طلق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-ل-ق15 sîga, 45 mücavir kök, 21 ayet, 10 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.متعانْطَلَقْتُمْحددجنحفَانْطَلَقَاطَلَّقَهَاوعظطلقعرفمسسسرحانْطَلِقُواطَلَّقْتُمُنسوحللزوج

KökSîga 15Ayet 21Sure 10Mücavir 45

▶ Ağı aç (3B)

طلق

ط - ل - ق

KÖK
  • 23 geçiş
  • 21 ayet
  • 15 sîga
  • 13 sözlük

“Dalk” sansar demektir. Başı boş gezen hayvandan yola çıkılarak “talak” bağsız ve yularsız hayvan anlamı kazanmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Dalk” sansar demektir. Başı boş gezen hayvandan yola çıkılarak “talak” bağsız ve yularsız hayvan anlamı kazanmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.404 harf
القاف والطاء واللام معهما ق ل ط، ل ق ط، ط ل ق مستعملات قلط: القَلَطيُّ: القصير جداً. والقِلَّوطُ: أولاد الجن والشياطين. لقط: لَقَطَ يلقُط لقطاً: أخذ من الأرض. واللُّقَطةُ: الرجل اللَّقّاطةُ وبياع اللُّقاطات يلتقِطُها. واللَّقاطُ: سنبل تخطئه المناجل يلتَقِطُه الناس ويتلقَّطُونه، واللِّقاطُ اسم ذلك الفعل كالحَصاد والحِصاد. واللُّقاطةُ: ما كان معروفاً، من شاء أخذه. واللَّقَطُ: قطع ذهب أو فضة أمثال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.267 harf
رجلٌ طَلْقُ الوجهِ وطَليق الوجهِ، وقد طَلُقَ بالضم طَلاقَةً. ورجلٌ طَلْقُ اليدين أي سمحٌ، وامرأة طَلْقَةُ اليدين. ورجلٌ طَلْقُ اللسانِ وطَليقُ اللسانِ. ولسانٌ طَلْقٌ ذُلقٌ وطَليقٌ ذليقٌ، وطُلُقٌ ذُلُقٌ وطُلَقٌ ذُلَقٌ: أربع لغات. ويومٌ طَلْقٌ وليلةٌ طَلْقٌ أيضاً، إذا لم يكن فيها قُرٌّ ولا شَيء يؤذي. والطَلْقُ: ضربٌ من الأدوية. والطَلقُ: وجع الولادة. وقد طُلِقَتِ المرأة تُطْلَقُ طَلْقاً على ما لم
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.307 harf
ق ط ل قلط ، قطل ، لقط ، طلق : مستعملة . قلط : قال الليثُ والقَلَطِيُّ : القَصِيرُ جِدّاً ، والقِلّوْطُ : يُقَالُ والله أعْلمُ إنهُ من أولادِ الجِنِّ والشّياطِينِ . عمرو عن أبيهِ : القِيْلِيْطُ : الآدَرُ ، وَهي القِيْلَةُ . ( وقال بعضُهُم : القَلَطِيُّ : الخَبِيثُ المارِدُ من الرّجالِ ) . وَقال ابنُ الأعرابيِّ : القَلْطُ : الدَّمامَةُ . قطل : ( قال ابنُ دُريدٍ : القَاطُولُ : موضعٌ يمكنُ أن يَكُونَ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.387 harf
(باب الطاء واللام وما يثلثهما) (طلم) الطاء واللام والميم أصلٌ صحيحٌ، وهو ضَربُ الشَّيءِ بِبَسْط الشيء المبسوط. مثال ذلك الطَّلْم، وهو ضَربُكَ خُبْزَة المَلَّة بيدك تنفُضُ ما عَليها من الرَّماد. وما أقرَبَ ما بين الطّلْم واللَّطْم. والدَّليلُ على ذلك قول حسّان: * تُطَلِّمهن بالخُمُر النِّساءُ([1]) * فإنَّ ناساً يرونه كذا، وآخرونَ يرونه: "تلطِّمُهنَّ". وذلك دليلٌ على أن المعنى واحد. ويقال إنَّ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.118 harf
- أصل الطلاق: التخلية من الوثاق، يقال: أطلقت البعير من عقاله، وطلقته، وهو طالق وطلق بلا قيد، ومنه استعير: طلقت المرأة، نحو: خليتها فهي طالق، أي: مخلاة عن حبالة النكاح. قال تعالى: ﴿فطلقوهن لعدتهن﴾ [الطلاق/1]، ﴿الطلاق مرتان﴾ [البقرة/229]، ﴿والمطلقات يتربصن بأنفسهن﴾ [البقرة/228]، فهذا عام في الرجعية وغير الرجعية، وقوله: ﴿وبعولتهن أحق بردهن﴾ [البقرة/228]، خاص في الرجعية، وقوله: {فإن طلقها فلا تحل له
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.441 harf
ط ل ق أطلقت الأسير وهو طليق وهو من الطلقاء‏.‏ وأطلقت الناقة من عقالها فطلقت وهي طالق وطلق وإبل أطلاق‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ تقاذفن أطلاقاً وقارب خطوه عن الذود تقييد وهن حبائبه وناقة طالق‏:‏ ترعى حيث شاءت لا تمنع‏.‏ وتطلق الظبي‏:‏ خلي عن قوائمه ومضى لا يلوي على يمرّ كمرّ الشادن المتطلق وسجنوه طلقاً‏:‏ غير مقيد‏.‏ وانطلق في حاجته‏.‏ واستطلق بطنه‏.‏ وأطلقه الدواء‏.‏ واستطلق الراعي ناقة لنفسه إذا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok13.920 harf
الطَّلْق: طَلق المخاض عند الوِلادة. ابن سيده: الطَّلْق وجَع الولادة. وفي حديث ابن عمر: أَنّ رجلاً حج بأُمّه فَحملها على عاتِقه فسأَله: هل قَضَى حَقَّها؟ قال: ولا طَلْقَة واحدة؛ الطَّلْق: وجع الولادة، والطَّلْقَة: المرّة الواحدة، وقد طُلِقَت المرأَة تُطْلَق طَلْقاً، على ما لم يسمّ فاعله، وطَلُقت، بضم اللام. ابن الأَعرابي: طَلُقَت من الطلاق أَجود، وطَلَقَت بفتح اللام جائز، ومن الطَّلْق طُلِقَت،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR788 harf
* ط ل ق * رجل * طَلْقُ * الوجه و * * طَليقُ * الوجه وقد * طَلُقَ * من باب ظرف ورجل * طَلْقُ * اليدين أي سمح وامرأة * طَلْقُ * اليدين أيضا ورجل * طَلْقُ * اللسان و * طَلِيقُ * اللسان ولسان * طَلْقٌ * و * طَلِيقٌ * و * الطَّلْقُ * وجع الولادة وقد * طُلِقَتْ * تُطلق * طَلْقاً * على ما لم يسم فاعله ويقال عدا الفرس * طَلَقاً * أو * طَلَقَين * أي شوطا أو شوطين و * أطْلَقَ * الأسير خلاَّه وأطلق الناقة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR16.776 harf
طلق ككرم طلوقة وطلوقا وهو طلق الوجه مثلثة الطاء، الأخيرتان عن ابن الأعرابي، وجمع الطلق طلقات. قال ابن الأعرابي: ولا يقال: أوجه طوالق إلا في الشعر. وطلق الوجه، ككتف، وأمير أي: ضاحكه مشرقه وهو مجاز. قال رؤبة: واري الزناد مسفر البشيش طلق إذا استكرش ذو التكريش وفي الحديث: أن تلقاه بوجه طلق. وفي حديث آخر: أفضل الإيمان أن تكلم أخاك وأنت طليق أي مستبشر منبسط الوجه. وقال أبو زيد: رجل طليق
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR33.174 harf
طَلَقَتِ النَّاقَةُ 1 طَلَقَتِ النَّاقَةُ ذ , (S, Mgh, Msb,) aor. طَلُقَ , inf. n. طُلُوقٌ, (Msb,) The she-camel was, or became, loosed from her bond, (S, Mgh, Msb,) or cord, by which her fore shank and her arm had been bound together. (S, Mgh.) And طَلَقَتِ النَّاقَةُ اـِلَى المَآءِ [The she-camel was, or became, loosed from her bond to repair to the water]: (Msb:) or طَلَقَتِ الاـِبِلُ (AZ, As,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.225 harf
طَلَقَ طَلَقَ I ( n. ac. طَلْق 1 ), a. Gave, left to. b. U ( n. ac. طَلَاْق 22 ), Was set free, loosed, let loose; was divorced, repudiated, separated ( woman ). طَلِقَ طَلِقَ A ( n. ac. طَلَق 4 ), a. Was distant, remote; went away. طَلُقَ طَلُقَ U ( n. ac. طَلَاْق 22 ), a. see supra (b) . b. ( n. ac. طَلَاْقَة 22t , طُلُوْقَة 27t ), Was opencountenanced, cheerful, genial, pleasant; was
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR46.623 harf
طلق طَلُقَ - يَطْلُقُ - طَلاق - انْطَلَقَ - يَنْطَلِقُ - طَلَّقَ - يُطَلِّقُ - مُطَلَّق - مُطَلَّقَة - مُطَلَّقَات طَلُقَ - يَطْلُقُ + الكائن + من شيء أو أمر: يتحرر ويفلت من قيد أو رباط كان يشده إلى شيء ثابت يمنعه من الحركة طَلاق - الطلاق: على وزن " فـَعال" اسم فعل مبالغة من " طَلُقَ - يَطْلُقُ ": التحرر من الارتباط بقيد إلى ثابت (كالزوج
Tamamını oku

Sîgalar(15)

Mücavir kökler45 mücavir (171 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عرف

    6 ortak ayet · Tanınan ile

  2. سرح

    3 ortak ayet · Eğersiz attır

  3. نكح

    4 ortak ayet · Nikah

  4. نسو

    4 ortak ayet · Kadınlar

  5. حدد

    3 ortak ayet · Hadid demir demektir

  6. جنح

    3 ortak ayet · Kanat demektir

  7. حلل

    3 ortak ayet · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  8. رود

    4 ortak ayet · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur

  9. فرض

    2 ortak ayet · Farz (dat) Ayırmada ayrılacak yerin belirtildiği yer…

  10. مسس

    3 ortak ayet · Ona dokundu

  11. متع

    3 ortak ayet · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…

  12. زوج

    3 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir

Geçtiği ayetler(21)

  1. وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ …

    BoşadınızVe kadınları boşadığınız zaman; iddetlerini bitirince artık onları ya iyilikle tutun veya iyilikle salıverin. Sırf zulmedebilmeniz için zararlarına onları tutuvermeyin. Kim, böyle yaparsa; muhakkak kendi nefsine zulmetmiş olur. Allah’ın ayetlerini oyuncak yerine koymayın. Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek için indirdiği kitabı ve hikmeti hatırlayın. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, şüphesiz her şeyi bilendir.

  2. وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ …

    BoşadınızKadınları boşadığınız vakit, onlar iddetlerini bitirdiklerinde, aralarında güzelce anlaştıkları takdirde; kocalarıyla tekrar evlenmelerine mani olmayın. İşte sizden Allah’a ve ahiret gününe inanmış olanlara, bununla öğüt veriliyor. Bu, sizin için daha iyi, daha temizdir. Allah bilir, siz bilmezsiniz.

  3. لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً …

    BoşadınızTemas etmediğiniz veya bir mehir kesmediğniz kadınları boşamışsanız, size vebal yoktur. Şu kadar ki, zengin olan kudretince, darda bulunan da halince ma’ruf bir fayda ile onları faydalandırmalıdır. Bu, iyilik edenlerin üzerine bir borçtur.

  4. يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا الْعِدَّةَ وَاتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ …

    BoşadınızEy Peygamber; kadınları boşayacağınız zaman, onları iddetleri içinde boşayın. İddeti de sayın. Rabbınız olan Allah’tan korkun. Apaçık bir hayasızlık yapmaları hali bir yana, onları evlerinden çıkarmayın, kendileri de çıkmasınlar. Bunlar Allah’ın hudududur. Kim, Allah’ın hududunu aşarsa; şüphesiz kendine zulmetmiş olur. Bilmezsin belki Allah, bunun ardından bir durum peyda ediverir.

Sîga sayfası: فَانْطَلَقَا
Sîga sayfası: طَلَّقْتُمُوهُنَّ
Sîga sayfası: انْطَلَقْتُمْ
Sîga sayfası: طَلَّقَكُنَّ
Sîga sayfası: فَانْطَلَقُوا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطلق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسرح, فارق, حلل, ذهب
Zıt Kökعقل
Çekirdek Özet 1Bir bağı, düğümü veya kösteği çözerek varlığı serbest bırakmak, salıvermek
Çekirdek Özet 2Hukuki veya fiili bir engelin kalkmasıyla engelsizce hareket etmek, yola koyulmak ve evlilik akdini feshetmek
Çekirdek Özet 3Bağlayıcı kısıtların tasfiyesi neticesinde iradenin ve bedenin sınırlandırılmamış hareket alanına kavuşması
Kritik Hata RiskiBoşanmayı bir tarafın diğerini tek yanlı mağdur etmesi veya keyfi dışlama olarak anlamak; infial formundaki hareketi ise sıradan bir yürüme zannetmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طلYüzeye çıkma, yükselme, bir sınırın dışına taşarak serbestçe yayılma (karşılaştır: طلع, طلب, طلل)قEklenen harf köke ani kopuş, kesin ayrılma ve güç kazandırarak yayılma eylemini bir bağı kökten çözüp engelsizce salıverme ve fırlama hareketine dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طsepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaVarlığı çevreleyen, tutan ve hareketini kısıtlayan bağlayıcı çerçeveyi simgeler
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaSınırlayıcı gücün uygulandığı doğrultuyu ve sevk edici otoriteyi temsil eder
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırKısıtın bittiği sınır noktasını ve bu sınırdan açığa çıkış eşiğini gösterir
طلقKuşatıcı bağın çözülmesi ve sınırlayıcı eşiğin aşılmasıyla engelden kurtulup bağımsızca yola koyulmaKuşatılmış ve yönü sınırlandırılmış bir bağın çözülmesiyle nesnenin kısıtları aşıp serbest kalmasını ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin ayağındaki kösteğin çözülerek otlağa serbestçe salınması; engelsiz ve başıboş otlayan deve (أطلقت الناقة من عقالها فهي طالق)
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi el-A‘şâ bir beytinde eşini bağından serbest bıraktığını şu ifadeyle dile getirir: أيا جارتا بيني فإنك طالقة / كذاك أمور الناس غاد وطارقه
Erken Arapça kullanımDoğum sancısının kadını kıvrandırıp çocuğun rahim bağından serbest kalması anı için kullanılan (طلق المخاض) ifadesi ile yarış atının engelsizce koştuğu mesafe veya tur anlamındaki (عدا الفرس طلقاً) kullanımı

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça طلق kökü, merkezi Sami dillerinde bir bağı çözmek, serbest bırakmak, salıvermek ve engelsizce akmak anlam alanında derin bir kökene sahiptir. Kuzeybatı Sami dillerinde bu anlam alanı çoğunlukla İbranice ve Süryanicedeki ş-l-ḥ köküne veya p-ṭ-r köklerine dağılmış olmakla birlikte, Arapça ve Güney Sami kollarında طلق kökü somut köstek çözme eylemini doğrudan muhafaza etmiştir. Akraba Sami leksikografisinde kök, sıkışmış veya bağlanmış bir enerjinin/varlığın aniden açığa çıkması, sıvının veya canlının sınırlı alandan fırlaması durumlarıyla ses ve semantik denkliği gösterir. Arapçada bu kök hem geçişli olarak bir bağı çözüp salmayı hem de geçişsiz olarak kişinin kısıtları terk edip hızla hedefe yönelmesini ifade eden zengin bir semantik genişleme sergilemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDevenin kösteğinin çözülmesi ve doğum esnasında rahim bağının açılmasıBir bağdan kurtulma, serbest kalma ve engelsizce akıp gitme yönünde gelişmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami dillerinde ve Arapçada salıverme, serbest bırakma ve fırlamaKuzeybatı Sami dillerindeki serbest bırakma ve yollama fiilleriyle kavramsal paralellik taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve kanıtlanabilir Afro-Asyatik dış soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طلقAnlamlıÇözmek, serbest bırakmak, hızla gitmekBağlayıcı bir engelin kalkmasıyla nesnenin veya şahsın hür kalmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
طقلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonotaktik kurallar gereği kullanılmaz
لطقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada işlenmemiştir
لقطAnlamlıYerden bir şeyi alıp toplamakDağınık ve serbest duran şeyleri bir araya getirmekKur'an'da geçer; ters hareketle bağı çözülen şeyleri toplamayı içerir
قطلAnlamlıKesmek, koparmak, biçmekBir şeyi sertçe kesip ayırmakKlasik sözlüklerde kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
قلطAnlamlıAşırı kısa boylu olmakBoyun kısalığı ve büzülmeKitābü'l-ʿAyn kaydı vardır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طلقMerkezSerbest bırakma, ayrılmaBağlayıcı bir kısıtın ortadan kalkmasıyla engelsizce salınma ve yola koyulmaEvlilik akdinin çözülmesi veya bir mekandan engelsizce çıkıp gitmek
سرحKomşuSalıverme, yayılmaÇözülmeden ziyade güzellikle, serbestçe ve otlamaya bırakır gibi salmaBir gerilim olmaksızın kendi doğal alanına rahatça bırakma
فارقKomşuAyrılma, bölünmeBirlikte olan iki unsurun aralarının açılması ve yollarının fiziken ayrılmasıBağın niteliğinden ziyade iki taraf arasındaki mesafenin oluşması
حللKomşuDüğüm çözme, helal kılmaDüğümlenmiş bir bağı açarak üzerindeki yasağı veya yükümlülüğü kaldırmaHukuki ve normatif serbestlik kazandırma
ذهبKomşuGitmek, uzaklaşmakBir noktadan başka bir noktaya doğru hareket etmekÖncesinde bir bağdan kurtulma şartı barındırmayan salt hareket
عقلZıtBağlamak, engellemekDevenin ayağını köstekleyerek veya aklı devreye sokarak hareketi sınırlamakSerbestiyeti kısıtlayan ve varlığı sabit tutan karşıt eylem

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطلقSerbest bırakmak, ayrılmakBir bağı çözerek varlığı kendi haline bırakmak ve engelsizce ilerlemekKesin
Latinceabsolvere, dimittereSerbest bırakmak, salmakBağdan, borçtan ve suçtan azat etmeyi karşılar; infialdeki yürüyüş dinamiğini tam kapsamazGüçlü
İngilizcerelease, divorce, set freeSalıvermek, boşamak, serbest bırakmakHukuki boşanmayı ve fiziksel serbest kalmayı karşılar; doğum sancısı nüansını taşımazGüçlü
Almancaentlassen, scheiden, loslassenSalmak, ayırmak, serbest bırakmakBağı çözüp bırakmayı iyi karşılar; hızlıca yola çıkış nüansı dışarıda kalırGüçlü
Fransızcarépudier, libérer, détacherBoşamak, özgür bırakmak, çözmekBağın çözülüşünü verir ancak infial babındaki kendiliğinden kopup yürüme hareketini eksik bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
طلق (Sülasi ve Tef'îl)Evlilik bağını hukuken çözmek, boşamakAile hukuku bağlamında nikah akdinin sona erdirilmesi (Bakara 2:229, Bakara 2:231, Talâk 65:1)
انطلق (İnfial)Bir yerden veya meclisten hızla ayrılıp yola koyulmakİki kişinin veya bir grubun bir maksatla harekete geçip ilerlemesi (Kehf 18:71, Sâd 38:6, Kalem 68:23)
انطلق (İnfial)Ahirette hak edilen akıbete doğru engelsizce sevk edilmekİnkarcıların yalanladıkları azaba veya gölgeye doğru sürülüp gitmesi (Mürselât 77:29, Mürselât 77:30)
انطلق (İnfial)Savaşa veya ganimet toplamaya gitmek üzere serbestçe ayrılmakGanimet almak amacıyla yola çıkanların durumu (Fetih 48:15)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi irade ve sıfatlar (ıtlak/mutlak)Allah'ın irade ve kudretinin hiçbir kayıt ve şartla sınırlandırılamayacağı esasıMutlaklık, kayıtsızlık ve sınırsız serbestlik
FıkıhAile hukuku (talâk)Nikah bağının ric'î ve bâin olarak çözülme şartları, iddet süresi ve boşama lafızlarının niteliğiAkdin feshi, hukuki bağın tasfiyesi ve kadının serbest kalması
TefsirKıssa anlatımları ve mecazİnfial babındaki "intilak" lafzının salt yürümek değil, engellerden sıyrılarak hedefe kilitlenmiş bir akış olmasıOdaklanmış, engelsiz ve kararlı hareket
HadisAhlak, fıkıh ve fetih hukukuMekke fethinde serbest bırakılanlar için kullanılan "tulekâ" nitelemesi ve boşamanın meşruiyetiKölelikten/tutsaklıktan azat etme ve bağışlama

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulun manevi ve ahlaki bağımlılıklardan arınmasıİtlak ve tecerrütKalbi bağlayıcı dünyevi kısıtlardan kurtarmaİnsanın yaratıcısına yönelirken ayağına takılan sahte bağları çözmesiGüçlü
İlmiMetodolojide mutlak ve mukayyed kavramıKayıtsızlık (ıtlak)Bilgi veya hükmü kayıtlarından arındırarak ele almaBir önermenin sınırlandırıcı şartlar olmaksızın genel geçer kılınmasıKesin
SiyasiHukuki esaretin veya idari tahakkümün kaldırılmasıAf ve azat (tulekâ)Tutsak veya mahkumlara hareket serbestiyeti tanımaOtoritenin cezalandırma bağını kaldırıp kişiyi toplumsal hayata iade etmesiGüçlü
İktisadiMülkiyet ve piyasa üzerindeki kısıtların tasfiyesiSerbest dolaşım ve likiditeSermayenin ve emtianın engelsiz akışını sağlamaBlokajların çözülerek mal ve paranın piyasada serbestçe el değiştirmesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSerbestlik derecesi (degrees of freedom) ve potansiyel enerjinin kinetiğe dönüşmesiBir sistemin üzerindeki sınır şartlarının (boundary conditions) kaldırılmasıyla parçacıkların serbestçe hareket kazanmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSözleşmenin feshi ve hukuki özgürleşme (emancipation)Bireyi bağlayan bir taahhüdün veya statünün ortadan kalkmasıyla bireyin bağımsız hukuki özneye dönüşmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca erkeğin tek taraflı olarak kadını evden uzaklaştırması veya aile birliğini keyfi biçimde yıkması anlamında dar bir kültürel kalıba hapsetmek
Kur'an içi daha geniş anlamBir bağın meşruiyetini yitirdiği noktada eziyete dönüşmemesi için güzellikle çözülmesi; fiziki düzlemde ise engellerden kurtulup hızla hedefe yönelme
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBoşanmayı bir ceza, hakaret veya düşmanlık vesilesi sayarak Kur'an'ın "maruf ile tutmak ya da ihsan ile salmak" ilkesini zedelemek; Kur'an'daki fiili intilak sahnelerini hedefsiz gezintiler olarak okumak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın akitlere verdiği değer ile bu akitlerin yürütülemez hale geldiğinde meşru ve ahlaki biçimde tasfiye edilmesi arasındaki dengeyi gösterir; ayrıca hedefe kilitlenmiş kararlı hareketi açıklar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Bakara ve Talâk surelerindeki aile hukuku ayetlerinde; Kehf, Sâd ve Kalem surelerindeki kıssalarda yer alan kararlı yürüyüş sahnelerinde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Evliliğin çözülmesini kadının mahkûmiyeti veya aşağılanması gibi gören cahiliye algısını yıkar; nikahın iki taraf için de bir esaret değil, çözülebilir bir bağ olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDevenin ayağındaki kösteğin çözülerek otlağa serbest bırakılması; bedeni kısıtlayan bağın çözülmesi.
  • Soyut anlamBir varlığın üzerindeki hukuki, ahlaki veya fiziki kayıtların kalkmasıyla bağımsızlık ve engelsiz hareket kabiliyeti kazanması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki kısıtlayıcı sınır şartlarının tasfiyesiyle sistem elemanlarının serbest yörüngede akışa geçmesi.
  • LaTeX modeli(x∈C)→  δ  (x∉C)  ⟹  dxdt>0
  • LaTeX açıklamasıModelde x hareket eden varlığı veya hukuki özneyi, C bu varlığı sınırlayan bağ veya kısıtlar kümesini (köstek, nikah akdi, mekan sınırlaması) temsil eder. δ operatörü bağın çözülmesi veya tasfiyesi eylemidir. Bu işlemin neticesinde x kısıtlar kümesinin dışına çıkar (x∉C) ve bunun zorunlu sonucu olarak engelsiz bir hareket ve serbest akış hızı (dxdt>0) ortaya çıkar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط