صغر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-غ-ر9 sîga, 108 mücavir kök, 13 ayet, 11 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ذررخفضصَغَارٌحضرصَغِيرًاصَاغِرُونَصغركبرالصَّاغِرِينَعزبصَغِيرٍذللجنحشأن

KökSîga 9Ayet 13Sure 11Mücavir 108

▶ Ağı aç (3B)

صغر

ص - غ - ر

KÖK
  • 13 geçiş
  • 13 ayet
  • 9 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Küçük

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR455 harf
باب الغين والصاد والراء معهما ص غ ر، ر ص غ مستعملان فقط صغر: الصَاغِرُ: الراضي بالضَّيْمِ، وصَغُر يَصْغُر صَغَراً وصَغاراً. والصِّغَرُ: مصدر الصَّغير في القَدْر. واصْغَرَتِ النّاقةُ وأكبرتْ، والإصغارُ حنينها الخَفيضُ، والإكبار حنينُها الرفيع ، قالت الخنساءُ: حَنينَ الهةٍ ضَلَّتْ أليفتَهـا لها حَنينانِ إصغارٌ وإكبارُ وتَصاغَرَتْ إليه نفسهُ ذلا ومهانةً. رصغ: الرُّصْغُ لغةٌ في الرُّسْغِ، وهو عظمُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR779 harf
الصِغَرُ: ضد الكِبَر. وقد صَغُرَ الشيء، وهو صَغيرٌ وصُغارٌ بالضم. وأَصْغَرَهُ غيرُهُ، وصَغَّرَهُ تَصْغيراً. وأَصْغَرْتُ القِرْبَةَ: خرزْتها صَغيرَةً. واسْتَصْغَرَهُ: عَدَّهُ صَغيراً. وتَصاغَرَتْ إليه نفسه: تحاقَرَتْ. وقد جُمع الصَغيرُ في الشِعر على صُغَراءَ. وأنشد أبو عمرو: فلِلْكُبَراءِ أَكْلٌ حيث شاءُوا وللصُغَراءِ أَكْلٌ واقْتِثـامُ والصُغْرى: تأنيث الأَصْغَرِ، والجمع الصُغَرُ. قال سيبويه:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR1.556 harf
غ ص ر صغر ، رصع استعمل من وجوهها : صغر رصع . رصغ : قال الليث : الرُّصْغ لغةٌ في الرُّسغ معروفةٌ . صغر : الحراني عن ابن السكيت : من أمثال العرب : ( المرء بأصغريه ) ، وأصغراه قلبه ولسانه ، ومعناه أن المرء يعلو الأمور ويضبطها بجنانِه ولسانِه . وقال الليث : يقال صَغِرَ فلان يَصْغَرُ صَغَراً وصَغَاراً فهو صاغر ، إذا رضي بالضيم وأقر به . وقال الله جلَّ وعزَّ : ( حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.530 harf
(باب الصاد والغين وما يثلثهما ) (صغو/ي) الصاد والغين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على المَيْل، من ذلك قولُهم: صِغْو فلانٍ معك، أي ميلُه. وصَغتِ النجوم: مالت للغُيوب. وأصغى إليه، إِذا مال بسمعِهِ نحوَه. وأَصْغَيت الإِناءَ أَمَلْتُهُ. ومنه قولهم للذين يَميلون مع الرَّجُل من أصحابِهِ وذوي قُرْباه: صاغِيةٌ. وحُكي: صَغَوْتُ إليه أَصْغَى صَغْواً وصَغىً، مقصور. (صغر) الصاد والغين والراء أصلٌ صحيح
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR782 harf
- الصغر والكبر من الأسماء المتضادة التي تقال عند اعتبار بعضا ببعض، فالشيء قد يكون صغيرا في جنب الشيء، وكبيرا في جنب آخر. وقد تقال تارة باعتبار الزمان، فيقال: فلان صغير، وفلان كبير: إذا كان ما له من السنين أقل مما للآخر، وتارة تقال باعتبار الجثة، وتارة باعتبار القدر والمنزلة، وقوله: ﴿وكل صغير وكبير مستطر﴾ [القمر/53]، وقوله: ﴿لا يغادر صغيرة ولا كبيرة إلا أحصاها﴾ [الكهف/49]، وقوله: {ولا أصغر من ذلك
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR497 harf
ص غ ر هو صاغر بين الصغر والصغار وقد صغر وصغر بالكسر والضم‏.‏ وقم صاغراً وغير صاغر وقم من غير صغرك وهو الرضا بالضيم‏.‏ وتصاغرت إليه نفسه‏:‏ صارت صغيرة الشأن ذلاً تصاغر أشراف البرية حوله لأبيض صافي اللون من نفر زهر وصغره في عيون الناس‏.‏ وأصغر فعله واستصغره وهو صغير القدر وصغير في العلم‏.‏ وأصغرت الخارزة القربة‏:‏ خرزتها صغيرة‏.‏ قال‏:‏ لو كانت الساقي أصغرتها ومن المجاز‏:‏ أصغرت الناقة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.737 harf
الصِّغَرُ: ضد الكبر. ابن سيده: الصِّغَر والصَّغارةُ خِلاف العِظَم، وقيل: الصِّغَر في الجِرْم، والصَّفارة في القَدْر؛ صَغُرَ صَغارةً وصِغَراً وصَغِرَ يَصْغَرُ صَغَراً؛ بفتح الصاد والغين، وصُغْراناً؛ كلاهما عن ابن الأَعرابي: فهو صَغِير وصُغار، بالضم، والجمع صِغَار. قال سيبويه: وافق الذِين يقولون فَعِيلاً الذين يقولون فُعالاً لاعتِقابِهما كثيراً، ولم يقولوا صُغَراء، اسْتَغْنوا عنه بِفِعال، وقد جُمع
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR550 harf
* ص غ ر * * الصِّغَرُ * ضد الكبر وقد * صَغُر * بالضم فهو * صَغِيرٌ * و * صُغَارٌ * بالضم و * أصْغَرَهُ * غيره و * صَغَّرَهُ تَصْغِيرا * و * اسْتَصْغَرَهُ * عده صغيرا وقد جمع الصغير في الشعر على * صُغَراءَ * و * الصُّغْرَى * تأنيث * الأَصْغَرِ * والجمع * الصُّغَرُ * قال سيبويه لا يقال نسوة * صُغَرٌ * ولا قوم * أصَاغِرُ * إلا بالألف واللام قال وسمعنا العرب تقول * الأَصاغِرُ * وإن شئت قلت *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.705 harf
الصغر، كعنب: ضد الكبر. وفي المحكم: الغر والصغارة، بالفتح: خلاف العظم. أو الأولى، أي الصغر في الجرم، والثانية، أي الصغارة في القدر. يقال: صغر، ككرم، وفرح صغارة، بالفتح، وصغرا، كعنب، كلاهما مصدر الأول، وصغرا، محركة، وصغرانا، بالضم. الأخيران عن ابن الأعرابي، وهما مصادر الثاني، فهو صغير، كأمير وصغار وصغران، بضمهما، ج صغار، بالكسر، قال سيبويه: وافق الذين يقولون فعيل الذين يقولون فعال، لاعتقابهما
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.129 harf
صَغُرَ 1 صَغُرَ ذ , aor. صَغُرَ ; (S, Msb, K;) and صَغِرَ, aor. صَغَرَ ; (K;) inf. n. صِغَرٌ, (S, Msb, K,) of the former, (S, Msb, TA,) and صَغَارَةٌ, (K,) also of the former, (TA,) and صَغَرٌ and صُغْرَانٌ, (IAar, K,) which are both of the latter; (TA; [but Ibr D thinks that there is no reason for this assertion with respect to صغران;]) [He or] it (S, Msb) was, or became, small, or little;
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.726 harf
صَغَرَ صَغَرَ U ( n. ac. صَغْر 1 ), a. Was younger than, was the junior of. صَغِرَ صَغِرَ A ( n. ac. صَغَر 4 ), a. Was small, little. _ast; صَغُرَ صَغُرَ U ( n. ac. صُغْر 3 , صِغَر 7 , صَغَاْر 22 , صَغَاْرَة 22t , صُغْرَاْن 35 ), a. Was small, little; was of no account, was despised, mean, ignoble; was poor-spirited, abject. صَغَّرَ صَغَّرَ II , a. Made small, lessened, diminished,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok16.228 harf
صغر صَغُرَ - يَصْغُرُ (صَغِرَ - يَصْغَرُ) - صَغَار - صَاغِر - صَاغِرِيْن - صَغيْر- صَغيْراً - صَغيْرة - أصْغَر صَغُرَ - يَصْغُرُ (صَغِرَ - يَصْغَرُ) + الكائن: يصير صغيراً: تنقص مقادير أطواله وأبعاده وقدرته، المكانية (الحجم)، أو الزمانية (العمر)، أو القوة وما شابه صَغَار: على وزن " فـَعال" اسم فعل مبالغة من " صَغُرَ - يَصْغُرُ " صَاغِر: اسم
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

صغر صَغُرَ - يَصْغُرُ (صَغِرَ - يَصْغَرُ) - صَغَار - صَاغِر - صَاغِرِيْن - صَغيْر- صَغيْراً - صَغيْرة - أصْغَر

صَغُرَ - يَصْغُرُ (صَغِرَ - يَصْغَرُ) + الكائن: يصير صغيراً: تنقص مقادير أطواله وأبعاده وقدرته، المكانية (الحجم)، أو الزمانية (العمر)، أو القوة وما شابه صَغَار: على وزن " فـَعال" اسم فعل مبالغة من " صَغُرَ - يَصْغُرُ " صَاغِر: اسم فاعل صفة مشبهة من " صَغُرَ - يَصْغُرُ ": الذي صار صغيراً: يشعر بنفسه ذاتياً أنه صغير صَاغِرِيْن: جمع " صَاغِر" صَغِيْر: (ضد كبير): على وزن " فعيل" اسم فاعل مبالغة من " " صَغُرَ - يَصْغُرُ ": الذي صارناقص وقليل الأبعاد بشدة، نسبة للآخرين: المكانية (الحجم) أو الزمانية ( العمر) وما شابه صَغِيْراً: حال من " صَغِيْر " : وهو صَغِيْر صَغِيْرة (ضد كبيرة): مؤنث " صَغيْر ": وهو كذلك فاعل مرة: الفعلة الصغيرة المرادة والمخصوصة أَصْغَر (ضد أكبر): على وزن " أفعل" صيغة مفاضلة من صغير: أبعاده أقل من الصغير واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الدلالة على القلة والنقص في المقدار والعدد والأبعاد بشكل ذاتي ( وليس الإنقاص)"، وهي: قَمِلَ - يَقْمَلُ، نَقَصَ - يَنْقُصُ (اللازم)، قََلَّ - يَقِلُّ، صَغُرَ - يَصْغُرُ (صَغِرَ - يَصْغَرُ)، نَمِلَ - يَنْمَلُ (نَمَلَ - يَنْمُلُ)، دَانَ - يَدُوْن صغار ﴿وإذا جاءتهم آية قالوا لن نؤمن حتى نؤتى مثل ما أوتي رسل الله الله أعلم حيث يجعل رسالته سيصيب الذين أجرموا صغار عند الله وعذاب شديد بما كانوا يمكرون (124)﴾ الأنعام صاغر - صاغرين ﴿فغلبوا هنالك وانقلبوا صاغرين(119)﴾ الأعراف ﴿ارجع إليهم فلنأتينهم بجنود لا قبل لهم بها ولنخرجنهم منها أذلة وهم صاغرون (37)﴾ النمل ﴿قاتلوا الذين لا يؤمنون بالله ولا باليوم الآخر ولا يحرمون ما حرم الله ورسوله ولا يدينون دين الحق من الذين أوتوا الكتاب حتى يعطوا الجزية عن يد وهم صاغرون (29)﴾ التوبة ﴿قالت فذلكن الذي لمتنني فيه ولقد راودته عن نفسه فاستعصم ولئن لم يفعل ما آمره ليسجنن وليكون من الصاغرين(32)﴾ يوسف ﴿قال فاهبط منها فما يكون لك أن تتكبر فيها فاخرج إنك من الصاغرين(13)﴾ الأعراف صغير - كبير صغيرة = كبيرة ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا تداينتم بدين إلى أجل مسمى فاكتبوه وليكتب بينكم كاتب بالعدل ولا يأب كاتب أن يكتب كما علمه الله فليكتب وليملل الذي عليه الحق وليتق الله ربه ولا يبخس منه شيئا فإن كان الذي عليه الحق سفيها أو ضعيفا أو لا يستطيع أن يمل هو فليملل وليه بالعدل واستشهدوا شهيدين من رجالكم فإن لم يكونا رجلين فرجل وامرأتان ممن ترضون من الشهداء أن تضل إحداهما فتذكر إحداهما الأخرى ولا يأب الشهداء إذا ما دعوا ولا تسأموا أن تكتبوه صغيرا أو كبيرا إلى أجله ذلكم أقسط عند الله وأقوم للشهادة وأدنى ألا ترتابوا إلا أن تكون تجارة حاضرة تديرونها بينكم فليس عليكم جناح ألا تكتبوها وأشهدوا إذا تبايعتم ولا يضار كاتب ولا شهيد وإن تفعلوا فإنه فسوق بكم واتقوا الله ويعلمكم الله والله بكل شيء عليم(282)﴾ البقرة ﴿ولا ينفقون نفقة صغيرة ولا كبيرة ولا يقطعون واديا إلا كتب لهم ليجزيهم الله أحسن ما كانوا يعملون(121)﴾ التوبة ﴿ووضع الكتاب فترى المجرمين مشفقين مما فيه ويقولون ياويلتنا مال هذا الكتاب لا يغادر صغيرة ولا كبيرة إلا أحصاها ووجدوا ما عملوا حاضرا ولا يظلم ربك أحدا(49)﴾ الكهف ﴿وكل صغير وكبير مستطر(53)﴾ القمر صغيرا ﴿واخفض لهما جناح الذل من الرحمة وقل رب ارحمهما كما ربياني صغيرا(24)﴾ الإسراء أصغر - أكبر ﴿وما تكون في شأن وما تتلوا منه من قرآن ولا تعملون من عمل إلا كنا عليكم شهودا إذ تفيضون فيه وما يعزب عن ربك من مثقال ذرة في الأرض ولا في السماء ولا أصغر من ذلك ولا أكبر إلا في كتاب مبين(61)﴾ يونس ﴿وقال الذين كفروا لا تأتينا الساعة قل بلى وربي لتأتينكم عالم الغيب لا يعزب عنه مثقال ذرة في السماوات ولا في الأرض ولا أصغر من ذلك ولا أكبر إلا في كتاب مبين (3)﴾ سبأ مختار الصحاح ● [صغر] ص غ ر: الصِّغَرُ ضد الكبر وقد صَغُر بالضم فهو صَغِيرٌ و صُغَارٌ بالضم و أصْغَرَهُ غيره و صَغَّرَهُ تَصْغِيرا و اسْتَصْغَرَهُ عده صغيرا وقد جمع الصغير في الشعر على صُغَراءَ و الصُّغْرَى تأنيث الأَصْغَرِ والجمع الصُّغَرُ قال سيبويه لا يقال نسوة صُغَرٌ ولا قوم أصَاغِرُ إلا بالألف واللام قال وسمعنا العرب تقول الأَصاغِرُ وإن شئت قلت الأَصْغَرونَ و الصَّغَارُ بالفتح الذل والضيم وكذا الصُّغْرُ كالصغر وقد صَغِرَ الرجل من باب طرب فهو صاغِرٌ و الصَّاغِرُ أيضا الراضي بالضيم الراغب صغر - الصغر والكبر من الأسماء المتضادة التي تقال عند اعتبار بعضا ببعض، فالشيء قد يكون صغيرا في جنب الشيء، وكبيرا في جنب آخر. وقد تقال تارة باعتبار الزمان، فيقال: فلان صغير، وفلان كبير: إذا كان ما له من السنين أقل مما للآخر، وتارة تقال باعتبار الجثة، وتارة باعتبار القدر والمنزلة، وقوله: }وكل صغير وكبير مستطر﴿[القمر/53]، وقوله:﴾لا يغادر صغيرة ولا كبيرة إلا أحصاها﴿[الكهف/49]، وقوله:﴾ولا أصغر من ذلك ولا أكبر{ [يونس/61]، كل ذلك بالقدر والمنزلة من الخير والشر باعتبار بعضها ببعض. يقال: صغر (قال السرقسطي: صغر الجسم والشيء: صغرا: ضد كبر) صغرا في ضد الكبير، وصغر (وقال: صغر الرجل صغارا وصغارة، فهو صاغر صغر: هان قدره وذل. ويقال أيضا: صغر الصاغر صغارة. انظر: الأفعال 3/395) صغرا وصغار في الذلة، والصاغر: الراضي بالمنزلة الدنية، قال تعالى: }حتى يعطوا الجزية عن يد وهم صاغرون{ [التوبة/29]. ملخص اللسان: 1. الصِّغَرُ: ضد الكبر 2. الصِّغَر والصَّغارةُ خِلاف العِظَم،وقيل: الصِّغَر في الجِرْم، والصَّفارة في القَدْر؛ صَغُرَ صَغارةً وصِغَراً وصَغِرَ يَصْغَرُ صَغَراً؛ فهو صَغِير وصُغار، 3. واسْتَصْغَره: عَدَّه صَغِيراً. 4. وأَصْغَرْت القِرْبَة: خَرزَتُها صَغِيرة؛ 5. وأَرضٌ مُصْغِرَة: نَبْتها صغير لم يَطُل. 6. والصَّغار، بالفتح: الذل والضَّيْمُ، يقال صَغِرَ فلان يَصْغَرُ صَغَراً وصَغاراً، فهو صاغِر إِذا رَضِيَ بالضَّيْم وأَقَرَّ بِهِ. والصَّغار: مصدر الصَّغِير في القَدْر.والصَّاغِرُ: الراضي بالذُّلِّ والضيْمِ، 7. وتَصاغَرَتْ إِليه نفسُه: صَغُرت وتَحاقَرَتْ ذُلاًّ ومَهانَة. 8. وصَغُرَتِ الشمسُ: مالَتْ للغروب؛ لسان العرب ● - صغر: الصِّغَرُ: ضد الكبر. ابن سيده: الصِّغَر والصَّغارةُ خِلاف العِظَم، وقيل: الصِّغَر في الجِرْم، والصَّفارة في القَدْر؛ صَغُرَ صَغارةً وصِغَراً وصَغِرَ يَصْغَرُ صَغَراً؛ بفتح الصاد والغين، وصُغْراناً؛ كلاهما عن ابن الأَعرابي: فهو صَغِير وصُغار، بالضم، والجمع صِغَار. قال سيبويه: وافق الذِين يقولون فَعِيلاً الذين يقولون فُعالاً لاعتِقابِهما كثيراً، ولم يقولوا صُغَراء، اسْتَغْنوا عنه بِفِعال، وقد جُمع الصَّغِير في الشعر على صُغَراء؛ أَنشد أَبو عمرو: وللكُبَراءِ أَكْلٌ حيث شاؤوا، وللصُّغَراء أَكْلٌ واقْتِثامُ والمَصْغُوراءُ: اسم للجمع. والأَصاغِرَة: جمع الأَصْغَر. قال ابن سيده: إِنما ذكرت هذا لأَنه مِمَّا تلحقه الهاء في حدِّ الجمع إذ ليس منسوباً ولا أَعجميّاً ولا أَهل أَرض ونحوَ ذلك من الأَسباب التي تدخلها الهاء في حدّ الجمع، لكن الأَصْغَر لما خرج على بناء القَشْعَم وكانوا يقولون القَشاعِمَة أَلحقُوه الهاء، وقد قالوا الأَصاغِر، بغير هاء، إِذ قد يفعلون ذلك في الأَعجمي نحو الجَوارِب والكَرابِج، وإِنما حملهم على تكسيره أَنه لم يتمكَّن في باب الصفة. والصُّغْرَى: تأْنيث الأَصْغَر، والجمع الصُّغَرُ؛ قال سيبويه: يقال نِسْوَة صُغَرُ ولا يقال قوم أَصاغِر إِلا بالأَلف واللام: قال: وسمعنا العرب تقول الأَصاغِر، وإِن شئت قلت الأَصْغَرُون. ابن السكيت: ومن أَمثال العرب: المرْء بِأَصْغَرَيْهِ؛ وأَصْغَراه قلْبُه ولسانه، ومعناه أَن المَرْءَ يعلو الأُمور ويَضْبِطها بِجَنانه ولسانه. وأَصْغَرَه غيره وصَغَّره تَصْغِيراً، وتَصْغِيرُ الصَّغِير صُغَيِّر وصُغَيِّير؛ الأُولى على القياس والأُخرى على غير قياس؛ حكاها سيبويه. واسْتَصْغَره: عَدَّه صَغِيراً. وصَغَّرَه وأَصْغَرَه: جعلَه صَغِيراً. وأَصْغَرْت القِرْبَة: خَرزَتُها صَغِيرة؛ قال بعض الأَغفال: شُلَّتْ يَدا فارِيَةٍ فَرَتْها، لَوْ خافَتِ النَّزْع لأَصْغَرَتْها ويروى: لو خافَتِ السَّاقي لأَصْغَرَتْها والتصغير للاسم والنعت يكون تحقيراً ويكون شفقة ويكون تخصيصاً، كقول الحُباب بن المنذِر: أَنا جُذَيْلُها المُحَكَّك وعُذَيْقُها المُرَجَّب؛ وهو مفسر في موضعه. والتصغير يجيء بمعانٍ شتًى: منها ما يجيء على التعظيم لها، وهو معنى قوله: فأَصابتها سُنَيَّة حمراء، وكذلك قول الأَنصاري: أَنا جُذَيْلُها المُحَكَّك وعُذَيْقُها المُرَجَّب، ومنه الحديث: أَتتكم الدُّهَيْماءُ؛ يعني الفتنة المظلمة فصغَّرها تهويلاً لها، ومنها أَن يصغُر الشيء في ذاته كقولهم: دُوَيْرَة وجُحَيْرَة، ومنها ما يجيء للتحقير في غير المخاطب، وليس له نقص في ذاته، كقولهم: هلك القوم إِلا أَهلَ بُيَيْتٍ، وذهبت الدراهم إِلا دُرَيْهِماً، ومنها ما يجيء للذم كقولهم: يا فُوَيْسِقُ، ومنها ما يجيء للعَطْف والشفقة نحو: يا بُنَيَّ ويا أُخَيَّ؛ ومنه قول عمر: أَخاف على هذا السبب (* قوله: «هذا السبب» هكذا في الأَصل من غير نقط). وهو صُدَيِّقِي أَي أَخصُّ أَصدقائي، ومنها ما يجيء بمعنى التقريب كقولهم: دُوَيْنَ الحائط وقُبَيْلَ الصبح، ومنها ما يجيء للمدح، من ذلك قول عمر لعبدالله: كُنَيْفٌ مُلِئَ عِلْماً. وفي حديث عمرو بن دينار قال: قلت لِعُرْوَةَ: كَمْ لَبِثَ رسول الله، صلى الله عليه وسلم، بمكة؟ قال: عشراً، قلت: فابن عباس يقول بِضْعَ عشرةَ سنةً، قال عروة: فصغَّره أَي استصغر سنَّه عن ضبط ذلك، وفي رواية: فَغَفَّرَهُ أَي قال غفر الله له، وسنذكره في غفر أَيضاً. والإِصغار من الحنين: خلاف الإِكبار؛ قالت الخنساء: فما عَجُولٌ على بَوٍّ تُطِيفُ بِهِ، لها حَنينانِ: إِصْغارٌ وإِكْبارُ فَإِصْغارُها: حَنِينها إِذا خَفَضته، وإِكْبارُها: جَنِينها إِذا رَفَعته، والمعنى لها حَنِينٌ ذو صغار وحَنِينٌ ذُو كبار. وأَرضٌ مُصْغِرَة: نَبْتها صغير لم يَطُل. وفلان صِغْرَة أَبَوَيْهِ وصِغْرَةُ ولَد أَبويه أَي أَصْغَرهُمْ، وهو كِبْرَة وَلَدِ أَبيه أَي أَكبرهم؛ وكذلك فلان صِغْرَةُ القوم وكِبْرَتُهم أَي أَصغرُهم وأَكبرهم. ويقول صبيٌّ من صبيان العرَب إِذ نُهِيَ عن اللَّعِب: أَنا من الصِّغْرَة أَي من الصِّغار. وحكى ابن الأَعرابي: ما صَغَرَني إِلا بسنة أَي ما صَغُرَ عَنِّي إِلا بسنة. والصَّغار، بالفتح: الذل والضَّيْمُ، وكذلك الصُّغْرُ، بالضم، والمصدر الصَّغَرُ، بالتحريك. يقال: قُمْ على صُغْرِك وصَغَرِك. الليث: يقال صَغِرَ فلان يَصْغَرُ صَغَراً وصَغاراً، فهو صاغِر إِذا رَضِيَ بالضَّيْم وأَقَرَّ بِهِ. قال الله تعالى: حتى يُعْطُوا الجزْية عن يَدٍ وهُمْ صاغِرون؛ أَي أَذِلاَّءُ. والمَصْغُوراء: الصَّغار. وقوله عز وجل: سَيُصِيب الذين أَجْرَمُوا صَغار عند الله؛ أَي هُمْ، وإِن كانوا أَكابر في الدنيا، فسيصيبهم صَغار عند الله أَي مَذَلَّة. وقال الشافعي، رحمه الله، في قوله عز وجل: عن يَدٍ وهُمْ صاغِرُون؛ أَي يجري عليهم حُكْمُ المسلمين. والصَّغار: مصدر الصَّغِير في القَدْر. والصَّاغِرُ: الراضي بالذُّلِّ والضيْمِ، والجمع صَغَرة. وقد صَغُرَ (* قوله: «وقد صغر إلخ» من باب كرم كما في القاموس ومن باب فرح أَيضاً كما في المصباح كما أَنه منهما بمعنى ضد العظم). صَغَراً وصُغْراً وصَغاراً وصَغارَة وأَصْغَرَه: جعله صاغِراً. وتَصاغَرَتْ إِليه نفسُه: صَغُرت وتَحاقَرَتْ ذُلاًّ ومَهانَة. وفي الحديث: إِذا قلتَ ذلك تَصاغَرَ حتى يكون مثلَ الذُّباب؛ يعني الشيطان، أَي ذَلَّ وَامَّحَقَ؛ قال ابن الأَثير: ويجوز أَن يكون من الصِّغَر والصَّغارِ، وهو الذل والهوان. وفي حديث عليّ يصف أَبا بكر، رضي الله عنهما: بِرَغْمِ المُنافِقين وصَغَر الحاسِدين أَي ذُلِّهِم وهَوانِهم. وفي حديثِ المُحْرِم: يقتل الحيَّة بصَغَرٍ لَها. وصَغُرَتِ الشمسُ: مالَتْ للغروب؛ عن ثعلب. وصَغْران: موضع. مقاييس اللغة: (صغر) الصاد والغين والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على قِلَّةٍ وحقارة. من ذلك الصِّغَر: ضدّ الكِبَر. والصَّغير: خلاف الكبير. والصاغِر: الرَّاضي بالضَّيمِ صُغْراً وصَغاراً. ويقال أصغَرت النَّاقةُ وأكبَرَتْ. والإِصْغار: حنينُها [الخفيض. والإِكبار([1]):] العالي. قالت الخنساء: * لها حنينان إِصْغارٌ وإِكبارُ([2]) * القاموس المحيط: الصِّغَرُ، كعنبٍ، والصَّغارَةُ، بالفتح خلافُ العِظَمِ، أو الأُولى في الجِرْمِ، والثانيةُ في القَدْرِ، صَغُرَ، ككَرُمَ وفَرِحَ، صَغارَةَ وصِغَراً، كعنبٍ، وصَغَراً، محركةً، وصُغْراناً، بالضم، فهو صغيرٌ وصُغارٌ وصُغْرانٌ بضمهما ج صِغارٌ وصُغَراءُ ومَصْغُوراءُ، وأصاغِرُ جمعُ أصْغَرَ، كالأصاغِرَةِ. وصَغَّرَهُ وأصْغَرَه جَعَلَه صغيراً. وتصغيرُهُ صُغَيِّرٌ وصُغَيِّيْرٌ. وأرضٌ مُصْغِرَةٌ نَبْتُها صغيرٌ، وقد أصْغَرَتْ. وصِغْرَتُهُمْ، بالكسر أصْغَرُهم. وأنا من الصِّغْرَةِ من الصِّغارِ. وما صَغَرَنِي إِلا بسَنَةٍ، كنَصَرَ، أي ما صَغُرَ عَنِّي. والصاغرُ الراضي بالذُّلِّ ج صَغَرَةٌ، ككَتَبَةٍ، وقد صَغُرَ، ككَرُمَ، صِغَراً، كعنبٍ، وصَغاراً وصَغارَةً، بفتحهما، وصُغْراناً وصُغْراً، بضمهما. وأصْغَرَه جَعَلَه صاغِراً. وتَصاغَرَتْ إليه نفسُه: صَغُرَتْ. وصَغُرتِ الشمسُ: مالَتْ للغُروبِ. والأَصْغَرانِ: القلبُ واللسانُ. وارْتَبَعوا لِيُصْغِرُوا، أي: يُولِدُوا الأصاغِرَ.وكسَحْبانَ: ع، وبالضم: اسمٌ. وأصْغَرَ القِرْبَةَ: خَرَزَهَا صَغيرَةً. واسْتَصْغَرَهُ: عَدَّهُ صَغيراً. وتَصاغَرَ: تَحاقَرَ. وسَمَّوْا: صَغيراً وصَغيرَةَ. تاج العروس: صغر الصِّغَرُ كعِنبَ : ضِدُّ الكِبَر . وفي المحكم : الِّغَرُ والصَّغَارَةُ بالفتْح : خِلافُ العظَمِ . أَو الأُولَى أي الصِّغَر في الجِرْمِ والثانِيَة أَي الصَّغَارَةُ في القَدْرِ . يقال : صَغُرَ ككَرُمَ وفَرِحَ صَغَارَةً بالفتح وصِغَراً كعِنب كلاهما مصدر الأول وصَغَراً مُحَرَّكةً وصُغْرَاناً بالضَّمِّ . الأخِيرانِ عن ابنِ الأعرابيّ وهما مَصَادِرُ الثاني فهو صَغِيرٌ كأمير وصُغَارٌ وصُغْرانٌ بضمِّهما ج صِغَارٌ بالكسر قال سيبويه : وافق الذين يَقُولون فَعِيل الذين يقولون فُعَال لاعْتِقابِهما كثيراً ولم يقولوا صُغَرَاءَ استغْنوْا عنه بفِعَال قد جُمع الصّغِيرُ في الشِّعر على صُغَرَاءَ أَنشد أَبو عمرو : ولِلْكُبَراءِ أَكْلٌ حيثُ شاءُوا ... وللصُّغرَاءِ أَكْلٌ واقْتِثامُ ومَصْغُوراءُ اسمٌ للجَمْع . وأَصَاغِرُ : جمْعُ أَصْغر نحو الجَوارِبِ والكرابِجِ كالأصاغِرِةِ بالهاءِ لأنّ الأَصْغَرَ لما خَرَجَ على بناءِ القَشْعَمِ وكانوا يقولون القَشاعِمةَ ألحَقُوه الهاءَ قاله ابنُ سِيدَه قال : وإِنما حَمَلهُم على تَكْسِيره أَنه لم يَتَمَكنّ في بابِ الصِّفَةِ . والصُّغْرَى : تأْنِيثُ الأَصْغَرِ والجمع الصُّغَرُ . قال سيبويه : لا يقال : نسْوَةٌ صُغَرُ ولا يُقال : قومٌ أَصاغِرُ إِلا بالأَلف واللام قال : سمعنا العربَ تقول : الأَصَاغِر وإِن شِئْتَ قلت : الأَصْغَرُونَ . وصَغَّرَه تَصْغِيراً وأَصْغَرَه أي جَعَله صَغِيراً . وتَصْغِيرُه أي الصَّغِير صُغَيِّرٌ وصُغَيِّرٌ كدُرَيْهِمٍ ودُنَيْنِير الأُولى على القِياس والأُخرى عبى غير قياس حكاها سِيبويهِ قلْت : ومن أَمثلة التَّصْغِير فُعَيْل كفُلَيْس . وفي اللسان : والتَّصْغِير فُعيل كفُلَيس . وفي اللسان : والتَّصْغِير للأسمِ والنَّعْتِ يجئءُ لمعَانٍ شَتَّى : منه ما يَجِيءُ للتَّعْظِيم لها وهو معَنى قولِهِ : فأَصابَتها سُنَيَّةٌ حَمْرَاءُ وكذلك قول الأنصاريّ : " أنا جُذَيْلُها المُحكُ وعُذَيْقُها المُرَجّبُ . ومنها ما يَجيءُ للتَّحْقِير في غيرِ المُخاطب وليس له نَقْص في ذاتِه كقولهم : هَلَكَ القومُ إِلاّ أَهْلَ بُيَيْت . وذَهَبَت الدَارهمُ إلا دُرَيْهِماً . ومنها ما يَجيءُ للذَّمّ كقولهم : يا فُوَيْسِقُ . ومنها ما يَجيءُ للعَطْفِ والشَّفَقَةِ نحو يا بُنَيَّ ويا أخَيَّ ومنه قول عُمر : وهو صُدَيِّقِي أي أَخصُّ أصدقائي . ومنها ما يَجيء بمعنى التَّقريب كقولهم : دُوَيْنَ الحَائطِ وقُبيل الصُّبْحِ . ومنها ما يجِيءُ للمَدح كقول عُمَرَ لعْبدِ الله كُنَيْفٌ مُلِيءَ عِلْماً . انتهى . وفي حديث عَمْرو بن دِنار " قُلْتُ لعُرْوَةَ : كمِ لَبِثَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم بَمَكَّةَ ؟ قال : عَشْراً قلْت : فابنُ عّباسٍ يقول : بِضْعَ عَشْرَةَ سَنةً قال عروة : فصَغَّرَه " أي اسْتَصْغَرَ سِنةُ عن ضَبْطِ ذلك . وأَرْضٌ مُصْغِرَة كمُكْرِمَة : نَبْتُها صَغِيرٌ لم يَطُلْ وقد أَصْغَرَتْ . قولهم : فُلانٌ صِغْرَتُهُمْ بالكسرِ أَي أَصْغَرُهُمْ وكذا فُلانٌ صِغْرَةُ أَبَوَيْه وصِغْرَةُ وَلَدِ أَبَوَيَه . أي أصغَرُهم وهو كِبْرَةُ وَلَدِ أبَويْه أي أكْبَرُهمُ ويقول صَبيُّ من صِبْيَانِ العَرَب إذا نُهِيَ عن اللّعب : أنا منَ الصِّغْرَةِ أي من الصِّغارِ . وحكَى ابنُ الأعرابيّ : ما صَغَرَني إلا بسَنَةٍ هو كنَصَرَ أي ما صَغُرَ عنّي إلا بسَنَةٍ . والصّاغِرُ : الرّاضِي بالذُّلِّ والضَّيْم ج صَغَرَةٌ ككَتَبَةٍ . وقد صَغُرَ ككَرُمَ صِغَاراً كعِنبٍ وصَغَاراً وصَغَارَةً بفتحهما وصُغْرَاناً وصُغْراً بضمِّهما إذا رَضيَ بالضَّيْمِ وأقَرَّ به . وفاته من المصادر : الصَّغَرُ محرَّكَةً يقال : قُمْ : على صُغْرِكَ وصَغَرِك . قال الله تعالى " حتَّى يُعْطُوا الجِزْيَةَ عن يَدٍ وهُمْ صاغِرُونَ " أي أذَلاّءُ وقوله عزّ وجَلّ " سَيُصيبُ الذينَ أجْرَمُوا صَغَارٌ عندَ اللهِ " أي مَذَلَّةٌ والصَّغارُ : مصدرُ الصَّغيرِ في القَدْرِ . وأصْغَرَه : جَعَلَه صَاغِراً أي ذَليلاً . وتَصَاغَرَت إليهِ نَفْسُه : صَغَرَتْ وتَحاقَرَتْ ذُلاًّ ومَهَانَةً وفي الأساس : تَصاغَرَتْ إليه نَفْسُه : صَارَت صَغيِرةَ الشَّأنِ ذُلاٍّ ومَهَانةً . وصَغُرَت الشَّمْسُ : مالتْ للغُرُوبِ عن ثعلب . قال ابنُ السِّكِّيتِ : من الأمثالِ : " المرءُ بإصْغَرَيْه " الأصْغَرانِ : القَلْبُ واللِّسانُ ومعناه أنّ المَرْءَ يَعْلُو الأُمورَ ويضْبُطُها بجَنَانِه ولسانِه . وارْتَبَعُوا لِيُصْغُروا أي يُوَلِّدُوا الأصاغرَ أورده الصّاغانيّ في التكملة . وصَغْرَانُ كسَحْبَانَ : ع قاله ابن دُرَيْد . وصُغْرانُ بالضَّمِّ : اسمٌ . وأصْغَرَ القِرْبَةَ : خَرَزَها صَغيرةً قال بعضُ الأغْفالِ : شُلَّتْ بَدا فَارِيَةٍ فَرَتْها ... لو خَافِت النَّزْعَ لأصْغَرَتْها قال الصَّاغانيّ : الرجزُ لصَريعِ الرُّكْبان واسمُه جُعَلٌ . واسْتصْغَرَه أي اسْتصْغَرَ سِنَّه أي عَدَّه صَغيراً كصَغَّرَه . وفي الحديثِ : " إذا قُلْتَ ذلك تَصَاغَرَ حتّى يكونَ مثل الذُّباب " يعني الشيطانَ أي تحاقَرَ وذَلَّ وامَّحَقَ . وسَمَّوْا صَغيراً وصَغِيرةَ . وحاتِمُ بن أبي صَغِيرةَ : محدِّث . ومما يستدرك عليه : الإصْغَارُ من حَنِينِ النّاقةِ : خلافُ الإكْبارِ وهو مجاز قالت الخَنْسَاءُ : فما عَجُولٌ علَى بَوِّ تُطيفُ بِهِ ... لَها حَنينَانِ إصْغَارٌ وإكْبَارُ فإصْغَارُها : حنينُها إذا خَفَضَتْه وإكبارُها : حَنينُها إذا رفَعَتْه والمعْنَى : لها حَنينٌ ذو صغَار . وحَنِينٌ ذو كبَار . وفي حدِيث الأضاحِي " نَهَى عن المَصْغُورةِ " هكذا رواه شَمِرٌ وفسَّره بالمُسْتأصَلَةِ الأُذُنِ وأنْكَره ابنُ الأثير وقال الزَّمَخْشَرِيّ : هو من الصَّغَار ألا تَرَى إلى قولِهم للذَّليل مُجَدَّعٌ ومُصَلَّمٌ ؟

Sîgalar(9)

Mücavir kökler108 mücavir (135 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كبر

    7 ortak ayet · Yaşlı adamdır

  2. عزب

    2 ortak ayet · Meraya salınmış sahibinden uzak develer

  3. كتب

    6 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  4. ذلل

    2 ortak ayet · Zeyl etek denektir

  5. حضر

    2 ortak ayet · Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir

  6. ثقل

    2 ortak ayet · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir

  7. جنح

    2 ortak ayet · Kanat demektir

  8. ذرر

    2 ortak ayet · Zerre toz demektir

  9. غدر

    1 ortak ayet · Es geçer

  10. سأم

    1 ortak ayet · Körleşmiş bıçaktır

  11. خفض

    1 ortak ayet · Hafide (ha, dat) : Durgun akan su demektir

  12. شأن

    1 ortak ayet · Suların dağ eteklerinde açtıkları yarık, hurma dikmek için…

Geçtiği ayetler(13)

Sîga sayfası: الصَّاغِرِينَ
  1. قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيهَا فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ

    Küçük düşenlerBuyurdu ki: Öyle ise: İn oradan, artık büyüklenmek sana düşmez. Hemen çık sen alçaklardansın.

  2. قَالَتْ فَذَلِكُنَّ الَّذِي لُمْتُنَّنِي فِيهِ وَلَقَدْ رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ وَلَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ مَا آمُرُهُ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ

    Küçük düşenlerKadın dedi ki: İşte beni, onun için ayıpladığınız budur. Onu kendime ram etmek istedim, ama o iffetinden çekindi. Eğer istediğimi yapmazsa; andolsun ki, zindana atılacak ve zillete uğrayanlardan olacaktır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصغر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحقر, قلل, ذلل
Zıt Kökكبر
Çekirdek Özet 1Bir cismin, sürenin veya sesin hacim, miktar ve seviye bakımından zıddına nispetle eksik, alçak ve dar olması
Çekirdek Özet 2Varlıkların yaratılış veya konum bakımından sınırlılığı ile kibirlenenlerin ilahi adalet karşısında boyun eğip zelil kılınması
Çekirdek Özet 3Büyüklük iddiasının mutlak varlık karşısında erimesi, ontolojik veya ahlaki alçalmanın kaçınılmaz tabiilik kazanması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel boyut veya yaş küçüklüğüne indirgenerek ahlaki, hukuki ve psikolojik zillet boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صغBir yöne eğilme, meylederek eksilme veya seviye kaybetme hareketidir; bu çekirdek صغو kökünde kulak veya kalbin bir tarafa meyletmesi, eğilmesi şeklinde somutlaşır.رÇekirdekteki eğilme ve meyil hareketine baştan başa süreklilik ve nesnel bir durum boyutu katarak varlığın hacimce, makamca veya itibarca daha aşağı bir sınıra inmesini kalıcı hale getirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaHacmin veya alanın daraltılması, sınırların içeriye doğru çekilerek sıkıştırılması hareketini kurar.
غİkiz harfi olan göz imgesinden türetme; perdelenme, örtülme, batmaVarlığın görünürlüğünün, parlaklığının veya algılanan büyüklüğünün zayıflayıp geri plana düşmesini sağlar.
رİnsan başı; baş, ilk, üstBelirlenmiş bir tepe noktasını veya hiyerarşik üst sınırı temsil ederek daralmanın başat konuma nispetle gerçekleştiğini bildirir.
صغرSıkıştırma, perdelenme ve üst sınırın geri çekilmesi hareketiBir varlığın üstünlük veya hacim iddiasının sıkıştırılarak bastırılması, algı alanında geri plana itilip küçültülmesi ve boyun eğmeye zorlanması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir cüssede, yaşta, hacimde veya seste zıddı olan büyük duruma göre görülen azlık, kısıtlılık ve alçaklıktır. Devenin iniltisini kısmasına ve alçak sesle ses vermesine Arapçada bu kökten türetmeyle إصغار الناقة denir.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem şairi el-Hansâ (الخنساء) kaybolan yavrusunu arayan devenin iniltisini tasvir ederken kökü alçak sesle inleme anlamında şöyle kullanır: حنين والهة ضلت أليفتها / لها حنينان إصغار وإكبار
Erken Arapça kullanımKlasik bedevi kullanımında derinin veya kırbanın dikişinde küçük tutulması için أصغرت القربة ifadesi ve haksızlığa karşı çaresiz kalarak boyun eğen, aşağılanmayı kabullenen kimse için الصاغر kalıbı yaygın biçimde kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça صغر kökü, Kuzeybatı Sami dillerindeki köklerle düzenli ses denklikleri üzerinden doğrudan akrabadır. İbranicede צָעִיר (tsa'ir) kelimesi yaşça küçük, genç, ehemmiyetsiz ve cüssece ufak anlamlarını taşırken, Ugarit dilinde ṣġr biçimi aynı şekilde küçük, ast ve genç anlamında belgelenmiştir. Bu dilsel katmanda Arapçadaki gayn (غ) harfinin İbranicedeki ayin (ע) sesine tekabül etmesi düzenli bir fonetik kuraldır. Süryanicede kök çoğunlukla ܙܥܘܪܐ (z'uro) biçiminde /z/ sesine kayarak küçüklük, hafiflik ve azlık anlamını devam ettirir. Semantik çekirdek bütün bu dillerde bir standarda veya diğerine nispetle hacimde, yaşta ve hiyerarşide aşağıda bulunma fikrine dayanır. Arapçada ise kök, somut hacim ve yaş azlığının ötesinde, ahlaki ve hukuki bir zilleti, boyun eğmeyi ve teslimiyeti (es-sağâr) ifade eden güçlü bir semantik yoğunlaşma kazanmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصغر ile صغو ve صغي ilişkisiBir tarafa eğilme, meyil göstererek seviye kaybetme kökleriyle birleşerek fiziksel küçüklükten zihni ve sosyal küçülmeye geçmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice צ-ע-ר (ṣ-'r), Ugaritçe ṣġr, Süryanice ܙ-ܥ-ܪ (z-'-r)Ortak Sami mirasındaki yaşça gençlik, miktar azlığı ve ehemmiyetsizlik anlamı Arapçada zillet ve boyun eğiş boyutuyla zenginleşmiştir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapça ve Habeşçe (Ge'ez) paralelleriErken Güney Sami katmanında da astlık, hizmetçilik veya küçüklük anlam alanında paralellikler görülmektedir.Güçlü

Kaynak Gesenius, Brockelmann, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صغرAnlamlıKüçülmek, aşağılanmakHacim, yaş, değer veya konum bakımından zıddına göre eksik ve aşağı seviyede olmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
صرغAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlük kaynaklarında kullanım dışı (mühmel) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
غصرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlük kaynaklarında kullanım dışı (mühmel) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
غرصAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlük kaynaklarında kullanım dışı (mühmel) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
رصغAnlamlıBilek kemiği, sınırHayvanların tırnak üstündeki ince eklem kemiğidir; incelik ve dar boğum anlamı taşır.Kök Kur'an'da geçmez; Arapçada رسغ varyantıdır.
رغصAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlük kaynaklarında kullanım dışı (mühmel) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صغرMerkezKüçüklük ve boyun eğmeHem fiziksel veya sayısal nispi azlığı hem de kaçınılmaz zilleti ve tabi kılınmayı içerir.Hacimce, yaşça veya rütbece büyük olana nispetle aşağıda kalma halidir.
حقرKomşuDeğersizlik ve hakaretحقر nesnenin özündeki kıymetsizliği ve horgörülmeyi bildirirken, صغر nispi hacim azlığı veya dış baskıyla boyun eğdirilmeyi vurgular.Kendisinde itibar edilecek bir değer bulunmama durumu.
قللKomşuSayı ve miktar azlığıقلل salt sayı, adet veya niceliksel eksikliği ifade eder; صغر ise nitelik, cüsse, yaş ve itibar seviyesini de kapsar.Niceliksel olarak çokluğun zıddı olma hali.
ذللKomşuUysallık ve zilletذلل direncin kırılması, itaat ve kolay yönetilme anlamına gelirken, صغر varlığın kibrinin kırılarak fiilen küçük düşürülmesini içerir.Sertliğin ve direncin kaybolup boyun eğme kıvamına gelmesi.
كبرZıtBüyüklük ve ululukكبر hacim, miktar, yaş, kudret ve şerefte her türlü fazlalığı ifade eden doğrudan karşıt köktür.Kökün varlıksal ve ahlaki açıdan tam tersi olan genişleme ve üstünlük yönü.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصغرBoyun eğmek, hacimce küçük olmakHem nesnel hacim ve yaş küçüklüğünü hem de ahlaki-hukuki zilleti tek kökte toplar.Kesin
LatinceMinor, humilis, parvusDaha küçük, alçak gönüllü veya zelil, ufakParvus salt fiziksel küçüklüğü, minor nispi azlığı, humilis ise kökün zillet ve alçalma boyutunu karşılar.Güçlü
İngilizceSmall, diminutive, subdued / humiliatedKüçük, boyutça ufak, boyun eğmiş / alçalmışSmall fiziksel veya niceliksel tarafı karşılarken subdued ve humiliated kelimeleri Kur'an'daki zillet ve itaat boyutunu verir.Kesin
AlmancaKlein, gering, gedemütigtKüçük, ehemmiyetsiz, alçaltılmışKlein hacim ve niceliğe, gering önemsizliğe, gedemütigt ise kibirlenenin zelil kılınması anlamına denk gelir.Güçlü
FransızcaPetit, minime, rabaisséKüçük, asgari, düşürülmüş / zelilPetit nesnel ölçüyü, minime önemsizliği, rabaissé ise kibirden sonra gelen aşağılanmayı ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَغِيرًا / أَصْغَرَAmel, nesne veya zerrenin mikroskobik boyutuİlahi ilmin ve amel defterinin hiçbir zerreyi atlamadığı, ölçülemeyecek kadar ufak eylemlerin bile kayıt altına alındığı bağlamlar (Yûnus 10:61, Sebe' 34:3, el-Kehf 18:49, el-Kamer 54:53).
صَغِيرًاYaş küçüklüğü ve acziyet haliİnsanın anne babasının himayesine muhtaç olduğu, fiziksel ve zihinsel yetersizliğinin bulunduğu çocukluk evresi (el-İsrâ 17:24).
صَغِيرَةً / صَغِيرًاBorcun veya infakın miktar azlığıMaddi yükümlülüklerin veya harcamaların miktar bakımından büyük olmasa dahi önemsenmesi ve yazılması gerektiği bağlamlar (el-Bakara 2:282, et-Tevbe 9:121).
صَاغِرِينَ / صَاغِرُونَ / صَغَارٌHukuki, siyasi veya manevi boyun eğiş ve zilletKibir ve isyan içindekilerin üstünlük vehimlerinin yıkılarak otoriteye fiilen tabi olmaları, rezil ve zelil kılınmaları (el-A'râf 7:13, el-A'râf 7:119, et-Tevbe 9:29, Yûsuf 12:32, en-Neml 27:37, el-En'âm 6:124).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamGünahların taksimi ve ceza hiyerarşisiBüyük günah (kebîre) ile küçük günah (sagîre) arasındaki sınır; ısrar edilen küçük günahın büyük günaha dönüşmesi meselesi.Eylemin ilahi emre muhalefetteki göreceli hafifliği veya kibrin karşıtı olan kulluk acziyeti.
FıkıhHukuki ehliyet ve cizye hukukuÇocuğun (sagîr) mali ve cezai ehliyetsizliği ile et-Tevbe 9:29 bağlamında cizye mükellefinin devlete boyun eğme şartının (sagâr) mahiyeti.Velayet altında olma hali ve hukuki otoriteye bilfiil teslimiyet ve itaat.
Tefsirİblis'in ve mütekebbirlerin akıbetiel-A'râf 7:13 ayetinde İblis'e yönelik hitapta büyüklük taslamanın (istikbâr) zıddı olarak ontolojik ve manevi kovulmuşluk cezası.Büyüklük iddiasının cezası olarak alçalmayı ve hakir görülmeyi mecburen kabullenme.
HadisAhlaki durum ve toplumsal terbiyeBüyüklere saygı küçükleri sevme ilkesi ile ahirette kibre kapılanların zerreler şeklinde küçük ve zelil haşredileceği beyanları.Şefkate muhtaç yaş küçüklüğü ve kibrin ahiretteki bedeli olan cüceleşme/alçalma.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık-yaratıcı ilişkisiOntolojik acziyetKibri kırmaVarlık ilahi mutlak kudret karşısında daima küçüktür; büyüklük taslayan mecburen zelil (sağar) kılınır.Kesin
İlmiBilgi teorisi ve epistemolojiMikroskobik detayKayıt ve ihataEn küçük parçanın dahi göz ardı edilmediği, tümel kadar tikelin de ilahi ilim çerçevesinde korunduğu tespiti.Kesin
SiyasiHukuk düzeni ve egemenlikOtoriteye itaatDüzen tesisiSiyasi ve hukuki otoriteyi tanımayanların kamu düzenine fiilen tabi kılınması ve meşru otoriteye boyun eğmesi.Güçlü
İktisadiMuhasebe ve borçlanmaMikro kalemlerHak zayiatını önlemeİktisadi kayıtlarda küçük miktarların ihmal edilmemesi, kayıt dışılığın ve mikro sömürünün engellenmesi.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAsimptotik küçülme ve diferansiyel limit (ϵ→0)Bir büyüklüğün sıfıra yaklaşacak derecede küçülmesi, mutlak ölçek karşısında sonsuz küçük parçalara bölünmesi ve ihmal edilemez mikro-değişken haline gelmesi yapısıyla örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerHiyerarşik tabi kılınma ve statü kaybıSosyolojideki aşağı statüye indirgenme, hukukta ehliyetsizlik durumu ve psikolojide narsisistik şişinmenin ardından gelen radikal boyun eğiş dinamikleriyle tam bir yapısal eşleşme gösterir.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca fiziksel ebat veya kronolojik yaş düşüklüğüne indirgenmesi, ahlaki bir düşüş ve siyasi-hukuki bir boyun eğme boyutu taşıdığının unutulmasıdır.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem bilginin mikroskobik düzeydeki hassasiyetini (zerre boyutu) hem de kibirle ilahi nizama meydan okuyanların kaçınılmaz şekilde maruz kalacağı aşağılanma ve teslimiyet halini kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataet-Tevbe 9:29 gibi ayetlerdeki 'sağar' ifadesini salt fiziki bir aşağılama veya keyfi bir zulüm olarak yorumlamak yahut iblisin kovulmasındaki küçülmeyi sadece mekan değişimi sayarak psikolojik ve ontolojik zilleti ıskalamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ahlak ve ontoloji mimarisinde kibrin (istikbar) antitezi olarak yer alır; ilahi nizama karşı direnen iradelerin nihayetinde boyun eğmeye mecbur kalacağını ve ilahi bilginin en mikro varlıkları dahi kuşattığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İblis'in cennetten koğulması kıssalarında (el-A'râf 7:13), ilahi ilmin zerreleri dahi kuşattığını bildiren kozmolojik ayetlerde (Yûnus 10:61, Sebe' 34:3), hesap gününün şaşmaz hassasiyetinde (el-Kehf 18:49) ve hukuki düzen ayetlerinde (et-Tevbe 9:29).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Büyüklük iddiasının ve kibrin mutlaklaştırılamayacağını, güç sahiplerinin adalete tabi olmasının zillet değil nizamın gereği olduğunu ve küçük amellerin önemsiz sayılamayacağını hatırlatarak ahlaki kayıtsızlığı düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin, canlının veya sesin hacim, miktar, yaş ve şiddet bakımından emsallerine veya zıddına nispetle dar, kısa ve alçak olması.
  • Soyut anlamVarlığın mutlak otorite karşısında haddini bilmesi, kibir iddiasının zorunlu bir düşüşle kırılarak zelil ve boyun eğmiş hale getirilmesi.
  • Sistematik karşılıkMikro düzeydeki tüm eylemlerin muhasebe sistemine dahil edilmesi ile makro düzeydeki büyüklük taslamaların ilahi denge karşısında kaçınılmaz olarak sıfırlanıp ast konumuna indirilmesi kuralı.
  • LaTeX modeliS(x)={x∈V∣lim⁡t→∞μ(x)μ(M)=0  ⟺  σ(x)≤σ0}
  • LaTeX açıklamasıFormülde V varlık veya failler uzayını, x incelenen birimi, M ise mutlak büyüklük veya referans otoriteyi temsil eder. μ fonksiyonu varlığın cüssesini, iddiasını veya hacmini ölçer; bu oranın mutlak büyüklük karşısında sıfıra yaklaşması küçüklüğü modellemektedir. σ(x) varlığın statü veya haysiyet seviyesini, σ0 ise kaçınılmaz zillet ve boyun eğme (sağâr) eşiğini sembolize eder. Model, büyüklük oranının mutlak karşısında sıfırlanmasının zorunlu olarak statüsel bir boyun eğiş doğurduğunu gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص