صفح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-ف-ح8 sîga, 61 mücavir kök, 7 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جملحببأتيقسوفَاصْفَحْصفحعفوصَفْحًاحسدوَاصْفَحُواحرفنقضالصَّفْحَطلع

KökSîga 8Ayet 7Sure 6Mücavir 61

▶ Ağı aç (3B)

صفح

ص - ف - ح

KÖK
  • 8 geçiş
  • 7 ayet
  • 8 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Görüş

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.938 harf
باب الحاء والصاد والفاء معهما ص ح ف، ح ص ف، ف ص ح، ص ف ح، ف ح ص، ح ف ص، كلهن صحف: الصُّحُفُ: جمع الصَحيفة، يُخَفَّف ويُثّقَّل، مثل سفينة وسُفْنُ، نادِرتان، وقياسُه صَحائف وسَفائن. وصَحيفة الوَجْه: بَشَرة جِلده، قالك إذا بَدا من وَجْهِكَ الصَحيفُ وسُمِّيَ المُصْحَفُ مُصْحَفاً لأنَّه أُصْحِفَ، أي جُعِلَ جامعاً للصُحُف المكتوبة بين الدَّفَّتَيْن. والصَّحْفةُ شبه القَصْعة المُسْلَنْطِحة العَريضة
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.425 harf
صَفْحُ الشيءِ: ناحيتُه. وصَفْحُ الإنسان: جَنْبُه. وصَفْحُ الجبل: مُضْطَجَعُه. وصَفْحَةُ كلِّ شيءٍ: جانبُه. ونَظَر إليَّ بِصَفْحِ وجهه وبصُفْح وجهه، أي بِعُرْضِه. قال أبو عبيدة: يقال ضَرَبَهُ بصُفْح السَيف. وصفيحةَ الوجه: بَشَرَةُ جِلْدِه. وصَفائح الباب: أَلْواحه. والصَفيحة: السَيْفُ العَريض، وكذلك الحَجَرُ العريض. ووَجْهُ كلِّ شيء عريضٍ صَفيحةٌ. وصَفَحْتُ عن فلانٍ، إذا أعْرضْتَ عن ذَنْبِه. وقد
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.205 harf
ح ص ف حصف ، حفص ، صفح ، صحف ، فصح ، فحص : ( مستعملة ) . حصف : يقال : رجل حَصِيفٌ بَيّن الحَصافة ، وقد حَصُفَ حَصافة إذا كان جَيِّد الرأي مُحْكَم العَقِل . وثوْبٌ حَصِيفٌ إذا كان مُحْكَمَ النسج صفيقَهُ . ورَأْيٌ مُسْتَحْصِفٌ ، وقد استَحْصَفَ رأيُه إذا استحكم ، وكذلك المُسْتَحْصِد . ويقال للفرس وغيره : أَحْصَفَ إحْصَافاً إذا عَدَا فأَسرَعَ وفيه تقارُب ، ومنه قول العَجّاج : ذَارٍ إذا لاَقَى
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.530 harf
(باب الصاد والغين وما يثلثهما ) (صغو/ي) الصاد والغين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على المَيْل، من ذلك قولُهم: صِغْو فلانٍ معك، أي ميلُه. وصَغتِ النجوم: مالت للغُيوب. وأصغى إليه، إِذا مال بسمعِهِ نحوَه. وأَصْغَيت الإِناءَ أَمَلْتُهُ. ومنه قولهم للذين يَميلون مع الرَّجُل من أصحابِهِ وذوي قُرْباه: صاغِيةٌ. وحُكي: صَغَوْتُ إليه أَصْغَى صَغْواً وصَغىً، مقصور. (صغر) الصاد والغين والراء أصلٌ صحيح
Maddenin bağlantısı

(باب الصاد والغين وما يثلثهما ) (صغو/ي) الصاد والغين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على المَيْل، من ذلك قولُهم: صِغْو فلانٍ معك، أي ميلُه. وصَغتِ النجوم: مالت للغُيوب. وأصغى إليه، إِذا مال بسمعِهِ نحوَه. وأَصْغَيت الإِناءَ أَمَلْتُهُ. ومنه قولهم للذين يَميلون مع الرَّجُل من أصحابِهِ وذوي قُرْباه: صاغِيةٌ. وحُكي: صَغَوْتُ إليه أَصْغَى صَغْواً وصَغىً، مقصور. (صغر) الصاد والغين والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على قِلَّةٍ وحقارة. من ذلك الصِّغَر: ضدّ الكِبَر. والصَّغير: خلاف الكبير. والصاغِر: الرَّاضي بالضَّيمِ صُغْراً وصَغاراً. ويقال أصغَرت النَّاقةُ وأكبَرَتْ. والإِصْغار: حنينُها [الخفيض. والإِكبار([1]):] العالي. قالت الخنساء: * لها حنينان إِصْغارٌ وإِكبارُ([2]) * (صغل) الصاد والغين واللام ليس بشيء، إِنَّما الصَّغِل السَّيِّئ الغِذاء. والأصل فيه السين: سَغِلٌ. والله أعلم بالصواب. (صفق) الصاد والفاء والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على ملاقاةِ شيءٍ ذي صَفْحةٍ لشيءٍ مثله بقُوَّة. من ذلك صَفَقْتُ الشَّيءَ بيدي، إِذا ضربتَه بباطن يدكِ بقُوّة. والصَّفْقَة: ضربُ اليدِ على اليدِ في البَيْعِ والبَيْعةِ، وتلك عادةٌ جاريةٌ للمتبايِعين. وإذا قيل أصفَق القومُ على الأمر، إِذا اجتمعوا عليه، فهو من ذلك، وإِنَّما شُبِّهوا بالمتصافِقين على البيع. وممّا حُمِل على ذلك الصَّفَقُ، وهو الماء يُصَبُّ على الأديمِ الجديد فيخرُج مُصْفرَّا. ومن الباب أيضاً: الشَّراب المصفَّق، وهو أن يُحوَّل من إِناءٍ إلى إِناءٍ، كأنَّه صَفَقَ الإِناءَ إذا لاقاه، وصُفِقَ به الإِناء. ومنه صَفَقَ الإِبلَ، إِذا حوَّلـها مِن مرعَىً إلى مرعَىً. ثم حُمِل على ذلك فقيل لكلِّ منبسطٍ صَفقٌ وإن لم يُضربْ به على شيء. فيقال لجانِبَي العُنُق صفقانِ، ولكلِّ ناحيةٍ صَفْق وصُفْق([3]). ويقال للجِلدِ الذي يلي سوادَ البطنِ صُفْق. ومما شذَّ عن الباب، وقد يمكن أن يُخرّج له وجه، قولهم: قَوسٌ صَفوقٌ، إِذا كانت ليّنة راجعة. (صفن) الصاد والفاء والنون أصلانِ صحيحانِ، أحدهما جنسٌ من القيامِ، والآخر وِعاءٌ من الأوعية. فالأوّل: الصُّفون، وهو أن يقومَ الفرسُ على ثلاثِ قوائمَ ويرفعَ الرَّابعة، إلاَّ أنَّه ينالُ بطرَف سُنْبُكِها الأرض. والصَّافن: الذي يصفُّ قدمَيه. وفي حديث البَرَاء: "قمنا خَلْفَ رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم صُفُوناً". ومنه تَصَافَنَ القومُ [الماء([4])]، وذلك إِذا اقتسموه بالصُّفْن، والصُّفْن: جلدةٌ يُسْتَقَى بها. قال: فلما تصافَنَّا الإداوةَ أجهشَتْ *** إِلَيَّ غُصونُ العنبريِّ الجُراضِمِ([5])ويقال إنَّ ذلك إِنَّما يكون على المَقْلَة، يُسقى أحدُهم قَدْر ما يغمُرها. ومما شذَّ عن الأصلين: الصَّافن، وهو عِرْقٌ([6]). (صفو) الصاد والفاء والحرف المعتلّ أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خلوصٍ من كل شَوب. من ذلك الصَّفاءُ، وهو ضدُّ الكَدَرِ؛ يقال صفا يصفو، إذا خَلص. يقال لكَ صَفْوُ هذا الأمرِ وصِفْوته. ومحمَّد صِفوة الله تعالى وخِيرَتُه من خَلْقِه، ومُصْطفاهُ صلَّى الله عليه * وآلهِ وسلّم. والصَّفِيُّ: ما اصطفاه الإمام من المَغْنم([7]) لنفسه، وقد يسمَّى بالهاء الصَّفِيَّة، والجمع الصَّفَايا. قال: لك المِرْبَاعُ منها والصَّفَايا *** وحُكْمُكَ والنَّشيطةُ والفُضُولُ([8])والصَّفِيَّة والصَّفِيّ، وهو بغير الهاء أشهر: النّاقةُ الكثيرة اللّبَن، والنَّخْلة الكثِيرةُ الحَمْل، والجمع الصَّفَايا. وإِنَّما سُمِّيت صفيّاً لأنَّ صاحِبَها يصطفيها. ومن الباب قولهم: أَصْفت الدَّجاجةُ، إِذا انقطع بيضُها، إِصفاءً. وذلك كأنَّها صَفَتْ أي خَلَصت من البَيْضِ، ثم جُعِلَ ذلك على أَفْعَلتْ فرقاً بينها وبين سائرِ ما في بابها، وشبّه بذلك الشَّاعِرُ إذا انقطع شِعْرُهُ. ومن الباب الصَّفَا، وهو الحجر الأَمْلَسُ، وهو الصَّفْوانُ، الواحدة صَفوانةٌ، وسمِّيت صفوانَةً لذلك، لأنَّها تَصْفُو من الطِّين والرَّمْل. قال الأصمعيُّ: الصَّفْوان والصَّفْواءُ والصَّفَا، كله واحد. وأنشد: * كما زَلَّتِ الصَّفْواء بالمتنَزِّلِ([9]) * ويقال يومٌ صفوانُ، إِذا كان صافِيَ الشَّمسِ شديدَ البَرْدِ. (صفح) الصاد والفاء والحاء أصلٌ صحيحٌ مطَّرد يدلُّ على عَرْض وعِرَض. من ذلك صَُفْح الشَّيء: عُرْضُهُ. ويقال رأس مُصْفَحٌ: عريض. والصفيحة: كلُّ سيفٍ عريض. وصَفْحَتا السَّيف: وَجْهاه. وكلُّ حجرٍ عريضٍ صفيحةٌ، والجمع صَفائِح. والصُّفَّاح: كلُّ حجرٍ عريض. قال النّابغة: تقدُّ السَّلوقيَّ المضاعفَ نسجُهُ *** ويُوقِدْن بالصُّفّاحِ نارَ الحُباحِبِ([10])ومن الباب: المُصافحةُ باليد، كأنَّه ألصقَ يدَه بصَفحةِ يدِ ذاك. والصَّفْح: الجنْب. وصَفحا كلِّ شيء: جانباه. فأمَّا قولهم: صَفَح عنه، وذلك إِعْراضُهُ عن ذنْبِهِ، فهو من البابِ؛ لأنَّه إِذا أعرضَ عنه فكأنَّه قد ولاَّه صَفْحتَه وصُفحه، أي عُرضه وجانِبَه، وهو مَثَلٌ. ومن الباب: صَفحت الرَّجلَ وأصفحتُهُ، إِذا سألك فمنعتَه([11]). وهو من أنّك أريتَه صَفْحَتَك مُعْرِضاً عنه. ويقال: صَفحتُ الإِبلَ على الحوض، إِذا أمررتَها عليه، وكأنَّكَ أَرَيْتَ الحوضَ صَفَحَاتِها، وهي جُنوبُها. ومما شذَّ عن الباب قولُهم: صفحت الرَّجل صفحاً، إِذا سَقيتَه أيَّ شرابٍ كان ومتى كان. (صفد) الصاد والفاء والدال أصلان صحيحان: أحدُهما عَطاءٌ، والآخَر شَدٌّ بشيء. فالأوَّل الصَّفَد؛ يقال أَصفدتُهُ، إِذا أعطيتَه. قال: هذا الثناءُ فإِنْ تَسمعْ لقائِلِهِ *** فماعَرَضتُ أبيتَ اللَّعنَ بالصَّفَدِ([12])وأمَّا الصَّفْد فالغُلّ، ويقال الصَّفْد التقييد([13]). والأصفاد: الأقْياد. والصِّفاد: القَيد أيضاً. قال: هَلاَّ مننتَ على أَخيكَ مَعْبَدٍ *** والعامِريُّ يقودُه بِصِفادِ([14]) وفي الحديث: "إذا دخل شهرُ رمضانَ صُفِّدت الشياطين". (صفر) الصاد والفاء والراء ستّة أوجه: فالأصل الأوَّل لونٌ من الألوان. والثاني الشَّيء الخالي. والثالث جوهرٌ من جواهر الأرضِ. والرَّابع صَوت. والخامس زَمان. والسادس نَبْت. فالأوَّلُ: الصُّفْرة في الألوان. وبنو الأصفر: مُلوكُ الرُّومِ؛ لِصُفْرةٍ اعتَرَتْ أبَاهم. والأصفر: الأسود في قوله: تلكَ خَيْلِي منه وتلك ركابي *** هنَّ صُفْرٌ أولادُها كالزَّبيبِ([15])والأصل الثاني: الشيء الخالي، يقال هو صِفْر. ويقولون في الشتم: ما له صَفِر إِناؤه. أي هلكت ماشيتُهُ. ومن الباب قولُهم للذي به جنونٌ: إنه لفي صُفْرَةٍ وصِفْرة بالضم والكسر، إِذا كان في أيامٍ يزول فيها عقلُهُ. والقياس صحيح؛ لأنه كأنه خالٍ بين عقله. والأصل الثالث: الصُّفْر من جواهر الأرض، يقال إنَّه النُّحاس. وقد يقال الصِّفْر. وقد أخبرني عليُّ بن إبراهيمَ القطانُ، عن عليّ بن عبد العزيز، عن أبي عُبيد قال: قال الأصمعي: النُّحاس الطَّبيعة والأصل، والنُّحاس هو الصُّفر الذي تعمل منه الآنية، فقال "الصُّفْر"، بضم الصاد. قال أبو عبيدٍ مثلَهُ، إلاَّ أنَّه قال الصِّفْر، بكسر الصاد. وأمَّا الرَّابع فالصَّفير للطّائر. وقولهم: ما بها صافرٌ، من هذا، أي كأنَّه يصوِّت. وأمَّا الزمان فصَفَر: اسم هذا الشهر. قال ابنُ دريد([16]): الصَفَرَانِ * شهرانِ في السَّنة، سمِّي أحدُهما في الإِسلام المحرَّم. والصَّفَريّ، نباتٌ يكون في أوّلِ الخريفِ. والصَّفَريّ في النَّتاج بعد اليقظيّ. وأمَّا النَّبات فالصَّفَار، وهو نبتٌ، يقال إنَّه يبيس البُهْمَى. قال: فبتنا عُرَاةً لدى مُهرِنا *** ننزِّعُ من شَفَتيهِ الصَّفَارا([17])(صفع) الصاد والفاء والعين كلمةٌ واحدة معروفة. --------------ـــ ([1]) هذه التكملة من المجمل. ([2]) صدره كما في الديوان 42 واللسان (صغر): * فما عجول على بوٍّ تطيفُ به * ([3]) وصفق أيضاً، بالتحريك، كما في المجمل. ([4]) التكملة من المجمل واللسان. ([5]) البيت للفرزدق في اللسان (صفن، جرضم). ([6]) في اللسان: "عرق في باطن الصلب طولاً، متصل به نياط القلب، ويسمى الأكحل". ([7]) في الأصل: " من الغنم"، وأثبت ما في المجمل. ([8]) البيت لعبد الله بن عنمة الضبي، كما سبق في (ربع)، وهو من أبيات ثمانية رواها أبو تمام في الحماسة: (1: 420). وأنشده في اللسان (ربع، صفا، نشط، فضل)، وسيأتي في (نشط). ([9]) لامرئ القيس في معلقته. وصدره: * كميت يزلُّ اللِّبد عن حال متنه *. ([10]) ديوان النابغة 7 برواية : "وتوقد". ([11]) فرق بينهما ابن الأثير فقال: "يقال صفحته، إذا أعطيته، وأصفحته إذا حرمته". ([12]) للنابغة في ديوانه 27 واللسان (صفد)، والرواية فيهما: "فلم أعرض". ([13]) كذا ضبطت العبارة في المجمل. وفي اللسان بفتح فاء الصفد. والظاهر أن التقييد بسكون الفاء، والغل بفتحها. يؤيده عبارة اللسان: "والاسم من العطية الصفد ـ أي بالتحريك ـ وكذلك من الوثاق". ([14]) البيت لعوف بن عطية التيمي، يعير لقيط من زرارة بموت أخيه معبد في الأسر. اللسان (بدد). وروايته في (بدد): "ألا كررت على ابن أمك معبد". وروايته في (صفد) كروايته هنا، مع تحريف في عجز البيت. ([15]) البيت للأعشى في ديوانه 219، واللسان (صفر). ([16]) الجمهرة (2: 355). ([17]) البيت لأبي دُوَاد الإِيادي، كما في حواشي الجمهرة. وسيأتي منسوباً في (عري).

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR649 harf
- صفح الشيء: عرضه وجانبه، كصفحة الوجه، وصفحة السيف، وصفحة الحجر. والصفح: ترك التثريب، وهو أبلغ من العفو، ولذلك قال: ﴿فاعفوا واصفحوا حتى يأتي الله بأمره﴾ [البقرة/109]، وقد يعفو الإنسان ولا يصفح. قال: ﴿فاصفح عنهم وقل سلام﴾ [الزخرف/89]، ﴿فاصفح الصفح الجميل﴾ [الحجر/85]، ﴿أفنضرب عنكم الذكر صفحا﴾ [الزخرف/5]، وصفحت عنه: أوليته مني صفحة جميلة معرضا عن ذنبه، أو لقيت صفحته متجافيا عنه، أو تجاوزت الصفحة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR593 harf
ص ف ح نظر إليه بصفح وجهه وبصفح وجهه‏.‏ وضربته على صفحه وعلى صفحته‏:‏ على جنبه‏.‏ وجلا صفحتي السيف‏.‏ وكتب في صفحتي الورقة‏.‏ وتصفح الشيء‏:‏ تأمله ونظر في صفحاته‏.‏ وتصفح القوم‏:‏ نظر في أحوالهم أو نظر في خلالهم هل يرى فلاناً‏.‏ وتصفح الأمر‏.‏ وصفحت عنه‏:‏ أعرضت عن ذنبه‏.‏ وأتيت فلاناً في حاجة فصفحني عنها‏:‏ ردني‏.‏ وضربه بالسيف مصفحاً ومصفحاً‏:‏ بعرضه لا بحده‏.‏ ورأس مصفح‏:‏ عريض‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.410 harf
الصَّفْحُ: الجَنْبُ. وصَفْحُ الإِنسان: جَنْبُه. وصَفْحُ كل شيءٍ: جانبه. وصَفْحاه: جانباه. وفي حديث الاستنجاء: حَجَرَين للصَّفْحَتين وحَجَراً للمَسْرُبةِ أَي جانبي المَخْرَج. وصَفْحُه: ناحيته. وصَفْحُ الجبلِ: مُضْطَجَعُه، والجمع صِفاحٌ. وصَفْحَةُ الرجل: عُرْضُ وجهه. ونظر إِليه بصَفْحِ وجهه وصُفْحِه أَي بعُرْضِه. وفي الحديث: غيرَ مُقْنِعٍ رأْسَه ولا صافحٍ بِخَدّه أَي غيرَ مُبْرِزٍ صَفْحةَ خَدِّه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR451 harf
* ص ف ح * * صَفْحُ * الشيء ناحيته وصفح الجبل مثل سفحه و * صَفْحَةُ * كل شيء جانبه و * صَفَائحُ * الباب ألواحه و * صَفَحَ * عنه أعرض عن ذنبه وبابه قطع وضرب عنه * صَفْحاً * أعرض عنه وتركه و * تَصَفَّحَ * الشيء نظر في * صَفَحاتِهِ * و * المُصَافَحَةُ * و * التَّصَافُحُ * الأخذ باليد و * المُصْفَحُ * بوزن المصحف الممال وفي الحديث ﴿قلب المؤمن مصفح على الحق﴾ و * التَّصْفِيحُ * مثل التصفيق وفي الحديث
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.425 harf
الصفح من كل شيء: الجانب وصفحاه: جانباه، كالصفحة. وفي حديث الاستنجاء: حجرين للصفحين وحجرا للمسربة ، أي جانبي المخرج. الصفح من الجبل: مضطجعه والجمع صفاح. الصفح منك: جنبك. و الصفح من الوجه، والسيف: عرضه ، بضم العين وسكون الراء، ويضم فيهما. ونسب الجوهري الفتح إلى العامة. يقال نظر إليه بصفح وجهه، وصفحه، أي بعرضه. وضربه بصفح السيف، وصفحه. و ج، صفاح بالكسر، وأصفاح. وصفحتا السيف: وجهاه. أما
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.429 harf
صَفَحَ عَنْهُ 1 صَفَحَ عَنْهُ ذ , (Mgh, Msb, K, *) aor. صَفَحَ , (K,) inf. n. صَفْحٌ, (TA,) properly signifying He turned towards [or from] him, or it, the صَفْحَة [i. e. side] of his face, (Mgh,) means he turned away from, (Mgh, Msb, K, *) and left, (Msb, K,) him, or it, (Mgh, Msb,) i. e. [a man, or] an affair. (Msb.) And ضَرَبْتُ عَنْهُ صَفْحًا I turned away from him and left him; (S, TA;) i.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.575 harf
صَفَحَ صَفَحَ A ( n. ac. صَفْح 1 ), a. Spread or stretched out, extended; flattened. b. [ acc. & Bi ], Struck with the flat ( of the sword ). c. Reviewed, inspected; scrutinized; perused, glanced through ( book ). d. [ Fī ], Considered. e. [ 'An ], Turned away from; passed by, overlooked, condoned, forgave ( offence ). f. [ acc. & 'An ], Refused, denied. صَفَّحَ صَفَّحَ II , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR30.912 harf
صفح صَفَحَ - يَصْفَحُ - صَفْح - صَفْحَاً صَفَحَ - يَصْفَحُ + كائن + بكائن (أو من أمام كائن آخر): يتحرك نسبة للكائن آخر وهو يواجهه بالجانب ذو السطح الأكبر من جسمه، ليقابل الجانب ذو السطح الأكبر من جسم الكائن الآخر صَفْحَة الشيء: على وزن" فـَعـْلة": اسم فعل بمعنى مفعول من " صَفَحَ - يَصْفَحُ ": السطح الأكبر الذي يمكن رؤيته منه (صفحة الماء -
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler61 mücavir (79 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عفو

    4 ortak ayet · Affetti

  2. حسد

    1 ortak ayet · Hasat biçilen ekin demektir

  3. حبب

    2 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  4. حرف

    1 ortak ayet · Haraf dağın sivri ucu, bıçağın ağzı demektir

  5. قسو

    1 ortak ayet · قسور Arslan demektir

  6. حظظ

    1 ortak ayet · Huzve atışlardaki hedef demektir

  7. نقض

    1 ortak ayet · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır

  8. جمل

    1 ortak ayet · Erkek deve demektir

  9. خون

    1 ortak ayet · “Hivan(hı)” bol donatılmış sofra demektir

  10. زول

    1 ortak ayet · “Zeval” öğle vaktinde güneşin en yüksekte olduğu yer…

  11. أتي

    3 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  12. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

Geçtiği ayetler(7)

  1. وَمَا خَلَقْنَا السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَإِنَّ السَّاعَةَ لَآتِيَةٌ فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ

    GörüşmekGökleri, yeri ve aralarındakini ancak hak ile yarattık. Kıyamet günü, muhakkak gelecektir. O halde sen yumuşak ve iyi davran.

Sîga sayfası: وَتَصْفَحُوا
Sîga sayfası: وَلْيَصْفَحُوا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصفح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعفو, غفر, تجاوز
Zıt Kökعاقب
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin, taşın, kılıcın veya bedenin geniş yüzeyi, yassı tarafı, böğrü ve eni
Çekirdek Özet 2Suç veya hataya karşı cezalandırma keskinliğini göstermeyip geniş yüzü dönerek kınamasız vazgeçme, yeni bir sayfa açma
Çekirdek Özet 3Adli ve ahlaki ilişkilerde hatayı sürekli yüze vurma sertliğini kaldırarak barışçıl ve onarıcı toplumsal alan açma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca basit bir af veya görmezden gelme sayıp kınamayı terk etme ve yüz çevirip temiz sayfa açma boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صفDüz, yayvan, sıralı ve enlemesine genişleyen yüzey veya dizilim; صفف (sıraya dizmek), صفصف (düz arazi), صفو (duru ve berrak yüzey), صفد (bağlamak, enlemesine tutmak) köklerinde olduğu gibi yayılma ve açıklık bildirir.حÇit ve sınır imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle çekirdekteki yayvan yüzey bir nesnenin iki yanından birine, kılıcın veya çehrenin yassı çeperine ve bir taraftan diğerine çevrilebilen sınırlı bir yüze tahsis edilmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki sapı; bir hedefe yönelme, odaklanma, sıkı durma ve doğrultu belirlemeOdaklanılan ve muhatap alınan belirli bir yönü ve düzlemi temsil eder.
فAğız; açıklık, kenar, dışa vurum ve bir yüzeyin başlangıç çeperiAçıklığı, bir nesnenin dışa bakan kenarını ve temas yüzeyini simgeler.
حÇit, duvar; kuşatma, çevirme, bir alanı diğerinden sınırla ayırmaBir yüzü diğer yüzden ayıran çeperi, yön değiştirmeyi ve perdelemeyi kurar.
صفحOdaklanılan bir yönün çeperine doğru dönerek diğer yüzü çevirme hareketiMuhataba keskin kenarı veya kınamayı değil, geniş ve düzlem oluşturan yan yüzü dönme, var olan durumu çevirip yeni bir yüzey açma hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKılıcın keskin ağzı olmayan enli ve yassı yüzü, yassı ve geniş taş, insanın böğrü, yanağı veya el ayası gibi geniş yüzeyler; bir kimseye yönelirken veya ondan uzaklaşırken yüzünün/bedeninin yan tarafını dönmek
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa ez-Zübyânî atların tırnaklarının yassı taşlara çarpıp kıvılcım çıkarmasını şu mısra ile tasvir eder: ويُوقِدْن بالصُّفّاحِ نارَ الحُباحِبِ (A'şâ ve Lebîd de kılıçların geniş yüzlerini nitelemek için aynı kökten türeyen kelimeleri kullanmıştır).
Erken Arapça kullanımErken dönem metinlerinde kılıcın keskin tarafıyla değil enli yüzüyle vurmak için ضَرَبه بمُصْفَح السَّيف tabiri, istincâ fıkhına dair erken rivayetlerde ise iki kaba et veya çıkış yerinin iki yanı için حَجَرَين للصَّفْحَتين ifadesi yer alır.

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde صفح kökü, yassılık, enlemesine genişleme, levha ve yüzey bildiren ortak bir morfo-semantik tabana dayanır. İbranicede yer alan ve döşemek, kaplamak, levha haline getirmek manalarına gelen צָפַח (tsâphach) veya צַפַּחַת (tsappachath - yassı kap/testi) biçimleri ile Süryanicedeki benzer yüzey genişletme türevleri, kökün ilksel Sami katmanında iki boyutlu yayılma ve tabaka oluşturma fikriyle ilişkili olduğunu gösterir. Arapçada bu somut tabaka ve yüzey anlamı, nesnelerin iki cephesinden birine (sayfa, yanak, kılıcın eni) evrilmiş; ardından bir kimseye yüzün veya gövdenin yanını dönmek suretiyle kınamayı bırakma, cezalandırmadan vazgeçme ve muhatabı kınama keskinliğinden koruma anlamında ahlaki bir kavrama dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGeniş yüzeyden (عرض الشيء) yüz çevirmeye (الإعراض الجميل) geçişKılıcın kesmeyen yassı yüzü ve yüzün yan tarafı somut köktür; muhataba kılıcın ağzını değil yüzünü dönmek veya suçunu kınamayarak başka bir sayfaya geçmek anlam genişlemesidir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice צ-פ-ח ve Süryanice soydaş tabakalarİnce levha, yassı taş, yayvan kap ve yüzey kaplama kavramlarıyla fonetik ve semantik paralellik tamdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yayvanlık ve düz zemin formlarıBelirgin ses denklikleriyle doğrulanmış doğrudan bir dış ödünçleme tespit edilmemiştir.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صفحAnlamlıGeniş yüzey, yüz çevirip bağışlamaKılıcın, taşın, bedenin yassı tarafı; muhatabın hatasını kınamadan geçmeHedef kök; Kur'an'da geçer
صحفAnlamlıYazı yazılan tabaka, sayfa, sahifeİki yüzü bulunan düz ve yazılabilir yapraklar mecmuasıSayfa ve geniş yüzey bağıyla doğrudan hedef kökle akrabadır; Kur'an'da geçer
فصحAnlamlıAçık, berrak, arı ve net olmakSütün köpüğünün gitmesi, dilin pürüzsüzleşip berraklaşmasıBir şeyin yüzeyinin açılıp berraklaşması yönüyle ortak çekirdeğe bağlanır; Kur'an'da geçer
فحصAnlamlıAraştırmak, deşmek, yer açmakKuşun toprağı eşeleyip yuva yeri açması, derinlemesine incelemeDüzlemde çukur veya iz açma hareketi; Kur'an'da geçmez
حصفAnlamlıSıkı ve sağlam dokumak, deride kabarcık çıkmasıDokumanın sıkı olması, aklın sağlam ve metin olmasıYüzeyin gerginleşmesi ve yoğunlaşması; Kur'an'da geçmez
حفصAnlamlıToplamak, küçük şey, aslan yavrusuBir şeyi çekip toplama veya küçük nesne/canlıAnlamsal bağ zayıftır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صفحMerkezGeniş yüz dönme, kınamasız geçişSuçun üzerine gitmeyip yeni bir sayfa açarak ve başa kakmayarak vazgeçmeMuhataba sert kenarı değil yumuşak ve geniş yüzü göstermek
عفوKomşuİzi silme, fazlalığı bırakmaCezayı tamamen düşürmek ve borcu silmekعفو hakkı düşürür, صفح ise psikolojik kınamayı ve azarlamayı da kaldırır
غفرKomşuÖrtme, zırhla korumaSuçun üstünü örtüp sahibini mahcubiyetten ve azaptan korumaKusurun açığa çıkmasını engelleme ve himaye etme vurgusu taşır
تجاوزKomşuSınırı aşma, üzerinden geçmeKusurun üstünden atlayıp onu hesaba katmadan geçip gitmeEylemin üzerine basmadan yanından geçip gitme hareketidir
عاقبZıtSuçun peşinden gidip ceza vermeEylemin arkasını takip ederek denk bir karşılık ve yaptırım uygulamaKusuru görmezden gelmeyip tam mukabilini yükleme

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصفحGeniş yüz gösterme, kınamasız afMuhatabın suçuna karşı sertliği bırakıp yeni bir sayfa açma nüansını tam karşılar.Kesin
LatinceCondono, ignoscoGörmezden gelmek, bağışlamakCondono borcu ve suçu tamamen bırakmayı, ignosco ise bilmezden gelip kınamamayı karşılar; sayfa/yüzey metaforunu içermez.Güçlü
İngilizceForbear, pardon, turn over a new leafHoşgörüyle geçmek, yeni sayfa açmakForbear sabırla cezayı ertelemeyi, pardon affı verir; deyimsel olarak yeni sayfa açma fikri kökün somut anlamına yaklaşır.Güçlü
AlmancaNachsehen, verzeihenHoşgörmek, kusura bakmamakNachsehen bir hatayı görmezden gelip peşine düşmemeyi çok iyi açıklar; kılıcın yassı yüzü metaforu dışarıda kalır.Güçlü
FransızcaAbsoudre, faire grâceBağışlamak, lütufta bulunmakCezayı ve kınamayı düşürme yönünü karşılar; sayfa çevirme ve yüzey dönme somutluğunu taşımaz.Güçlü

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فاصفح الصفح الجميل (el-Hicr 15:85)Kınamasız, asil ve sitem içermeyen güzel bağışlamaPeygamber’e inkârcıların taşkınlıklarına karşı vakarını koruyup intikam duygusuna kapılmaksızın yeni bir ahlaki zemin kurması emredilir.
فاعفوا واصفحوا (el-Bakara 2:109)Hukuki hakkı bırakmanın ötesinde kalbi kırgınlığı ve kınamayı terk etmekMüminlere ehlikitaptan gelecek psikolojik baskı ve hasede karşı sabredip toplumsal çatışmayı derinleştirmeme talimatı verilir.
فاصفح عنهم وقل سلام (ez-Zuhruf 43:89)Muhatabın cehaletinden ve sataşmasından yüz çevirip esenlikle ayrılmaDavete karşı direnen inatçı muhataplarla polemiğe girmeyip tebliğin asaletini koruyarak tecridi seçme bağlamıdır.
أفنضرب عنكم الذكر صفحا (ez-Zuhruf 43:5)Bir şeyi büsbütün bir yana bırakmak, yüz çevirip terk etmekİnsanların haddi aşması sebebiyle vahyin veya uyarının onlardan tamamen geri çekilmeyeceğini ifade eden istifham-ı inkârî bağlamı.
وإن تعفوا وتصفحوا وتغفروا (et-Teğâbun 64:14)Aile içi kusurları görmezden gelip başa kakmamakEşler ve çocuklar arasındaki zaaflara ve engellemelere karşı cezalandırmayı, kınamayı ve kusur araştırmayı bırakma çağrısı.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar ve mağfiret doktriniAllah’ın kulun günahını sadece cezalandırmaktan vazgeçmeyip onu rüsvay etmemesi ve kınamamasıصفح kavramı, ilahi lütfun adalet sınırını aşarak kul lehine tam bir ihsana dönüşmesi olarak yorumlanır.
FıkıhCeza hukuku, sulh ve haklardan feragatKul hakkı doğuran fiillerde hak sahibinin kısas veya diyetten bedelsiz ve kınamasız vazgeçmesinin meşruiyetiSalt adli affın (عفو) ötesinde taraflar arasındaki husumeti kökten bitiren manevi ibra ve sulh tavrı.
TefsirAhlaki üslup ve nesih tartışmalarıMekki ayetlerdeki صفح emirlerinin kıtal ayetleriyle mensuh olup olmadığı meselesiMüfessirlerin ekseriyeti bunun dönemsel bir taktik değil, tebliğcinin her daim kuşanması gereken ahlaki bir seciye olduğunu belirtir.
HadisMuâşeret adabı ve el sıkışma (müsâfaha)Müminlerin karşılaştıklarında ellerinin ayalarını birleştirmeleri ve kardeşlik bağını tazelemeleriİki elin düz yüzeylerinin temasının (el-müsâfaha) kalplerdeki kini ve günahları dökmesi hakikati.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ve kul-kul ahlakıSafh-ı cemîl (güzel yüz çevirme/bağışlama)İntikam ve kin döngüsünü kırarak arınmayı sağlamaDindarın muhatabına karşı üstünlük taslamadan ve kınamadan af üretmesi ibadetin kemalidir.Kesin
İlmiMetodoloji ve eleştiri ahlakıSayfa açma, polemiği terk etmeVerimsiz cedeli kesip hakikat arayışına alan açmaBilimsel tartışmalarda şahsi kusurlara takılmayıp araştırmanın yeni zeminine geçişi sağlar.Güçlü
SiyasiKamu barışı ve toplumsal uzlaşıGenel af, uzlaşma ve siyasi tecridi yumuşatmaİç çatışma sonrası toplumsal dokuyu onarmaCeza tehdidini kaldırırken tarafları sürekli mahkûm hissettiren dili tasfiye etme mekanizmasıdır.Güçlü
İktisadiBorç tasfiyesi ve ticari ilişkilerTemerrüt kınamasını kaldırma, borçluyu rahatlatmaPiyasada iflas psikolojisini kırıp yeni girişim zemini kurmaBorcunu ödeyemeyen muhatabın itibarını zedelemeden ona yeni bir iktisadi sayfa açma tavrıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDurum uzayında eksen değişimi veya yeni koordinat düzlemine geçiş (coordinate transformation)Sistemde biriken tekillik veya hata durumunda mevcut yüzeyi kapatıp parametreleri yeni bir düzlemde yeniden başlatma davranışıGüçlü
Beşeri bilimlerOnarıcı adalet ve etiketlemeyi kaldırma (restorative justice / delabeling)Suçluyu suç eylemiyle tanımlayıp dışlamak yerine, fiilin yıkıcı etkisini kınamasız bir diyalogla aşarak topluma yeniden entegre etme süreciKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramın yalnızca pasif bir hoşgörü veya güçsüzlükten doğan zoraki bir vazgeçiş gibi anlaşılması
Kur'an içi daha geniş anlamHatalı muhataba karşı adaletin keskin kılıcını değil, ahlakın geniş ve yapıcı yüzeyini göstererek kınamayı kökten kesmek ve yepyeni bir ilişki sayfası açmak
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKökün عفو ile aynı sayılarak lafız israfı yapıldığı zannına kapılmak veya suçluların tahribatına karşı ilkesiz bir duyarsızlık geliştirildiği yanılgısına düşmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an ahlakının sadece cezayı düşüren hukuki bir af ile yetinmediğini, muhatabın haysiyetini koruyan ve ona kınamasız yeni bir başlangıç sunan psikolojik ve toplumsal bir zemin inşa ettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tebliğ metodolojisini belirleyen Mekki hitaplarda (el-Hicr 15:85, ez-Zuhruf 43:89), ehlikitapla ilişkilerin düzenlendiği Medeni ayetlerde (el-Bakara 2:109, el-Mâide 5:13) ve aile ahlakını tanzim eden bağlamlarda (et-Teğâbun 64:14).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanın af tavrını muhatabı sürekli borçlu ve suçlu hissettiren bir lütufkârlık kibrinden arındırır; kınamanın sürdüğü bir affın hakiki صفح olmadığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismin, taşın veya kılıcın keskin olmayan yassı ve geniş kenarı; insanın yüzünün veya gövdesinin yan tarafı.
  • Soyut anlamCezalandırma keskinliğini ve azarlama sertliğini geride bırakarak muhataba geniş ve pürüzsüz bir ahlaki yüz dönme, yeni bir sayfa açma.
  • Sistematik karşılıkÇatışma ve hata durumunda sistemi kilitlenmekten kurtaran, kınama parametresini sıfırlayarak ilişkiyi yeni bir düzlemde başlatan onarıcı protokol.
  • LaTeX modeliS(x,y)=U(x,y)∖{R,T}
  • LaTeX açıklaması

Modelde S, صفح eylemini; U, iki taraf (x ve y) arasındaki ilişki uzayını temsil eder. Bu ilişki uzayından suçun hukuki karşılığı veya intikam eğilimi (R) ile birlikte, muhatabı sürekli yaralayan kınama, azarlama ve başa kakma faktörü (T) çıkarılarak pürüzsüz, geniş ve yeni bir etkileşim yüzeyi elde edilir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص