صفح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-ف-ح8 sîga, 61 mücavir kök, 7 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جملحببأتيقسوفَاصْفَحْصفحعفوصَفْحًاحسدوَاصْفَحُواحرفنقضالصَّفْحَطلع

KökSîga 8Ayet 7Sure 6Mücavir 61

▶ Ağı aç (3B)

صفح

ص - ف - ح

KÖK
  • 8 geçiş
  • 7 ayet
  • 8 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Görüş

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.938 harf
باب الحاء والصاد والفاء معهما ص ح ف، ح ص ف، ف ص ح، ص ف ح، ف ح ص، ح ف ص، كلهن صحف: الصُّحُفُ: جمع الصَحيفة، يُخَفَّف ويُثّقَّل، مثل سفينة وسُفْنُ، نادِرتان، وقياسُه صَحائف وسَفائن. وصَحيفة الوَجْه: بَشَرة جِلده، قالك إذا بَدا من وَجْهِكَ الصَحيفُ وسُمِّيَ المُصْحَفُ مُصْحَفاً لأنَّه أُصْحِفَ، أي جُعِلَ جامعاً للصُحُف المكتوبة بين الدَّفَّتَيْن. والصَّحْفةُ شبه القَصْعة المُسْلَنْطِحة العَريضة
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.425 harf
صَفْحُ الشيءِ: ناحيتُه. وصَفْحُ الإنسان: جَنْبُه. وصَفْحُ الجبل: مُضْطَجَعُه. وصَفْحَةُ كلِّ شيءٍ: جانبُه. ونَظَر إليَّ بِصَفْحِ وجهه وبصُفْح وجهه، أي بِعُرْضِه. قال أبو عبيدة: يقال ضَرَبَهُ بصُفْح السَيف. وصفيحةَ الوجه: بَشَرَةُ جِلْدِه. وصَفائح الباب: أَلْواحه. والصَفيحة: السَيْفُ العَريض، وكذلك الحَجَرُ العريض. ووَجْهُ كلِّ شيء عريضٍ صَفيحةٌ. وصَفَحْتُ عن فلانٍ، إذا أعْرضْتَ عن ذَنْبِه. وقد
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.205 harf
ح ص ف حصف ، حفص ، صفح ، صحف ، فصح ، فحص : ( مستعملة ) . حصف : يقال : رجل حَصِيفٌ بَيّن الحَصافة ، وقد حَصُفَ حَصافة إذا كان جَيِّد الرأي مُحْكَم العَقِل . وثوْبٌ حَصِيفٌ إذا كان مُحْكَمَ النسج صفيقَهُ . ورَأْيٌ مُسْتَحْصِفٌ ، وقد استَحْصَفَ رأيُه إذا استحكم ، وكذلك المُسْتَحْصِد . ويقال للفرس وغيره : أَحْصَفَ إحْصَافاً إذا عَدَا فأَسرَعَ وفيه تقارُب ، ومنه قول العَجّاج : ذَارٍ إذا لاَقَى
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.530 harf
(باب الصاد والغين وما يثلثهما ) (صغو/ي) الصاد والغين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على المَيْل، من ذلك قولُهم: صِغْو فلانٍ معك، أي ميلُه. وصَغتِ النجوم: مالت للغُيوب. وأصغى إليه، إِذا مال بسمعِهِ نحوَه. وأَصْغَيت الإِناءَ أَمَلْتُهُ. ومنه قولهم للذين يَميلون مع الرَّجُل من أصحابِهِ وذوي قُرْباه: صاغِيةٌ. وحُكي: صَغَوْتُ إليه أَصْغَى صَغْواً وصَغىً، مقصور. (صغر) الصاد والغين والراء أصلٌ صحيح
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR649 harf
- صفح الشيء: عرضه وجانبه، كصفحة الوجه، وصفحة السيف، وصفحة الحجر. والصفح: ترك التثريب، وهو أبلغ من العفو، ولذلك قال: ﴿فاعفوا واصفحوا حتى يأتي الله بأمره﴾ [البقرة/109]، وقد يعفو الإنسان ولا يصفح. قال: ﴿فاصفح عنهم وقل سلام﴾ [الزخرف/89]، ﴿فاصفح الصفح الجميل﴾ [الحجر/85]، ﴿أفنضرب عنكم الذكر صفحا﴾ [الزخرف/5]، وصفحت عنه: أوليته مني صفحة جميلة معرضا عن ذنبه، أو لقيت صفحته متجافيا عنه، أو تجاوزت الصفحة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR593 harf
ص ف ح نظر إليه بصفح وجهه وبصفح وجهه‏.‏ وضربته على صفحه وعلى صفحته‏:‏ على جنبه‏.‏ وجلا صفحتي السيف‏.‏ وكتب في صفحتي الورقة‏.‏ وتصفح الشيء‏:‏ تأمله ونظر في صفحاته‏.‏ وتصفح القوم‏:‏ نظر في أحوالهم أو نظر في خلالهم هل يرى فلاناً‏.‏ وتصفح الأمر‏.‏ وصفحت عنه‏:‏ أعرضت عن ذنبه‏.‏ وأتيت فلاناً في حاجة فصفحني عنها‏:‏ ردني‏.‏ وضربه بالسيف مصفحاً ومصفحاً‏:‏ بعرضه لا بحده‏.‏ ورأس مصفح‏:‏ عريض‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.410 harf
الصَّفْحُ: الجَنْبُ. وصَفْحُ الإِنسان: جَنْبُه. وصَفْحُ كل شيءٍ: جانبه. وصَفْحاه: جانباه. وفي حديث الاستنجاء: حَجَرَين للصَّفْحَتين وحَجَراً للمَسْرُبةِ أَي جانبي المَخْرَج. وصَفْحُه: ناحيته. وصَفْحُ الجبلِ: مُضْطَجَعُه، والجمع صِفاحٌ. وصَفْحَةُ الرجل: عُرْضُ وجهه. ونظر إِليه بصَفْحِ وجهه وصُفْحِه أَي بعُرْضِه. وفي الحديث: غيرَ مُقْنِعٍ رأْسَه ولا صافحٍ بِخَدّه أَي غيرَ مُبْرِزٍ صَفْحةَ خَدِّه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR451 harf
* ص ف ح * * صَفْحُ * الشيء ناحيته وصفح الجبل مثل سفحه و * صَفْحَةُ * كل شيء جانبه و * صَفَائحُ * الباب ألواحه و * صَفَحَ * عنه أعرض عن ذنبه وبابه قطع وضرب عنه * صَفْحاً * أعرض عنه وتركه و * تَصَفَّحَ * الشيء نظر في * صَفَحاتِهِ * و * المُصَافَحَةُ * و * التَّصَافُحُ * الأخذ باليد و * المُصْفَحُ * بوزن المصحف الممال وفي الحديث ﴿قلب المؤمن مصفح على الحق﴾ و * التَّصْفِيحُ * مثل التصفيق وفي الحديث
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.425 harf
الصفح من كل شيء: الجانب وصفحاه: جانباه، كالصفحة. وفي حديث الاستنجاء: حجرين للصفحين وحجرا للمسربة ، أي جانبي المخرج. الصفح من الجبل: مضطجعه والجمع صفاح. الصفح منك: جنبك. و الصفح من الوجه، والسيف: عرضه ، بضم العين وسكون الراء، ويضم فيهما. ونسب الجوهري الفتح إلى العامة. يقال نظر إليه بصفح وجهه، وصفحه، أي بعرضه. وضربه بصفح السيف، وصفحه. و ج، صفاح بالكسر، وأصفاح. وصفحتا السيف: وجهاه. أما
Maddenin bağlantısı

الصفح من كل شيء: الجانب وصفحاه: جانباه، كالصفحة. وفي حديث الاستنجاء: حجرين للصفحين وحجرا للمسربة ، أي جانبي المخرج. الصفح من الجبل: مضطجعه والجمع صفاح. الصفح منك: جنبك. و الصفح من الوجه، والسيف: عرضه ، بضم العين وسكون الراء، ويضم فيهما. ونسب الجوهري الفتح إلى العامة. يقال نظر إليه بصفح وجهه، وصفحه، أي بعرضه. وضربه بصفح السيف، وصفحه. و ج، صفاح بالكسر، وأصفاح. وصفحتا السيف: وجهاه. أما قول بشر: رضيعة صفح بالجباه ملـمة لها بلق فوق الرؤوس مشهر فهو اسم رجل من بني كلب ابن وبرة، وله حديث عند العرب. ففي الصحاح أنه جاور قوما من بين عامر فقتلوه غدرا. يقول: غدرتكم بزيد بن ضباء الأسدي أخت غدرتكم بصفح الكلبي. صفح كمنع: أعرض وترك ، يصفح صفحا. يقال: ضربت عن فلان صفحا، إذا أعرضت عنه وتركته. ومن المجاز: أفنضرب عنكم الذكر صفحا منصوب على المصدر، لأن معنى قوله أنعرض عنكم الصفح، وضرب الذكر رده وكفه، وقد أضرب عن كذا، أي كف عنه وتركه. صفح عنه يصفح صفحا: أعرض عن ذنبه. وهو صفوح وصفاح: عفا . وصفحت عن ذنب فلان، وأعرضت عنه، فلم أؤاخذه به. صفح الإبل على الحوض إذا أمرها عليه إمرارا. صفح السائل عن حاجته يصفحه صفحا: رده ومنعه. قال: ومن يكثر التسآل يا حر لا يزل يمقت في عين الصديق ويصفح كأصفحه . يقال: أتاني فلان في حاجة فأصفحته عنها إصفاحا، إذا طلبها فمنعته. وفي حديث أم سلمة: لعله وقف على بابكم سائل فأصفحتموه ، أي خيبتموه. قال ابن الأثير: يقال: صفحته، إذا أعطيته، وأصفحته، إذا حرمته. صفحه بالسيف وأصفحه: ضربه به مصفحا كمكرم، أي بعرضه . وقال الطرماح: فلما تناهت وهي عجلى كـأنـهـا على حرف سيف حده غير مصفح وضربه بالسيف مصفحا ومصفوحا. عن ابن الأعرابي، أي معرضا. وفي حديث سعد بن عبادة: لو وجدت معها رجلا لضربته بالسيف غير مصفح . يقال: أصفحه بالسيف، إذا ضربه بعرضه دون حده، فهو مصفح بالسيف، والسيف مصفح، يرويان معا. وسيف مصفح ومصفح: عريض. وتقول: وجه هذا السيف مصفح، أي عريض، من أصفحته. وقال رجل من الخوارج: لنضربنكم بالسيوف غير مصفحات . يقول: نضربكم بحدها لا بعرضها. صفح فلانا يصفحه صفحا: سقاه أي شراب كان ومتى كان. صفح الشيء: جعله عريضا . قال: يصفح للفنة وجها جأبا صفح ذراعيه لعظم كلبا

أراد صفح كلب ذراعيه، فقلب. وقيل: هو أن يبسطهما ويصير العظم بينهما ليأكله. وهذا البيت أورده الأزهري، قال: وأنشد أبو الهيثم، وذكره، ثم قال: وصف حبلا عرضه فاتله حين فتله فصار له وجهان، فهو مصفوح، أي عريض. قال: وقوله: صفح ذراعيه، أي كما يبسط الكلب ذراعيه على عرق يوتده على الأرض بذراعيه يتعرقه. ونصب كلبا على التفسير. كصفحه تصفيحا. ومنه قولهم: رجل مصفح الرأس، أي عريضها. صفح القوم صفحا، كذا ورق المصحف ، إذا عرضها ، وفي نسخة: عرضهما، وهي الصواب، واحدا واحدا. و صفح في الأمر إذا نظر فيه، كتصفح ، يقال: تصفح الأمر وصفحه: نظر فيه. وقال الليث: وصفح القوم وتصفحهم: نظر إليهم طالبا لإنسان. وصفح وجوههم وتصفحها: نظرها متعرفا لها. وتصفحت وجوه القوم، إذا تأملت وجوههم تنظر إلى حلاهم وصورهم وتتعرف أمرهم. وأنشد ابن الأعرابي: صفحنا الحمول للسلام بنظرة فلم يك إلا ومؤها بالحواجب

أي تصفحنا وجوه الركاب وتصفحت الشيء، إذا نظرت في صفحاته. وفي الأساس: تصفحه: تأمله ونظر في صفحاته: والقوم: نظر في أحوالهم وفي خلالهم، هل يرى فلانا. وتصفح الأمر. قال الخفاجي في العناية في أثناء القتال: التصفح: التأمل لا مطلق النظر، كما في القاموس قال شيخنا: قلت: إن النظر هو التأمل، كما صرح به في قولهم: فيه نظر، ونحوه، فلا منافاة. قلت: وبما أوردنا من النصوص المتقدم ذكرها يتضح الحق ويظهر الصواب. صفحت الناقة تصفح صفوحا بالضم: ذهب لبنها وولى، وكذلك الشاة، فهي صافح . قال ابن الأعرابي: الصافح: الناقة التي فقدت ولدها فغرزت وذهب لبنها. والمصافحة: الأخذ باليد، كالتصافح . والرجل يصافح الرجل: إذا وضع صفح كفه في صفح كفه، وصفحا كفيهما: وجهاهما. ومنه حديث: المصافحة عند اللقاء: وهي مفاعلة من إلصاق صفح الكف بالكف وإقبال الوجه على الوجه؛ كذا في اللسان والأساس والتهذيب، فلا يلتفت إلى من زعم أن المصافحة غير عربي. ملائكة الصفيح الأعلى: هو من أسماء السماء . وفي حديث علي وعمار: الصفيح الأعلى من ملكوته . ووجه كل شيء عريض : صفيح وصفيحة. والمصفح كمكرم: العريض من كل شيء، ويشدد ، وهو الأكثر. المصفح إصفاحا: الذي اطمأن جنبا رأسه ونتأ جبينه فخرجت وظهرت قمحدوته. المصفح من السيوف: الممال والمصابي الذي يحرف على حده إذا ضرب به، ويمال إذى أرادوا أن يغمدوه. قال ابن بزرج: المصفح: المقلوب . يقال: قلبت السيف وأصفحته وصابيته: بمعنى واحد. المصفح من الأنوف: المعتدل القصبة المستويها بالجبهة. المصفح من الرؤوس: المضغوط من قبل صدغيه حتى طال ، وفي نسخة: فطال ما بين جبهته وقفاه . وقال أبو زيد: من الرؤوس المصفح إصفاحا، وهو الذي مسح جنبا رأسه ونتأ جبينه، فخرج، وظهرت قمحدوته، والأرأس: مثل المصفح، ولا يقال: رؤاسي. المصفح من القلوب : الممال عن الحق. وفي الحديث: قلب المؤمن مصفح على الحق أي ممال عليه، كأنه قد جعل صفحه، أي جانبه عليه. وقوله: ما اجتمع ، مأخوذ من حديث حذيفة أنه قال: القلوب أربعة: فقلب أغلف، فذلك قلب الكافر وقلب منكوس فذلك قلب رجع إلى الكفر بعد الإيمان؛ وقلب أجرد مثل السراج يزهر، فذلك قلب المؤمن؛ وقلب مصفح اجتمع فيه الإيمان والنفاق -ونص الحديث بتقديم النفاق على الإيمان- فمثل الإيمان فيه كمثل بقلة يمدها الماء العذب، ومثل النفاق فيه كمثل قرحة يمدها القيح والدم، وهو لأيهما غلب . قال ابن الأثير: المصفح: الذي له وجهان، يلقى أهل الكفر بوجه، وأهل الإيمان بوجه. وصفح كل شيء وجهه وناحيته. وهو معنى الحديث الآخر: شر الرجال ذو الوجهين: الذي يأتي هؤلاء بوجه وهؤلاء بوجه . وهو المنافق. وجعل حذيفة قلب المنافق الذي يأتي الكفار بوجه، وأهل الإيمان بوجه آخر، ذا وجهين. قال الأزهري: وقال شمر فيما قرأت بخطه: القلب المصفح، زعم خالد أنه المضجع الذي فيه غل، الذي ليس بخالص الدين. قلت: فإذا تأملت ما تلونا عليك عرفت أن قول شيخنا رحمه الله تعالى -: كيف يجتمعان? وكيف يكون مثل هذا من كلام العرب، والنفاق والإيمان لفظان إسلاميان? فتأمل فإنه غير محرر، انتهى- نشأ من عدم اطلاعه على نصوص

العلماء في بابه. المصفح: السادس من سهام الميسر ، ويقال له: المسبل، أيضا. وقال أبو عبيد: من أسماء قداح الميسر المصفح والمعلى. المصفح من الوجوه: السهل الحسن ، عن اللحياني. والصفوح: الكريم ، لأنه يصفح عمن جنى عليه. أما الصفوح من صفات الله تعالى فمعناه العفو عن ذنوب العباد، معرضا عن مجازاتهم بالعقوبة تكرما. الصفوح في نعت المرأة: المعرضة الصادة الهاجرة ، فأحدهما ضد الآخر. قال كثير يصف امرأة أعرضت عنه:ماء في بابه. المصفح: السادس من سهام الميسر ، ويقال له: المسبل، أيضا. وقال أبو عبيد: من أسماء قداح الميسر المصفح والمعلى. المصفح من الوجوه: السهل الحسن ، عن اللحياني. والصفوح: الكريم ، لأنه يصفح عمن جنى عليه. أما الصفوح من صفات الله تعالى فمعناه العفو عن ذنوب العباد، معرضا عن مجازاتهم بالعقوبة تكرما. الصفوح في نعت المرأة: المعرضة الصادة الهاجرة ، فأحدهما ضد الآخر. قال كثير يصف امرأة أعرضت عنه: صفوحا فما تلقاك إلا بـخـيلة فمن مل منها ذلك الوصل ملت كأنها لا تسمح إلا بصفحتها . والصفائح: قبائل الرأس ، واحدتها صفيحة. الصفائح: ع. و الصفائح من الباب: ألواحه. و قولهم: استلوا الصفائح، أي السيوف العريضة ، واحدتها صفيحة. وقولهم: كأنها صفيحة يمانية. الصفائح: حجارة عراض رقاق ، والواحد كالواحد. يقال: وضعت على القبر الصفائح، كالصفاح، كرمان ، وهو العريض. والصفاح، أيضا من الحجارة كالصفائح، الواحدة صفاحة، وفي اللسان: وكل عريض من حجارة أو لوح ونحوهما صفاحة والجمع صفاح؛ وصفيحة والجمع صفائح. ومنه قول: النابغة: ويوقدن بالصفاح نار الحباحب قال الأزهري: ويقال للحجارة العريضة: صفائح، واحدتها صفيحة وصفيح. قال لبيد: وصفائحا صما، روا سيها يسددن الغضونا وهو -قال شيخنا: هكذا بالتذكير في سائر النسخ، والأولى: وهي- الإبل التي عظمت أسنمتها ، فكاد سنام الناقة يأخذ قراها، وهو مجاز، أنشد ابن الأعرابي وصفاحة مثل الفنيق منحتها عيال ابن حوب جنبته أقاربه شبه الناقة بالصفاحة، لصلابتها. وابن حوب رجل مجهود محتاج. ج صفاحات وصفافيح . الصفاح : ع قرب ذروة ، في ديار غطفان بأكناف الحجاز لبني مرة. والمصفحة: كمعظمة المصراة . وفي التهذيب: ناقة مصفحة ومصراة ومصواة ومصربة: بمعنى واحد. المصفحة: السيف، ويكسر، ج مصفحات . وقيل المصفحات: السيوف العريضة. وقال لبيد يصف سحابا: كأن مصفحات في ذراه وأنواحا عليهن المآلي

قال الأزهري: شبه البرق في ظلمة السحاب بسيوف عراض. وقال ابن سيده: المصفحات: السيوف، لأنها صفحت حين طبعت، وتصفيحها تعريضها ومطلها. ويروى بكسر الفاء، كأنه شبه تكشف الغيث إذا لمع منه البرق فانفرج ثم التقى بعد خبوه بتصفيح النساء إذا صفقن بأيديهن. قلت: هكذا عبارة الصحاح، وصوابه: الغيم، بدل: الغيث. ويعلم من هذا أن المصفحات -على رواية الكسر- من المجاز، فتأمل. والتصفيح مثل التصفيق . وفي الحديث: التسبيح للرجال والتصفيح للنساء . ويروى أيضا بالقاف. يقال: صفح بيديه وصفق. قال ابن الأثير: هو من ضرب صفحة الكف على صفحة الكف الأخرى، يعني إذا سها الإمام ينبهه المأموم، إن كان رجلا قال: سبحان الله، وإن كانت امرأة ضربت كفها على كفها الأخرى، عوض الكلام. وروى بيت لبيد: كأن مصفحات في ذراه جعل المصفحات نساء يصفقن بأيديهن في مأتم، شبه صوت الرعد بتصفيقهن. ومن رواه: مصفحات، أراد بها السيوف العريضة، شبه بريق البرق ببريقها. قال ابن الأعرابي في جبهته صفح، محركة، أي عرض ، بسكون الراء، فاحش . وفي حديث ابن الحنفية، أنه ذكر رجلا مصفح الرأس، أي عريضه. ومنه إبراهيم الأصفح مؤذن المدينة ، على ساكنها أفضل الصلاة والسلام. قال شيخنا: الأصفح مؤذن المدينة، يروي عن أبي هريرة، وعنه ابنه إبراهيم؛ قاله ابن حبان. فالصواب إبراهيم بن الأصفح. والصفاح: ككتا، ويكره في الخيل: شبيه بالمسحة في عرض الخد يفرد بها اتساعه. و الصفاح: جبال تتاخم ، أي تقابل نعمان ، بفتح النون: جبل بين مكة والطائف. وفي الحديث ذكره، وهو موضع بين حنين وأنصاب الحرم يسرة الداخل إلى مكة. وأصفحه: قلبه فهو مصفح، وقد تقدم. والمصافح: من يزني بكل امرأة حرة أو أمة . ومما يستدرك عليه: لقيه صفاحا، أي استقبله بصفح وجهه، عن اللحياني. وفي الحديث: غير مقنع رأسه ولا صافح بخده ، أي غير مبرز صفحة خده ولا مائل في أحد الشقين وصفيحة الوجه: بشرة جلده. والصفحان من الكتف: ما انحدر عن العين من جانبيهما، والجمع صفاح، وصفحة الرجل: عرض صدره. والصفاح. واستصفحه ذنبه: استغفره إياه وطلب أن يصفح له عنه. ومن المجاز: أبدى له صفحته: كاشفه.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR17.429 harf
صَفَحَ عَنْهُ 1 صَفَحَ عَنْهُ ذ , (Mgh, Msb, K, *) aor. صَفَحَ , (K,) inf. n. صَفْحٌ, (TA,) properly signifying He turned towards [or from] him, or it, the صَفْحَة [i. e. side] of his face, (Mgh,) means he turned away from, (Mgh, Msb, K, *) and left, (Msb, K,) him, or it, (Mgh, Msb,) i. e. [a man, or] an affair. (Msb.) And ضَرَبْتُ عَنْهُ صَفْحًا I turned away from him and left him; (S, TA;) i.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.575 harf
صَفَحَ صَفَحَ A ( n. ac. صَفْح 1 ), a. Spread or stretched out, extended; flattened. b. [ acc. & Bi ], Struck with the flat ( of the sword ). c. Reviewed, inspected; scrutinized; perused, glanced through ( book ). d. [ Fī ], Considered. e. [ 'An ], Turned away from; passed by, overlooked, condoned, forgave ( offence ). f. [ acc. & 'An ], Refused, denied. صَفَّحَ صَفَّحَ II , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR30.912 harf
صفح صَفَحَ - يَصْفَحُ - صَفْح - صَفْحَاً صَفَحَ - يَصْفَحُ + كائن + بكائن (أو من أمام كائن آخر): يتحرك نسبة للكائن آخر وهو يواجهه بالجانب ذو السطح الأكبر من جسمه، ليقابل الجانب ذو السطح الأكبر من جسم الكائن الآخر صَفْحَة الشيء: على وزن" فـَعـْلة": اسم فعل بمعنى مفعول من " صَفَحَ - يَصْفَحُ ": السطح الأكبر الذي يمكن رؤيته منه (صفحة الماء -
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler61 mücavir (79 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عفو

    4 ortak ayet · Affetti

  2. حسد

    1 ortak ayet · Hasat biçilen ekin demektir

  3. حبب

    2 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  4. حرف

    1 ortak ayet · Haraf dağın sivri ucu, bıçağın ağzı demektir

  5. قسو

    1 ortak ayet · قسور Arslan demektir

  6. حظظ

    1 ortak ayet · Huzve atışlardaki hedef demektir

  7. نقض

    1 ortak ayet · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır

  8. جمل

    1 ortak ayet · Erkek deve demektir

  9. خون

    1 ortak ayet · “Hivan(hı)” bol donatılmış sofra demektir

  10. زول

    1 ortak ayet · “Zeval” öğle vaktinde güneşin en yüksekte olduğu yer…

  11. أتي

    3 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  12. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

Geçtiği ayetler(7)

  1. وَمَا خَلَقْنَا السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَإِنَّ السَّاعَةَ لَآتِيَةٌ فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ

    GörüşmekGökleri, yeri ve aralarındakini ancak hak ile yarattık. Kıyamet günü, muhakkak gelecektir. O halde sen yumuşak ve iyi davran.

Sîga sayfası: وَتَصْفَحُوا
Sîga sayfası: وَلْيَصْفَحُوا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصفح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعفو, غفر, تجاوز
Zıt Kökعاقب
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin, taşın, kılıcın veya bedenin geniş yüzeyi, yassı tarafı, böğrü ve eni
Çekirdek Özet 2Suç veya hataya karşı cezalandırma keskinliğini göstermeyip geniş yüzü dönerek kınamasız vazgeçme, yeni bir sayfa açma
Çekirdek Özet 3Adli ve ahlaki ilişkilerde hatayı sürekli yüze vurma sertliğini kaldırarak barışçıl ve onarıcı toplumsal alan açma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca basit bir af veya görmezden gelme sayıp kınamayı terk etme ve yüz çevirip temiz sayfa açma boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صفDüz, yayvan, sıralı ve enlemesine genişleyen yüzey veya dizilim; صفف (sıraya dizmek), صفصف (düz arazi), صفو (duru ve berrak yüzey), صفد (bağlamak, enlemesine tutmak) köklerinde olduğu gibi yayılma ve açıklık bildirir.حÇit ve sınır imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle çekirdekteki yayvan yüzey bir nesnenin iki yanından birine, kılıcın veya çehrenin yassı çeperine ve bir taraftan diğerine çevrilebilen sınırlı bir yüze tahsis edilmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki sapı; bir hedefe yönelme, odaklanma, sıkı durma ve doğrultu belirlemeOdaklanılan ve muhatap alınan belirli bir yönü ve düzlemi temsil eder.
فAğız; açıklık, kenar, dışa vurum ve bir yüzeyin başlangıç çeperiAçıklığı, bir nesnenin dışa bakan kenarını ve temas yüzeyini simgeler.
حÇit, duvar; kuşatma, çevirme, bir alanı diğerinden sınırla ayırmaBir yüzü diğer yüzden ayıran çeperi, yön değiştirmeyi ve perdelemeyi kurar.
صفحOdaklanılan bir yönün çeperine doğru dönerek diğer yüzü çevirme hareketiMuhataba keskin kenarı veya kınamayı değil, geniş ve düzlem oluşturan yan yüzü dönme, var olan durumu çevirip yeni bir yüzey açma hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKılıcın keskin ağzı olmayan enli ve yassı yüzü, yassı ve geniş taş, insanın böğrü, yanağı veya el ayası gibi geniş yüzeyler; bir kimseye yönelirken veya ondan uzaklaşırken yüzünün/bedeninin yan tarafını dönmek
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa ez-Zübyânî atların tırnaklarının yassı taşlara çarpıp kıvılcım çıkarmasını şu mısra ile tasvir eder: ويُوقِدْن بالصُّفّاحِ نارَ الحُباحِبِ (A'şâ ve Lebîd de kılıçların geniş yüzlerini nitelemek için aynı kökten türeyen kelimeleri kullanmıştır).
Erken Arapça kullanımErken dönem metinlerinde kılıcın keskin tarafıyla değil enli yüzüyle vurmak için ضَرَبه بمُصْفَح السَّيف tabiri, istincâ fıkhına dair erken rivayetlerde ise iki kaba et veya çıkış yerinin iki yanı için حَجَرَين للصَّفْحَتين ifadesi yer alır.

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde صفح kökü, yassılık, enlemesine genişleme, levha ve yüzey bildiren ortak bir morfo-semantik tabana dayanır. İbranicede yer alan ve döşemek, kaplamak, levha haline getirmek manalarına gelen צָפַח (tsâphach) veya צַפַּחַת (tsappachath - yassı kap/testi) biçimleri ile Süryanicedeki benzer yüzey genişletme türevleri, kökün ilksel Sami katmanında iki boyutlu yayılma ve tabaka oluşturma fikriyle ilişkili olduğunu gösterir. Arapçada bu somut tabaka ve yüzey anlamı, nesnelerin iki cephesinden birine (sayfa, yanak, kılıcın eni) evrilmiş; ardından bir kimseye yüzün veya gövdenin yanını dönmek suretiyle kınamayı bırakma, cezalandırmadan vazgeçme ve muhatabı kınama keskinliğinden koruma anlamında ahlaki bir kavrama dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGeniş yüzeyden (عرض الشيء) yüz çevirmeye (الإعراض الجميل) geçişKılıcın kesmeyen yassı yüzü ve yüzün yan tarafı somut köktür; muhataba kılıcın ağzını değil yüzünü dönmek veya suçunu kınamayarak başka bir sayfaya geçmek anlam genişlemesidir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice צ-פ-ח ve Süryanice soydaş tabakalarİnce levha, yassı taş, yayvan kap ve yüzey kaplama kavramlarıyla fonetik ve semantik paralellik tamdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yayvanlık ve düz zemin formlarıBelirgin ses denklikleriyle doğrulanmış doğrudan bir dış ödünçleme tespit edilmemiştir.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صفحAnlamlıGeniş yüzey, yüz çevirip bağışlamaKılıcın, taşın, bedenin yassı tarafı; muhatabın hatasını kınamadan geçmeHedef kök; Kur'an'da geçer
صحفAnlamlıYazı yazılan tabaka, sayfa, sahifeİki yüzü bulunan düz ve yazılabilir yapraklar mecmuasıSayfa ve geniş yüzey bağıyla doğrudan hedef kökle akrabadır; Kur'an'da geçer
فصحAnlamlıAçık, berrak, arı ve net olmakSütün köpüğünün gitmesi, dilin pürüzsüzleşip berraklaşmasıBir şeyin yüzeyinin açılıp berraklaşması yönüyle ortak çekirdeğe bağlanır; Kur'an'da geçer
فحصAnlamlıAraştırmak, deşmek, yer açmakKuşun toprağı eşeleyip yuva yeri açması, derinlemesine incelemeDüzlemde çukur veya iz açma hareketi; Kur'an'da geçmez
حصفAnlamlıSıkı ve sağlam dokumak, deride kabarcık çıkmasıDokumanın sıkı olması, aklın sağlam ve metin olmasıYüzeyin gerginleşmesi ve yoğunlaşması; Kur'an'da geçmez
حفصAnlamlıToplamak, küçük şey, aslan yavrusuBir şeyi çekip toplama veya küçük nesne/canlıAnlamsal bağ zayıftır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صفحMerkezGeniş yüz dönme, kınamasız geçişSuçun üzerine gitmeyip yeni bir sayfa açarak ve başa kakmayarak vazgeçmeMuhataba sert kenarı değil yumuşak ve geniş yüzü göstermek
عفوKomşuİzi silme, fazlalığı bırakmaCezayı tamamen düşürmek ve borcu silmekعفو hakkı düşürür, صفح ise psikolojik kınamayı ve azarlamayı da kaldırır
غفرKomşuÖrtme, zırhla korumaSuçun üstünü örtüp sahibini mahcubiyetten ve azaptan korumaKusurun açığa çıkmasını engelleme ve himaye etme vurgusu taşır
تجاوزKomşuSınırı aşma, üzerinden geçmeKusurun üstünden atlayıp onu hesaba katmadan geçip gitmeEylemin üzerine basmadan yanından geçip gitme hareketidir
عاقبZıtSuçun peşinden gidip ceza vermeEylemin arkasını takip ederek denk bir karşılık ve yaptırım uygulamaKusuru görmezden gelmeyip tam mukabilini yükleme

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصفحGeniş yüz gösterme, kınamasız afMuhatabın suçuna karşı sertliği bırakıp yeni bir sayfa açma nüansını tam karşılar.Kesin
LatinceCondono, ignoscoGörmezden gelmek, bağışlamakCondono borcu ve suçu tamamen bırakmayı, ignosco ise bilmezden gelip kınamamayı karşılar; sayfa/yüzey metaforunu içermez.Güçlü
İngilizceForbear, pardon, turn over a new leafHoşgörüyle geçmek, yeni sayfa açmakForbear sabırla cezayı ertelemeyi, pardon affı verir; deyimsel olarak yeni sayfa açma fikri kökün somut anlamına yaklaşır.Güçlü
AlmancaNachsehen, verzeihenHoşgörmek, kusura bakmamakNachsehen bir hatayı görmezden gelip peşine düşmemeyi çok iyi açıklar; kılıcın yassı yüzü metaforu dışarıda kalır.Güçlü
FransızcaAbsoudre, faire grâceBağışlamak, lütufta bulunmakCezayı ve kınamayı düşürme yönünü karşılar; sayfa çevirme ve yüzey dönme somutluğunu taşımaz.Güçlü

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فاصفح الصفح الجميل (el-Hicr 15:85)Kınamasız, asil ve sitem içermeyen güzel bağışlamaPeygamber’e inkârcıların taşkınlıklarına karşı vakarını koruyup intikam duygusuna kapılmaksızın yeni bir ahlaki zemin kurması emredilir.
فاعفوا واصفحوا (el-Bakara 2:109)Hukuki hakkı bırakmanın ötesinde kalbi kırgınlığı ve kınamayı terk etmekMüminlere ehlikitaptan gelecek psikolojik baskı ve hasede karşı sabredip toplumsal çatışmayı derinleştirmeme talimatı verilir.
فاصفح عنهم وقل سلام (ez-Zuhruf 43:89)Muhatabın cehaletinden ve sataşmasından yüz çevirip esenlikle ayrılmaDavete karşı direnen inatçı muhataplarla polemiğe girmeyip tebliğin asaletini koruyarak tecridi seçme bağlamıdır.
أفنضرب عنكم الذكر صفحا (ez-Zuhruf 43:5)Bir şeyi büsbütün bir yana bırakmak, yüz çevirip terk etmekİnsanların haddi aşması sebebiyle vahyin veya uyarının onlardan tamamen geri çekilmeyeceğini ifade eden istifham-ı inkârî bağlamı.
وإن تعفوا وتصفحوا وتغفروا (et-Teğâbun 64:14)Aile içi kusurları görmezden gelip başa kakmamakEşler ve çocuklar arasındaki zaaflara ve engellemelere karşı cezalandırmayı, kınamayı ve kusur araştırmayı bırakma çağrısı.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar ve mağfiret doktriniAllah’ın kulun günahını sadece cezalandırmaktan vazgeçmeyip onu rüsvay etmemesi ve kınamamasıصفح kavramı, ilahi lütfun adalet sınırını aşarak kul lehine tam bir ihsana dönüşmesi olarak yorumlanır.
FıkıhCeza hukuku, sulh ve haklardan feragatKul hakkı doğuran fiillerde hak sahibinin kısas veya diyetten bedelsiz ve kınamasız vazgeçmesinin meşruiyetiSalt adli affın (عفو) ötesinde taraflar arasındaki husumeti kökten bitiren manevi ibra ve sulh tavrı.
TefsirAhlaki üslup ve nesih tartışmalarıMekki ayetlerdeki صفح emirlerinin kıtal ayetleriyle mensuh olup olmadığı meselesiMüfessirlerin ekseriyeti bunun dönemsel bir taktik değil, tebliğcinin her daim kuşanması gereken ahlaki bir seciye olduğunu belirtir.
HadisMuâşeret adabı ve el sıkışma (müsâfaha)Müminlerin karşılaştıklarında ellerinin ayalarını birleştirmeleri ve kardeşlik bağını tazelemeleriİki elin düz yüzeylerinin temasının (el-müsâfaha) kalplerdeki kini ve günahları dökmesi hakikati.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ve kul-kul ahlakıSafh-ı cemîl (güzel yüz çevirme/bağışlama)İntikam ve kin döngüsünü kırarak arınmayı sağlamaDindarın muhatabına karşı üstünlük taslamadan ve kınamadan af üretmesi ibadetin kemalidir.Kesin
İlmiMetodoloji ve eleştiri ahlakıSayfa açma, polemiği terk etmeVerimsiz cedeli kesip hakikat arayışına alan açmaBilimsel tartışmalarda şahsi kusurlara takılmayıp araştırmanın yeni zeminine geçişi sağlar.Güçlü
SiyasiKamu barışı ve toplumsal uzlaşıGenel af, uzlaşma ve siyasi tecridi yumuşatmaİç çatışma sonrası toplumsal dokuyu onarmaCeza tehdidini kaldırırken tarafları sürekli mahkûm hissettiren dili tasfiye etme mekanizmasıdır.Güçlü
İktisadiBorç tasfiyesi ve ticari ilişkilerTemerrüt kınamasını kaldırma, borçluyu rahatlatmaPiyasada iflas psikolojisini kırıp yeni girişim zemini kurmaBorcunu ödeyemeyen muhatabın itibarını zedelemeden ona yeni bir iktisadi sayfa açma tavrıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDurum uzayında eksen değişimi veya yeni koordinat düzlemine geçiş (coordinate transformation)Sistemde biriken tekillik veya hata durumunda mevcut yüzeyi kapatıp parametreleri yeni bir düzlemde yeniden başlatma davranışıGüçlü
Beşeri bilimlerOnarıcı adalet ve etiketlemeyi kaldırma (restorative justice / delabeling)Suçluyu suç eylemiyle tanımlayıp dışlamak yerine, fiilin yıkıcı etkisini kınamasız bir diyalogla aşarak topluma yeniden entegre etme süreciKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramın yalnızca pasif bir hoşgörü veya güçsüzlükten doğan zoraki bir vazgeçiş gibi anlaşılması
Kur'an içi daha geniş anlamHatalı muhataba karşı adaletin keskin kılıcını değil, ahlakın geniş ve yapıcı yüzeyini göstererek kınamayı kökten kesmek ve yepyeni bir ilişki sayfası açmak
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKökün عفو ile aynı sayılarak lafız israfı yapıldığı zannına kapılmak veya suçluların tahribatına karşı ilkesiz bir duyarsızlık geliştirildiği yanılgısına düşmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an ahlakının sadece cezayı düşüren hukuki bir af ile yetinmediğini, muhatabın haysiyetini koruyan ve ona kınamasız yeni bir başlangıç sunan psikolojik ve toplumsal bir zemin inşa ettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tebliğ metodolojisini belirleyen Mekki hitaplarda (el-Hicr 15:85, ez-Zuhruf 43:89), ehlikitapla ilişkilerin düzenlendiği Medeni ayetlerde (el-Bakara 2:109, el-Mâide 5:13) ve aile ahlakını tanzim eden bağlamlarda (et-Teğâbun 64:14).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanın af tavrını muhatabı sürekli borçlu ve suçlu hissettiren bir lütufkârlık kibrinden arındırır; kınamanın sürdüğü bir affın hakiki صفح olmadığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismin, taşın veya kılıcın keskin olmayan yassı ve geniş kenarı; insanın yüzünün veya gövdesinin yan tarafı.
  • Soyut anlamCezalandırma keskinliğini ve azarlama sertliğini geride bırakarak muhataba geniş ve pürüzsüz bir ahlaki yüz dönme, yeni bir sayfa açma.
  • Sistematik karşılıkÇatışma ve hata durumunda sistemi kilitlenmekten kurtaran, kınama parametresini sıfırlayarak ilişkiyi yeni bir düzlemde başlatan onarıcı protokol.
  • LaTeX modeliS(x,y)=U(x,y)∖{R,T}
  • LaTeX açıklaması

Modelde S, صفح eylemini; U, iki taraf (x ve y) arasındaki ilişki uzayını temsil eder. Bu ilişki uzayından suçun hukuki karşılığı veya intikam eğilimi (R) ile birlikte, muhatabı sürekli yaralayan kınama, azarlama ve başa kakma faktörü (T) çıkarılarak pürüzsüz, geniş ve yeni bir etkileşim yüzeyi elde edilir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص