سلسل
س - ل - س
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 6 sözlük
Zincirdir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(6)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Zincirdir.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR454 harfتَسَلْسَلَ الماءُ في الحَلْق: جَرَى. وسَلْسَلْتُهُ أنا: صببته فيه. وماءٌ سَلْسَلٌ وسَلْسالٌ: سهلُ الدُخول في الحلْق؛ لعذوبته وصفائه. والسُلاسِلُ بالضم مثله. ويقال: معنى يَتَسَلْسَلُ، أنَّه إذا جرى أو ضربته الريحُ يصير كالسِلْسِلَةِ. قال أوس:
غديرٌ جرتْ في مَتْنِهِ الريحُ سَلْسَلُ
وشيءٌ مُسَلْسَلٌ: متّصلٌ بعضُه ببعض. ومنه سِلْسِلَةُ الحديد. وسلْسِلَةُ البرق: ما استطال منه في عَرْض السحاب. قال
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.522 harfالسَّلْسَلُ والسَّلْسال والسُّلاسِلُ: الماء العَذْب السَّلِس السَّهْل في الحَلْقِ، وقيل: هو البارد أَيضاً. وماء سَلْسَلٌ وسَلْسالٌ: سَهْلُ الدخول في الحلق لعُذوبته وصفائه، والسُّلاسِل، بالضم، مثله؛ قال ابن بري: شاهد السَّلْسَل قول أَبي كبير:
أَم لا سَبِيلَ إِلى الشَّبابِ، وذِكْرُه
أَشْهَى إِليَّ من الرَّحِيق السَّلْسَلِ
قال: وشاهد السُّلاسِل قول لبيد:
حَقائبُهُم راحٌ عَتِيقٌ ودَرْمَكٌ،
ورَيْطٌ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.989 harfالسلسل، كجعفر، وخلخال: الماء العذب، السلس، السهل في الحلق، أو البارد أيضا، يقال: ماء سلسل، وسلسال: سهل الدخول في الحلق، لعذوبته، وصفائه، وقال الراغب: تردد في مقره حتى صفا، كالسلاسل، بالضم، قال ابن بري: شاهد السلسل قول أبي كبير:
أم سبيل إلى الشباب، وذكـره أشهى إلي من الرحيق السلسل وشاهد السلاسل قول لبيد:
حقائبهم راح عتيق ودرمك وريط
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR367 harfسَلْسَلَ
سَلْسَلَ
a. [ acc. & Bi ], Chained, linked to.
b. [ acc. & Ila ], Traced back.... to ( pedigree ).
سَلَاْسِلُ
سَلَاْسِلُ 47 ,
a. Forked lightning.
b. Lines ( of a book ).
c. Sandbanks; banks of cloud.
سَلْسَلَة
سَلْسَلَة 51t ,
a. Concatenation; connection, succession.
سِلْسِلَة
سِلْسِلَة 53t , ( pl. سَلَاْسِلُ 47 ),
a. Chain.
b. see 51t .)
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR36.780 harfسلسل
سَلسَلَ - يُسَلسِلُ - سِلْسِلَة - سَلَاسِل
سَلسَلَ - يُسَلسِلُ + كائن + شيئاً: يجعله يرتبط بعضه بعض على شكل سلسلة: يجعل قطعاً تتصل بعضها ببعض عبر وصلات صغيرة، فيشمل ذلك جميع قطعه، واحدة بعد الأخرى على شكل نسق طويل
سِلْسِلَة: على وزن " فِعللة": اسم فعل من " سَلسَلَ - يُسَلسِلُ "، وهي كذلك ما يكون بفعل " سَلسَلَ - يُسَلسِلُ": الشيء المبني
Mücavir kökler9 mücavir (13 toplam)
- غلل
2 ortak ayet · Ğille, İç gömlek demektir
- ذرع
1 ortak ayet · Zira’ (zal) : Kol demektir
- عنق
1 ortak ayet · Onların boyunları
- سحب
1 ortak ayet · Fışkıran sudur
- سلك
1 ortak ayet · Sülük demektir
- عتد
1 ortak ayet · Hazırladık
- سعر
1 ortak ayet · “Sa’ire” ateşin alevidir
- سبع
1 ortak ayet · Yırtıcı hayvan demektir
- كفر
1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir
Geçtiği ayetler(3)
إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ سَلَاسِلَا وَأَغْلَالًا وَسَعِيرًا
ZincirlerGerçekten Biz; kafirler için zincirler, demir halkalar ve alevlendirilmiş bir ateş hazırladık.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سلسل |
| Yapı | Dörtlü (mükerrer) |
| Özel Durum | Katlamalı (mükerrer kök) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | غلل, قيد, ربط |
| Zıt Kök | طلق |
| Çekirdek Özet 1 | Birbirinin içine geçerek art arda eklenen halkalar ve kesintisiz akışkan bağ |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın iradesini ve hareket imkânını bütünüyle kuşatan çözülmez uhrevi kayıt |
| Çekirdek Özet 3 | Nedenlerin ve eylemlerin birbirine eklemlenmesiyle oluşan determinist bağlayıcılık |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca mekanik bir demir halka sayıp amellerin sürekliliğiyle oluşan kuşatıcı nedensellik ağını gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سل | Sıyrılma, akıp çekilme, yumuşak ve kesintisiz bir hat boyunca peş peşe gelme (سلل, سلك, سلم, سلف) | سل | Çekilme ve akış hareketinin yinelenerek katlanması sonucu, birbirine kenetlenen halkaların oluşturduğu kesintisiz, kıvrımlı ve kopmaz bir bağa dönüşmesi |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Bir noktaya tutunma, kenetlenme ve ayrılmama direnci |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Belirli bir doğrultuda peş peşe eklenme ve çekilerek yönlendirilme |
| س | Diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Tutunma ve birbirine geçme hareketinin yinelenmesi |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bağlama ve sıralanma eyleminin süreklilik kazanması |
| سلسل | Tutunma ve bağlanmanın art arda yinelenmesi | Parçaların birbirine kenetlenerek kesintisiz ve hareket kabiliyetini bütünüyle kontrol eden bir hat oluşturması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Boğazdan kayarcasına yumuşak ve tatlı akan su; suyun yüzeyinde rüzgârın oluşturduğu birbirine ekli kıvrımlar; birbirine geçen metal halkaların meydana getirdiği bağ |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa divanında saf ve boğazdan akıp giden içecek için kullanılmıştır: حَقائبُهُم راحٌ عَتِيقٌ ودَرْمَكٌ / ورَيْطٌ وفاثُوريَّةٌ وسُلاسِلُ. Ayrıca Evs b. Hacer kılıcın dalgalı desenini rüzgârın su üzerindeki halkalı izine benzetir: وأَشْبَرَنِيها الهالِكِيُّ كأَنَّه / غَديرٌ جَرَت في مَتنِه الرِّيحُ سَلْسَلُ |
| Erken Arapça kullanım | Ebû Kebîr el-Hüzelî şiirinde saf, lezzetli ve serin su tasviri için yer alır: أَم لا سَبِيلَ إِلى الشَّبابِ وذِكْرُه / أَشْهَى إِليَّ من الرَّحِيق السَّلْسَلِ |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde سلسل kökü, ilksel سل çekirdeğinin ses yansımalı veya tasviri biçimde katlanmasıyla (reduplikasyon) teşekkül etmiş müşterek bir semantik yapı sergiler. İbranicede שַׁלְשֶׁלֶת biçimiyle ve Süryanice/Aramicede silsəlā veya šaršərā formlarıyla birbirine bağlanan halkaları, yani zinciri ifade eder. Akadca šeršerretu sözcüğü de aynı morfo-semantik alana aittir. Kökün en eski somut katmanında iki eksen belirir: Birincisi suyun veya sıvının boğazdan kesintisiz, kıvrılarak ve pürüzsüzce kayması; ikincisi ise bu akışkan kıvrımın katı nesnelerde halkaların birbirine geçmesi suretiyle bükülebilir fakat koparılamaz bir hatta dönüşmesidir. Arapça bu iki anlamı aynı kökte mezcederek hem lezzetli ve akıcı suya hem de birbirine kenetli bağlayıcı halkalar dizisine aynı kökten ad vermiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سل kökünden katlama | Sıyrılma ve akma hareketinin çiftlenerek halkalı ve eklemli yapı kazanması | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice šəlāšelā, Aramice silsəlā, Süryanice šišlatā, Akadca šeršerretu | Birbirine eklenen halkalar dizisi ve zincir anlamında ortak Sami katman | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve kanıtlanmış Afro-Asyatik dışı ilişki tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سلسل | Anlamlı | Zincir, silsile, akıcı su | Birbirine kenetlenen halkaların oluşturduğu kesintisiz bağ ve boğazdan kolayca kayan su | Hedef kök; Kur'an'da 3 kez geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سلسل | Merkez | Parçalı ve kesintisiz kuşatıcı bağ | Eklemli halkaların birbirine geçmesiyle oluşan uzun, kıvrımlı ve hareket ettikçe dolanan bağ | Nedenlerin ve kayıtların art arda eklenerek oluşturduğu kuşatma |
| غلل | Komşu | Boyunduruk, bukağı | غلل boyna ve ellere sıkıca geçirilen daraltıcı ve kilitleyici halkayı belirtirken, سلسل uzayıp giden ve bedeni saran çok parçalı bağı anlatır | Boynu veya uzuvları doğrudan kilitleyen sabit bağ |
| قيد | Komşu | Ayak bağı, kısıtlayıcı bağ | قيد doğrudan serbest adımı engellemeye odaklanırken, سلسل kuşatmanın çok halkalı ve sürükleyici yapısını vurgular | Hareketi ve kaçışı engelleyen bağ |
| ربط | Komşu | Düğümlemek, tutturmak | ربط tekil bir iple iki şeyi sabitlemeyi ifade ederken, سلسل kendi içinde birbirine kenetli halkalar sistemidir | Bir nesneyi bir yere tutturma eylemi |
| طلق | Zıt | Salıvermek, çözmek | سلسل kesintisiz kuşatma ve bağlamayı kurarken, طلق her türlü bağı kaldırıp mutlak hareket serbestisi tanır | Bütün bağlardan ve sınırlamalardan arındırma |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سلسل | Zincirlemek, birbiri ardınca dizmek | Parçaların iç içe geçmesiyle kurulan kesintisiz ve bükülebilir bağ | Kesin |
| Latince | catena, concatenare | Zincir, birbirine bağlamak | Halkaların fiziksel dizilimini ve mantıksal ardışıklığını karşılar; tatlı su akışkanlığı boyutunu içermez | Güçlü |
| İngilizce | chain, concatenate, series | Zincir, silsile, art arda eklemek | Hem somut bağlayıcı halkaları hem de soyut sebep-sonuç dizilimini karşılar | Kesin |
| Almanca | Kette, verketten | Zincir, zincirlemek | Birbirine kenetlenen halkalar ve bunların oluşturduğu sınırlayıcı bütün | Kesin |
| Fransızca | chaîne, enchaîner | Zincir, zincire vurmak | Halka bağıyla bağlama ve hareket serbestiyetini yok etme durumunu ifade eder | Kesin |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سلسلة (tekil) | Belirli uzunlukta ve sarıcı ceza bağı | Suçlunun içine sokulup sarıldığı ölçülü ve tam bağlayıcı zincir; inkârcının amelleriyle örülen kuşatma (Hâkka 69:32) |
| سلاسل (çoğul) | Çoklu bağlama ve sürükleme aleti | Boyunduruklarla birlikte suçluların ateşe ve kaynar suya sürüklenmesini sağlayan uzantılar (Mü'min 40:71, İnsan 76:4) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret azabının mahiyeti ve teselsül | Cezanın amellerin cisimleşmesi oluşu ve sebepler zincirinin (teselsül) başlangıçsız olamayacağı meselesi | Sebep-sonuç halkalarının kesintisizliği ve amelin cezaya dönüşmesi |
| Fıkıh | Esirler ve suçluların zaptı | Savaş esirlerinin veya tehlikeli suçluların zincire vurulmasının meşruiyet sınırları | Kaçışı engelleyen fiziksel zapturapt bağı |
| Tefsir | Ahiret sahnelerindeki tasvirler | Yetmiş arşınlık zincir ifadesinin hakiki bir demir bağı mı yoksa amellerin insanı boğan dehşetli bir temsili mi olduğu | İnkârın ve zulmün insanı kımıldayamaz kılan nihai kuşatması |
| Hadis | Ahiret ahvali ve cebrî hidayet | İnsanların cennete zincirlerle çekilerek girmesi mecazı ve cehennem ehlinin zincirlenme tasvirleri | İsteksizken zorlayıcı sebeplerle nihai akıbete sevk edilme |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uhrevi adalet | Amel-ceza kenetlenmesi | Amellerin zorunlu tecellisi | Dünyada işlenen günahların birbirini doğurarak ahirette insanı bağlayan bir zincir haline gelmesi | Güçlü |
| İlmi | Mantık ve metodoloji | İlliyet ve silsile | Kanıtların birbirine bağlanması | Önermelerin ve delillerin kopuk kalmayıp mantıksal bir zincir halinde zorunlu sonuca ulaşması | Kesin |
| Siyasi | Hukuk ve otorite | Normlar hiyerarşisi | Keyfîliğin engellenmesi | Otoritenin ve buyrukların anayasal ve yasal halkalarla birbirine bağlanarak denetlenmesi | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve dağıtım | Değer ve tedarik zinciri | Süreç bütünlüğü | Hammaddeden nihai tüketiciye kadar her iktisadi adımın birbirine eklemlenerek akışı sağlaması | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Markov zincirleri ve polimerik yapılar | Bir sonraki durumun yalnızca bir önceki duruma bağlı olarak belirlendiği kesintisiz süreçler ve monomerlerin uç uca eklenerek dayanıklı zincirler kurması | Kesin |
| Beşeri bilimler | Toplumsal determinizm ve nedensellik silsilesi | Bireysel ve kolektif eylemlerin izole kalmayıp birbirini tetikleyen ve insan iradesini sınırlayan yapısal zorunluluklar ağı oluşturması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca mekanik ve dışsal bir demir zincir işkencesine indirgeyip zihinsel, ahlaki ve ontolojik süreklilik boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın kendi tercihleri, inkârı ve zulmüyle oluşturduğu her bir davranış halkasının zamanla birbirine eklenerek sahibini tamamen kuşatan kaçınılmaz bir akıbete dönüşmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ahiret azabını insana dışarıdan keyfî olarak uygulanan tesadüfi bir eziyet sanmak; oysa zincir, failin dünyada kendi eliyle ördüğü eylemlerin zorunlu tecessümüdür |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Eylemlerin sürekliliğini, günahların birbirine nasıl eklendiğini ve insanın kendi ürettiği nedensellik ağının ahirette nasıl mutlak bir zapturapta dönüştüğünü gösterdiği için |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların ahiretteki akıbetini, boyundurukları, sürüklenişlerini ve cehennem tasvirlerini içeren eskatolojik ayet gruplarında |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Suçun ve günahın anlık ve etkisiz bir kayma olduğu yanılgısını düzeltir; her sapmanın bir sonraki sapmayı doğurarak insanı saran kopmaz bir bağ kurduğunu açıklar |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamParçaların iç içe geçerek oluşturduğu bükülebilir, uzayıp giden, kopmaz halkalar bütünü ve boğazdan kesintisiz kayan akışkanlık.
- Soyut anlamBirbiri ardınca gelen durumların ve eylemlerin birbirini zorunlu kılmasıyla ortaya çıkan determinist kuşatma.
- Sistematik karşılıkİlliyet zinciri, değer silsilesi ve eylemlerin birikimli olarak faile geri dönen ontolojik bağı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde münferit halkaları veya tekil eylemleri temsil eder. ifadesi, her halkanın kendisinden sonrakiyle kenetlenerek kesintisiz bir süreklilik kurduğunu gösterir. bu kenetlenmeyle oluşan silsiledir. Bağıntının sonucu olan limit ifadesi ise halkalar dizisi arttıkça varlığın bağımsız hareket alanı olan hacminin sıfıra yaklaşarak mutlak kuşatmanın gerçekleştiğini formüle eder.