سلق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ل-ق1 sîga, 19 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نظرغشويسرجيأسلقشححسَلَقُوكُمْخوفحبطعينلسنرأيدورموت

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 19

▶ Ağı aç (3B)

سلق

س - ل - ق

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 11 sözlük

Dilde çıkan sivilcedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Dilde çıkan sivilcedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.774 harf
القاف والسين واللام معهما س ل ق، ل س ق، س ق ل، ق ل س، ل ق س مستعملات سلق: سَلقتُه باللسان: أسمعته ما كره فأكثرت عليه. ولسان مِسْلَقٌ: حديد ذلق. والسِّلْقُ: نبات. والسِّلْقَةُ: الذئبة. والسُّلاقُ: بثر يخرج على اللسان. والسَّليقة: مخرج النسع في دف البعير، واشتقاقه من: سَلَقْتُ الشيء بالماء الحار، وهو أن يذهب الوبر والشعر ويبقى أثره، فلما أحرقته الحبال شبه بذلك فسميت سلائق، قال: تبرق في دفها
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.295 harf
السَلَقُ القَاعُ الصَفْصَفُ وجمعه سُلْقان، وكذلك السَمْلَقُ بزيادة الميم، والجمع السَمالِقُ. وطعنته فَسَلَقْتُهُ، إذا ألقيته على ظهره. ويقال: سَلَقَها وسَلْقاها، إذا بَسَطها ثم جامَعَها. وَسَلَقَ: لغةٌ في صَلَقَ، أي صاح. وَسَلَقَهُ بالكلام سَلْقاً، أي آذاه، وهو شدَّة القول باللسان. قال تعالى: "سَلَقوكُمْ بِأَلْسِنَة حِدادِ" قال أبو عبيدة: بالغوا فيكم بالكلام. والمِسْلاقُ: الخطيبُ البليغُ، وهو من
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.132 harf
ق س ل قلس ، سلق ، لسق ، لقس ، سقل : مستعملة . سلق : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنَّهُ قال : ( ليْسَ مِنَّا من سَلَق أوْ حَلَق ) قال أبو عبيد : سَلَق أي : رَفعَ صوْته عنْد المُصِيبة ، ومنْهُ خطِيب مِسْلق ومِسلاق ، وسَلاّقٌ ، والسينُ فيهِ أكثرُ من الصّادِ وأنْشد الأصمعيُّ : فِيهم الخِصْبُ والسَّماحَةُ والنَّجْ دةُ فيهمْ والخاطِبُ السَّلاق ويُرْوى المسلاق . أبو مَنصور : وفي سلق حديثٌ آخر
Maddenin bağlantısı

ق س ل قلس ، سلق ، لسق ، لقس ، سقل : مستعملة . سلق : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنَّهُ قال : ( ليْسَ مِنَّا من سَلَق أوْ حَلَق ) قال أبو عبيد : سَلَق أي : رَفعَ صوْته عنْد المُصِيبة ، ومنْهُ خطِيب مِسْلق ومِسلاق ، وسَلاّقٌ ، والسينُ فيهِ أكثرُ من الصّادِ وأنْشد الأصمعيُّ : فِيهم الخِصْبُ والسَّماحَةُ والنَّجْ دةُ فيهمْ والخاطِبُ السَّلاق ويُرْوى المسلاق . أبو مَنصور : وفي سلق حديثٌ آخر حدَّثَنا مُحمد بن إسحاق عن حَمْرٍ عن إسماعيل عن عَلِيَ عن عبد الله عن ابن جُرَيْحٍ أنَّهُ قالَ في قول النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( لَيْسَ منَّا من سلق أو حَلَق ) . قال : أمَّا حَلَق ، فالْمَرأَةُ تَحْلق القرن من رأسهَا ، وقوله من خرق فهو أن يشق درعها ، قال : وأما قوله أو سَلَق فهُو أن تَمْرُسَ المرأةُ وجهها وتصُكَّهُ ، وقال بعض العرب : سلقهُ بالسوْطِ وملقهُ : أي نَزعَ جلدهُ ، وقالَ الليثُ : ركبتُ دابَّة فسلقْتني : أي سَحَجَتْ جِلْدِي . أبو منصورٍ ، وقول ابن جُريجٍ في السلْق أعْجبُ إلي مِنْ قول أبي عبيد ، وروى عمرو عن أبيه أنه قال : السلائقُ : الشَّرائحُ ما بين الْجَنْبَيْنِ ، الواحدةُ سليقةٌ ، ويُقال : سَلَقْتُ اللَّحْمَ عن العظْمِ إذا التحيْتُهُ عنه ومنه قيلَ لِلذّئْبَةِ سِلْقةٌ . ثعلبٌ عن ابن الأعرابيِّ . قال : يقال : سلق الشِّظَاظَ في عُرْوَتَي العِدْلَيْنِ وأَسْلقهُ ، قال : وأسْلَق إذا صادَ سِلْقَةً ، وأسْلق إذا ابْيَضَّ ظَهْرُ بَعِيرِه بَعْدَ بُرئِه من الدَّبَرِ ، ويقال : ما أبين سَلْقهُ يعْني ذلك البياضَ . وقال الله جَلَّ وعَزَّ : ( ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُم ) ( الأحزاب : 19 ) . قال الفرَّاءُ : مَعناه : عَضُّوكُمْ بألسنَةٍ ، يقول : آذوْكمْ بالكلامِ في الأمر بِألسنةٍ سَلِيطةٍ ذَرِبَةٍ ، قال : ويقالُ صلقوكمْ بالصَّادِ أيضاً ، ولا يجوزُ في القراءَةِ ، وقال اللَّيْثُ : سَلقتُه باللِّسانِ أي أسْمَعْتُه ما كَرِهَ فأكْثَرْتُ ، ولسانٌ مِسلَق : حَدِيدٌ ذَلق ، وأخْبَرَني المنْذِريُّ عن اليَزيديّ عن أبي زَيد قالَ : يقال : فُلانٌ يقرأَ بالسليقةِ أيْ بالْفَصاحَةِ من قوله سلقوكمْ بألسنة . وقال غيره : فلان يقرأ بالسليقيّة ، أي : يقرَأ بطبعه الذي نشأ عليه ولغته . وروى أبو عبيد عن أبي زَيدٍ : إنه للئِيمُ الطَّبيعةِ والسلِيقة ، وقال أبو عبيد في السليقة مثله ، قال ومنه قيل : فلان يقرأ بالسليقيَّةِ أي بطبِيعتِه ليس بتعليمٍ . أبو منصور : المعنى : أن القراءَةَ مَأْثورةٌ لا يَجُوز تَعدِّيها ، فإذا قَرَأَ البدويُّ بِطبْعه وَلُغَتِهِ ولم يتَّبِع سُنةَ القراءَةِ قِيل هو يقرأ بالسلِيقة . ثَعْلب عن ابن الأعرابيِّ قال : السليقةُ : المحَجَّة الظاهِرة ، والسلِيقة : طبع الرَّجلِ ، قال : والسَّليق الْواسع من الطُّرقات ، والسلق أثر الدَّبَرِ إذا بَرِىءَ وابيض ، وقال غيره : يقال : لأثَرِ الأنساعِ في بَطْنِ البَعِير يَنْحَصُّ عنه الوبَر سلائِق ، شُبِّهَتْ بسلائِق الطرقات . وقال اللَّيْث : السَّلِيقِيُّ من الكلامِ ما لا يُتعاهدُ إعرابُهُ ، وَهو في ذَلِك فَصيحٌ بليغٌ في السمْعِ عَثُورٌ في النَّحْو . وقال غيره : السَّلِيقِيُّ من الكلام : ما تكلّم به البدَوِيُّ بِطَبْعهِ ولغته ، وإنْ كان غيره من الكلام آثر وأحْسن . قال : والسليقة : مَخْرجُ النِّسْعِ في دَفِّ البَعيرِ ، وأنْشَد : تَبْرق في دَفِّهَا سلائِقُها قال : واشتق ذلك من قولك : سَلقتُ شيئاً بالماء الحارِّ ، وهو أن يذهب الوبرُ ويبقى أَثره ، فلما أحْرقَتْهُ الحبال شُبِّهَ بذلك فَسُمِّيتْ سَلائقَ . وقال أبو عبيد : السَّلائقُ بالسّين ما سُلقَ من البُقُولِ . أبو منصور : ومعنى قولهِ ما سُلق من البقولِ : أي طبخَ بالماءِ من بقول الربيع وأُكلَ في المجاعةِ وغيرها ، وكلُّ شيءٍ طَبَختهُ بالماءِ بحتاً فقد سَلَقتَهُ ، وكذلك البيض يطبخ في الماء بقشره الأعْلَى كذلك سَمعته من العرب . وقال شمر : السَّلوقيَّةُ من الدُّروعِ مَنْسوبةٌ إلى سَلوقَ قَرْيةٍ باليمنِ . وقال النابغةُ : تَقُدُّ السَّلوقيَّ المضَاعَف نَسْجُهُ ويوقدنَ بالصَّفَّاحِ نار الحُبَاحِب وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم قال : السَّلْقُ : إدْخَالُ الشظاظ مرة واحدةً في عُروتي الجوالقَيْنِ عند العكمِ ، فإذا ثَنيتهُ فهو القطْب ، وأنشد : أقول قَطْباً ونِعمّاً إنْ سَلقْ لِحَوْقلٍ ذِرَاعهُ قد امَّلَقْ قال الليث : السَّلوقيُّ من الكلابِ والدُّروعِ أجْودُهَا ، والتَّسَلُّقُ الصعودِ على حَائِطٍ أمْلَسَ . وقال غيره : باتَ فلانٌ يَتَسلّقُ عَلَى فِرَاشهِ إذا لم يَطمئِنَّ عليه من هم أو وجعٍ أقْلَقَهُ ، والصَّادُ في هذا أكثرُ . وفي حديث جِبريلَ حينَ أخَذَ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) وهو غُلامٌ صغيرٌ ، قال : ( فَسَلَقني لِحَلاوَةِ القَفَا ) أي : ألْقاني على الْقَفَا ، وقد سَلْقَيْتهُ على تقدير فَعْلَيْتُهُ مأخُوذٌ من السَّلْقِ وهو الإلقاءُ على القَفَا . قال شمر : وقال الفراءُ : أخذَهُ الطبيبُ فَسلقاهُ عَلَى ظهره ، وقد اسْتلقى عَلَى قفاه . ويقال : سَلَقَ جاريتهُ إذا ألْقاهَا عَلَى ظَهْرهَا ليُباضعهَا ، ومن العربِ من يقول : سَلقاهَا فاسْلَنْقَتْ على حلاوة قَفَاها . وقال ابن شُميل : السِّلْقُ : الجكَنْدَرُ . وقال الليث : السِّلقُ : نَبْت . قلت : السلق : له ورق طوال وأصله ذاهب في الأرض وورقه رخص يطبخ . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : السليقةُ : الذرة تُدَقُّ وتُصلَحُ وتطبخُ باللَّبَنِ . أبو عبيد عن الأصمعي : السَّلَقُ : المستوي اللَّينُ وجَمْعُه سُلقانٌ والفَلَقُ المطْمَئِن بين الرِّبْوَتَيْنِ . وقال ابن شميل : السَّلَقُ : القاعُ الأمْلسُ المستوي الذي لا شَجَرَ فيه . وقال أبو عمرو : السَّلِيقُ : اليابسُ مِنَ الشَّجَرِ . أبو منصور : ورأيتُ رِياضَ الصِّمانِ وقِيعانها وسُلْقانها . فالسَّلَق ما اسْتوى من الأرض في ذُرَى قِفافِهَا ونجادِها ، وأما القِيعانُ فما اسْتوى بين ظَهْراني النِّجادِ ، والقِيعانُ تُنْبِتُ السِّدْرَ ، والسُّلْقانُ لا تُنْبِتُهَا ، والقِيعانُ أوسعُ وَأعْرَضُ وكلّهَا رِياضٌ لاسْتِراضةِ ماءِ السّماءِ فِيها . وواحِدُ السُّلْقانِ سَلَق ، وتجمعُ أسلاقاً ، ثمَّ تجمعُ أسالق . وقد يقال لما يلي اللَّهواتِ من الفمِ أسالق . وقال جندل : إني امْرُؤٌ أُحْسنَ غمْزَ الفائق بين اللَّهَا الوَالِج والأُسالق وناقَةٌ سَيْلقٌ : مَاضِيةٌ في سَيْرِهَا . وقال الشاعر : وَسَيْرِي مع الرُّكْبَانِ كلَّ عَشِيَّةٍ أبارِي مَطَايَاهمْ بِأَدْماءَ سَيْلَقِ وقال الأصمعي : السَّلِيق : الشَّجَرُ الذي أَحْرَقَهُ حَرٌّ أو بَرْدٌ . لسق : قال الليث : اللَّسَق : أن تلتزِق الرئةُ بَالجنْبِ من شِدَّةِ العَطْش ، وأنشد : وبَلَّ بَرْدُ الماءِ أعْضادَ اللَّسَق أي : نواحيه . قال : واللَّسُوق دَواءٌ كاللَّزوق . أبو منصور : واللسق عند العرب هو الطَّنَى ، سُمِّيَ لَسقاً للزوق الرِّئَة بالجنب ، وأصله اللزق . لزق ولسق ولَصِق قَريب بعضها من بَعْضٍ . سقل : قال الليث : السُّقْلُ : لُغةٌ في الصُّقل ، وهو الخصْرُ . وقال الْيَزيدي : هو السَّيْقل والصَّيْقَلُ ، وسَيْفٌ سَقيلٌ وَصَقيلٌ . قلت : والصاد في جميع ذلك أَفْصَح . لقس : قال الليث : اللقِس : الشره النفس الحريص على كل شيء . يقال : لَقِسَتْ نفسه إلى الشيءِ إذا نازَعَتْه إليه وحَرَصَتْ عليه . قال : ومنه الحديث : ( لا يقولَنَّ أحدكم خَبُثَتْ نفسي ولكن لِيَقلْ لَقِسَتْ نفسي ) . أبو عبيد عن أبي زيد : لقِسَتْ نفسي لَقساً وتَمقسَتْ تمقُّساً كِلاهُما بمعنى غَثَتْ غَثَياناً . شمر عن أبي عمرو : اللَّقيس الذي لا يستقيمُ عَلَى وجهٍ . وقال ابن شميل : رجلٌ لَقِسٌ : سيءُ الخُلُق خَبيثُ النفس فحاشٌ . أبو عبيد عن أبي زيد : لَقِسْتُ الناسَ ألْقَسُهُمْ ونَقِسْتُهُمْ أنقَسهم ، وهو الإفساد بينهم ، وأن تَسْخَرَ منهم وتُلَقِّبهُمْ الألقابَ . أبو منصور : جعل الليث اللقَس الحرص والشره ، وجَعله غيره الغثيان وخبث النفس وهو الصواب . قلس : قال الليث : القَلْس : حَبْلٌ ضَخْمٌ من ليفٍ أو خُوصٍ . قال : والقَلْسُ ما خرج منَ الحلق مِلءَ الفم أو دُونه وليس بقيْءٍ ، فإذا غلبَ فهو القيْءُ ، يقالُ : قَلَسَ الرّجلُ يقلِسُ قَلْساً وهو خروج القلْسِ من حلْقه . قال : والسحابة تَقْلِسُ النَّدى إِذا رَمَتْ به من غير مطرٍ شديد . وأنشد : نَدَى الرَّملِ مَجَّتْهُ الْعِهادُ القَوالسُ ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القَلْسُ : الشرْبُ الكثيرُ من النَّبيذ ، والقلْسُ : الغناءُ الجيدُ ، والقلسُ : الرَّقصُ في غِناءٍ . أبو عبيد عن الأموي : المُقَلِّسُ الذي يلعب بين يدَيِ الأمير إذا دخل المصْرَ . وقال الكميتُ : غنّى المقَلِّسُ بِطْرِيقاً بأُسوارِ أراد مع أسوارٍ . وقال الليث : التَّقْليسُ : وضع اليديْنِ على الصَّدْر خُضوعاً كما يفعل النصارى قبْلَ أن يُكفِّروا أي : قبل أن يَسْجُدوا . قال : وجاء في خَبرٍ : ( لمّا رأَوْه قلَّسُوا له ثم كفَّرُوا ) أي : سجَدُوا ، قال : والتَّقلُّسُ لُبْسُ الْقَلَنْسوةِ ، وصاحبها قَلاَّسٌ . أبو عبيد عن الأصمعي : القُلَيْسِيَةُ وجمعها قَلاسٍ ، وقد تَقلْسَيْتُ ، قال : والقلَنْسِيةُ وجمها قَلانِسُ ، وقد تقلْنَسْتُ ، وأنشد : إذا ما القَلاَسِي والعمائِمُ أُخْنِسَتْ ففيهنَّ عن صُلع الرِّجال حُسور قال : ويقال : قَلَنْسوَةٌ وقَلانِس . وقال الليث : وتجمعُ على القَلَنْسى ، وأنشد : أهلَ الرِّياط البيض والقَلَنْسِي شمر عن أبي زيد : قَلَسَ الرجل قَلْساً ، وهو ما خرج من البطن من الطّعام أو الشَّرابِ إلى الفم أعاده صاحبه أو ألقَاهُ . قال : وقَلَسَ الإناءُ وقلَصَ إذا فاضَ . وقال عمر بن لجَأ : وامْتَلأَ الصَّمَّانُ ماءً قَلْسَاً يَمْعَسُ بالماءِ الجِواءَ مَعْسَا وقال ابن دريد : القُلَّيْسُ بِيعةٌ كانت بصنعاءَ للْحَبَشةِ هَدَمتها حِمْيرٌ . قال : وأما القَلْسُ في الحبل فلا أدري ما صحتُه .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.852 harf
(باب السين واللام وما يثلثهما) (سلم) السين واللام والميم معظم بابه من الصّحّة والعافية؛ ويكون فيه ما يشذُّ، والشاذُّ عنه قليل، فالسّلامة: أن يسلم الإنسان من العاهة والأذَى. قال أهلُ العلم: الله جلَّ ثناؤُه هو السلام؛ لسلامته مما يلحق المخلوقين من العيب والنقص والفناء. قال الله جلَّ جلاله: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ السَّلاَمِ﴾ [يونس 25]، فالسلام الله جلَّ ثناؤه، ودارُهُ الجنَّة. ومن الباب أيضاً
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR514 harf
س ل ق أخذته فسلقته لقفاه وسلقيته‏.‏ قال‏:‏ وسلقت اللحم عـن العظـم‏:‏ قشرتـه‏.‏ وركبـت الدابـة فسلقتنـي إذا سحجـت باطـن فخذيـك وأليتيك‏.‏ وسلق الرأس في الماء الحار حتى ذهب شعره‏.‏ وطبخ لنـا سليقـة وهـي الـذرة المهروسة‏.‏ وتقول‏:‏ الكرم سليقته والسخاء خليقته‏.‏ وهو يتكلم بالسليقة وكلام سليقي ورجل سليقي قال‏:‏ ولست بنحويّ يلوك لسانه ولكن سليقي أقول فأعرب وكلب سلوقيّ‏:‏ منسوب إلى قرية
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR337 harf
* س ل ق * * سلَقَهُ * بالكلام آذاه وهو شدة القول باللسان قال الله تعالى ﴿سلقوكم بألسنة حداد﴾ و * سلَقَ * البقل أو البيض أغلاه إغلاءة خفيفة وباب الكل ضرب و * السِّلْقُ * النبت الذي يؤكل و * تَسَلَّقَ * الجدار تسوره و * سَلُوقٌ * قرية باليمن تنسب إليها الدروع والكلاب * السَّلُوقِيَّةُ * وقيل * سَلُوقٌ * مدينة تنسب إليها الكلاب السلوقية
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.253 harf
سلقه بالكلام يسلقه سلقا: آذاه وهو شدة القول باللسان، وهو مجاز، ويقال: سلقه بلسانه سلقا: أسمعه ما يكره، فأكثر، وفي التنزيل: سلقوكم بألسنة حداد أي: بالغوا فيكم بالكلام، وخاصموكم في الغنيمة أشد مخاصمة قاله أبو عبيدة، وقال الفراء: معناه عضوكم، يقول: آذوكم بالكلام في الأمر بألسنة سليطة ذربة ، قال: ويقال: صلقوكم، بالصاد، ولا يجوز في القراءة. وسلق اللحم عن العظم أي: التحاه ونحاه عنه. وسلق فلانا:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.242 harf
سَلَقَهُ 1 سَلَقَهُ ذ , (S, K,) [aor. سَلُقَ ,] inf. n. سَلْقٌ, (TK,) He prostrated him on the back of his neck; (K;) or threw him down on his back; (S;) as also ↓ سَلْقَاهُ, inf. n. سِلْقَآءٌ. (S, K.) You say, طَعَنْتُهُ فَسَلَقْتُهُ and ↓ سَلْقَيْتُهُ, i. e. [I thrust him, or pierced him, and] threw him down on his back. (S.) And سَلَقَنِى لِحُلَاوَةِ القَفَا and عَلَى قَفَاىَ ↓ سَلْقَانِى He
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.361 harf
سَلَقَ سَلَقَ U ( n. ac. سَلْق 1 ), a. Boiled; scalded; scorched; singed. b. Threw down on his back. c. [ acc. & Bi ], Pierced, cut, hurt with. d. [ Fī ], Marked, left its traces on. c. Greased. f. see IV (b) . سَلَّقَ سَلَّقَ II , a. Gathered herbage. أَسْلَقَ أَسْلَقَ IV , a. Hunted, trapped wolves. b. Inserted into a loop, a handle ( stick ). تَسَلَّقَ تَسَلَّقَ V , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok20.314 harf
سلق سَلَقَ - يَسْلِقُ سَلَقَ - يَسْلِقُ + كائن + كائناً + بشيء: يزيل عنه قشره وجلده ووبره أو طبقة منه بالغلي بالماء الحار: يرفع حرارة النبت أو الثمر أو أي كائن بغمره بالماء وتسخين الماء حتى الغليان لمدة زمنية، حتى يفصل عنه طبقة سطحية منه هي الجلد أو الوبر أو الشعر أو القشر ملاحظة: يجمع بين معظم وجوه لفظ " سَلَقَ - يَسْلِقُ "في المعاجم معنى
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler19 mücavir (27 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شحح

    1 ortak ayet · Rutubetli kav, çakıldığı zaman ateş almayan kav demektir

  2. حبط

    1 ortak ayet · Habte suyu kurumuş kuyu demektir

  3. حدد

    1 ortak ayet · Hadid demir demektir

  4. لسن

    1 ortak ayet · Dil demektir

  5. غشو

    1 ortak ayet · Örter

  6. يسر

    1 ortak ayet · “Yüsr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…

  7. دور

    1 ortak ayet · Dar : Etrafı çevrili yer demektir

  8. ذهب

    1 ortak ayet · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

  9. عين

    1 ortak ayet · Ayn göz, “evya” göze demektir

  10. خوف

    1 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  11. نظر

    1 ortak ayet · Korkuluk demektir

  12. موت

    1 ortak ayet · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…

Geçtiği ayetler(1)

  1. … كَالَّذِي يُغْشَى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَإِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ أُولَئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا …

    Sizi incittilerSize karşı cimridirler. Korku geldiği zaman, görürsün ki onlar üstüne ölüm baygınlığı çökmüş gibi gözleri dönerek sana bakarlar. Korku gidince de iyiliğinizi çekemeyerek, sivri dilleriyle sizi incitirler. İşte onlar, inanmamışlardır. Bunun için de Allah yaptıklarını boşa çıkarmıştır. Bu, Allah için pek kolaydır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسلق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerطعن, لسن, لدد, قذع
Zıt Kökلطف
Çekirdek Özet 1Sıcak suyla haşlayarak deriyi, kılı veya kabuğu sıyırıp soymak; sürtünmeyle yüzeyi aşındırmak
Çekirdek Özet 2Sözle yüzeyi yaralarcasına, sert, keskin ve tahrip edici dille saldırmak
Çekirdek Özet 3Zafer anında ve ganimet paylaşımında psikolojik tahakküm ve sözlü yıpratma mekanizması
Kritik Hata Riskiİfadeyi basit bir sitem veya eleştiri sayıp, kriz sonrasında dille yapılan yıkıcı ve deriyi soyucu psikolojik saldırıyı gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سلBir şeyi sürtünerek, çekerek, pürüzsüzce sıyırıp içinden veya üzerinden çıkarma hareketi; سلخ kökünde deriyi yüzmek, سلب kökünde zorla çekip almak, سلل kökünde kılıcı kınından sıyırmakقSıyırma ve soyma hareketine sertlik, keskin çarpma ve yakıcı bir tesir ekleyerek yüzeyi haşlama, sürtünmeyle tahriş etme ve dille yaralama anlamı oluşturmuştur.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekSürtünme, tutunma, batma ve yüzeyde iz bırakma
لÇoban değneği, yöneltmeBir hedefe doğru uzanma, yönelme, sevk etme
قUfuktaki güneş, iğne deliğiYoğunlaşma, yakıcılık, keskin sınır ve baskı
سلقBir hedefe doğrultulan batıcı ve yakıcı tesirin yüzeyi soymasıYakıcı veya sürtücü bir etkinin yönlendirilerek yüzeydeki örtüyü soyması, kabuğu veya deriyi kavurup sıyırması hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi kaynar suya sokup tüylerini veya kabuğunu dökmek (haşlamak); binitin vurması veya eğer kayışının sürtünmesiyle devenin derisinin sıyrılıp aşınması; dilde döküntü veya tahriş oluşmasıdır.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays, su tulumunun derisinin yağlanıp hazırlanmasını bu kökle tasvir eder: كأنّهما مزادتا متعجِّلٍ / فَرِيّانِ لَمَّا يُسلَقَا بدِهانِ
Erken Arapça kullanımDiliyle birinin şerefini ve izzetini acımasızca yıpratan, sert ve yaralayıcı konuşan kimse için سَلَقَهُ بِلِسَانِهِ ve keskin dilli kimse için لِسَانٌ مِسْلَقٌ tabirleri kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça سلق kökü, Sami dil ailesinde kaynar suyla pişirme, haşlama ve yüzeyin soyulması semantik çekirdeğiyle temsil edilir. İbranicede sālaq biçimi haşlamak, sıcak sıvıda pişirmek anlamına gelirken; Süryanice ve Aramicede sleq / slaqa kökleri hem tırmanmak, yukarı sıyrılmak hem de kaynama ve sıcağın tesiriyle yüzeyin değişmesi anlam alanlarıyla kesişir. Akkadçada salāqu fiili eti veya tahılı kaynar suda haşlayıp pişirmeyi ifade eder. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ortak çekirdeği, yüksek ısı veya sert sürtünme vasıtasıyla bir nesnenin dış tabakasının soyulması, yumuşatılarak yüzeyinden ayrılmasıdır. Arapça bu fiziksel etkiyi hem düz duvara tırmanma (تسلق) hem de dilin muhatabın saygınlık zırhını soyup döken yakıcı darbeleri (سلق باللسان) biçiminde soyutlamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسل çekirdeğinden türemeSıyırma ve çekip çıkarma eyleminin sıcaklık ve sürtünmeyle birleşerek deriyi ve kabuğu dökmesi yönünde özelleşmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkkadça salāqu, İbranice sālaq, Süryanice sleqHaşlama, kaynar su ile deriyi/kabuğu ayırma ve tırmanarak sıyrılma ortak paydasıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve kanıtlanmış bir Afro-Asyatik dışı soydaşlık tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سلقAnlamlıHaşlamak, soymak, sert dille incitmekKaynar suyla kılı dökmek, sürtünmeyle deriyi aşındırmak, dille yaralamakHedef kök; Kur'an'da geçer
سقلAnlamlıCilalamak, parlatmakKılıç veya madeni sürterek üzerindeki pürüz ve pası sıyırıp parlatmakSürtünmeyle yüzeyi soyup açma ortak çekirdeği; Kur'an'da geçmez
لسقAnlamlıYapışmak, birbirine geçmekBir şeyin diğerine sürtünüp sıvanması veya yapışmasıYüzey teması ve sürtünme ilgisi; Kur'an'da geçmez
لقسAnlamlıMidenin bulanması, huysuzlaşmakNefsin kabarması, huysuzluk ve laf sokma eğilimiİç gerilimin dışa vurumu; Kur'an'da geçmez
قسلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
قلسAnlamlıTaşmak, kusmak, fışkırmakKabaran sıvının veya midenin dışarı taşmasıSıvının kaynayıp taşması boyutu; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سلقMerkezYakıcı, sıyırıcı ve tahrip edici dille saldırmakKaynar suyun deriyi soyması gibi muhatabın haysiyetini dille haşlamakAhzâb 33:19 bağlamındaki gibi ganimet hırsıyla dille deriyi yüzercesine saldırmak
طعنKomşuDille veya mızrakla saplama yapmakطعن kökünde doğrudan batırma ve delme esasken, سلق kökünde yüzeyi yakıcı biçimde soyup dökmek esastırDoğrudan karalama ve ayıplama saldırısı
لسنKomşuDil yeteneği ve sözlü üstünlük kurmakلسن kökünde konuşma gücü ve belagat öne çıkarken, سلق kökünde saldırgan tahriş ve haşlama öne çıkarDili etkin ve baskın bir alet olarak kullanma
لددKomşuDüşmanlıkta aşırı ve inatçı olmakلدد kökünde tartışmada hasmı köşeye sıkıştıran inatçılık varken, سلق kökünde acımasızca dökülen incitici sözler vardırÇekişmede hakkı teslim etmeyen cedel
قذعKomşuÇirkin ve kaba söz söylemekقذع kökünde ahlaki sınırları aşan çirkin söz varken, سلق kökünde hakaretin yakıcılığı ve muhatabı sıyırması vardırUtanç verici açık sözlü saldırı
لطفZıtİncelik, yumuşaklık ve nezaketMuhatabı incitmeden, hissettirmeden yumuşakça kuşatmakSert ve deriyi yüzücü kabalığın tam zıddı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسلقHaşlamak, dille derisini yüzercesine saldırmakSıcak suyun kılı veya kabuğu soyması; dille muhatabı yıpratıp soymakKesin
LatinceScalpere, Excoriare, InvehiKazımak, derisini yüzmek, sözle şiddetle hücum etmekExcoriare fiziksel soyulmayı, invehi ise sözlü sert saldırıyı karşılarGüçlü
İngilizceScald, Flay, Lash with tongueHaşlamak, derisini yüzmek, dille kamçılamakScald kaynar su etkisini, lash with tongue ise dille hırpalamayı yansıtırGüçlü
AlmancaVerbrühen, Geißeln, SchmähenKaynar suyla haşlamak, kamçılamak, ağır sözlerle incitmekVerbrühen fiziksel haşlamayı, geißeln sözlü kırbaçlamayı verirGüçlü
FransızcaÉchauder, Écorcher, ÉtrillerHaşlamak, derisini yüzmek, sözle hırpalamakÉchauder sıcak suyla yakmayı, écorcher yüzeyi soymayı karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍKorku geçip ganimet beklentisi doğduğunda keskin dillerle yıpratmak, hakaretle pay istemekTehlike anında korkudan bayılan, tehlike geçince ganimet hırsıyla müminleri dilleriyle haşlayan münafık psikolojisi; Ahzâb 33:19

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNifak psikolojisi ve amel-iman ilişkisiKorku anında geri durup ganimet anında diliyle hak iddia edenlerin imanının sıhhati ve kalpteki hastalıkMünafıkların kriz anındaki çöküşü ile kriz sonrası sözlü saldırganlığı arasındaki ahlaki yarılma
FıkıhSavaş hukuku ve ganimet paylaşımıFiilen savaşmayıp diliyle hak talep edenlerin ve müminleri dille incitenlerin ganimet payı ve tazir cezasıHak etmediği menfaati elde etmek için sözlü baskı kurmanın hukuki geçersizliği
TefsirAhzâb suresi 19. ayetin tahliliDille haşlamanın (سلق باللسان) somut bir deri yüzme metaforu olarak işlevi ve keskin dillerin (ألسنة حداد) mahiyetiKorkaklığın ganimet hırsıyla birleşerek dostlara karşı acımasız bir silaha dönüşmesi
HadisMünafıkların alametleri ve dil afetleriMüminin diğer müminlerin elinden ve dilinden güvende olması ilkesi ile münafıkların çirkin ve saldırgan üslubuSözlü şiddetin ve kriz sonrası sergilenen arsızlığın nifak alameti sayılması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalp ve dil ahlakıNifakın dille dışa vurumuSamimiyetsizliği ifşa etmeSınav ve cihat anında saklananların, rahatlık anında dini cemaati dilleriyle örselemesiKesin
İlmiİletişim ve psikolojik tahlilSözel yıpratma ve gasbetme söylemiBaskı ile konum devşirmeKriz yönetiminde sorumluluk almayanların, başarı sağlandığında sözle baskın çıkma taktiğiGüçlü
SiyasiKriz sonrası güç mücadelesiOportünist muhalefetOtoriteyi ve meşruiyeti yıpratmaTehlike anında kaçan unsurların, zafer sonrasında toplumsal liderliği dille tahkir etmesiGüçlü
İktisadiBölüşüm ve rant kavgasıAsalak hak talebiEmeğe dayanmayan pay gaspıÜretime ve savunmaya maliyet ödemeden katılanların, pay dağıtımında en yırtıcı dili kullanmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermal ve mekanik aşınma (kavitasyon / erozyon)Yüksek sıcaklık veya hızla akan akışkanın temas ettiği yüzeydeki koruyucu katmanı söküp atması ve metali tahrip etmesi gibi, yakıcı sözün de sosyal dokunun koruyucu bağlarını aşındırmasıGüçlü
Beşeri bilimlerToksik oportünizm ve sözel şiddetKrizde sorumluluktan kaçan bireylerin, kriz çözüldüğünde ortaya çıkarak pay almak için çevrelerine psikolojik ve sözel terör uygulamasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiAyetteki سَلَقُوكُمْ ifadesini sadece sıradan bir serzeniş, yüksek sesle tartışma veya basit bir eleştiriye indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKökün haşlama ve yüzeyi soyma çekirdeğinden hareketle; muhatabın şahsiyetini, izzetini ve sabrını kaynar su gibi tahrip eden, hak edilmemiş payı koparmak için planlı biçimde uygulanan ağır bir sözlü terör olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMünafıkların kriz anındaki korkaklıkları ile zafer anındaki saldırganlıkları arasındaki nedensel bağı görememek; dille yapılan tahribatın fiziksel saldırı kadar yıkıcı olduğunu kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Münafık karakterinin tehlike anındaki korkaklığı ile güvenlik anındaki arsız ve talepkâr tavrı arasındaki tezatı en somut fiziksel imgeyle (deriyi haşlayıp soyan dil) kavratır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kriz, savaş, toplumsal tehdit ve ardından gelen ganimet, zafer ve pay bölüşümü bağlamındaki ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Münafıklığın yalnızca inançsızlığı gizlemekten ibaret sanılmasını engeller; onun kriz sonrasında dille sergilenen hırslı, bencil ve yıkıcı bir toplumsal ahlak bozukluğu olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSıcak su veya sürtünmeyle yüzeydeki koruyucu tüy, deri veya kabuğu haşlayıp soyarak aşındırmak.
  • Soyut anlamRahatlık ve kazanım döneminde, pay koparmak amacıyla dille muhatabın manevi zırhını ve haysiyetini yırtarcasına ağır sözel saldırı gerçekleştirmek.
  • Sistematik karşılıkRiskten kaçan ama kazanıma ortak olmak isteyen asalak ve oportünist unsurların kurduğu psikolojik baskı ve kaynak gaspı düzeneği.
  • LaTeX modeliS=lim⁡Δt→0(κ⋅Aτ)⋅IT→0
  • LaTeX açıklamasıModelde S dille haşlama ve tahrip şiddetini (سلق); κ kazanım ve ganimet hırsını; A kullanılan dilin keskinliğini ve hacmini; τ kriz anında üstlenilen fedakarlık ve risk katsayısını; IT→0 ise tehlikenin (T) sıfıra yaklaştığı güvenlik anını temsil eden gösterge fonksiyonunu ifade eder. Model, kriz bittiğinde sıfır risk üstlenmiş zümrelerin hırs ve keskin dille uyguladığı sözel tahribatın matematiksel yoğunlaşmasını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س