طلل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-ل-ل1 sîga, 17 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بصررضينفسفَطَلٌّطللوبلأكلربوبغيضعفعملمولمثل

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 17

▶ Ağı aç (3B)

طلل

ط - ل - ل

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Öyleyse çisenti

Notlarım

Sözlükler(9)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.146 harf
باب الطاء واللام طل: الطَّلُّ: المَطَرُ الضَّعيفُ القَطْرِ الدّائمُ، وهو أَرْسَخُ المَطَرِ ندىً. وتَقُولُ: طَلَّتِ الأرضُ. وتقول: رَحُبَتِ الأَرْضُ وطلّتْ. ومن قال: طَلَّتِ ذهب إلى معنى: طلّت عليك السّماء، ورَحُبَتْ عليك الأرض، أي: أتّسعَتْ. والطَّلُّ: المَطْلُ للدِّياتِ وإبطالُها. والإطلالُ: الإِشرافُ على الشّيء. وطَلَلُ السَّفينة: جِلالُها، والجميع: الأَطْلال. وطَلَلُ الدّار: يُقال: إنّه
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR923 harf
الطلّ: أضعفُ المطرِ، والجمع الطِلالُ. تقول منه: طُلَّتِ الأرضُ وطَلَّها الندَى. فهي مَطْلولَةٌ. وطَلَّةُ الرجلِ: امرأته. وخمرٌ طَلَّةٌ، أي لذيذة. قال حميد بن ثور: رَكودِ الحُمَيَّا طَلَّةٍ شابَ ماءَهابها من عَقاراءِ الكرومِ زَبيبُ والطَلَلُ: ما شخص من آثار الدار، والجمع أطْلالٌ وطُلولٌ. وطَلَلُ السفينة: جِلالها. ويقال: حيَّا الله طَلَلَكَ وَطَلالَتَكَ بمعنًى، أي شَخْصَكَ. وما بالناقة طُلٌّ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR301 harf
- الطل: أضعف المطر، وهو ماله أثر قليل. قال تعالى: ﴿فإن لم يصبها وابل فطل﴾ [البقرة/265]، وطل الأرض، فهي مطلولة، ومنه: طل دم فلان: إذا قل الاعتداد به، ويصير أثره كأنه طل، ولما بينهما من المناسبة قيل لأثر الدار: طلل، ولشخص الرجل المترائي: طلل، وأطل فلان: أشرف طلله (الطلل: شخص الرجل. انظر: المجمل 2/580).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR707 harf
ط ل ل أرض مطلولة‏.‏ ورحبت عليك البلاد وطلت‏.‏ قال الطرماح‏:‏ وإني إذا ردت عليّ تحية أقول لها اخضرت عليك وطلت أي الأرض‏.‏ ودم مطلول وطل دمه وأطل‏.‏ قال لابنته‏:‏ تلكم هريرة ما تجف دموعها أهرير ليس أبوك بالمطلول ومن المجاز‏:‏ يوم طل‏:‏ رطب طيب‏.‏ وحديث طل‏.‏ وعن أعرابية‏:‏ ما أطل شعر جميل وأحلاه‏.‏ وامرأة طلة‏:‏ حسنة نظيفة ومنه‏:‏ طلة الرجل‏:‏ لامرأته‏.‏ وتقول‏:‏ أعجبني طلله وراقني هيكله
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.752 harf
الطَّلُّ: المَطَرُ الصِّغارُ القَطر الدائمُ، وهو أَرْسخُ المطر نَدًى. ابن سيده: الطَّلُّ أَخَفُّ المطر وأَضعفه ثم الرَّذاذُ ثم البَغْش، وقيل: هو النَّدى، وقيل: فوق النَّدى ودون المطر، وجمعه طِلالٌ؛ فأَما قوله أَنشده ابن الأَعرابي: مثل النَّقا لبَّدَه ضَرْبُ الطَّلَل فإِنه أَراد ضرْب الطَّلِّ ففَكَّ المُدْغَم ثم حرَّكه، ورواه غيره ضربُ الطِّلل، أَراد ضرب الطِّلال فحذف أَلف الجمع. ويومٌ طَلٌّ: ذو
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR447 harf
* ط ل ل * * الطَّلُّ * أضعف المطر وجمعه * طِلالُ * تقول منه * طُلَّتْ * الأرض و * طَلَّها * الندى فهي * مَطْلُولةٌ * و * الطَّلَلُ * ما شخص من آثار الدار والجمع * أطْلالٌ * و * طُلُولٌ * أبو زيد * طُلَّ * دمه فهو * مَطْلُولٌ * و * أُطِلَّ * دمه و * طَلَّهُ * الله تعالى و * أطَلَّهُ * أهدره قال ولا يقال طلَّ دمه بالفتح وأبو عبيدة والكسائي يقولانه وقال أبو عبيدة فيه ثلاث لغات * طَلَّ * دمه و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.095 harf
الطل: المطر الضعيف، أو أخف المطر، كما في المحكم، أو أضعفه، كما في الصحاح، قال الراغب: وهو ماله أثر قليل، ومنه قوله تعالى: فإن لم يصبها وابل فطل ، أو هو الندى الذي ينزل من السماء في الصحو، أو هو فوقه ودون المطر، ج: طلال، بالكسر، أنشد ابن جني في المحتسب، للقحيف العقيلي: ديار الحي يضربها الطلال بها أهل من الخافي ومال وطلل، كعنب، هذه عن الفراء، ومثله حرف الجبل وحرف،
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.489 harf
طَلَّ طَلَّ U ( n. ac. طَلّ 1 ), a. Moistened, bathed ( the ground: dew ). b. Put off ( creditor ); denied, refused, defrauded of ( right, due ); deferred ( payment ). c. ( n. ac. طَلّ 1 , طُلُوْل 27 ), Shed with impunity; made no account of ( blood ). d. A , I ( n. ac. طَلّ 1 ) [ & pass. ], Was shed with impunity; was made no account of ( blood ). e. A ( n. ac. طَلَاْلَة 22t ) [ Ila
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR29.664 harf
طلل طَلَّ - يَطُلُّ - طَلْ طَلَّ - يَطُلُّ + الكائن: يظهر ويبين بشكل بطيء ومتدرج خارجاً من خلف ساتر طَلَّ - يَطُلُّ + المطر: يهطل بشكل بطيء وبضعف وقلة غزارة ثم يتتابع أولاً بأول: وهو كناية عن ظهوره من مكمنه المستور فيه تدريجياً وببطء ثم يتتابع حتى يصير واضحاً بيناً طَلْ - الطل: اسم فعل " طَلَّ - يَطُلُّ ": وهو ما يكون بفعل " طَلَّ - يَطُلُّ
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler17 mücavir (22 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. وبل

    1 ortak ayet · Odun demeti demektir

  2. ربو

    1 ortak ayet · Rebbe’deki be vav’a dönüşmüş, gelişmek, evrimleşmek anlamı…

  3. ثبت

    1 ortak ayet · Sibat(Te) kayış demektir

  4. ضعف

    1 ortak ayet · Katlanmış deri demektir

  5. صوب

    1 ortak ayet · Sağanak yağmur demektir

  6. رضي

    1 ortak ayet · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  7. مول

    1 ortak ayet · Onların malları

  8. نفق

    1 ortak ayet · İki yüzlüler

  9. بغي

    1 ortak ayet · Buğa boğa demektir

  10. أكل

    1 ortak ayet · Ekel pas demektir

  11. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  12. مثل

    1 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

Geçtiği ayetler(1)

  1. … وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    Öyleyse çisentiAllah’ın rızasını kazanmak ve kalblerindekini sağlamlaştırmak için mallarını infak edenlerin hali, bir tepedeki güzel bir bahçenin haline benzer. Kuvvetli bir sağanak düşünce; yemişlerini iki kat verir. Bol yağmur yağmasa bile bir çisenti bulunur ve Allah işlediklerinizi görür.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطلل
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (muza‘af) kök
Bağlamsal Yakın Köklerوبل, رذذ, ندى
Zıt Kökوبل
Çekirdek Özet 1İnce, hafif damlalı ve kesintisiz yağan çisenti, nem; yüzeyde beliren hafif iz ve siluet
Çekirdek Özet 2Büyük sarsıntılar veya yoğun lütuflar olmaksızın varlığı besleyen asgari, sürekli ve yeten feyiz
Çekirdek Özet 3Şartlar ağır olmasa da içsel verimlilik ve istikrar sayesinde az girdiden tam verim elde etme ilkesi
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca önemsiz veya etkisiz bir damla sayılarak azlığın bereketsizlik veya yetersizlikle karıştırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طلBir yüzeye hafifçe yükselmek, belirmek, uzanmak veya ince bir örtü/nem bırakmak; طلب (aramak, uzanmak), طلح (yorgunluk veya meyveli örtü), طلع (yükselmek, doğmak), طلق (salınmak, açılmak) köklerinde olduğu gibi yüzeye çıkış ve uzanım hareketiلİkinci ل harfinin eklenmesi ve şeddelenmesiyle hareket süreklilik ve yerleşik hafiflik kazanmış; yağışın sağanak değil sürekli bir çisenti ve çiy nemine, siluetin ise ayakta duran kalıntıya (طلل) dönüşmesini sağlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaAlanı kuşatan, yere veya bitkiye hafifçe yayılan kuşatıcı tabaka
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaYukarıdan aşağıya yönelen, hedefe bağlanan ve temas eden hareket
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaYönelişin ardışıklığı, kesintisizliği ve damlaların art arda inişi
طللKuşatıcı ve hafif bir örtünün sürekli bir yönelişle yüzeye inmesi ve orada kalıcı bir nem/iz bırakmasıYukarıdan inen hafif, ince taneli damlaların toprağı sarsmadan kuşatması; nesnenin dikilerek görünür hale gelmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamŞiddetli olmayan, taneleri küçük fakat nemi toprağa nüfuz edici sürekli yağmur (çisenti) ve sabah çiyi; ayrıca terk edilmiş konak yerinde ayakta kalan siluet ve duvar kalıntıları.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde kök, çoğunlukla göç eden sevgilinin geride bıraktığı silik ama seçilebilir çadır ve ocak kalıntılarını (طلل / çoğulu أطلال) nitelemek üzere kullanılmıştır; bu kullanım varlığın asgari düzeyde de olsa ayakta durmasını ifade eder.
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Cemîl b. Ma‘mer (Cemîl Buteyne) bir beytinde konak kalıntıları anlamında şöyle der: رسمُ دارٍ وقفت في طَلَلِـهْ / كِدْتُ أَقْضي الغَداةَ من جَلَلِهْ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde طلل kökü, ilksel düzeyde atmosferik nem, çiy ve hafif yağış dairesinde fonetik ve semantik bir süreklilik arz eder. Kuzeybatı Sami dillerinde, özellikle İbranicede טל (ṭāl) ve Aramice/Süryanicede טלא (ṭallā) doğrudan gece inen çiy, ince çiğ ve hafif nem anlamına gelir. Ugarit metinlerinde de tanrısal bereket tasvirlerinde çiy ve gök nemi benzer kökle temsil edilir. Arapçada ise kök hem atmosferik hafif ve sürekli çiy/yağmur anlamını korumuş hem de toprağa yayılan nemden hareketle «siluet, yıkıntı izi, kurban kanının heder olması (kanın yerde çiy gibi kalıp aranmaması)» gibi ikincil ve mecazi semantik sapmalara uğramıştır. Kökün ana semantik matrisi, nesneyi hırpalamayan fakat ona canlılığını koruyacak asgari suyu sağlayan nüfuz edici hafifliktir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇisenti, çiy, siluet, kanın heder olmasıHafif nem ve ince yağmur asıl anlamdır; ayakta kalan yapının silueti ve aranmayan kanın izi bu ince temastan türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ṭāl (טל), Süryanice ṭallā (טלא)Gece çiyi, sabah nemi ve hafif bereket suyu anlamında ortak Sami mirasıdır; fonetik ve semantik tam uyum vardır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik nem/su tabakası paralelleriBazı Doğu Çadik ve Berberî dillerinde ince ıslaklık ve çiğ ile ilgili fonetik benzerlikler kaydedilmişse de ortak köken kesin değildir.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طللAnlamlıÇisenti, hafif yağmur, siluetGöğün hafif ve sürekli yağışı, nesnenin ayakta kalan iziHedef kök; Kur’an’da geçer
لطلAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız müsta‘mel bir kök olarak kaydedilmemiştir.Kur’an’da geçmez; mühmel
للطAnlamlıYapıştırmak, bitiştirmekBir şeyi bir yere yapıştırmak veya devenin kuyruğunu bacakları arasına sıkıştırmasıFonetik kalb; harflerin yer değişimiyle temasın sıkılığına kaymıştır; Kur’an’da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طللMerkezİnce, sürekli yağışŞiddeti düşük, tanesi küçük fakat nemi süreklilikle toprağa işleyen hafif yağmurVarlığı sarsmadan besleyen asgari feyiz
وبلZıtŞiddetli, iri taneli sağanakDamlaları iri, yağışı sert ve baskın olan yoğun yağmurYüksek miktarlı ve baskın girdiyi ifade eder
رذذKomşuZayıf, tozumsu yağmurDamlası rüzgârda uçuşacak kadar ince ve belirsiz yağışطلل kökünden daha zayıf ve süreksizdir
ندىKomşuÇiy, ıslaklıkYağmur olmaksızın sabahları yapraklar üzerinde oluşan saf nemطلل hem gökten inen çisentiyi hem bu nemi kapsar

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطللÇisenti, çiyİnce damlalı, sürekli ve hafif yağış veya nemKesin
LatinceRos, rorareÇiy, çiselemekSabah çiyini ve hafif damlamayı karşılar; yapı kalıntısı anlamını dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceDrizzle, dewÇisenti, çiyHafif ve kesintisiz yağışı veya sabah yoğunlaşmasını tam karşılar.Kesin
AlmancaNieselregen, TauÇisenti, çiyİnce taneli sakin yağmuru ve nemi semantik olarak doğrudan verir.Kesin
FransızcaBruine, roséeÇisenti, çiyİnce damlalı sürekli yağışı ve yüzey ıslaklığını karşılar.Kesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
طَلٌّİnce, hafif yağmur ve çisentiSağanak yağışın (وابل) bulunmadığı durumda verimli bir bahçeye yeten hafif yağış; infakın bereketini ve amelin zayi olmayışını anlatan temsilî bağlam (Bakara 2:265).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRızık, tevfik ve lütuf teorisiİlahî lütfun bazen büyük mucizeler veya ezici lütuflarla değil, asgari ve sürekli bir hidayet/tevfik akışıyla kula yetmesiAsgari lütfun yeterliliği
FıkıhDiyet ve cinayet hukukuHadislerde geçen «lâ yutallu demün fi’l-İslâm» ifadesi gereğince öldürülen bir Müslümanın kanının diyetsiz veya kısassız boşa gitmemesiHeder olmama, izale edilmeme
Tefsirİnfak meseli ve kalp tasfiyesiİhlasla verilen az bir sadakanın, kalbin zeminindeki sağlamlık sayesinde büyük neticeler doğurmasıAzın bereketi ve zeminin kabiliyeti
HadisKan ve hak arayışı rivayetleriHaksız yere dökülen kanın heder sayılmayıp karşılığının aranmasıZayi olmama, hükümsüz kalmama

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAmel ve niyetAz fakat sürekli amelDevamlılık sağlamaNiyet sağlam olduğunda amelin zahiren küçük oluşu ilahî berekete engel teşkil etmez.Kesin
İlmiMetodoloji ve veriİnce ipucu ve mikro veriKeşfe zemin olmaBüyük teorik sıçramalar olmasa da düzenli mikro gözlemler ilmin devamlılığını kurar.Güçlü
SiyasiKamu yönetimi ve tebaa ilişkisiSessiz ve sürekli kamu hizmetiTabanı diri tutmaBüyük krizler veya gösterişli yatırımlar olmaksızın asgari düzenin aksatılmadan sürdürülmesi.Güçlü
İktisadiKaynak yönetimi ve infakDüşük sermaye ve mikro girdiSürdürülebilir üretimSağlam ve verimli bir işletme yapısında küçük girdilerin bile yüksek katma değer üretmesi.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşük genlikli sürekli akış veya asgari kritik eşikBir dinamik sistemde yüksek enerjili bir puls yerine, enerji kaybını telafi eden düşük şiddetli sürekli akımın sistemi dengede tutmasıGüçlü
Beşeri bilimlerMikro kredi ve marjinal fayda optimizasyonuAltyapısı güçlü bir iktisadi birimde, marjinal girdi az olsa dahi yapısal verimlilik nedeniyle çıktının yüksek kalmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin yalnızca önemsiz bir damla veya meteorolojik bir detay sayılarak, ayetteki iktisadi ve ahlaki yeterlilik ilkesinden koparılması.
Kur'an içi daha geniş anlamZemin sağlam ve niyet ihlaslı olduğunda (yüksek tepe üzerindeki bahçe gibi), devasa sermayeler veya sağanak yardımlar olmasa bile küçük desteklerin (طلّ) tam semere vermesi.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnfakta ve amelde sadece niceliğe odaklanılması; az imkâna sahip olanların katkısının bereketsiz ve önemsiz görülerek terk edilmesi hatası.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın ve üretimin sadece büyük olaylara veya devasa kaynaklara bağlı olmadığını; zeminin (kalbin ve sistemin) kalitesi yüksekse, asgari girdinin bile tam hasılat sağlayacağını öğrettiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnfak, niyet, zemin kalitesi ve amellerin semeresini konu edinen teşbih ayetlerinde (özellikle Bakara 2:265) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yalnızca büyük bağışların veya büyük hareketlerin kıymetli olduğu yanılgısını düzeltir; süreklilik ve zemin niteliğinin nicelikten üstün olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüzeyi hırpalamayan, taneleri küçük fakat kesintisiz toprağa süzülen çisenti, ince yağmur ve sabah nemi.
  • Soyut anlamSağlam ve kabiliyetli bir yapıya ulaştığında, asgari düzeyde kalsa bile tam semere doğuran sürekli ve nazik etki.
  • Sistematik karşılıkYüksek iç verimliliğe sahip sistemlerde asgari dış girdinin (imin⁡) tam sistem çıktısına (Y) dönüşebilme kapasitesi.
  • LaTeX modeliY=f(K)⋅[u(w)⋅W+(1−u(w))⋅T]
  • LaTeX açıklamasıFormülde Y elde edilen nihai hasılatı, f(K) zeminin (arazinin, kalbin veya sermaye yapısının) yapısal verimlilik ve kalite katsayısını temsil eder. W şiddetli sağanağı (وابل), T ise ince çisentiyi (طلل) gösterir. u(w) sağanağın varlığını denetleyen birim basamak fonksiyonudur; sağanak bulunmadığında (u(w)=0) devreye giren asgari T girdisi, yüksek f(K) sayesinde hasılatı sıfırlamaz, aksine hedeflenen verimi eksiksiz tamamlar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط