ضفدع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ض-ف-د1 sîga, 11 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كونفصلجرمضفدعوَالضَّفَادِعَقملقومجردأييطوفكبر

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 11

▶ Ağı aç (3B)

ضفدع

ض - ف - د

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 7 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ve kurbağalar

Notlarım

Sözlükler(7)

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR96 harf
الضِفْدِعُ مثال الخِنْصِرِ: واحد الضفادِعِ، والأنثى ضِفْدِعَةٌ. وناس يقولون ضِفْدَعٌ بفتح الدال.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR821 harf
الضِّفْدِعُ: مثال الخِنْصِر، والضَّفْدَع: معروف، لغتان فصيحتان، والأُنثى ضِفْدِعةٌ وضَفْدَعةٌ؛ قال الجوهري: وناس يقولون ضِفْدَعٌ؛ قال الخليل: ليس في الكلام فِعْلَلٌ إِلا أَربعةَ أَحرف: دِرْهَمٌ وهِجْرَعٌ وهِبْلَعٌ وقِلْعَمٌ، وهو اسم. الأَزهري: الضفدع جمعه ضَفادِعُ وربما قالوا ضَفَادِي؛ وأَنشد بعضهم: ولِضَفادِي جَمّه نَقانِقُ أَي لضفادِع فجعل العين ياء كما قالوا أَراني وأَرانِبَ. ويقال: نَقَّتْ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR118 harf
* ض ف د ع * * الضِّفْدعُ * بوزن الخنصر واحد * الضَّفَادَع * والأنثى * ضِفْدِعةٌ * وناس يقولون بفتح الدال وأنكره الخليل
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.217 harf
الضفدع، كزبرح، وجعفر، لغتان فصيحتان، وجندب، أي: بضم الأول وفتح الثالث، ودرهم، وهذا أقل، أو مردود، قال الخليل: ليس في الكلام فعلل إلا أربعة أحرف: درهم، وهجرع، وهبلع، وقلعم، وهو اسم، نقله الجوهري: دابة نهرية، أي تتولد في النهر، ولحمها مطبوخا بزيت وملح ترياق للهوام أي في جذب سمومها إذا وضع على موضع اللسع، وبرية تنشأ في الكهوف والمغارات، وشحمها عجيب لقلع الأسنان من غير تعب، وجلدها يدبغ، فتعمل منه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.510 harf
ضَفْدَعَ Q. 1 ضَفْدَعَ ذ , said of water, It had in it ضَفَادِع [or frogs]. (O, K.) -A2- And, said of a man, He shrank, or became contracted; syn. تَقَبَّضَ: or he voided his excrement, or ordure; or thin excrement; syn. سَلَحَ: or he emitted wind from the anus, with a sound. (TA.) ضِفْدِعٌ ضِفْدِعٌ ذ (S, O, Msb, K) and ضَفْدَعٌ and ضُفْدَعٌ (K) and ضِفْدَعٌ, (S, O, Msb, K,) this last said by
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR180 harf
ضَفْدَعَ ضَفْدَعَ a. Swarmed with frogs ( pool ). ضَفْدَع ضَفْدَع 51 , ( pl. ضَفَاْدِعُ 47 ), a. Frog. ضَفْدَعَة ضَفْدَعَة 51t , a. see 51 . ضِفْدِع ضِفْدِع 53 , a. see 51 .
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR4.022 harf
ضفدع ضَفْدَعَ - يُضَفْدِعُ - ضِفْدَع - ضَفَادِع ضَفْدَعَ - يُضَفْدِعُ + الكائن: ينق نقيق الضفادع: بصدر صوتاً يشبه نقيق الضفادع: مثلاً الضراط من البطن أو ما شابه ضِفْدَع: الدابة البرمائية المعروفة ضَفَادِع: جمع " ضِفْدَع " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " طريقة لحن الصوت وموسيقاه وإخراجه للتأثير به على المتلقي، وهي: هَدهَدَ - يُهَدْهِدُ،
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler11 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قمل

    1 ortak ayet · Ve haşerat

  2. جرد

    1 ortak ayet · Çekirge demektir

  3. دمم

    1 ortak ayet · Ve kan

  4. طوف

    1 ortak ayet · Çeper demektir

  5. فصل

    1 ortak ayet · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır

  6. جرم

    1 ortak ayet · Cürame hurma döküntüsü demektir

  7. كبر

    1 ortak ayet · Yaşlı adamdır

  8. رسل

    1 ortak ayet · Saçak demektir

  9. أيي

    1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  10. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  11. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: وَالضَّفَادِعَ
  1. فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ آيَاتٍ مُفَصَّلَاتٍ فَاسْتَكْبَرُوا وَكَانُوا قَوْمًا مُجْرِمِينَ

    Ve kurbağalarBunun üzerine, biz de birbirinden ayrı mucizeler olarak başlarına tufan, çekirge, haşerat, kurbağalar ve kan gönderdik. Yine de büyüklük taslayıp suçlular güruhu oldular.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökضفدع
YapıDörtlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجرد, قمل, ثعب
Zıt Kökجفف
Çekirdek Özet 1Suda ve karada yaşayan, zıplayan, ses çıkaran kurbağa ve suyun istilacı biçimde çoğalması
Çekirdek Özet 2İlahi bir ayet ve azap işareti olarak yaşam alanlarını istila eden biyolojik baskı unsuru
Çekirdek Özet 3Ekolojik dengenin bozularak zayıf varlıkların kibre karşı ezici bir musibete dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKurbağayı yalnızca mitolojik ya da tesadüfi bir tabiat olayı sayarak ilahi ceza ve imtihan nizamındaki ayet vasfını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ضفSıkışma, toplanma, bir araya yığılma ve kıyıya/kenara hücum etme anlamı taşır; ضفف ve ضفة (nehir kıyısı, su kenarındaki kalabalık) kökleriyle irtibatlıdır.دHarekete yöneliş, atılma ve su sınırından dışarıya doğru kapı aralama dinamizmi eklenmiştir.
ضفSıkışma ve su kıyısındaki yığılma çekirdeği.عSes çıkarma, suyun içinde ve yüzeyinde görünür hale gelme ve bedensel büzülüp açılma eylemini tamamlamıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ضBitki veya yan yatmış beden; sıkışma ve baskı altında büzülme imgesi taşır (türetme imge).Canlının kendini toplayarak büzülmesi, sıçramaya hazırlanması ve tazyik hissi.
فAğız; dışarı açılma, ses çıkarma, nefes alma ve üfleme.Varlığın vıraklayarak sesini duyurması, su yüzeyine ağzını çıkarıp nefeslenmesi.
دKapı; bir eşikten diğerine geçiş, ani hareket ve atılım.Karadan suya, sudan karaya geçişkenlik ve sıçrama eylemindeki aralıklı hareket.
عGöz; kaynak, suyun çıktığı yer ve açıkça görünür olma.Canlının su kaynağına bağımlılığı, patlak gözleriyle su yüzeyinde belirmesi.
ضفدعBüzülüp açılarak sudan karaya sıçrayan, ses çıkaran ve su kaynağından yayılan hareketBüzülme, sıçrama, sürekli ses çıkarma ve su ile kara arasında sürekli yer değiştirerek istila etme formunu ifade eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuda ve bataklıkta üreyip karaya sıçrayan kurbağa; atın tırnağının tabanında bulunan kurbağacık kemiği ve insanın açlıktan karnının guruldaması.
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa, suyun kurbağalarla ve yosunla dolup taştığını tasvir ederken kökün türemiş biçimini kullanmıştır: يَمَّمْنَ أَعْداداً بِلُبْنَى أَو أَجَا / مُضَفْدِعاتٍ، كُلُّها مُطَحْلِبَهْ
Erken Arapça kullanımCerîr b. Atıyye (Emevî dönemi), Muşaşioğulları'nı yerdiği şiirinde kökü mecazi anlamda büzülme ve gaz çıkarma kınaması olarak kullanmıştır: بِئْسَ الفَوارِسُ، يا نَوارُ، مُجاشِعٌ / خُوراً، إِذا أَكَلُوا خَزِيراً ضَفْدَعُوا

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü'l-ʿAyn, Dīvânu Lebîd, Dīvânu Cerîr.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde ضفدع kökü, dörtlü (kuadriliteral) bir fauna ismi olarak ortak bir arka plana işaret eder. İbranicede צְפַרְדֵּעַ (tsəfardēaʿ), Süryanicede ܨܦܪܕܥܐ (ṣəfardəʿā) biçimlerinde korunmuş olan kelime, Mısır'a gönderilen kurbağa musibeti bağlamında Tevrat metinlerinde de aynı morfolojik gövdeyle yer alır. Kelimenin Sami dillerindeki ilk harfinin ıslıklı/patlamalı sesler (Arapça ض, İbranice צ) arasındaki düzenli ses denkliğine uyduğu görülür; Arapçadaki /ḍ/ sesi, Sami ana dilindeki karmaşık fısıltılı patlamalı seslerin bir türevidir. Kökün etimolojik çekirdeğinde bataklıkta ses çıkarma (ötüşme, vıraklama) ile sıçrama hareketinin birleşimi yer alır. Arapçada kelime hem isim (kurbağa) hem de bedenin büzülmesi ve tırnak anatomisindeki benzer bir çıkıntı için kullanılarak somut niteliğini korumuştur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönضف kökünden genişlemeKıyıya yığılma, kalabalıklaşma ve büzülme anlamı taşıyan ikili çekirdeğe ses ve hareket harflerinin eklenmesiyle oluşmuş dörtlü isim.Güçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice צפרדע ve Süryanice ܨܦܪܕܥܐÇıkardığı ses ve sıçrama hareketine dayanan ortak Batı Sami biyolojik terimi; Mısır musibetleri anlatısında ortak söz varlığı.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses taklidi köklerKurbağanın vıraklama sesini ve sıçramasını taklit eden ses-anlam örtüşmeli (onomatopoetik) bölgesel kadim kök.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Gesenius, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ضفدعAnlamlıKurbağa, büzülme, ses çıkarmaSuda ve karada yaşayan amfibi canlı; at tırnağının iç kısmı.Kur'an'da geçer; hedef kök.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ضفدعMerkezAmfibi istila ve ses çıkaran canlıKaradan ve sudan çıkarak yaşam alanlarını kuşatan, sürekli vıraklayan amfibi varlık.Mısır halkına gönderilen beş ayetten biridir; yiyecek ve içecek kaplarına kadar giren istilayı anlatır.
جردKomşuHavadan ve karadan gelen bitki istilasıBitki örtüsünü ve ekini tamamen soyup çıplak bırakan kanatlı sürü.Kurbağa gibi su merkezli değil, tarım ve yeşillik merkezli bir yıkım ve kıtlık aracıdır.
قملKomşuBedensel ve paraziter istilaİnsanın ve hayvanın bedenini doğrudan taciz eden küçük parazit haşere.Mekânı değil doğrudan vücudu ve tahılı hedef alan küçük boyutlu azap türü.
ثعبKomşuSuyun akması veya sürüngen büyüklüğüSuyun yarılıp fışkırması ya da ejderha/büyük yılan gibi korkutucu tekil gövde.Kurbağanın küçük ve yaygın kütlesel istilasına karşılık azametli ve tekil bir dehşet işareti.
جففZıtKuruluk, suyun çekilmesi ve sessizlikSuyun tamamen yok olması, nemin kaybolması ve canlı hareketinin durması.Kurbağanın gereksinim duyduğu nemli, sulu ve vırak sesli ortamın tam zıddı olan kuraklık.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaضفدعKurbağaAmfibi canlı; büzülerek sıçrayan ve ses çıkaran su hayvanı.Kesin
LatinceRanaKurbağaBiyolojik olarak amfibi sınıfını karşılar; Kur'an'daki musibet ve istila bağlamı metin dışı kalır.Kesin
İngilizceFrogKurbağaZoolojik türü eksiksiz karşılar; Kur'an'daki kütlesel istila ve psikolojik azap nüansı bağlamdan anlaşılır.Kesin
AlmancaFroschKurbağaBiyolojik varlığı karşılar; kolektif ayet boyutu dilde ayrıca tasvir gerektirir.Kesin
FransızcaGrenouilleKurbağaDoğrudan canlı türünü karşılar; etimolojik olarak ses taklidi niteliği taşır.Kesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ضَفَادِع (çoğul)Firavun kavmine gönderilen kütlesel biyolojik ayet ve musibetMısır halkının kibrini kırmak üzere suların, evlerin ve kapların içine kadar yayılan kurbağa istilası (A'râf 7:133).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAyet ve mucize teorisiKurbağaların bir anda çoğalarak bir helak aracı değil, tövbeye çağıran bir 'mufassal ayet' kılınması; tabiat düzenine ilahi müdahale.İlahi kudretin en zayıf canlılar eliyle mütekebbir iktidarları aciz bırakması.
FıkıhHayvanların öldürülmesi ve deniz/kara canlılarının hükmüKurbağanın öldürülmesinin yasaklanması ve tıbbi veya gıda amaçlı kullanımının caiz olup olmadığı tartışması.Eziyet edilmemesi gereken ve itlafı nehyedilen canlı kategorisi.
TefsirA'râf 7:133 tefsiriKurbağa sürülerinin Mısır saraylarına, yemek kazanlarına ve yataklara kadar girerek hayatı felç etmesinin tasviri.Fiziksel tahribattan ziyade psikolojik, hijyenik ve onur kırıcı bir ilahi ihtar.
HadisKurbağanın öldürülmesini yasaklayan rivayetlerKurbağanın sesinin (vıraklamasının) bir tesbih olarak nitelenmesi ve hekimlerin onu ilaç yapmasını nehyeden nebevi emirler.Varlığın ontolojik tesbihi ve ekolojik dokunulmazlığı.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi ayet ve ihtarlarZayıf mahluk ile kibri kırmaKibrin ilahi irade karşısında acziyetini göstermeOrdularla mağlup edilemeyen kibir, küçük ve zayıf bir amfibi canlının istilasıyla zillete düşürülür.Kesin
İlmiBiyolojik denge ve amfibi ekolojisiBiyolojik baskı ve popülasyon patlamasıEkolojik sınırların aşılmasının felakete dönüşmesiSulak alan ekosistemindeki dengenin bozulması halinde bir türün kontrolsüzce tüm yaşam alanını kaplaması.Güçlü
SiyasiOtoriter gücün zaafıAskeri olmayan sivil krizHükümranlık iddiasındaki otoritenin çaresizliğiSaraylara, taht odalarına kadar giren istilaya karşı askeri gücün ve bürokrasinin tamamen etkisiz kalması.Güçlü
İktisadiÜretim ve tüketim zincirinin felce uğramasıHijyen krizi ve tüketim alanlarının kirlenmesiTemel gıda ve barınma düzeninin durmasıEkinleri yok eden çekirgeden farklı olarak, hazır gıdayı, suları ve kapları kullanılmaz hale getiren ekonomik tıkanma.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKontrolsüz popülasyon artışı ve kaos eğrisiBelirli bir eşik aşıldığında ekolojik taşıma kapasitesinin çökmesi ve sistemin tek bir faktör tarafından istila edilmesi (lojistik büyüme patlaması).Güçlü
Beşeri bilimlerAsimetrik psikolojik yıpratma ve hijyen kriziBüyük krizlerin devasa askeri darbelerden değil, gündelik hayatın en mahrem alanlarını işgal eden küçük ve sürekli rahatsızlıklardan doğması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKurbağayı yalnızca bir masal unsuru, folklorik bir mit ya da Nil taşkınlarının getirdiği olağan ve rastlantısal bir tabiat olayı saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, tabiat hadiselerinin kendi başına kör süreçler olmadığını; ilahi iradenin en mütevazı canlıları zalim bir imparatorluğu dize getiren 'mufassal (ayrıntılı/açık) ayetler' kıldığını gösterir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an kıssalarındaki azap ve ibret sahnelerinin sosyo-psikolojik derinliğini ıskalamak; kibrin kırılmasında zayıf unsurların oynadığı dönüştürücü rolü kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Allah'ın sünnetinde mütekebbir güçlerin helak veya uyarılmasında devasa orduların değil, insanın küçümsediği zayıf ve aciz varlıkların görevlendirildiğini kavramak bakımından kilit bir örnektir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Firavun ve kavmine peş peşe gönderilen açık belgelerin, biyolojik musibetlerin ve Mısır kıssasının ele alındığı A'râf suresi ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın ve uyarının yalnızca gökten inen yıldırımlar veya yer sarsıntılarıyla sınırlı olduğu algısını yıkar; gündelik hayatın sükûnetini bozan hijyenik ve psikolojik istilaların da dehşetli birer ayet olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuda ve karada yaşayan, büzülerek sıçrayan, su kaynaklarından çıkarak yayılan ve vıraklayan kurbağa varlığı.
  • Soyut anlamZayıf ve kontrol dışı unsurların kütlesel birikimle kibri, konforu ve yaşam alanını bütünüyle kuşatan bir uyarıcıya dönüşmesi.
  • Sistematik karşılıkİktidar ve tahakküm iddiasındaki sisteme karşı, ekolojik ve mekânsal sınırları aşarak gündelik hayatı felç eden biyolojik baskı aracı.
  • LaTeX modeliA(t)=∫0t(∑i=1nδ(x−xi)⋅ωi)dt  ⟹  lim⁡n→∞P(S)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde xi, yaşam alanına dağılan her bir münferit küçük canlı birimini; δ, bu birimlerin mekâna ani ve noktasal nüfuzunu; ωi, yaydıkları sürekli akustik ve hijyenik rahatsızlık katsayısını temsil eder. A(t), zaman içinde biriken toplam biyolojik ve psikolojik baskı alanıdır. Bu birimlerin sayısı (n) kontrolsüz biçimde arttığında, kibirli ve tahakkümcü sistemin sükûnet ve kontrol fonksiyonu (P(S)) sıfıra yaklaşarak çöker.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ض