صيص

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-ي-ص1 sîga, 10 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قلبفرقأهلصيصرعبكتبصَيَاصِيهِمْأسرنزلظهرقتل

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 10

▶ Ağı aç (3B)

صيص

ص - ي - ص

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 8 sözlük

Kuşların arka pençesi, mahmuz demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(8)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kuşların arka pençesi, mahmuz demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.460 harf
باب اللفيف من حرف الصاد ص و و، ص و ي، ص ي أ، ص أ ي، ص أ ص أ، ص ي ص، أ ص ي، و ص ي، و ص و ص مستعملات صوو، صوي: الصُّوِّة: حِجارةٌ كأنَّها علامات في الطريق، وتجمَعُ أصواء وصُوَى، قال: تَرَى أصواءَها مُتجاوراتٍ والصَاوي: اليابسُ من النَّخْلة، وقد صَوَتْ تَصوِي صوِيّاً وصَيّاً. صيأ وصأي: والصَاءُ، ممدود، الماءُ الذي يكون في السَّلَى كأنَّه الصَّديد. وصَيَّأتَ رأسَكَ تَصييئاً أي غَسَلْتَه فلم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR429 harf
قال الأموي: الصيصُ: الحَشَفُ من التمر. والصيصُ والصيصاءُ: لغةٌ في الشيصِ والشيصاءِ. والصيصاءُ أيضاً: حَبُّ الحنظلِ الذي ليس في جوفه لُبٌّ. والصيصَةٌُ: شوكةُ الحائك التي يُسوِّي بها السَداةَ واللُحمةَ. قال دُرَيد بن الصِمَّة: فجئتُ إليها والرمـاحُ تَـنـوشُـهُكوَقْعِ الصَياصي في النَسيجِ المُمَدَّدِ ومنه صَيصِيَةُ الديك التي في رجليه. وصَياصي البقَرِ: قرونها. وربما كانت تركَّب في الرماح مكانَ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR219 harf
- قوله تعالى: ﴿وأنزل الذين ظاهروهم من أهل الكتاب من صياصيهم﴾ [الأحزاب/26]، أي: حصونهم، وكل ما يتحصن به يقال له: صيصة، وبهذا النظر قيل لقرن البقر: صيصة، وللشوكة التي يقاتل بها الديك: صيصة، والله أعلم بمراده وأسرار كتابه.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.324 harf
ابن الأَعرابي: أَصَاصَت النَّخْلة إِصَاصةً وصَيَّصَت تَصْيِيصاً إِذا صارت شِيصاً، قال: وهذا من الصِّيصِ لا من الصِّيصَاء، يقال: من الصِّيصَاء صَأْصَت صِيصَاءً. والصِّيصُ في لغة بلحرث بن كعب: الحَشَف من التمر. والصِّيصُ والصِّيصَاءُ: لُغةٌ في الشِّيصِ والشِّيصَاء. والصِّيصَاءُ: حبُّ الحنظل الذي ليس في جوفه لُبٌّ؛ وأَنشد أَبو نصر لذي الرمة:وكائنْ تَخَطّتْ ناقَتِي من مَفازةٍ إِليك، ومن أَحْواض ماءٍ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR32 harf
* ص ي ص * * الصًّيَاصِي * الحصون
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.546 harf
الصيص، بالكسر : لغة في الشيص، كالصيصاء ، لغة في الشيصاء. ونقل الجوهري عن الأموي أن الصيص في لغة بلحارث بن كعب: الحشف من التمر، وهي ، أي الصيصاء أيضا: حب الحنظل، الذي ما فيه لب . قال الدينوري: قال بعض الرواة: وهو أيضا من كل شيء وكذلك نحو حب البطيخ والقثاء وما أشبههما، وأنشد أبو نصر لذي الرمة: وكائن تخطت ناقتي من مفازة إليك ومن أحواض ماء مسدم بأرجائه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.822 harf
صَاصَتِ النَّخْلَةُ 1 صَاصَتِ النَّخْلَةُ ذ , [aor. تَصِيصُ,] The palm-tree bore dates which had become such as are termed صِيص, i. e., شِيص; (K, * TA;) as also ↓ صيّصت, (K,) inf. n. تَصْيِيصٌ; (TA;) and ↓ اصاصت, (K,) inf. n. اـِصَاصَةٌ; (TA;) all three on the authority of IAar, and the first mentioned by Sgh, in the O; and صَأْصَأَت, from صِئْصَآءٌ [a dial. var. of صِيصَآءٌ, i. q. صِيصٌ]. (TA.)
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler10 mücavir (13 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رعب

    1 ortak ayet · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  2. أسر

    1 ortak ayet · İsar kayış, bağdır

  3. قذف

    1 ortak ayet · “Kezzaf” sapan; “kızaf” atmak için alınan avucu dolduracak…

  4. ظهر

    1 ortak ayet · Arka demektir

  5. فرق

    1 ortak ayet · Fırka Kayalıktan kopan parça demektir

  6. أهل

    1 ortak ayet · Hilal yeni ay demektir

  7. قتل

    1 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  8. قلب

    1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  9. نزل

    1 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  10. كتب

    1 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: صَيَاصِيهِمْ
  1. وَأَنْزَلَ الَّذِينَ ظَاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ صَيَاصِيهِمْ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَرِيقًا

    Onların siperleriEhl-i kitabdan onlara destek olanları, kalelerinden indirdi. Ve kalblerine korku saldı. Onlardan kimini öldürüyor, kimini de esir alıyordunuz.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصيص
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (katlamalı / ecvef-mudaaf benzeri)
Bağlamsal Yakın Köklerحصن, معقل, منع
Zıt Kökعرى
Çekirdek Özet 1Sivri uç, boynuz, mahmuz, sert koruma uzantısı
Çekirdek Özet 2İnsanın ve canlının sığındığı aşılmaz müstahkem kale ve siper
Çekirdek Özet 3Dış destek ve tahkimata aşırı güvenin mutlak ilahi irade karşısında çöküşü
Kritik Hata RiskiKelimeyi sadece sıradan bir taş yapı veya duvar zannedip savunma uzantısının can alıcı saldırı-savunma vasfını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صيDışa doğru sivrilme, fışkırma, sertleşme ve yönelme; nitekim صيح kökünde sesin dışa doğru şiddetle fışkırması, صيد kökünde hedefe yönelerek onu kıstırma, صير kökünde bir sınıra ve neticeye varıp dayanma, صيف kökünde hararetin ve keskinliğin zirveye ulaşması bu çekirdeğin sert, keskin ve sınırlayıcı dış hareketini yansıtır.صÇekirdeğin sonuna gelen ikinci ص harfi, sivrilme ve sertleşme hareketini iki ucuyla tahkim edilmiş, kapanmış, kendi içine kapalı ve zırh gibi dışa karşı sert bir savunma siperine ve aşılmaz bir duvara dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaDışarıdan gelebilecek tehlikeyi tutan, karşılayan ve içeri sokmayan sert, sivri ve dirençli yapı.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaSivri veya sert engelin bir organ, uzantı veya tahkimat aracı olarak dışa doğru uzanması ve eyleme geçmesi.
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaUzanmış olan direncin kendini tekrar ederek pekişmesi, iki yönlü bir tahkimat ve zırh oluşturması.
صيصDışa dönük sivri ve sert koruma hattıCanlının veya topluluğun kendini emniyete almak üzere dışa uzattığı sivri boynuz, mahmuz veya yüksek ve müstahkem savunma duvarı.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBoğanın sivri boynuzu, horozun bacağındaki batıcı mahmuzu ve dokumacıların çözgü iplerini sıkıştırmakta kullandığı sert ve sivri kemik veya demir çubuk.
Cahiliye şiiri kullanımıDüreyd b. es-Sımme şiirinde dokuma esnasında çözgü iplerine vuran sivri aletin sesini ve hareketini bu kökle tasvir etmiştir: كوقع الصَّياصي في النَّسيج المُمَدَّدِ
Erken Arapça kullanımKur’an'ın nüzul döneminde Medine çevresindeki kabilelerin, özellikle Benî Kurayza'nın yüksek ve aşılmaz kabul edilen müstahkem kalelerine ve sığınaklarına mecazen صِيصِيَة ve çoğulu صَيَاصِي denmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde صيص biçimindeki ikili-üçlü kök türevleri, çoğunlukla sert kabuk, kemik uzantı, sivri uç ve korunma nesneleri dairesinde şekillenir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında doğrudan aynı üçlü kök düzeninde kaleler için bir isim türemesi sınırlı olmakla birlikte, sivrilik, kemiksi çıkıntı ve sert nesneleri niteleyen semitik fonetik tabanlarla (örneğin Aramice şīṣā benzeri sert, içi boş veya kurumuş kabuksu yapılar) teması görülür. Arapçada kök, hem morfolojik bir genişlemeyle (صيصة) biyolojik savunma organlarını (boynuz, mahmuz) hem de mimari savunma yapılarını (sarp kale burçları) karşılayacak biçimde özelleşmiştir. Kökün sertlik, koruyucu zırh ve batıcı engel anlamı Klasik Arapça sahasında tam bir semantik olgunluğa erişmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönCanlıların savunma uzantısından mimari savunma yapısına geçişCanlının düşmanına karşı kullandığı boynuz ve mahmuzdan (صيصة), toplulukların sığındığı yüksek ve korunaklı hisarlara (صياصي) istiare yoluyla intikal etmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSert kabuk, sivrilik ve kemiksi yapıBatı Sami dillerindeki sert kabuksu veya sivri uç bildiren fonetik kalıplarla morfolojik ve anlamsal örtüşme taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dışı ailelerde doğrudan kök düzeyinde güvenilir ve düzenli bir ses denkliği tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صيصAnlamlıBoynuz, mahmuz, müstahkem kaleCanlıların savunma uzantısı ve insanların sığındığı muhkem hisar.Hedef kök; Kur'an'da geçer (Ahzâb 33:26).
صصيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu harf dizilişiyle müstakil bir kök teşekkül etmemiştir.Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir.
يصصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıBaşta ya harfi ve peşinden gelen iki sad ile kurulmuş bir kök yapısı oluşmamıştır.Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صيصMerkezSivri ve aşılmaz savunma yapısıHem saldırıyı püskürten sivri bir uzantıyı hem de içine sığınılan yüksek burcu aynı anda ifade eder.Canlının mahmuzu veya kalenin en korunaklı siperleri.
حصنKomşuKuşatılmış ve korunmuş mekanحصن genel olarak her türlü korunaklı ve girilmez yapıyı ifade eder; صيص ise daha çok sivrilen, dışa bakan sarp ve aşılmaz zirve kuleleri ve siperleri vurgular.Korunmuşluk ve muhafaza altında olma vasfı öne çıkar.
معقلKomşuSarp dağ sığınağıمعقل tabii olarak ulaşılamaz dağ zirvelerine ve sığınaklara denirken, صيص yapay tahkimatı ve savaş siperini de içerir.İltica edilen yüksek ve sarp tabii korunak.
منعKomşuUlaşılmaz kılma, engellemeمنع soyut ve somut bir engellemeyi bildirirken, صيص bizatihi engeli oluşturan somut fiziksel yapıyı veya uzvu adlandırır.Düşmanın erişimine mani olma hali.
عرىZıtAçıkta kalma, korunmasız olmaعرى örtüsüz, duvarsız ve her türlü saldırıya açık bulunmayı ifade eder; صيص kökünün sağladığı mutlak kapalılık ve sığınağın tam zıddıdır.Çıplaklık, siyersizlik ve himayesiz kalma durumu.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصيصSavunma kulesi, mahmuzCanlının boynuzu veya hisarın en yüksek savunma mevzii.Kesin
Latincepropugnaculum, calcarSiper, burç, mahmuzpropugnaculum dışa doğru uzanan savunma siperini karşılarken, calcar horozun mahmuzu gibi sivri uzantıyı karşılar.Güçlü
İngilizcestronghold, spur, bastionMüstahkem mevki, burç, mahmuzstronghold aşılmaz sığınağı, bastion dışa taşkın savunma kulesini, spur ise mahmuz ve sivri koruma çıkıntısını verir.Güçlü
AlmancaFestung, Wehrturm, SpornHisar, savunma kulesi, mahmuzFestung içine kapanılan kaleyi, Sporn canlının boynuzsu uzantısını ve dağ çıkıntısını karşılar.Güçlü
Fransızcabastion, éperon, forteresseBurç, sivri çıkıntı, kaleéperon canlının savunma mahmuzunu ve siperi, bastion ise dışa uzanan savunma tahkimatını ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَيَاصِي (çoğul formda)Müstahkem kaleler, sığınaklar ve yüksek hisarlarSavaştan ve ilahi cezadan korunmak için sığınılan, aşılmaz zannedilen tahkimatlar bağlamında Ahzâb 33:26 ayetinde Benî Kurayza kaleleri için zikredilir.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEsbâba güven ve tevhidKalelerin ve maddi sığınakların ilahi takdir karşısında hiçbir koruyuculuğunun bulunmadığı meselesi.Zahiri sebeplere aşırı güvenin bâtıllığı ve mutlak galebenin Allah'a ait oluşu.
FıkıhHarp hukuku ve hisar muhasarasıMüstahkem kalesine kapanan düşmanın muhasarası, teslim şartları ve kalenin fethi sonrası uygulanacak ahkâm.Muhkem sığınakta direnç gösteren muhariplerin hukuki statüsü.
TefsirAhzâb suresi tefsiriBenî Kurayza kuşatması ve kalelerinden indirilme keyfiyeti.Ayetteki kalelerden indirilme ifadesinin hem fiziksel düşüşü hem de manevi gururun kırılmasını anlatması.
HadisMegâzi ve siyer rivayetleriHendek Gazvesi akabinde Benî Kurayza kalelerinin muhasarasını anlatan rivayetler.Kalelerin yüksek burçlarını ve sığınaklarını tarif eden somut mekan tasvirleri.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve tevekkülSahte güven nesnesiİnsanı hakikate teslim olmaktan alıkoyan dünyevi zırhİnsanın ilahi adaletten kaçabileceğini sandığı her türlü yapay sığınağın hükümsüzlüğü.Kesin
İlmiAskeri mimari ve savunma mekaniğiMüstahkem savunma hattıDışarıdan gelen kinetik ve stratejik darbeyi soğurmaDüşmanın tırmanmasını ve içeri girmesini engelleyen yüksek ve sarp mimari tasarım.Güçlü
SiyasiOtonomi ve mukavemetSiyasi egemenliğin fiziki merkeziMerkezi otoriteye karşı direncin ve ayrışmanın korunmasıKendi kalesine güvenerek yapılan antlaşmaları bozma ve siyasi ihaneti tahkim etme cüreti.Güçlü
İktisadiİhtikar ve kaynak stoklamaKorumalı servet deposuKuşatma anında kaynakları dışa kapatıp tekelde tutmaKalenin aynı zamanda erzak, silah ve zenginliğin tecrit edilerek saklandığı bir zemin olması.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel bariyeri (Fizik) / Hücre duvarı (Biyoloji)Bir parçacığın veya organizmanın dış etkilere karşı oluşturduğu yüksek eşik enerjisi veya sert koruyucu çeper; bu bariyer ancak dışarıdan uygulanan daha üstün bir enerjiyle çöker.Güçlü
Beşeri bilimlerPsikolojik savunma mekanizmaları / Tecrit duvarı (Sosyoloji)Bireyin veya grubun dış dünyadan gelen tehdit ve eleştirilere karşı kurduğu katı, aşılmaz zihni duvarlar; bu yapı güven verirken aynı zamanda dış dünya ile irtibatı koparır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece sıradan bir taş bina, basit bir sur veya sadece ev topluluğu olarak tercüme etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamCanlıların düşmanı püskürtmek için kullandığı boynuz ve mahmuz gibi, insanın da hem fiziki hem psikolojik olarak arkasına saklanıp saldırı planladığı en muhkem ve sarp savunma mevzii.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyette geçen indirme fiilinin (أنزل) taşıdığı azamet ve psikolojik çöküş boyutunun fark edilememesi; sadece fiziki bir yer değiştirme gibi algılanıp kalelerin sağladığı sahte yenilmezlik vehminin göz ardı edilmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da sadece tek bir yerde geçmesine rağmen, maddi güce, sarp yapılara ve teknolojik tahkimata güvenen zihniyetin ilahi kudret karşısındaki çaresizliğini en somut ve çarpıcı biçimde resmettiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hendek Gazvesi ve Benî Kurayza hadisesini anlatan Ahzâb suresi bağlamında, münafıkların ve ahdi bozan fırkaların sığındıkları maddi kalelerin düşüşünü tasvir eden ayetlerde belirleyicidir (Ahzâb 33:26).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zaferin ve hezimetin yalnızca askeri istihkâmların sağlamlığıyla belirlendiği şeklindeki sığ materyalist bakışı düzeltir; kalplerine korku salınan bir topluluğun en muhkem hisarlardan bile indirileceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlının dış tehlikelere karşı koyduğu boynuz veya ayak mahmuzu; dokumacının sıkıştırma iğnesi; insanların sığındığı yüksek, sivri ve aşılmaz hisar.
  • Soyut anlamDış müdahaleye tamamen kapalı olma vehmi, aşılmazlık iddiası, sarp bir güvenceye dayanarak adaletten ve hakikatten kaçma çabası.
  • Sistematik karşılıkMaddi tahkimatın ve fiziki sığınakların zirve noktasında bile kalbe giren korkuyla (vehim ve psikolojik çöküşle) sistemin içeriden iflas etmesi.
  • LaTeX modeliFnet=Ψ(C)⋅Θ(H)−Φ(Q)  ⟹  0
  • LaTeX açıklamasıModelde C tahkimatı ve kaleyi (صيص), H yüksekliği ve fiziki direnç katsayısını, Ψ ve Θ bu sığınakların sağladığı savunma fonksiyonlarını temsil eder. Φ(Q) ise kalbe indirilen ilahi korku ve manevi çöküş potansiyelini simgeler. Dış tahkimat ne kadar yüksek olursa olsun, iç sarsıntı devreye girdiğinde toplam savunma direnci (Fnet) sıfırlanır ve kaleden indirilme kaçınılmaz hale gelir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص