سندس

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ن-د1 sîga, 24 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وكألبسشربسندسبرقعدنخضرفضضسُنْدُسٍسورتحتأركسقي

KökSîga 1Ayet 3Sure 3Mücavir 24

▶ Ağı aç (3B)

سندس

س - ن - د

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 1 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: İpek kumaş

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.364 harf
السين والدال د ف ن س، د ر ف س، ف ر د س، د ر و س، د ر ي س، س ن د ر، س ر ن د، س ب ن د، س ن د س، س ر م د، س م د ر مستعملات دفنس: الدِّفنِسُ: المرأةُ الحَمْقاء. والدِّفنِس والدِّفناسُ: الأحمق درفس: الدِّرَفْسُ: الضّخم من الإبل، الواحدة بالهاء. والدِّرَفس: خِرْقَةُ الدّابّة، والدِّرَفْسُ: الحرير. فردس: الفِرْدَوْس: جنّة ذات كَرْم. وكَرْمٌ مُفَرْدسٌ، أي: مُعَرَّش، قال: وكلاكلاً ومَنْكِباً مفردسا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR110 harf
السُنْدُسُ: البِزْيَوْنُ. وأنشد أبو عبيد: وداوَيْتُها حتَّى شَتَتْ حَبَشِيَّةً كأنَّ عليها سُنْدُساً وسُدوسا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR768 harf
الجوهري في الثلاثيّ: السُّنْدُسُ البُزْيُون؛ وأَنشد أَبو عبيدة ليزيد بن حَذَّاق العَبْدِيّ: أَلا هل أَتاها أَنَّ شَكَّةَ حازم لَدَيَّ، وأَني قد صَنَعْتُ الشَّمُوسا؟ وداويْتُها حتى شَتَتْ حَبَشِيَّةً، كأَن عليها سُنْدُساً وسُدُوسا الشَّمُوس: فرسه وصُنْعُه لها: تَضْمِيرُه إِياها، وكذلك قوله داويتها بمعنى ضمَّرتها. وقوله حَبَشِيَّة يريد حبشية اللون في سوادها، ولهذا جعلها كأَنها جُلِّلَتْ سُدُوساً،
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR690 harf
السندس، بالضم، البزيون، قاله الجوهري في الثلاثي، على أن النون زائدة، وقال الليث: إنه ضرب من البزيون يتخذ من المرعزي. أو ضرب من البرود، وفي الحديث: أن النبي صلى الله عليه وسلم بعث إلى عمر رضي الله عنه بجبة سندس قال المفسرون في السندس: إنه رقيق الديباج ورفيعه، وفي تفسير الإستبرق: إنه غليظ الديباج، ولم يختلفوا فيه، معرب بلا خلاف، عند أئمة اللغة، ونص الليث: ولم يختلف أهل اللغة فيهما أنهما معربان، أي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.189 harf
سُنْدُسٌ سُنْدُسٌ ذ Thin, or fine, دِيبَاج [or silk brocade]: (Th, M, Bd and Jel in xviii. 30, Jel in xliv. 53, Msb, K, TA:) or thin, or fine, حَرِير [q. v.]: (Bd in xliv.:) opposed to اـِسْتَبْرَقٌ: (TA:) or i. q. بِزْيَوْنٌ [expl. by IB as meaning thin, or fine, ديباج: so in the TA in art. بزن]: (S:) or a kind of بزيون; (Lth, K, TA;) made of [the kind of down called] مِرْعِزَّى: (Lth, TA:) or a
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR3.898 harf
سندس سَنْدَسَ - يُسَنْدِسُ - سُنْدُس سَنْدَسَ - يُسَنْدِسُ + الكائن أو الشيء (الثوب أو الورقة): يكون رقيقاً ونحيفاً بشدة حتى أنه يشف عما تحته سُنْدُس :على وزن " فـُعـْـلـُل": اسم فاعل صفة مشبهة من " سَنْدَسَ - يُسَنْدِسُ ": الرقيق والنحيف وخاصة من الثياب واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " النحافة وصغر الحجم والسمك"، وهي: ضَمَرَ - يَضْمُرُ،
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler24 mücavir (29 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. برق

    3 ortak ayet · Berg parlak taş demektir

  2. خضر

    2 ortak ayet · Hudr : Sebzedir

  3. حلي

    2 ortak ayet · Hilye takı demektir

  4. سور

    2 ortak ayet · “Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir

  5. لبس

    2 ortak ayet · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…

  6. ثوب

    2 ortak ayet · Sevb dış elbise demektir

  7. أرك

    1 ortak ayet · Misvak ağacıdır

  8. رفق

    1 ortak ayet · Rifak hayvanı ayağından bağlamak için kullanılan ip demektir

  9. فضض

    1 ortak ayet · Fidde, (dat) Gümüş demektir

  10. عدن

    1 ortak ayet · “Firdevs“ özel mülkiyetli bahçedir, “aden“ ise yaz ve kış…

  11. وكأ

    1 ortak ayet · “Vika” arkalık, sırtın yaslandığı şeydir

  12. سقي

    1 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur

Geçtiği ayetler(3)

  1. … مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ …

    İpek kumaşİşte onlara; altlarından ırmaklar akan Adn cennetleri vardır. Orada altın bilezikler takınırlar, ince ve kalın ipekliden yeşil elbiseler giyerek tahtları üzerine otururlar. O ne güzel mükafat ve ne güzel duraktır.

  2. يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ

    İpek kumaşİnce ipekten ve parlak atlastan giyerler, karşılıklı otururlar.

  3. عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا

    İpekÜzerlerinde ince, yeşil ipekli ve parlak atlastan elbiseler vardır. Gümüşten bileziklerle süslenmişlerdir. Rabbları onlara tertemiz bir içecek içirmiştir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسندس
YapıDörtlü isim (Arapçalaşmış isim kökü)
Özel DurumTa'rib edilmiş (mu'arrab) kelime yapısı
Bağlamsal Yakın Köklerبرق, حرر, لبس
Zıt Kökخشن
Çekirdek Özet 1Tenden pürüzü ve ağırlığı kaldıran en ince ve yumuşak ipek dokuma
Çekirdek Özet 2Cennet ehlinin iç katmanına ait hafif, saf ve yeşil zarafet giysisi
Çekirdek Özet 3Zahmetsizliğin, estetik mükemmelliğin ve nihai arınmışlığın sembolik tezahürü
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca dünyevi bir lüks tüketim nesnesi sayıp eskatolojik hafiflik ve saflık boyutunu gözden kaçırma yanılgısı

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سنPürüzsüz akış, incelik, kesintisiz düzgünlük ve belirginleşme anlamı taşır; سنن, سني ve سنم köklerinde olduğu gibi doğrusal ve saf bir devamlılığı gösterirدDayanak, intizam ve dokusal bütünlük boyutu katarak akıcı inceliği yapısal bir temele سند bağlar
سندDayanma, birbirine yaslanma ve yapısal örgünün tutarlılığıسDesteğe ve dokuya yeniden yumuşaklık, hafiflik ve akıcı bir dokunma duyusu kazandırarak sık ve muntazam dokunmuş ince kumaşa dönüştürür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekBedene temas eden yüzeyin dayanıklılığı, yapıyı ayakta tutan dokusal tutunma
نFiliz, balık, süreklilikHayat veren yumuşak akış, kesintisiz iplik boyutu, canlanma ve tazelik
دKapı, girişİç ile dış arasındaki örtücü geçiş, bedene giydirilen arayüz
سDiken, destekDıştaki kuşatıcı koruma ve dokumanın iki tarafındaki simetrik pürüzsüzlük
سندسKoruyucu iki yumuşak yüzey arasında kesintisiz dokunan ince ve geçirgen örtüBedeni ağırlık yapmadan, terletmeden ve kasmadan kuşatan, hayat dolu ve kusursuz temas sağlayan en narin doku hareketini oluşturur

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEn ince ipekten veya tiftik yününden imal edilen, tene ağırlık vermeyen, saydamlığa yakın hafif ve parlak kumaş
Cahiliye şiiri kullanımıYezîd b. Hazzâk el-Abdî atını tasvir ederken renginin ve pürüzsüz parlaklığının güzelliğini bu kumaşla anlatır: وداويْتُها حتى شَتَتْ حَبَشِيَّةً / كأَن عليها سُنْدُساً وسُدُوسا
Erken Arapça kullanımKlasik hadis rivayetlerinde Hz. Peygamber’in hediye edilen ince kumaşı tarif ederken kullandığı rivayet: جُبَّةِ سُنْدُسٍ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Arap dilcilerinin tamamına yakını سندس kelimesinin ta'rib edilmiş (Arapçalaştırılmış) bir isim olduğunda müttefiktir. Kelimenin kökeni klasik Doğu Akdeniz ve Yakındoğu ticaret havzasında lüks tekstil ürünlerini adlandırmak üzere dolaşıma giren terimlerle ilişkilidir. Arkaik katmanda Sanskritçe sundara (parlak, güzel) veya eski Farsça üzerinden Grekçeye sandyx (parlak kırmızı veya ince kumaş boyası) biçiminde geçen kök ailesiyle semantik bir örtüşme gösterir. Sami dilleri ailesi içinde doğrudan üç sessizli yerli bir fiil kökü olarak türememiş; Kuzeybatı Sami ve Aramice/Süryanice ticaret jargonu kanalıyla, ince ve şeffaf yapılı asil giysileri ifade etmek üzere Arapçanın rubā'î fonetik veznine uyarlanarak yerleşmiştir. Arapça içinde kazandığı semantik matris, özellikle kalın ve kaba kumaşın zıddı olarak tene doğrudan değen narin ve tüy hafifliğindeki dokumayı karşılar.

Güven Güçlü

Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDört harfli isim vezni (fa‘lel)Arap dilinde kök fiili bulunmayan, yabancı dilden alınarak fonetik kurallara uydurulan mu'arrab isimKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve Aramice tekstil terimleriTicari temaslar yoluyla ipeğin inceliğini ve zarafetini niteleyen alıntı aktarımGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiGrekçe sandyx / Farsça sundusİpek yolunun taşıdığı narin dokuma adlarının bölgesel dillere geçişiMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisānü’l-ʿArab, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سندسAnlamlıİnce ipek dokumaTene temas eden hafif, zarif ve parlak kumaşKur'an'da geçer; hedef kök

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سندسMerkezİnce dokumaTene doğrudan değen en hafif, yumuşak ve narin ipek türüİç giysi niteliğindeki zarafet
برقKomşuKalın ipek dokumaİstebrâk formuyla parıltılı, kalın ve tok dış dokumayı anlatırDıştan koruyan ve parıldayan örtü
حررKomşuİpek asaletMaddenin doğasındaki pürüzsüzlük ve kölelikten/baskıdan azadelik boyutuSaf ipek maddesinin genel adı
لبسKomşuGiysi ve örtünmeBedeni örten her türlü elbisenin genel fiil ve isim haliDokuma türüne bağlı olmayan örtünme
خشنZıtKaba ve sert dokuTeni rahatsız eden, sert, pürüzlü ve ağırlık veren dokumaÇile, rahatsızlık ve zahmet veren kumaş yapısı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسندسRakiq ed-dîbâcTene batan her türlü pürüzden arınmış en ince ipek örtüKesin
LatinceSericum tenue, byssusİnce ipek, keten tülNarin dokuma kumaşları ifade eder; mistik ve asil örtünmeyi karşılarGüçlü
İngilizceFine silk, gossamer, delicate taffetaİnce ipek, tül inceliğinde kumaşKumaşın narinliğini karşılar ancak uhrevi dinginlik boyutunu içermezGüçlü
AlmancaFeine Seide, Seidenbrokatİnce ipek kumaşMaddi dokuyu tam aktarır; cennet tasvirindeki sembolik değeri dışarıda bırakırGüçlü
FransızcaSoie fine, mousseline de soieİnce ipek, ipek muslinTene temas eden hafifliği belirtir; eskatolojik ağırlıksızlık anlamı eksik kalırGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Georges Latin-Deutsch Sözlüğü, Oxford English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سُنْدُسٍCennet ehlinin tene temas eden iç örtüsüCennet nimetlerinin, huzur ve mükâfatın tasvir edildiği bağlamda yeşil ve narin elbiseler; Kehf 18:31
سُنْدُسٍKarşılıklı oturup sohbet eden muttakilerin hafif giysisiEmniyet ve dinginlik makamında kalın örtüyle (istebrâk) birlikte tamamlayıcı iç giysi; Duhân 44:53
سُنْدُسٍArınmış kulların nihai temizliğini tamamlayan üstün örtüGümüş bilezikler ve tertemiz içecekle birlikte zikredilen estetik giysi; İnsân 76:21

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret tasvirlerinin hakikatiCennet elbiselerinin cismani mi yoksa ruhani bir makamın temsili mi olduğu bahsiCismani zevkin ötesinde bedenin ve ruhun hiçbir ağırlık duymadığı saf huzur hali
Fıkıhİpek giyme hükümleriDünyada erkeklere haram kılınan ipeğin cennette müminlere serbest oluşunun illetiDünyevi kibrin zıddı olarak uhrevi mükâfat ve zinet meşruiyeti
TefsirKur'an'daki yabancı kelimelerKelimenin mu'arrab oluşunun Kur'an'ın Arapça oluşuna tesiriArapçanın kelimeyi özümseyerek lisanın belagat kalıbına soktuğu tespiti
HadisZühd ve takva tasvirleriDünyadaki ipekten sakınmanın cennetteki giysilere kavuşmaya vesile kılınmasıMaddi lüksten feragat ile ebedi zarafete nail olma bağlantısı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAmellerin karşılığıManevi arınmanın bedensel giysisiZahmetsizlik ve saf huzuru sembolize etmeTakvanın ahirette ağırlıksız ve hafif bir nimete dönüşmesiKesin
İlmiMaddeler ve dokuma morfolojisiMikrolif düzeyinde sürtünmesiz dokuTene sıfır tahriş ve maksimum geçirgenlik sunmaKatı maddenin esneklik ve hava geçirgenliğinde ulaştığı nihai sınırGüçlü
SiyasiEgemenlik ve asalet nişanesiSınıfsal kibri aşan evrensel izzetCennet tebaasının tamamının meliklik payesine ermesiDünyevi tahakküm araçlarının cennette genel haysiyete çevrilmesiGüçlü
İktisadiDeğer ve nadirlik hiyerarşisiEmek-yoğun lüksün nihai bolluğuKıtlık psikolojisini ve rekabeti kökten bitirmeDünyanın en pahalı nesnesinin uhrevi alemde genel bir zemin haline gelişiKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürtünme katsayısının sıfıra yaklaşması (akışkan arayüzey)Yüzeyler arasındaki mekanik direncin yok olması, minimum enerji kaybıyla maksimum temas uyumuGüçlü
Beşeri bilimlerTravmasız ve pürüzsüz toplumsal temasİletişimde kırıcı, sert ve hiyerarşik engellerin kalktığı, bireyler arası pürüzsüz nezaket alanıMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi salt dünyevi bir burjuva fetişi, zenginlik göstergesi veya dişil bir süslenme metasına indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamBedeni terletmeyen, sıkmayan, tenle çevre arasındaki mesafeyi sıfırlayan, yeşilin temsil ettiği dirilikle örtüşen varoluşsal esenlik hali
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCenneti kaba bir dünyevi şehvet ve debdebe panayırı gibi görüp Kur'an'ın sunduğu arınmış, hafiflemiş ve kirden soyutlanmış varoluş boyutunu kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın dil ve kültürlerarası kelimeleri nasıl dönüştürüp ilahi bir sembolizme bürüdüğünü ve ahiret hayatındaki nihai bedensel rahatlığı nasıl betimlediğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet nimetlerinin, cennet ehlinin psikolojisinin ve esenlik makamlarının anlatıldığı eskatolojik tasvir ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ahiret mükafatlarının yalnızca soyut fikirlerden ibaret olduğu iddiasını çürüttüğü gibi, bu mükafatların kaba dünyevi israf ve gösterişle bir tutulması hatasını da tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamTene ağırlık vermeyen, nefes aldıran, parıltılı ve son derece ince dokunmuş ipek kumaş.
  • Soyut anlamZahmetin, kaba direncin, sürtünmenin ve dünyevi ağırlıkların tamamen kalktığı esenlik, hafiflik ve zarafet durumu.
  • Sistematik karşılıkBireyin varoluşsal arayüzünde hiçbir sürtünme katsayısının kalmadığı, varlıkla tam uyumlu temas hali.
  • LaTeX modeliS=lim⁡μ→0∫0T(P⋅H) dt
  • LaTeX açıklamasıFormülde S nihai pürüzsüz örtünme ve esenlik durumunu temsil eder. μ arayüzdeki mekanik sürtünme, sertlik ve zahmet katsayısıdır; bu katsayının sıfıra yaklaşması kumaşın narinliğini ve tene sıfır direnç uygulamasını modeller. P saf estetik parlaklığı ve düzgünlüğü, H ise hafiflik ve dirilik fonksiyonunu gösterir. T boyunca alınan integral, bu durumun geçici bir lüks değil cennetteki kesintisiz ve ebedi varoluş hali olduğunu simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س