُشرب. ورجلٌ شَروبٌ: شديد الشُّرب. وماءٌ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.652 harf
البَشَرَةُ والبَشَرُ: ظاهرُ جلدِ الإنسان. وبَشَرَةُ الأرضِ: ما ظهر من نباتها. وقد أَبْشَرَتِ الأرضُ، وما أحسن بَشَرَتَها. والبَشَرُ: الخلقُ. ومُباشَرَةُ المرأةِ: ملامستُها. والحِجْرُ المُباشِرُ: التي تَهُمُّ بالفحلِ. ومُباشَرَةُ الأمورِ: أن تليَها بنفسك. وبَشَرْتُ الأديمَ أَبْشُرُهُ بَشْراً، إذا أخذْت بَشَرَتَهُ. وفلانٌ مُؤْدَمٌ مُبْشَرٌ، إذا كان كاملاً من الرجال، كأنه جَمَعَ لينَ الأَدَمَةِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.689 harf
ش ر ب شرب ، شبر ، رشب ، ربش ، بشر ، برش : أَهمل الليث : رشب . ( رشب ) : وروى أبو العباس ، عن عمرو ، عن أبيه ، أنه قال : الْمراشِبُ : جَعْوُ رُؤوسِ الخُروس ، والجَعْوُ : الطِّين ، والْخُروسُ : الدّنَان . شرب : الحرانيّ ، عن ابن السكيت ، قال : الشَّرْب : مَصْدَر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً ، قال : والشَّرْبُ أيضاً : الْقومُ يَجتَمعون على الشَّراب . وقال الفراء : حدثني الكسائيّ عن يحيى بن
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.616 harf
(باب الباء والشين وما يثلثهما) (بشع) الباء والشين والعين أصلٌ واحد وهو كرَاهَةُ الشّيء وقلَّةُ نُفوذه. قال الخليل: البَشَع طَعْمٌ كَرِيهٌ فيه جُفوفٌ ومَرارةٌ كطعم الهَلِيلَج البشعة. قال: ويقال رجل بَشِعٌ وامرأةٌ بشِعة، وهو الكريهُ ريحِ الفمِ مِن أنّه لا يتخلَّلُ ولا يَسْتَاك. والمصدَر البَشَع والبشَاعة. وقد بَشِعَ يَبْشَعُ بَشَعاً. والطعام البَشِع الذي لا يَسُوغ في الحَلْق. قال ابنُ دُريد:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR4.961 harf
- البشرة: ظاهر الجلد، والأدمة: باطنه، كذا قال عامة الأدباء، وقال أبو زيد بعكس ذلك (ذكر قوله الأزهري في تهذيبه 11/360، والذي غلطه ثعلب)، وغلطه أبو العباس وغيره، وجمعها: بشر وأبشار، وعبر عن الإنسان بالبشر اعتبارا بظهور جلده من الشعر، بخلاف الحيوانات التي عليها الصوف أو الشعر أو الوبر، واستوى في لفظ البشر الواحد والجمع، وثني فقال تعالى: ﴿أنؤمن لبشرين﴾ [المؤمنون/47]. وخص في القرآن كل موضع اعتبر من
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR647 harf
ب ش ر بشرته بكذا وبشرته وأبشرته فبشر وأبشر وبشـر واستبشـر وتبشـر وتباشـروا بـه وتتابعـت البشارات والبشائر وجاء البشراء وهو حسن البشر واستقبلني ببشره‏.‏ وبشر الأديم وأبشره‏:‏ قشر وجهه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فلان مؤدم مبشر‏.‏ وما أحسن بشرة الأرض وهي ما يخرج من نباتها فيلبسها‏.‏ وطلعـت تباشيـر الصبـح وهـي أوائلـه التـي تبشـر بـه كأنهـا جمـع تبشيـر وهـو مصـدر بشـر‏.‏ وفيه مخايل الرشـد وتباشيـره‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR11.284 harf
البَشَرُ: الخَلْقُ يقع على الأُنثى والذكر والواحد والاثنين والجمع لا يثنى ولا يجمع؛ يقال: هي بَشَرٌ وهو بَشَرٌ وهما بَشَرٌ وهم بَشَرٌ. ابن سيده: البَشَرُ الإِنسان الواحد والجمع والمذكر والمؤنث في ذلك سواء، وقد يثنى. وفي التنزيل العزيز: أَنُؤُمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنا؟ والجمع أَبشارٌ. والبَشضرَةُ: أَعلى جلدة الرأْس والوجه والجسد من الإِنسان، وهي التي عليها الشعر، وقيل: هي التي تلي اللحم. وفي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.017 harf
* ب ش ر * * البَشَرةُ * و * البَشَرُ * ظاهر جلد الإنسان والبَشَر الخلق و * مُبَاشَرَةُ * الأمور أن تليها بنفسك و * بَشَرَ * الأديم أخذ بشرته وبابه نصر و * بَشَرَهُ * من البشرى وبابه نصر ودخل و * أبْشَرَهُ * أيضا و * بَشَّرَهُ تبشِيراً * والاسم * البِشارَةُ * بكسر الباء وضمها ويقال * بَشَرَهُ * بكذا بالتخفيف * فأَبْشَرَ إبْشَاراً * أي سُر وتقول أبشر بخير بقطع الألف ومنه قوله تعالى { وأبشروا بالجنة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR14.837 harf
البشر: الخلق، يقع على الأنثى والذكر، والواحد والاثنين والجمع، لا يثنى ولا يجمع، يقال هي بشر، وهو بشر، وهما بشرا، وهم بشر، كذا في الصحاح. وفي المحكم: البشر، محركة: الإنسان، ذكرا أو أنثى،واحدا أو جمعا، وقد يثنى، وفي التنزيل العزيز: أنؤمن لبشرين مثلنا قال شيخنا: ولعل العرب حين ثنوه قصدوا به حين إرادة التثنية الواحد، كما هو ظاهر، ويجمع أبشارا، قياسا. وفي المصباح: لكن العرب ثنوه ولم يجمعوه. قال
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.638 harf
بَشَرَ 1 بَشَرَ ذ , aor. بَشُرَ , (S, Msb,) inf. n. بَشْرٌ; (S, Msb, K;) and ↓ ابشر, (A,) inf. n. اـِبْشَارٌ; (K;) He pared (S, A, Msb, K) a hide, (S, A, Msb,) removing its بَشَرَة, (S,) or face, or surface, (A, Msb,) or the skin upon which the hair grew: (TA:) or, as some say, removing its inner part with a large knife: or, accord. to Ibn-Buzurj, some of the Arabs say, بَشَرْتُ الأَدِيمَ, aor.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.150 harf
بَشَرَ بَشَرَ U ( n. ac. بَشْر 1 ), a. Pared, peeled ( hide ); laid bare, exposed to view, stripped. بَشَرَ بَشَرَ I بَشُرَ A ( n. ac. بَشَر 4 , بُشُوْر 27 ), a. Rejoiced at, was delighted with. بَشَّرَ بَشَّرَ II , a. Brought glad tidings; gladdened, rejoiced. بَاْشَرَ بَاْشَرَ III a. [ acc. or Bi ], Busied himself with, engaged in, took in hand; practised, exercised ( profession ). b.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok76.586 harf
بشر بَشَرَ - يَبْشُرُ - أَبْشِر - بُشْر - بُشْراً - بُشْرى - يا بُشْرى - لا بُشْرى - بَشيْر - بَشَّرَ - يُبَشِّرُ - مُبَشِّر - مُبَشِّريْن - بَاشَرَ - يُباشِرُ - اسْتَبْشَرَ - يَسْتَبْشِرُ - مُسْتَبْشِر - مُسْتَبْشِرة بَشَرَ - يَبْشُرُ + الكائن + بـِ شيء أو أمر: يتحول إلى حالة الرضى والقبول والسرور تفاؤلاً بما سيأتي أَبْشِر: صيغة الأمر منه
Tamamını oku

Sîgalar(53)

Mücavir kökler136 mücavir (396 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نذر

    22 ortak ayet · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

  2. رسل

    29 ortak ayet · Saçak demektir

  3. مثل

    16 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  4. غلم

    6 ortak ayet · Ğulam, Genç, delikanlı demektir

  5. سود

    4 ortak ayet · Kararan

  6. قول

    46 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  7. روح

    7 ortak ayet · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

  8. ألم

    7 ortak ayet · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir

  9. أمن

    27 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  10. وحد

    10 ortak ayet · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  11. حمأ

    2 ortak ayet · Hamiye Sık çamur demektir

  12. صلصل

    2 ortak ayet · “Silsile” zincir demektir

Geçtiği ayetler(119)

  1. قَالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ قَالَ كَذَلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

    ÖlümlüMeryem dedi ki: Rabbım; bana bir beşer dokunmamışken, benim nasıl çocuğum olabilir? Melekler de: Allah, dilediğini öylece yaratır ve bir şeyin olmasını dilerse, ona; ol, der de oluverir, dediler.

  2. … اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ …

    ÖlümlüYahudiler ve hristiyanlar dediler ki: Biz; Allah’ın oğulları ve sevgilileriyiz. De ki: Öyleyse günahınızdan dolayı size neden azab ediyor? Hayır, siz O’nun yarattığı insanlarsınız. Dilediğini bağışlar, dilediğine azab eder. Göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dönüş de O’nadır.

  3. … وَيُؤَخِّرَكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى قَالُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا تُرِيدُونَ أَنْ تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا …

    ÖlümlüPeygamberleri onlara: Gökleri ve yeri yaratan, günahlarınızı bağışlamak için çağıran ve sizi belirli bir süreye kadar tehir eden Allah’tan mı şüphe ediyorsunuz? demişlerdi. Onlar da: Siz de bizim gibi sadece birer insansınız. Siz; bizi, atalarımızın tapındığı şeylerden döndürmek istiyorsunuz. Öyleyse, bize açık bir delil getirin, demişlerdi.

  4. قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ إِنْ نَحْنُ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَمُنُّ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ …

    ÖlümlüPeygamberleri onlara: Biz de sizin gibi birer insanız, ama Allah kullarından dilediğine ihsanda bulunur. Allah’ın izni olmadıkça biz; size delil getiremeyiz. Mü’minler; Allah’a tevekkül etsinler, demişlerdi.

  5. وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ

    ÖlümlüAndolsun ki; ona mutlaka bir insan öğretiyor, dediklerini biliyoruz. Kasdettikleri kişinin dili yabancıdır. Kur’an ise apaçık arapçadır.

  6. قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا

    ÖlümlüDe ki: Ben de ancak sizin gibi bir beşerim. Yalnız bana tanrınızın tek bir tanrı olduğu vahyediliyor. Artık kim, Rabbına kavuşmayı arzu ediyorsa salih bir amel işlesin. Ve Rabbına ibadette hiç kimseyi ortak koşmasın.

  7. قَالَتْ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ وَلَمْ أَكُ بَغِيًّا

    ÖlümlüMeryem: Benim nasıl bir oğlum olabilir ki; bana hiç bir beşer dokunmamıştır. Ve ben, kötü kadın da değilim, dedi.

  8. لَاهِيَةً قُلُوبُهُمْ وَأَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا هَلْ هَذَا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ أَفَتَأْتُونَ السِّحْرَ وَأَنْتُمْ تُبْصِرُونَ

    ÖlümlüKalbleri gaflet içerisinde. Zulmedenler gizlice fısıldaştılar: Bu sizin gibi bir insandan başka bir şey midir? Siz, göre göre büyüye mi aldanacaksınız?

  9. … الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ مَا هَذَا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُرِيدُ أَنْ يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ …

    ÖlümlüBunun üzerine kavminin önde gelen kafirlerinden bir grup dediler ki: Bu, sizin gibi bir insandan başka bir şey değildir. Sizden üstün olmak istiyor. Şayet Allah dilemiş olsaydı; melekler indirirdi. İlk atalarımızdan da böyle bir şey işitmedik.

  10. … الْآخِرَةِ وَأَتْرَفْنَاهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا مَا هَذَا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يَأْكُلُ مِمَّا تَأْكُلُونَ مِنْهُ وَيَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُونَ

    ÖlümlüOnun kavminden; kendilerine dünya hayatında rızık verdiğimiz halde küfr ederek ahirete kavuşmayı yalanlayan ileri gelenler dediler ki: Bu, sizin gibi bir beşerden başka bir şey değildir. Sizin yediklerinizden yiyor, içtiklerinizden içiyor.

Sîga sayfası: يَسْتَبْشِرُونَ
Sîga sayfası: مُبَشِّرِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبشر
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerانس, فرح, نعم
Zıt Kökنذر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin yüzeyinin açığa çıkması, derinin dış tabakası ve yüzde beliren aydınlık
Çekirdek Özet 2İnsanın somut/bedensel yönü ve içsel sevinci yüze vuran vahyî müjde
Çekirdek Özet 3Görünürlük, fiziki açıklık ve iç dinamiklerin dış yüzeyde doğrulanabilir tecellisi
Kritik Hata RiskiBeşer kavramını soyut insanla özdeşleştirip bedensel ve kırılgan boyuttan, tebşîri ise psikolojik rahatlamadan ibaret görüp dışa vuran ahlaki yükümlülükten koparmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بشAçılma, güleryüz gösterme, ferahlama ve dışa vurma; nitekim بشش kökünde yüzün gülmesi ve insanın birini sevinçle karşılaması anlamı esastır.رÇekirdekteki ferahlama ve tebessüm hareketine akışkanlık, süreklilik ve kalıcı bir dış yüzey (ten, deri, bedensel tezahür) boyutu kazandırarak anlamı görünür bir tecelli haline dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaVarlığın içsel yapısını, özünü ve saklı olan potansiyeli temsil eder.
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikİçeride saklı olanın örtüsünü yırtarak, yararak dışarı çıkmasını ifade eder.
رİnsan başı; baş, ilk, üstEn üstte yer alma, yüzeye ulaşma ve görünür en üst katman haline gelme hareketini anlatır.
بشرİçte saklı olanın örtüsünü yararak yüzeye, başa ve en dış sınıra çıkması; tenin açığa çıkması ve içsel neşenin yüzde parlaması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin, özellikle hayvan veya insan bedeninin tüysüz, en dış deri tabakasının (bəşere) görünür olması; bir derinin dış yüzünü kazıyarak ortaya çıkarmak (büşire’l-edîm) ve yerin bitkisini yüzeye çıkararak yeşermesi (ebşareti’l-ard).
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ bir beytinde yaşlılığın getirdiği değişimi anlatırken gençlikteki yüz tazeliği ve neşenin kayboluşunu bu kökle ifade eder: ورأت بأن الشيب جانبه البشاشة والبشارة (O kadın, ak saçların güler yüzlülüğü ve tenin o taze parlaklığını/güzelliğini kovduğunu gördü).
Erken Arapça kullanımDericilikte ham derinin üst yüzeyindeki kılları ve pürüzleri kazıyarak pürüzsüz dış yüzey elde etme eylemi; ayrıca kâmil, hem iç inceliğe hem dış metanete sahip adam için darbımesel olarak kullanılan فلان مؤدم مبشر ifadesi.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde بشر kökü, öncelikle et, beden ve canlı dokunun dış yüzeyi ortak semantik tabanına dayanır. İbranicede bāsār (בָּשָׂר) kelimesi et, fiziksel beden, ölümlü insanlık ve canlı varlık anlamına gelirken; fiil formu bisser (בִּשֵּׂר) müjdelemek, haber getirmek işlevini üstlenir. Süryanice ve Ârâmîcede bəsūrā / bəsar (ܒܣܪܐ) bedeni, eti ve ölümlülüğü karşılar; basser ise sevinçli haber ulaştırmak demektir. Ugarit dilinde bsr kökü doğrudan iyi haber ve müjde bağlamında belgelenmiştir. Akadcada bišru / šēru biçimleri beden, et ve çocuk/bebek anlam katmanlarıyla fonetik olarak temas halindedir. Ortak Sami mirasındaki bu ikili yapı (ten/beden ve sevinçli haber), bedendeki veya yüzdeki ten renginin, alınan önemli haber neticesinde değişmesi, içteki sevinç halinin kan hücumuyla dış deride parlaması ilişkisinden türemiştir. Arapça, bu somut bedensel kökü hem biyolojik insanı melek ve cinden ayıran "çıplak tenli" varlık tabanında muhafaza etmiş, hem de neşenin ciltte tezahürü üzerinden vahyî bir müjde terminolojisine dönüştürmüştür.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDerinin dış yüzü (el-beşere), cildin traşlanıp açığa çıkarılması ve yüzdeki sevinç aydınlığıİçte meydana gelen sevinç halinin kan basıncıyla dış deride renk değişimi olarak açığa çıkması; soyut hissin somut tene yansımasıdır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice bāsār (beden, insanlık), Ugaritçe bsr (iyi haber), Süryanice basser (müjdelemek)Et, deri ve ölümlü beden kök anlamından sevindirici haber getirme fonksiyonuna geçiş ortak Sami katmanında tamamlanmıştır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperde dış deri, çıplak gövde ve örtüsüz kabuk tasvirleriKıllardan veya yünden arınmış, doğrudan temas kurabilen dış çeper metaforu ailenin diğer kollarında zayıf izler taşır.Muhtemel

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بشرAnlamlıAçığa çıkmak, ten, müjdeİç halin dış deride veya yüzde parlaması, insanın bedensel boyutuHedef kök; Kur'an'da geçer
برشAnlamlıAlacalık, beneklilikDeri üzerinde farklı renklerin, beneklerin belirmesiDeri ve yüzey anomalisiyle hedef köke semantik olarak komşudur; Kur'an'da geçmez
شبرAnlamlıKarışlamak, ölçmek, bağışBeden azasıyla (el ayası) bir mesafeyi açmak, ihsanda bulunmakBeden uzvunun dışa doğru açılımı; Kur'an'da geçmez
شربAnlamlıSıvıyı içine çekmek, tatmakSıvının bedenin içine nüfuz etmesi, içe alma hareketiHedef kökün dışa vurma hareketinin aksine içe alma sürecidir; Kur'an'da geçer
ربشAnlamlıRenk karışıklığı, alaca olmakYüzeyin homojenliğini yitirip beneklenmesiبرش köküyle ses ve anlam akrabasıdır; Kur'an'da geçmez
رشبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş terk edilmiştir (mühmel); Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بشرMerkezAçığa çıkma, dış deri, müjdeİçsel durumun dış yüzeyde görünür hale gelmesi ve sevindirici haberİnsanın somut/biyolojik varlığı ve tenine vuran neşeli haber
انسKomşuİnsaniyet, yakınlık, ünsiyetبشر insanın dış/biyolojik yönünü, انس ise sosyolojik, medeni ve manevi yönünü öne çıkarırİnsanın görünür varlığından ziyade alışma, ünsiyet kurma ve bilinç boyutudur
فرحKomşuSevinç, ferahlıkفرح daha çok içsel, bazen şımarıklığa varan duygu durumudur; بشر ise yüzde beliren ve haklı bir habere dayanan aydınlıktırİç duygunun taşkınlığı ile doğrulanmış bilginin yüzde tezahürü arasındaki fark
نعمKomşuLütuf, iyilik hali, refahنعم varlığa dışarıdan bahşedilen iyiliği, بشر bu iyiliğin getirdiği sevinçli karşılamayı ifade ederNimetin objektif mevcudiyeti karşısında müjdenin öznel tecellisi
نذرZıtKorkutma, uyarma, sakındırmaبشر yüzü güldüren ve ferahlatan haberi bildirirken, نذر tehlikeyi haber vererek yüzü gerer ve sakındırırKur'an'daki "beşîr-nezîr" kutbiyeti; yapıcı sevinç ile koruyucu uyarının zıtlığı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبشرAçığa çıkma, ten, sevinçli haberDerinin dış katmanı, insanın biyolojik varlığı ve iç sevinci dışa vuran müjdeKesin
LatinceEvangelium, Cutis, Mortalitasİyi haber, deri, ölümlü bedenEvangelium Grekçeden ödünçle müjdeyi karşılar fakat biyolojik ten anlamını taşımaz; cutis ise sadece anatomik deridirGüçlü
İngilizceGood tidings, Gospel, Flesh / Mortal, EpidermisSevinçli haber, beşer/ölümlü beden, üst deriTek bir kök iki anlamı bir arada vermez; tidings haberi, mortal/skin ise biyolojik yapıyı karşılarGüçlü
AlmancaFrohe Botschaft, Sterblicher, HautMüjde, fani/insan, deriBotschaft vahyî haberi aktarırken, Sterblicher insanın melekten farkını, Haut ise fiziki sınırı anlatırGüçlü
FransızcaBonne nouvelle, Humain / Mortel, Épidermeİyi haber, fani insan, tenBeden ve tebşîr boyutu ayrı sözcüklerle kurulur; kökün içsel sevinci yüze yansıtma nüansı eksik kalırGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary ve Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بَشَر / بَشَرًا / لِبَشَرٍBiyolojik, yiyip içen, ölümlü insanPeygamberlerin metafizik değil beşerî mahiyette olduğunu veya insanın çamurdan yaratılışını anlatan bağlamlar (Âl-i İmrân 3:47, İsrâ 17:93, Mü'minûn 23:33, Sâd 38:71).
بَشِّرْ / يُبَشِّرُ / مُبَشِّرِينَSevindirici vahyî müjdeİman edip salih amel işleyenlere cennetin ve ilahi rahmetin müjdelenmesi (Bakara 2:25, Bakara 2:213, Nisâ 4:165, Ahzâb 33:47).
بُشْرًا / بُشْرَىTabiat hadiselerindeki ilahi lütuf işaretleriYağmurdan önce rüzgârların birer rahmet müjdecisi ve ön belirtisi olarak gönderilmesi (A‘râf 7:57, Furkân 25:48, Neml 27:63).
يَسْتَبْشِرُونَ / اسْتَبْشَرُواHaberi sevinçle karşılama, yüzün gülmesiŞehitlerin geride kalanlar adına duyduğu neşe veya inen sureyi münafıkların alayla sevinç konusu yapması (Âl-i İmrân 3:170, Tevbe 9:124, Rûm 30:48).
فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍİstihza ve kınama yollu kötü haberKâfirlere müjde kalıbıyla azabın bildirilmesi; muhatabın beklentisini kırıcı bir tekdîb ve tebkit üslubu (Âl-i İmrân 3:21, Tevbe 9:34, İnşikâk 84:24).
لاَ تُبَاشِرُوهُنَّ / بَاشِرُوهُنَّBedenlerin birbirine doğrudan teması, cimaOruç gecelerinde eşlerle ilişkinin helalliği veya itikâfta iken bedensel temasın yasaklanması (Bakara 2:187).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamPeygamberlik ve beşeriyet ilişkisiResullerin melek değil birer beşer olmasının gerekliliği; tecessüm ve hulûl iddialarının reddi; beşerî zaaflar ile ismet sıfatının telifi.İnsanın ölümlü, somut ve aciz ontolojik sınırına işaret eder.
FıkıhMübâşeret kavramı ve bedensel temasOruç, itikâf ve ihram hallerinde tenin tene doğrudan değmesi, şehvetle dokunma veya cinsel temasın ibadet sıhhatine etkisi.Ruhsal değil doğrudan anatomik ve füzuli ten teması üzerine odaklanır.
TefsirBeşîr-nezîr dengesi ve mecazî tebşîrİlahî hitabın hem ümit hem korku üretmesi; zalimlere yönelik "azapla müjdeleme" ifadelerinin istiare/istihza sanatı açısından tahlili.Vahyin muhatapta uyandırdığı zihinsel ve ahlaki intibah.
HadisMübeşşirât ve rüya bahsiNübüvvetin sona ermesinden sonra geriye sadece salih rüyaların (mübeşşirât) kalması; müminin yüzündeki sürûr hali.Geleceğe dair sevindirici, hakiki ve ilahi işaretlerin tezahürü.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin tebliğ modeliBişâret ve inzar dengesiMotivasyon üretmeVahiy, insanı sadece tehditle değil, yüzünü aydınlatacak kesin bir gelecekle eyleme sevk eder.Kesin
İlmiDoğrulanabilirlik ve ampirik gözlemTezahür ve dışa vurumAçıklık ve test edilebilirlikBir teorinin veya içsel yapının dış yüzeyde (fenomen düzeyinde) somut sonuç vermesi ilkesidir.Güçlü
SiyasiYönetilenlerin fıtri konumuEşit vatandaşlık / Beşeriyet zeminiSınıfsallığı ve kutsallaştırmayı yıkmaYöneticinin de tebaanın da beşer olması, iktidarın kutsallaştırılmasını engeller (Fussilet 41:6).Kesin
İktisadiPiyasa beklentileri ve güvenİtimat verici sinyaller / MüjdePiyasa hareketliliğini başlatmaGeleceğe dönük belirsizliği gideren müspet göstergelerin iktisadi faaliyeti canlandırmasıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüzey gerilimi ve faz sınırı (interfacial boundary)Maddenin iç dinamiklerinin en dış katmanda dış çevreyle temas kurduğu geçirgen ve görünür yüzey oluşturması; iç enerjinin yüzeyde iş yapması.Güçlü
Beşeri bilimlerAleniyet (şeffaflık) ve beden sosyolojisiToplumsal yapıda saklı niyetlerin kurumsal arayüzlerde görünür kılınması; insanın biyolojik kısıtlarıyla toplumsal rolü arasındaki ilişki.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riski"Beşer" kelimesini sadece "insan" türünün basit bir eşanlamlısı saymak; "müjde"yi ise sadece bir kulağa hoş gelen haber veya soyut bir teselli durumuna indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; derinin en dış tabakası, doğrudan fiziksel temas (mübâşeret), insanın zaaf ve sorumluluk taşıyan bedensel gerçekliği ve içsel hakikatin yüzde parlaması gibi birbirini besleyen organik bir ağ kurar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataPeygamberlerin beşer oluşunu onların sıradanlaştırılması veya vahyin melekî bir zihne inmesi gerektiği yanılgısına düşülmesi; ayrıca dinin ahlaki ve somut eylemler yerine soyut ritüellere hapsedilmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın nübüvvet tasavvurunun merkezinde peygamberlerin birer "beşer" olması yatar; bu kök, metafizik olan ile tarihsel/bedensel olanın kesişim noktasını belirler. Aynı zamanda vahyin insanda uyandırmak istediği nihai halin umutsuzluk değil, yüzü aydınlatan bir sevinç (tebşîr) olduğunu ilan eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlere itiraz eden inkârcıların "Bizim gibi bir beşer misiniz?" argümanını işleyen ayetlerde (İbrâhîm 14:10, Yâsîn 36:15); insanın balçıktan yaratılış evresini anlatan vahiylerde (Hicr 15:28, Sâd 38:71) ve cennet ehline vaat edilen kurtuluş müjdelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Peygamberleri beşeriyet üstü yarı-tanrısal varlıklar gibi kurgulayan aşırılıkları ve tam aksine onların elçilik misyonunu biyolojik varlıklarına indirgeyen materyalist yaklaşımları eşzamanlı olarak tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlı varlığın kılsız, pürüzsüz dış deri katmanı; içteki kanın veya hissin yüze yansıyarak ten rengini değiştirmesi ve toprağın yüzeyine yeşillik çıkarması.
  • Soyut anlamGizli ve içsel olan bir hakikatin veya haberin dışarıya aksederek muhatapta sevinç, aydınlanma ve görünür bir ferahlama meydana getirmesi.
  • Sistematik karşılıkİnsanın ontolojik kırılganlık sınırı ile ilahi mesajın dönüştürücü gücünün kesiştiği arayüz; içkin halin aşkın haberle temas ederek doğrulanabilir bir tezahüre kavuşması.
  • LaTeX modeliI→Φ∂Ω  ⟹  ΔC(∂Ω)>0
  • LaTeX açıklamasıFormülde I varlığın içsel durumunu veya saklı vahyî bilgiyi, Φ bu bilgiyi yüzeye taşıyan tebliğ/müjdeleme operatörünü, ∂Ω varlığın dış sınırını, çeperini ve ten yüzeyini (el-beşere) temsil eder. ΔC(∂Ω)>0 ifadesi ise yüzeydeki durumun, ten renginin veya yüz ifadesinin müspet yönde değiştiğini, aydınlandığını ve iç sevinci dışarıya yansıttığını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب