صكك
ص - ك - ك
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 6 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Hemen ard arda vurdu
Notlarım
Sözlükler(6)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR383 harfالكاف والصاد
ك ص، ص ك مستعملان كص: الكصيص: التحرك والالتواء من الجهد. قال امرؤ القيس:
تغالبن فيه الجزء لولا هواجر جنادبها صرعى لهن كَصِيصُ
وفي الحديث: "سمعت لأهل النار كَصيصاً".
صك:
الصّكُّ: اصطكاك الرجلين. رجل أصك، وظليم أصكّ، من تقارب ركبتيه يصيب بعضها بعضاً، إذا عدا.
ولقيته في صكّة عمي، أي: أشد الهاجرة حراً.
وصكّ فلان حروجه فلان: أي: لطمه.
والصَّكُّ: ضرب الشيء بالشيء شديداً.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.885 harfالصَّكُّ: الضرب الشديد بالشيء العريض، وقيل: هو الضرب عامة بأيّ شيء كان، صَكَّه يَصُكُّه صَكّاً. الأصمعي: صَكَمْته ولكَمْتُه وصَكَكْتُه ودَكَكْتُه ولكَكْتُه، كأنه إذا دفعته. وصَكَّه أَي ضربه؛ قال مُدْرِك بن حِصْن:
يا كَرَواناً صُكَّ فاكْيَأَنَّا،
فشَنَّ بالسَّلْحِ فلما شَنَّا
ومنه قوله تعالى: فَصكّتْ وجهها. وفي حديث ابن الأَكوع: فأَصُكّ سهماً في رجْله أَي أضربه بسهم؛ ومنه الحديث: فاصْطَكُّوا
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR147 harf* ص ك ك * * صَكَّهُ * ضربه وبابه رد ومنه قوله تعالى ﴿فصكَّت وجهها﴾ و * الصَّكُّ * كتاب وهو فارسي معرَّب والجمع * أصُكٌّ * و * صِكاكٌ * و * صُكوكٌ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.328 harfصكه يصكه صكا: ضربه شديدا بعريض، أو عام بأي شيء كان، ومنه قوله تعالى: فصكت وجهها وقال مدرك بن حصن:
يا كروانا صك فاكبأنا وصك الباب: أغلقه، أو أطبقه. ورجل أصك، ومصك بكسر الميم: مضطرب الركبتين والعرقوبين وكذا من غير الإنسان. وقد صككت يا رجل، كمللت صككا محركة، قال أبو عمرو: كل ما جاء على فعلت من ذوات التضعيف فهو مدغم، نحو صمت المرأة وأشباهه إلا أحرفا جاءت نوادر في إظهار التضعيف، وهو لححت
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR674 harfصَكَّ
صَكَّ U ( n. ac. صَكّ 1 ),
a. Struck, banged, whacked.
b. Shut ( door ).
c. A ( n. ac. صَكَك 4 ), Was knock-kneed.
d. [ coll. ], Slipped, tripped up, stumbled.
صَاْكَكَ
صَاْكَكَ III ,
a. see I (a) .
اِصْتَكَكَ
اِصْتَكَكَ VIII ,
a. Collided.
صَكّ
صَكّ 1 , ( pl. أَصْكُك 16 , صِكَاْك 23 , صُكُوْك 27 ), P. ,
a. Deed, title-deed, document; written statement; voucher.
صَكَّة
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR12.417 harfصكك
صَكَّ - يَصُكُّ
صَكَّ - يَصُكُّ + كائن + شيئاً + بشيء: يضرب بأطراف الأصابع وخاصة الوجه حياء عند النساء
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركات الضرب والبطش واللكم على أجزاء الجسم لإحداث أذى نفسي وجسدي "، وهي:
بَطَشَ- يَبْطِشُ، سَطا - يَسْطُوْ، وَكَزَ - يَكِزً، جَلَدَ - يَجْلِدُ، سَفَعَ - يَسْفَعُ، صَكَّ - يَصُكُّ
صك - صكت
{ فأقبلت
Mücavir kökler7 mücavir (8 toplam)
- عقم
1 ortak ayet · عَقِيمٌ: kısır anlamındadır ancak hastalığa bağlı…
- صرر
1 ortak ayet · Cırcır böceğidir
- عجز
1 ortak ayet · Belin at tarafıdır
- مرأ
1 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
- وجه
1 ortak ayet · Yüz demektir
- قبل
1 ortak ayet · Önce
- قول
1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
Geçtiği ayetler(1)
فَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُهُ فِي صَرَّةٍ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌ
Hemen ard arda vurduBunun üzerine zevcesi hayretle seslenerek döndü, yüzünü kapayarak: Kısır bir kocakarı, dedi.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صكك |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer (muza‘af) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لطم, ضرب, وكز, صفع |
| Zıt Kök | مسح |
| Çekirdek Özet 1 | İki sert veya geniş yüzeyin birbirine ses ve sarsıntı üretecek şiddette çarpması |
| Çekirdek Özet 2 | Beklenmedik bir haber karşısında el ayasının refleksle yüze vurulması |
| Çekirdek Özet 3 | İlahi kudret karşısında beşeri çaresizliğin ve hayretin bedensel dışavurumu |
| Kritik Hata Riski | Eylemin basit bir isyan veya dövünme sayılarak ontolojik şaşkınlığın gözden kaçırılması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صك | Sert temas, çarpışma, iki yüzeyin birbirine vurması ve ses çıkarması | ك | İkinci harfin yinelenmesiyle darbenin şiddeti, aniliği, akustik etkisi ve yüzeylerin birbirine tam intibakı pekiştirilmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Hedefe odaklanmış darbe yönünü ve baskı kurucu temas hareketini temsil eder |
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Açık el ayasını veya darbeyi karşılayan geniş temas yüzeyini simgeler |
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Çarpan ve çarpılan iki yüzeyin karşılaşmasını ve temas anındaki şiddetin katlanmasını ifade eder |
| صكك | Odaklanmış bir itkiyle geniş bir el ayasının diğer bir yüzeye ses çıkaracak ve sarsıntı yapacak şiddette hızla inmesi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki sert nesnenin birbirine çarpması, devenin koşarken dizlerinin birbirine vurması ve açık elle bir şeye sertçe vurulması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Müdrik b. Hısn beytinde avlanan kuşun şiddetle vurulup sersemlemesi anlamında geçmektedir: يا كَرَواناً صُكَّ فاكْيَأَنَّا / فَشَنَّ بِالسَّلْحِ فَلَمَّا شَنَّا |
| Erken Arapça kullanım | Rivayetlerde kılıçların tokuşması için فاصْطَكُّوا بالسيوف ve şiddetli öğle sıcağını nitelemek için لقيته في صكّة عمي deyimi kullanılmıştır |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.
Sami etimolojik katman
Sami dillerinde صكك kökü, yassı bir yüzeyin diğer bir yüzeye hızla ve ses çıkararak inmesi hareketini yansıtan onomatopoetik bir çekirdeğe dayanır. Arapçada kök, özellikle canlı bedeninde dizlerin yürürken birbirine çarpması (اصطكاك) ve el ayasının yüze sertçe vurulması gibi doğrudan biyomekanik ve refleksif temasları temsil eder. Kuzeybatı Sami dillerinde sert darbe vurma, mühür basma ve yüzeye iz çıkarma eylemleriyle teması bulunan kök, geç dönemde yazılı senet ve belge anlamını kazanan türevlerle de semantik bir kavşak oluşturmuştur; ancak Arapçadaki birincil katman sesli, ani ve sert çarpışma olgusudur.
Güven Güçlü
Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | İki yüzeyin tokuşması, dizlerin sürtmesi ve elin yüze inmesi | Ses taklidine dayalı ikili çekirdeğin katlanmasıyla ani ve sesli darbe anlamı pekişmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Sert darbe, temasla iz bırakma ve mühürleme türevleri | Yüzeye uygulanan ani baskı ve çarpma semantiği ortak kök havuzunda korunmuştur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin dış Afro-Asyatik paralellik güvenilir biçimde belgelenmemiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisānü’l-ʿArab, David Cohen, Fraenkel.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صكك | Anlamlı | Sert darbe vurma, çarpışma | El ayasını yüze vurmak veya iki nesnenin birbirine şiddetle çarpması | Hedef kök; Kur'an'da geçer (Zâriyât 51:29) |
| كصك | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kök Arapça sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez |
| ككص | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kök Arapça sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صكك | Merkez | Sesli ve sert çarpma | Açık elin yüze ani bir refleks ve hayretle inmesi | İki yüzeyin çarpışarak ses ve sarsıntı doğurması |
| لطم | Komşu | Yüze vurma | Daha çok matem, öfke ve yas esnasında yüze vurmayı anlatır | Bilinçli dövünme veya ceza tonu ağır basar |
| ضرب | Komşu | Genel vuruş | Aletle veya çıplak elle yapılan her türlü darbeyi kapsar | Hedef kökteki açık el ayası ve sesli temas şartı aranmaz |
| وكز | Komşu | İtici darbe | Yumrukla veya el ucuyla göğse vurup itmeyi ifade eder | Yassı yüzey teması değil noktasal itki esastır |
| صفع | Komşu | Enseye veya yüze vurma | Tahkir ve zillet amacıyla vurulan tokattır | Hedef kökteki dehşet ve fıtri şaşkınlık boyutu yoktur |
| مسح | Zıt | Yumuşak temas | Elin bir yüzey üzerinde hafifçe ve şefkatle gezdirilmesi | Sert çarpmanın aksine pürüzsüz ve sükûnet verici dokunuş |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صكك | Şiddetle çarpmak, el ayasını yüze vurmak | İki yüzeyin ses çıkaracak ve sarsıntı yapacak biçimde tokuşması | Kesin |
| Latince | Percutere, collidere | Şiddetle vurmak, tokatlamak, çarpışmak | Genel darbe ve çarpışmayı karşılar; hayret refleksi boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | To strike, to slap, to collide | Vurmak, tokatlamak, çarpmak | Fiziksel eylemi aktarır; arka plandaki metafizik dehşet refleksini taşımaz | Güçlü |
| Almanca | Schlagen, klatschen, zusammenstoßen | Çarpmak, şaplak indirmek, tokuşmak | Sesli temas ve çarpışmayı verir; Kur'ani bağlamın manevi şokunu tek başına karşılamaz | Güçlü |
| Fransızca | Frapper, gifler, s'entrechoquer | Vurmak, tokat atmak, çarpışmak | Açık elin darbesini ifade eder; ontolojik hayret yükünü içermez | Güçlü |
Kaynak Lane's Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَصَكَّتْ | İmkânsız görünen bir ilahi müjde karşısında hayret ve mahcubiyetle el ayasını yüze vurma | Hz. İbrahim'in yaşlı ve kısır eşinin meleklerin çocuk müjdesine gösterdiği fıtri refleks (Zâriyât 51:29) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Mucize ve fıtrat karşılaşması | Sebepler dairesinin çöktüğü anda aklın yaşadığı sarsıntının bedene yansıması | Tabiat kanunlarının aşılması karşısında beşeri acziyet |
| Fıkıh | Yas ve dövünme fiillerinin hükmü | İrade dışı hayret refleksi ile haram kılınan cahiliye matem dövünmesinin tefriki | Refleksif temas ile kasti isyan fiilinin ayrıştırılması |
| Tefsir | Kıssa tasvirinde psikolojik canlılık | Hz. Sâre'nin tavrındaki edebi gerçekçilik ve kadın psikolojisinin yansıtılması | Beşeri doğallığın ve yaşlılık çaresizliğinin doğrudan ifadesi |
| Hadis | اصطكاك türeviyle çarpışma tasvirleri | Kılıçların tokuşması veya şiddetli korkudan dizlerin birbirine çarpması | Beden kontrolünün yitirildiği dehşet ve savaş anları |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Gaybi müjde ile beşeri imkânsızlığın karşılaşması | Varoluşsal hayret | Alışılmış nedenselliğin ilahi kudretle sarsılışını bedenselleştirme | İnsanın ilahi takdir karşısındaki hayret refleksini sergiler | Kesin |
| İlmi | İki yüzeyin dinamik ve esnek olmayan çarpışması | Şok dalgası ve temas | Kinetik enerjinin ani bir darbe ile akustik dalgaya ve deformasyona dönüşümü | Mekanik itki ve yüzeyler arası şok iletimini modeller | Güçlü |
| Siyasi | Karşıt güçlerin doğrudan ve sert biçimde yüzleşmesi | Kutuplaşma ve çarpışma | Sistem içi uzlaşmaz çelişkilerin şiddetli temasla açığa çıkması | Güç odaklarının tokuşmasını ve meydana gelen sarsıntıyı ifade eder | Muhtemel |
| İktisadi | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Mekanik itki ve şok dalgası | İki kütlenin çok kısa bir zaman aralığında yüksek kuvvetle karşılaşarak ani momentum aktarımı yapması | Kesin |
| Beşeri bilimler | Bilişsel şok ve bedensel refleks | Beklenmedik radikal bir haberin zihinde oluşturduğu sarsıntının doğrudan bir motor eylemle dışa vurulması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Eylemi sıradan bir tokatlama veya taşkın bir matem dövünmesi olarak okumak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın fiziki imkânsızlık zannının ilahi kudret tecellisiyle karşılaştığı andaki ontolojik şaşkınlığıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hz. İbrahim'in eşinin tavrını ilahi takdire isyan sanmak ve Kur'an'ın beşeri fıtratı resmetmedeki derinliğini kaçırmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan psikolojisini ve olağanüstü olaylar karşısındaki bedensel tepkileri tek bir fiille ne denli sahici resmettiğini gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İmkânsız görünen doğum müjdelerinin ve meleklerin beşerle doğrudan temas kurduğu kıssalarda belirleyicidir (Zâriyât 51:29) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Salih kulların ve peygamber ehlinin ilahi müjdeleri duygusuz karşıladığı yanılgısını düzeltir; imanın insani hayreti dışlamadığını kanıtlar |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamİki sert veya yassı yüzeyin birbirine ses ve sarsıntı doğuracak şiddette çarpması; el ayasının yüze vurulması.
- Soyut anlamZihinsel ve biyolojik kabullerin fevkinde bir ilahi tecelli karşısında insanın yaşadığı ani ontolojik şok.
- Sistematik karşılıkBeşeri nedensellik paradigmasının ilahi irade tarafından sarsılması anındaki refleksif tepki.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde uygulanan ani darbe kuvvetini, son derece kısa zaman aralığındaki temas anını, oluşan mekanik şok itkisini, ani momentum değişimini, öznenin mevcut zihinsel algı ve kabuller dizgesini, ise bu kabullerin ani bir sarsıntıyla geçersizleşmesini temsil eder.