ضغث

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ض-غ-ث2 sîga, 18 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نعمعبدشعرضِغْثًاقولضغثحلميديأَضْغَاثُحنثوجدأوبفريرسلأخذ

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 18

▶ Ağı aç (3B)

ضغث

ض - غ - ث

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Demetler

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR324 harf
باب الغين والضاد والثاء معهما ض غ ث يستعمل فقط ضغث: الضَّغْثُ: التباس الشيء بعضه ببعض. والضَّغْثُ: اللوكُ بالأنياب والنواجذ. والأَضغاثُ: أحلامٌ ملتبسةٌ. ويقال للحالم: أضْغَثْتَ الرؤيا. والضِّغْثُ: قبضة قضبانٍ يجمعها أصل واحد، قال: كأنه إذ تدلى ضغث كراثِ وضَغَثَ رأسه أي: دلكه. وناقة ضَغُوثٌ: لا يُدْرَي سمنها حتى تُضْغَثَ.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR314 harf
الضِغْثُ: قبضةُ حشيشٍ مختلطة الرَطْبِ باليابس. وأضغاثُ الأحلام: الرؤيا التي لا يصحُّ تأويلها لاختلاطها. وضَغَثَ الحديثَ: خلطه. والضاغث: الذي يختبئ في الخَمَرِ يُفْزِعُ الصبيانَ بصوتٍ يردِّده في حلقه. وضَغَثَ السنامَ: عَرَكَهُ،. وناقةٌ ضَغوثٌ، مثل ضَبوثٍ، وهي التي يُشَكُّ في سِمَنِها فَتُضْغَثُ أبِها طِرْقٌ أم لا.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR1.945 harf
غ ض ث ضغث استعمل من وجوهه ضغَثَ . ضغث : قال الليث : الضِّغثُ قُبضة قبضانٍ يجمعها أصل واحد مثل الأسل والكرَّاثِ والثُّمام . وأنشد : كأنه إذ تدلى ضغثُ كرَّاث وقال الله جل وعز : ( الاَلْبَابِ وَخُذْ بِيَدِكَ ضِغْثاً فَاضْرِب بِّهِ وَلاَ تَحْنَثْ إِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِراً ) ( ص : 44 ) . يقال : إنه كان حُزمة من أسل ضرب بها امرأته فبرتْ يمينُه . وقال الفراء : الضغثُ : ما جمعته من شيء مثل حُزمة الرطبة
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.763 harf
(باب الضاد والغين وما يثلثهما) (ضغت) الضاد والغين والتاء ليس بشيء([1]). (ضغث) الضاد والغين والثاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على التباسِ الشَّيءِ بعضه ببعض. يقال للحالم: أَضْغَثْتَ الرُّؤيا. والأضغاث: الأحلام الملتبِسة. والضِّغْث: قُبضة([2]) [من([3])] قُضْبان أو حشيش، قال الخليل: أصلٌ واحدٌ. ويقال ناقة ضَغوثٌ، إِذا شَكَكْتَ في سِمَنِها فلمستَ أَبِها طِرْقٌ. والضَّغْثُ كالمَرْس. (ضغب) الضاد والغين والباء
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR189 harf
- الضغث: قبضة ريحان، أو حشيش أو قضبان، وجمعه: أضغاث. قال تعالى: ﴿وخذ بيدك ضغثا﴾ [ص/44]، وبه شبه الأحلام المختلطة التي لا يتبين حقائقها، ﴿قالوا أضغاث أحلام﴾ [يوسف/44] : حزم أخلاط من الأحلام.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR211 harf
ض غ ث ضربه بضغث‏:‏ بقبضة من قضبان صغار أو حشيش بعضه في بعض وضغثه‏:‏ جعله أضغاثاً‏.‏ ومن المجاز‏:‏ هذه أضغاث أحلام وهي ما التبس منها‏.‏ ويقال للحالم‏:‏ أضغثت الرؤيا‏:‏ جئت بها ملتبسة‏.‏ وضغث الحديث‏:‏ خلطه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.933 harf
الضَّغُوثُ من الإِبل: التي يُشَكُّ في سَنامها، أَبه طِرْقٌ أَم لا؟ والجمع ضُغُثٌ. وضَغَثَ السنامَ: عَرَكه. وضَغَثَها يَضْغَثُها ضَغْثاً: لـمَسها ليَتيَقَّنَ ذلك. وقيل: الضَّغُوثُ السَّنام المَشْكُوك فيه؛ عن كراع.والضَّغْثُ: الْتِباسُ الشيء بعضه ببعض. وناقة ضَغُوثٌ، مثل ضَبُوثٍ: وهي التي يُضْغَثُ الضاغِثُ سَنامَها أَي يَقْبِضُ عليه بكفه، أَو يَلْمَسُه ليَنْظُرَ أَسَمِينةٌ هيَ أَم لا؟ وهي التي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR115 harf
* ض غ ث * * الضِّغْثُ * قُبضة حشيش مُختلطة الرطب اليابس و * أضْغَاثُ * أحلام الرُّؤيا التي لا يصح تأويلها لاختلاطها
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.724 harf
ضغث الحديث، كمنع يضغثه ضغثا، إذا خلطه ، وهو مجاز. والضغث: التباس الشيء بعضه ببعض، وسيأتي تتمة هذا الكلام. ضغث السنام: عركه وضغثها يضغثها ضغثا: لمسها ليتيقن ذلك. ضغث الورل: صوت ، عن الفراء، وضبطه الصاغاني كسمع. ضغث الثوب: غسله، ولم ينقه فبقي ملتبسا، وهو مجاز. وناقة ضغوث مثل ضبوث ، وهي التي يضغث الضاغث سنامها، أي يقبض عليه بكفه أو يلمسه، لينظر أسمينة هي أم لا، وهي التي يشك في سمنها،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.005 harf
ضَغَثَ الشَّىْءَ 1 ضَغَثَ الشَّىْءَ ذ , aor ضَغَثَ , inf. n. ضَغْثٌ, He collected together the thing: whence ضِغْثٌ signifying “ a handful of herbs &c. ” (Msb.) See also 2. ― -b2- And [hence,] ضَغَثَ الحَدِيثَ, (A, K,) aor. as above, (K,) and so the inf. n., (S,) (tropical:) He confused, or confounded, [or related in a confused manner,] the tradition, or story, or the like. (S, A, K) ― -b3- And
Maddenin bağlantısı

ضَغَثَ الشَّىْءَ 1 ضَغَثَ الشَّىْءَ ذ , aor ضَغَثَ , inf. n. ضَغْثٌ, He collected together the thing: whence ضِغْثٌ signifying “ a handful of herbs &c. ” (Msb.) See also 2. ― -b2- And [hence,] ضَغَثَ الحَدِيثَ, (A, K,) aor. as above, (K,) and so the inf. n., (S,) (tropical:) He confused, or confounded, [or related in a confused manner,] the tradition, or story, or the like. (S, A, K) ― -b3- And ضَغَثَ الثَّوْبَ (tropical:) He washed the garment, or piece of cloth, without cleansing it, (O, K, TA,) so that it remained in a dubious state. (TA.) -A2- ضَغَثَ السَّنَامَ, aor. as above, (K,) and so the inf. n., (S,) He felt the camel's hump in order to know whether it were fat or not: (S, K:) and ضَغَثَهَا he felt her [i. e. a she-camel] for that purpose. (TA.) -A3- ضَغَثَ, accord. to the K, [and the O, as on the authority of Fr,] is also said of a وَرَل, meaning It uttered a cry: but this is correctly with ب [i. e. ضَغَبَ]. (TA.)

ضغّث النَّبَاتَ 2 ضغّث النَّبَاتَ ذ He made the plants, or herbage, what are termed أَضْعَاث [pl. of ضِعْثٌ]. (A, TA.) ― -b2- [Hence,] ضغّث رَأْسَهُ (assumed tropical:) He poured water upon his head, and then divided the hair with his fingers into separate handfuls, in order that the water might reach to the skin. (L, TA.) [But see what follows.] It is said in a trad. of 'ءïsheh, كَانَتْ تُضَغِّثُ رَأْسَهَا, (TA,) or رأسها ↓ تَضْغَثُ, (so in the JM,) meaning She used to rub about the hair of her head with her hand, in washing, as though mixing it together, in order that the water with which she washed might enter into it. (TA.)

اضغث الرُّؤْيَا 4 اضغث الرُّؤْيَا ذ , said of a dreamer, (tropical:) He related the dream confusedly. (A, TA.)

اضطغث ضِغْثًا 8 اضطغث ضِغْثًا ذ He collected a handful of herbage, fresh and dry mixed together. (K.)

ضَغْثٌ ضَغْثٌ ذ The state of a thing's being confused, one part with another. (TA.)

ضِغْثٌ ضِغْثٌ ذ A handful of herbs, (AHn, S, A, Mgh, Msb, K,) mixed together, (S, A, Msb, K,) fresh and dry: (S, Msb, K:) or a handful of twigs of trees or shrubs; (Mgh, * Msb;) or of fruit-stalks of the raceme of a palm-tree: (Mgh, Msb:) originally, a number of twigs all having one root or stem: and afterwards applied to what is collected together: (Msb:) or a thing that one collects together, such as a bundle of [the species of trefoil called] رَطْبَة; and of what has a stem, and grows tall: (Fr, TA:) or whatever is collected together, and grasped with the hand: (AHeyth, TA:) or a bundle of herbs mixed together; or of firewood: pl. أَضْغَاثٌ. (TA.) In the Kur xxxviii. 43, it is said to mean A bundle of rushes (أَسَل, so in the Mgh and the O, in my copy of the Msb اثل [which I think a mistranscription, on account of what follows]), a hundred in number, (O, Msb,) consisting of slender stalks without leaves, (Mgh, Msb,) whereof mats are made. (Msb.) See also a prov. cited and expl. voce اـِلَالَةٌ. Hence, in a trad., ضِغْثَانِ مِنْ نَارٍ, meaning (tropical:) Two bundles of lighted firewood. (TA.) And, in another trad., مِنْهُمُ الآخِذُ الضِّغْثَ, meaning (assumed tropical:) Among them is he who obtains somewhat of worldly goods. (TA.) ― -b2- Also (assumed tropical:) What is confused, and without truth, or reality, [of dreams, and] of news, or tidings, and of an affair. (Sh, TA.) أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ, [occurring in the Kur xii. 44 and xxi. 5,] of which the sing. is ضِغْثُ حُلْمٍ, (Msb,) means (tropical:) Complications of dreams; (A;) or medleys of dreams, falsely resembling true dreams: (O, Msb:) or a dream of which the interpretation will not prove true, because of its confusedness: (ISh, S, K:) or a false dream; the pl. form being used to give emphasis to the meaning of unreality, or because the phrase comprehends various things: (Bd in xii. 44:) or أَضْغَاثُ الرُّؤْيَا means the terrors, or frightful things, of the dream. (Mujلhid, O, TA.) One says also, أَتَانَا بِأَضْغَاثٍ مِنَ الأَخْبَارِ, meaning (tropical:) He brought us [various] sorts of news, or tidings. (TA.) ضِغْثٌ means also (assumed tropical:) A deed that is of a mixed kind, not pure, or not sincere. (IAth and O, from a trad.) And كَلَامٌ ضِغْثٌ (assumed tropical:) Speech in which is no good: pl. أَضْغَاثٌ. (TA.)

ضَغُوثٌ ضَغُوثٌ ذ , applied to a she-camel, i. q. ضَبُوثٌ; (S, K;) i. e. Of which one doubts whether she be fat, and which one therefore feels with his hand; (S;) or of which one feels the hump, in order to know whether she be fat or not: pl. ضُغْثٌ. (TA.) And A camel's hump of which one doubts whether it be fat or not. (Kr, TA.)

ضَغِيثَةٌ ضَغِيثَةٌ ذ A confused company of men. (O.)

ضَاغِثٌ ضَاغِثٌ ذ One who hides himself in a thicket or the like, and frightens boys by a sound reiterated in his fauces: (S:) the author of the K, following Sgh in the TS and O, and Az in the T, says that this is a mistake, and that the word is correctly written with ب [i. e. ضَاغِبٌ]; but IF and IM and others write it as in the S. (TA.)

تَضْغِيثٌ تَضْغِيثٌ ذ Rain that moistens the earth and the herbage. (K.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR358 harf
ضَغَثَ ضَغَثَ A ( n. ac. ضَغْث 1 ), a. Mixed, mingled; mixed up, jumbled together; confused. b. Washed badly ( clothes ). أَضْغَثَ أَضْغَثَ IV , a. Related confusedly. اِضْتَغَثَ اِضْتَغَثَ VIII ( T ), a. Gathered herbs. ضِغْث ضِغْث 2 , ( pl. أَضْغَاْث 38 ), a. Handful, bundle ( of herbs ). أَضْغَاث أَحْلَام أَضْغَاث أَحْلَام a. Confused dreams.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.080 harf
ضغث ضَغَثَ - يَضْغَثُ - ضِغْث - أَضْغَاث ضَغَثَ - يَضْغَثُ + كائن + أشياء متفرقة: يضغطها: يقبض عليها بين أصابعه المثنية على راحة كفه مجمعاً إياها على شكل حزمة (بطريقة العصر أو مسك الجرزة) ضِغْث: على وزن" فـِعل: اسم فعل بمعنى مفعول من " ضَغَثَ - يَضْغَثُ ": ما يحمع بقبض أصابع اليد على راحة الكف: حزمة من أشياء طويلة يمكن الإمساك بها: تشبه
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler18 mücavir (26 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حلم

    2 ortak ayet · Halim meme ucu demektir

  2. حنث

    1 ortak ayet · Hars(se) sürülmüş tarla demektir

  3. أول

    2 ortak ayet · Alet kaldıraç demektir

  4. أوب

    1 ortak ayet · Ev arı sürüsü anlamındadır

  5. شعر

    1 ortak ayet · Şuurunda olurlar

  6. ضرب

    1 ortak ayet · Örnek verdi

  7. فري

    1 ortak ayet · Ferv “Ferre”ye bak

  8. صبر

    1 ortak ayet · Granit taş demektir

  9. وجد

    1 ortak ayet · Su birikintisidir

  10. يدي

    1 ortak ayet · El ve kol demektir

  11. نعم

    1 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  12. أخذ

    1 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

Geçtiği ayetler(3)

  1. قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ

    DemetlerDediler ki: Karmakarışık rüyalar bunlar. Biz böyle rüyaların yorumunu bilenler değiliz.

  2. بَلْ قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ بَلِ افْتَرَاهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌ فَلْيَأْتِنَا بِآيَةٍ كَمَا أُرْسِلَ الْأَوَّلُونَ

    DemetlerOnlar: Hayır, bunlar saçma sapan rüyalardır. Hayır onu uydurmuştur, hayır o, şairdir. Haydi önceki peygamberler gibi o da bize bir mucize getirsin dediler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökضغث
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحزم, خلط, لبس
Zıt Kökفصل
Çekirdek Özet 1Farklı türden yaş ve kuru çalı, ot veya çubukların tek bir avuçta gelişiüzel toplanıp demet yapılması
Çekirdek Özet 2Birbirine karışmış, ayrıştırılamayan ve tek bir asıl taşımayan karmaşık algı, rüya veya söz demeti
Çekirdek Özet 3Yapısal bütünlüğü ve tekliği bulunmayan unsurların geçici ve karmaşık bir aradalığı; tahlil edilmemiş yığın
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca soyut bir hayal ürünü sanıp fiziksel demetleme ve birbirine karışma zeminini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ضغSıkıştırma, birbirine bastırma, baskı altında toplama ve kavrama; ضغن (içte kin ve büküklüğü gizleme), ضغم (dişlerle sıkıca ısırma) ve ضغب köklerinde görülen daraltıcı ve tazyik edici temasثÇekirdekteki sıkıştırma hareketine ince çubuk, ot ve dağınık kırıntıların gevşek ve birbirine geçmiş yapısını ekleyerek heterojen nesnelerin tek avuçta derlenmesi veya zihinde karmaşa oluşması anlamını kazandırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ضBitki, yan taraf, sıkıştırma (türetme imge ص esaslı)Nesnelerin veya hatların birbirine sürtünerek dar bir alana kıstırılması ve baskılanması
غKararma, örtülme, belirsizlik (türetme imge ع esaslı)Nesnelerin sınırlarının seçilemez hale gelmesi, görüşün bulanması ve ayırt etmenin zorlaşması
ثDağılma, kırıntı, uç verme (türetme imge ت esaslı)Bir araya getirilen parçaların heterojen, uçuşan ve çok parçalı niteliği
ضغثDağınık ve belirsiz parçaların bir araya sıkıştırılıp örtüşmesiAyrı kök ve mahiyetteki zayıf ve çoklu unsurların tek bir kütle gibi sıkıştırılmasıyla oluşan karmaşa ve ayırt edilemezlik

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir tutam yaş veya kuru ot, ince dallar veya pırasa gibi bitkilerin tek bir kök veya kabzada toplanmış demeti; devenin hörgücünün etli mi yağsız mı olduğunu anlamak için elle sıkılıp yoklanması (ضَغْثُ السَّنَام)
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde sarkan nesnelerin ve dağınık püsküllerin pırasa demetine benzetilmesinde geçer: كأنه إذ تدلى ضغث كراثِ
Erken Arapça kullanımHz. Ömer’in tavaf esnasında yaptığı duada amellerin karışık ve ihlassız olanını nitelemek üzere geçmesi: اللهم إن كتبت علي إثما أو ضغثا فامحه

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Lisânü’l-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Arapça ضغث kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle heterojen nesnelerin bir araya getirilmesi, demetlenmesi ve sıkıştırılması semantik çekirdeğiyle temsil edilir. Kökün ilk iki konsonantı olan ضغ ses dizilimi, Güney ve Orta Sami sahasında baskı uygulama, çiğneme, dişte ezme veya sıkıca tutma hareketleriyle fonetik örtüşme gösterir. İbranice ve Aramice katmanlarda doğrudan ses denkliğiyle birebir karşılanan üçlü bir kökten ziyade, ot demeti veya karmaşık yığın tasvirlerinde kökün semantik eşdeğerleri farklı fonemik türevlerle karşılanmakta; Arapçada ise kök, hem elle tutulan somut ince çubuk demetini hem de algının ve rüyanın birbirine girmesini kuşatan özgün bir semantik daralma ve uzmanlaşma göstermektedir. İlgili ses yapısı Arapçada korunmuş olup harici ödünçleme izi taşımayan otantik bir çöl ve göçebe hayatı tasviridir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisânü’l-ʿArab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönضغ çekirdeğinden türeyen sıkma ve karıştırmaOt demetini kavramak ve devenin hörgücünü yoklamak somut eyleminden zihinsel karmaşıklığa aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami baskı ve yığın tasvirleriFiziksel olarak toplanmış deste ve ezilmiş lifler anlamıyla morfo-semantik paralellik taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış kollarında doğrudan ve güvenilir bir fonetik soydaşlık tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ضغثAnlamlıBirbirine karışmış demet ve karmaşık rüyaÇalı çırpı demeti, deve hörgücünü yoklama ve zihni bulandıran düş karmaşasıHedef köktür; Kur'an'da geçer.
ضثغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
غضثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
غثضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
ثضغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
ثغضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ضغثMerkezKarışık demetlemeFarklı ve dağınık unsurların gelişiüzel bir araya gelerek birbirini belirsizleştirmesiHem fiziksel sap demetini hem karmaşık zihin durumunu ifade eder.
حزمKomşuBağlama ve deste yapmaNesnelerin bilinçli, sağlam ve düzenli bir iradeyle birbirine bağlanıp düğümlenmesiDüzenli ve kararlı bir birliği vurgular; ضغث gibi karmaşık ve gevşek değildir.
خلطKomşuBirbirine geçme ve karışmaİki veya daha fazla unsurun ayrıştırılamayacak derecede iç içe girmesiSıvı, nitelik veya malların karışmasıdır; demet veya kabza şartı taşımaz.
لبسKomşuÖrtme yoluyla karmaşıklıkBir gerçeğin başka bir görünüm altına girerek şüphe doğurmasıDıştan gelen örtü ve gizleme esastır; ضغث içsel unsurların heterojenliğidir.
فصلZıtAyırma ve netleştirmeBirbirine bitişik veya karışık unsurların arasını açıp her birini müstakil kılmaKarışıklığı giderip hakikati apaçık ve parçalarına ayrılmış olarak ortaya koyar.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaضغثKarışık demet, karmaşık rüyaSomut çalı demetinden soyut algı karmaşasına uzanan ikili anlam örgüsüKesin
Latincemanipulus, farragoBir avuç demet; karma yığınSomut nesne toplamını ve karmaşıklığı verir; rüya mecazını tek başına taşımaz.Güçlü
İngilizcebundle, medley, confused jumbleDemet; karmaşık yığın, karmakarışık şeylerDağınık unsurların yığınını karşılar ancak devenin yoklanması gibi bedevi pratiklerini içermez.Kesin
AlmancaBündel, Wirrwarr, GemengelageDemet; karmakarışıklık, girift durumFiziksel toplanmayı ve anlamsal karmaşayı karşılar; kökün dokunsal yönünü dışarıda bırakır.Güçlü
Fransızcabotte, fatras, pêle-mêleSap demeti; abur cubur yığını, karışıklıkParçalı unsurların birlikteliğini ve düzensizliğini aktarır.Güçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَضْغَاثُ أَحْلَامٍYorumlanamaz, birbirine karışmış tutarsız hayaller ve rüya yığınlarıHükümdarın gördüğü rüyanın saray çevresince çözümsüz ilan edilmesi bağlamı; Yûsuf 12:44.
أَضْغَاثُ أَحْلَامٍVahyi asılsız, hezeyan dolu ve birbiriyle çelişkili sözler yığını sayma ithamıMüşriklerin peygambere ve indirilen vahye yönelik itibarsızlaştırma söylemi bağlamı; Enbiyâ 21:5.
ضِغْثًاTek bir sap veya çubuk yerine elde tutulan çok parçalı ince dallar demetiHz. Eyyûb'un ettiği yemini yerine getirirken can yakmadan şer'i yükümlülüğü ifa etmesi ruhsatı bağlamı; Sâd 38:44.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve vahyin mahiyetiMüşriklerin vahyi karmaşık sanrı ve rüya yığını olarak yaftalamasına karşı vahyin sarihliğiVahyin tutarlı ve ilahi yapısına zıt olan zihinsel hezeyan ve kuruntu manası
FıkıhYemin kefareti ve had cezalarının tenfiziYüz değnek vurmaya yemin eden kişinin yüz çubuklu tek bir demetle bir kez vurmasıyla yeminin bozulup bozulmayacağıTek tek cezalandırma yerine topluca vurulan ceza aletinin şekli ve mahiyeti
TefsirSadık rüya ile şeytani karmaşanın tefrikiRüyaların hakikat taşıyan ilahi işaretler ile nefsi ve şeytani karışık hayaller olarak tasnifiAnlam bağı ve mantıksal omurgası olmayan düzensiz hayal yığını
HadisAmellerin ihlası ve fitne dönemleriAmellere riya veya şüphe karışması, rüya çeşitleri ve fitnelerin zihinleri bulandırmasıSaf ve arı olmayan, içine yabancı unsurların karıştığı bulanık durum

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve rüya ayrımıHakiki ilahi bildirim ile nefsi/şeytani algı yığınlarının tefrikiHakikati hezeyandan korumaİlahi vahyin arı ve tutarlı tabiatı, insanın karmaşık bilinçaltı demetlerinden ayırt edilir.Kesin
İlmiBilgi felsefesi ve mantıkMetotsuz, ayrıştırılmamış ve delilsiz iddialar yığınıTahlil edilmemiş veriyi reddetmeSağlam bir ilkeye dayanmayan, çelişkili hipotezlerin toplamı ilmi değer taşımaz.Güçlü
SiyasiKamuoyu algısı ve propagandaKasıtlı biçimde hakikat ile batılı harmanlayıp kafa karıştırmaMuhalefeti ve gerçeği itibarsızlaştırmaYöneticiler veya inkârcılar çözemedikleri veya bastırmak istedikleri gerçekleri karmaşa olarak niteler.Güçlü
İktisadiMal ve hizmet standardizasyonuAyıplı, çürük ve sağlam ürünlerin tek kapta karıştırılarak satılmasıHileli piyasa arzını engellemeKaliteli ve kalitesiz malların ayrılmadan demet halinde tek fiyata sürülmesi ekonomik adaleti bozar.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGürültülü sinyal ve entropik veri kümesiEnformasyon teorisinde anlamlı mesajın (sinyal) arka plandaki düzensiz, anlamsız ve rastgele parazitlerle (gürültü) örtülmesi durumuGüçlü
Beşeri bilimlerBilişsel aşırı yüklenme ve bilinçaltı kaosuPsikolojide bastırılmış, işlenmemiş ve bütünsel bir anlama kavuşturulamamış dağınık duygu ve imge yığınlarıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca bir uyku durumu olan rüya tabiriyle sınırlamak ve fiziksel temas veya demetleme bağlamını unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamFiziksel bir ot demetinden epistemolojik bir karmaşaya, oradan da hukuki bir ruhsat ve çözüm aracına kadar uzanan geniş kullanım
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Eyyûb kıssasındaki ilahi rahmet ve kolaylaştırma fıkhını anlayamamak; rüyaların ve vahyin mahiyetini tefrik edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin berraklığı ve hakikati karşısında, inkârcı aklın ve çözümsüz kalan nefsin her şeyi birbiri içine geçmiş anlamsız bir yığın sayma eğilimini ifşa ettiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nübüvvete itiraz eden inkârcıların söylemlerini nakleden ayetlerde (Enbiyâ 21:5), rüya tabiri ve gayb bilgisi bağlamında (Yûsuf 12:44) ve şer'i yeminlerin yerine getirilmesinde ilahi kolaylığı gösteren ahkâm pasajında (Sâd 38:44).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çözülemeyen veya idrak edilemeyen her karmaşık metnin ya da olgunun anlamsız ve hezeyan olduğunu varsayan yüzeysel bakışı düzeltir; ehil olmayanların karmaşa sandığı şeyin (Yûsuf'un yorumladığı rüya) aslında ilahi bir düzen taşıyabileceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamFarklı cinsten küçük dal, sap veya otların tek bir avuçta gelişiüzel tutulup sıkıştırılmasıyla oluşan dağınık demet ve bu demetin gevşek yapısı.
  • Soyut anlamBirbiriyle mantıksal bağı kurulmamış, tahlil edilmemiş, sınırları belirsizleşmiş ve zihinde karmaşa doğuran algı, rüya veya söz yığını.
  • Sistematik karşılıkParçaların kendi iç düzenini yitirerek ayırt edilemez bir bütünde toplanması, dolayısıyla hakikatin üzerinin bu heterojen yığın ile örtülmesi veya bu yığının hukuki bir kolaylık amacıyla tek bir vuruşa indirgenmesi.
  • LaTeX modeliM=⋃i=1nxio¨yle ki⋂i=1nxi=∅,H(M)≫0,D(M)→0
  • LaTeX açıklamasıFormülde M, bir araya getirilmiş demeti veya karmaşık rüya bütününü temsil eder. Farklı mahiyetteki xi unsurlarının ayrık bileşiminden meydana gelmiştir; aralarında ortak bir kesişim veya tutarlı bir çekirdek bulunmaz. H(M) sistemin belirsizlik ve entropi düzeyinin yüksekliğini ifade ederken, D(M) sistemin ayırt edilebilirliğini ve semantik netliğini gösterir; bu değer sıfıra yaklaşarak karmaşa halini doğrular.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ض