طبق
ط - ب - ق
KÖK- 4 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 13 sözlük
Üst üste giyilen elbisenin her birdir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Üst üste giyilen elbisenin her birdir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.402 harfالقاف والطاء والباء معهما
ق ط ب، ط ب ق، ق ب ط مستعملات قطب: القُطبُ: نبات.
والقُطُوبُ والقَطبُ: تزوي ما بين العينين عند العبوس، وقَطَبَ يقطِبُ قَطْباً وقَطَّبَ يُقطَّبُ تقطيباً.
وقاطِبةٌ: اسم يحمل كل جيل من الناس، تقول: جاءت العرب قاطِبةً.
والقِطابُ: المزاج لما يشرب وما لا يشرب.
قال أبو فروة: قدم فريغون بجارية قد اشتراها من الطائف، فصيحة، قال: فدخلت عليها وهي تعالج شيئاً.
فقلت: ما هذا? فقالت: هذه
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR2.044 harfالطَبَقُ: ولحد الأطباقِ. ومضى طَبَقٌ من الليل وطَبَقٌ من النهار، أي معظمٌ منه. قال ابن أحمر:
وتَواهَقَتْ أخْفاقُها طَبَقـاًوالظِلُّ لم يَفْضُلْ ولم يُكْرِ
والطَبَق: عظمٌ رقيقٌ يفصِل بين الفقارَيْنِ. قال الشاعر:
أَلا ذَهَبَ الخداعُ فلا خِـداعـا وأبْدى السيفُ عن طَبَقٍ نُخاعا
وبنتُ طَبَقٍ: سُلحفاةٌ؛ ومنه قولهم للداهية إحدى بنات طبقٍ. وتزعم العرب أنَّها تبيض تسعاً وتسعين بيضةً كلّها سلاحف،
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR12.790 harfق ط ب
قطب ، قبط ، طبق ، بقط ، بطق : مستعملة .
قطب : قال الليث : القطب : نبات . قلت : القطْبة : هَنَة من الشّوك كأنّها حَسَكة مثلّثة ، وجمعها قطَبٌ ، وورق أصلها يشبه ورق النّفَل والذُّرَق ؛ والقطْب ثمرُها .
وقال الليث : القطوب : تزوِّي ما بين العينين عند العبوس . يقال : رأيته غضبانَ قاطباً ، وهو يَقطِب ما بين عينيه قطباً وقطوباً ، ويقطّب ما بين عينيه تقطيباً .
قال : والقطْب : كوكب بين الجدي
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR6.197 harf(باب الطاء والباء وما يثلثهما)
(طبخ) الطاء والباء والخاء أصلٌ واحد، وهو الطَّبخ المعروف، يقال طَبَخت الشَّيءَ أطبُخه طَبْخاً، وأنا طابخ، والشَّيء مطبوخ وطَبِيخ. والطُّبَّخ: جمع الطَّابخ. وقول العجّاج:
* والله لولا أن تَحُشَّ الطُّبَّخُ([1]) *
أراد به الملائكة الموكَّلين بالنَّار. ويقال لسَمائمِ الحرِّ: طبائخُه. وطابخة: لقبُ رجلٍ من العرب، لأنَّه طبخ طَبْخَاً فسمِّي بذلك. ويقال الطُّبَاخَة: ما
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.584 harf- المطابقة من الأسماء المتضايفة، وهو أن تجعل الشيء فوق آخر بقدره، ومنه: طابقت النعل، قال الشاعر:
*إذا لاوذ الظل القصير بخفه ** وكان طباق الخف أو قل زائدا*
(البيت في البصائر 3/496 بلا نسبة؛ وعمدة الحفاظ (طبق) )
ثم يستعمل الطباق في الشيء الذي يكون فوق الآخر تارة، وفيما يوافق غيره تارة، كسائر الأشياء الموضوعة لمعنيين، ثم يستعمل في أحدهما دون الآخر كالكأس والرواية ونحوهما. قال تعالى: {الذي خلق سبع
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR2.062 harfط ب ق
" وافقَ شَنٌّ طبقه ": غِطاءه.
ووضع الطبق على الحب وهو قناعه وأطبقت الحب والحقّة ونحوهما وأطبقت الرحى إذا وضعت الطبق الأعلى على الأسفل.
وطابق الغطاء الإناء وانطبق عليه وتطبق.
ويقال: لو تطبقت السماء على الأرض ما فعلت.
والسموات طباق: طبقة فوق طبقة أو طبق فوق طبق.
وطبق العنق: أصاب المفصل فأبانها.
وسيف مطبق.
وحقيقة التطبيق: إصابة الطبق وهو موصل ما بين
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR14.642 harfالطَّبَقُ غطاء كل شيء، والجمع أَطْباق، وقد أَطْبَقَه وطَبَّقَه انْطَبَقَ وتَطَبَّقَ: غَطَّاه وجعله مُطَبَّقاً؛ ومنه قولهم: لو تَطَبَّقَت السماء على الأَرض ما فعلت كذا. وفي الحديث حِجابُه النُّورُ لو كُشِفَ طَبَقُه لأَحْرَقت سُبحاتُ وَجهِه كلَّ شيء أَدّرَكه بصرُه؛ الطَّبَقُ: كلُّ غطاء لازم على الشيء. وطَبَقُ كلِّ شيء: ما ساواه، والجمع أَطْباقٌ؛ وقوله:
ولَيْلة ذات جَهامٍ أَطْباق
معناه أَن بعضَه
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR614 harf* ط ب ق * * الطَّبَقُ * واحد * الأَطْباقِ * و * طَبَقاتُ * الناس مراتبهم والسموات * طِبَاقٌ * أي بعضها فوق بعض و * الطَّبَقُ * الحال وقوله تعالى ﴿لتركبن طبقا عن طبق﴾ أي حالا عن حال يوم القيامة و * التَّطْبِيقُ * في الصلاة جعل اليدين بين الفخذين في الركوع و * المُطَابقةُ * الموافقة و * التطابُق * الاتفاق و * طابَقَ * بين الشيئين جعلهما على حذو واحد وألزقهما و * أطْبَقُوا * على الأمر أي اتفقوا
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR15.164 harfالطبق، محركة: غطاء كل شيء لازم عليه، يقال: وضع الطبق على الحب، وهو قناعه ج: أطباق، وأطبقة. الأخير غريب لم أجده في أمهات اللغة، ولعل الصواب: وأطبقه وطبقه تطبيقا: غطاه فانطبق وقد يقال: لو كان كذا ما احتاج الى إعادة قوله: وأطبقه فتطبق إلا أن يقال: إنه إنما أعاده ليعلم أن الانطباق مطاوع الإطباق والتطبيق، والتطبق مطاوع الإطباق وحده، وفيه تأمل. ومنه قولهم: لو تطبقت السماء على الأرض ما فعلت كذا. والطبق
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR31.605 harf1 طَبڤقَ [طَبَقَهُ, aor. طَبِقَ , accord. to Freytag, is expl. in the K as syn. with أَطْبَقَهُ in the first of the senses assigned to this latter below: but I find no authority for this in the K nor in any other lexicon.] -A2- طَبِقَتْ يَدُهُ, (S, O, K, TA,) aor. طَبَقَ ; and طَبَقَبْ, aor. طَبُقَ ; (TA;) inf. n. (of the former, S, TA) طَبَقٌ (S, O, K, TA) and (of the latter, TA) طَبْقٌ; (K,
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.428 harfطَبَقَ
طَبَقَ U ( n. ac. طَبْق 1 ),
a. see infra (a) .
طَبِقَ
طَبِقَ A ( n. ac. طَبَق 4 ),
a. Was fixed to the side, was paralyzed ( hand ).
b. Set about, began, attempted.
طَبَّقَ
طَبَّقَ II ,
a. Covered; put a lid, a cover on.
b. Became general.
c. Matched, suited.
d. Joined, put together, folded ( hands ); raised together ( feet: horse ).
e. Severed the joints ( sword ).
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok42.264 harfطبق
طَبِقَ - يَطْبَقُ - طِِبَاق- طَبَق
طَبِقَ - يَطْبَقُ + كائن + كائناً أو شيئاً + على كائن أو شيء: يضع سطحي شيئين متقاربين أحدهما على الآخر بحيث يتواجهان ويتلاصقان بسطحيهما
طِبَاق: اسم فعل مبالغة على وزن " فـِعال" من " طَبِقَ - يَطْبَقُ ": التطابق سطحاً لسطح
طِبَاقاً: حال من" طِِبَاق ": بشكل متطابق: بشكل يكون فيه السطح المستوي من شيء
Mücavir kökler11 mücavir (19 toplam)
- سبع
2 ortak ayet · Yırtıcı hayvan demektir
- فوت
1 ortak ayet · Fevt İki parmak arasındaki açıklık demektir
- خلق
2 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
- رأي
2 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
- سمو
2 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
- ركب
1 ortak ayet · “Rükbe” diz demektir
- فطر
1 ortak ayet · Fıtr ; “Futr” mantar demektir
- رجع
1 ortak ayet · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir
- بصر
1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
- رحم
1 ortak ayet · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
- أله
1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
Geçtiği ayetler(3)
الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَوَاتٍ طِبَاقًا مَا تَرَى فِي خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِنْ تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِنْ فُطُورٍ
TabakalarO ki; yedi göğü kat kat yaratmıştır. Sen Rahman’ın yaratmasında bir düzensizlik bulamazsın. Gözünü çevir de bak, bir aksaklık görebilir misin?
أَلَمْ تَرَوْا كَيْفَ خَلَقَ اللَّهُ سَبْعَ سَمَوَاتٍ طِبَاقًا
TabakalarGörmediniz mi, Allah’ın göğü yedi kat olarak nasıl yarattığını?
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طبق |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | غطي, ستر, سقف |
| Zıt Kök | كشف |
| Çekirdek Özet 1 | Yayvan bir nesnenin kendi dengi veya benzeri üzerine tam denk gelecek biçimde kapanması ve üst üste örtüşmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Yaratılışın katmanlı, ahenkli, birbirini kesintisiz takip eden ve birbiriyle tam mutabakat halindeki aşamalı düzeni |
| Çekirdek Özet 3 | Varlık, bilgi ve hal değişimlerinin kopuşsuz bir örtüşme ve katmanlaşma hiyerarşisi içinde aşama aşama ilerlemesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca birbirinden kopuk ve bağımsız mekânsal tavanlar sayıp varoluşsal mutabakat, hal değişimi ve aşamalı intibak boyutunu gözden kaçırma |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طب | Yüzey temasında bulunma, bir şeyi bir şeye uydurma, ıslah veya yatıştırma amacıyla üzerine varma; طبع kökünde de görüldüğü gibi bir yüzeyde iz bırakma veya kalıbına uygun kılma | ق | Temas ve uydurma hareketine sertlik, kesin sınır, tam denklik ve kuşatıcı bir kapanma niteliği ekleyerek iki yüzeyin birbirini birebir örtmesini ve katmanlaşmasını sağlamıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Kuşatıcı bir yüzey oluşturma ve içine alacak şekilde yayılma hareketi |
| ب | ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir iç alan kurma, içeriye alma, barındırma ve temas sağlama |
| ق | ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Hareketi belirli bir sınırda tam olarak toplama, birbirine bağlama ve nihai ölçüyü sabitleme |
| طبق | Kuşatıcı bir yüzeyin bir kabın veya denginin üzerine tam denk gelecek bir sınırla kapanması ve birbirini örtmesi | İç içe geçen veya üst üste oturan iki yayvan yüzeyin sınırları birbirine tam uyacak şekilde birebir kapanması ve katmanlı bir intibak oluşturması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kabın ağzını tam örten yayvan kapak; üst üste giyilen denk elbiselerden her biri; omurgada iki omuru birbirine bağlayan kıkırdak disk (eklem yeri) ve değirmen taşlarının üst üste tam oturması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruü’l-Kays yağmurun yeri bütünüyle kaplamasını şu mısrayla tasvir eder: ديمةٌ هطلاءُ فيها وَطَفٌ / طَبَقُ الأرضِ تَحَرَّى وتَدُرّْ |
| Erken Arapça kullanım | Denk iki unsurun birbiriyle örtüşmesini anlatan وافق شن طبقه meseli; kılıcın eklem yerine tam isabet edip boynu ayırması anlamında طبق العنق بالسيف kullanımı ve devenin ayaklarını aynı iz üzerine basarak yürümesi |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânu İmriʾi’l-Qays.
Sami etimolojik katman
Sami dillerinde طبق kökü, yayvan nesnelerin birbiri üzerine kapanması, katlanması, örtülmesi ve iki yüzeyin karşılıklı olarak birbirine intibak etmesi ana semantik dairesinde yer alır. Erken Sami katmanında kök, yüzeylerin üst üste binmesi veya katlanması fikriyle ilişkilidir; nitekim Süryanice ve İbranice paralel kök havzalarında da örtü, katlama, bağlama ve uyum ilişkisi gösteren fonetik varyantlar mevcuttur (örneğin Süryanice d-b-q / tebaq kök ailesinde yapışma, bitişme, intibak etme anlamları). Kökün temel çekirdeği rastgele bir üst üste yığılmayı değil, tam ölçüsü ölçüsüne denk gelmeyi, yani geometri ve sınır bakımından birbiriyle birebir uyuşan katmanları ifade eder. Arapçada bu kök hem fiziksel tencere kapağı ve yemek tepsisi gibi somut nesnelere ad olmuş, hem de birbiri ardınca gelen ve birbirini tam takip eden aşamalar (halden hale intikal) için temel soyutlama zemini kazanmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Payne Smith Compendious Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Brown-Driver-Briggs.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | طبق kökünden türeyen مطابقة, طبقة ve طبق | Yayvan bir şeyin kendi dengi üzerine örtülmesi, iki şeyin sınırlarının tam çakışması ve birbiri üzerine gelen katmanların oluşturduğu düzen | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice d-b-q / t-b-q ve İbranice dāḇaq (yapışmak, birbirine tam intibak etmek, bitişmek) ile anlamsal paralellik | İki yüzeyin aralıksız birbirine temas etmesi, yapışması ve uyumlu bir bütün oluşturması semantik ekseninde ortaklık taşır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı dil aileleriyle güvenilir doğrudan bir genetik kök bağı tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Payne Smith, HALOT.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طبق | Anlamlı | Üst üste örtüşmek, tam uymak | İki şeyin birbirini bütünüyle kapatması, katmanlaşması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| طقب | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte bir kök kaydı bulunmamaktadır | Kur'an'da geçmez; mühmel |
| بطق | Anlamlı | Kesmek, yarmak, parça | Hızlıca kesip ayırmak; بطاقة (küçük pusula, fiş) kelimesinin bu kökten olduğu ileri sürülür | Kur'an'da geçmez |
| بقط | Anlamlı | Birleştirmek, dağıtıp toplamak | Dağınık şeyleri bir araya getirmek veya parça parça dağıtmak | Kur'an'da geçmez |
| قطب | Anlamlı | Toplamak, eksen etrafında birleştirmek | Eksen, merkez etrafında dönme ve toplama hareketi | Kur'an'da geçmez; ortak toplanma çekirdeği |
| قبط | Anlamlı | Sıkmak, toplamak, Kıpt kavmi | Elle hafifçe sıkmak veya toplamak; Mısır'ın yerli halkına verilen ad | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طبق | Merkez | İki yüzeyin tam denklik içinde örtüşmesi | Birbiriyle birebir uyumlu ve katmanlı örtüşmeyi içerir | Hem örtme hem de tam bir uyum ve katmanlaşma bildirir |
| غطي | Komşu | Genel örtme ve perdeleme | Birebir denklik veya katman uyumu şartı aramaksızın üzerini kapamaktır | Bir şeyi görünmez kılacak şekilde örtmektir |
| ستر | Komşu | Görünmeyi engellemek amacıyla örtme | Korunma ve gizleme amacı ön plandadır, katman ve denklik aranmaz | Ayıp veya zayıflığı örtüp saklamayı ifade eder |
| سقف | Komşu | Üstten tavan gibi yükselip koruma | Altındakini korumak üzere üstte yapı kurmaktır; birebir intibak içermez | Mekânsal tavan ve çatı niteliği baskındır |
| كشف | Zıt | Örtüyü tamamen açma ve ortaya çıkarma | Üzerindeki katmanı veya kapağı kaldırarak içindekini sergilemektir | طبق eyleminin sonucunu bütünüyle ortadan kaldırır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طبق | Katman, tam denklik, kapak | Bir yüzeyin dengi üzerine tam oturarak onu örtmesi ve katmanlaşması | Kesin |
| Latince | Stratum, Congruentia | Katman; karşılıklı tam uyum | Stratum katmanlı yapıyı, congruentia ise parçaların geometrik örtüşmesini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Layer, Stratum, Congruence | Katman, tabaka, tam örtüşme | Layer fiziksel katmanı, congruence mantıksal ve geometrik mutabakatı ifade eder | Kesin |
| Almanca | Schicht, Passung, Kongruenz | Katman, tabaka, tam uyum | Schicht üst üste gelmeyi, Passung parçaların birbiriyle boşluksuz örtüşmesini verir | Kesin |
| Fransızca | Couche, Strate, Concordance | Tabaka, katman, tam intibak | Couche ve strate fiziki dizilimi, concordance ise ahenkli mutabakatı karşılar | Kesin |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| طِبَاقًا | Birbiriyle tam mutabakat ve ahenk içinde katman katman yükselen yapı | Göklerin kusursuz nizamı, çatışmasız ve birbiri üzerine ahenkle tanzim edilmiş katmanları bağlamında Mülk 67:3 ve Nûh 71:15 |
| طَبَقٍ / طَبَقًا | Birbiri ardınca gelen, birbirine intibak eden halden hale geçiş aşamaları | İnsanın doğumdan ölüme, dünyadan ahirete aşama aşama tecrübe edeceği kaçınılmaz ontolojik ve fiili evreler bağlamında İnşikâk 84:19 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kozmoloji ve ilahi nizam | Yedi göğün tabakalı yaratılışında hiçbir çatlak ve noksanlığın (tefâvüt) bulunmaması, yaratılışın tam bir mutabakat ve hikmet üzere kuruluşu | Kozmik intibak ve eksiksiz nizam |
| Fıkıh | İttifak ve icma kavramı | Fakihlerin bir meselede tek söz üzere birleşmesi için أطبقوا على كذا ifadesinin kullanılması | Görüşlerin birbirine tam denk düşmesi ve boşluksuz mutabakat |
| Tefsir | طبق kelimesinin ahval ve gök katları olarak tefsiri | Göklerin üst üste mi yoksa birbiriyle uyumlu sistemler halinde mi olduğu ile insanın halden hale geçişinin boyutları | Katmanlı ontoloji ve tekamül evreleri |
| Hadis | İlahi nur ve kıyamet dehşeti tasvirleri | لو كشف طبقه lafzıyla ilahi perdenin azameti ve بنات طبق deyimiyle her şeyi kaplayan büyük felaketlerin anlatımı | Kuşatıcı örtü ve kapsamlı hadise |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kozmolojik ve ahlaki hiyerarşi | İlahi nizamla mutabakat | Varlık mertebelerinin birbiriyle çatışmadan ahenk içinde yükselmesini sağlama | Yaratılışın her aşaması bir öncekinin üzerine tam oturur, ilahi emre intibak esastır | Kesin |
| İlmi | Bilgi teorisi ve modelleme | Önermenin gerçeklikle örtüşmesi (mutabakat nazariyesi) | Zihindeki yargı ile dış dünyadaki olgunun birebir örtüşmesini denetleme | Doğru bilgi, zihindeki formun dış nesneye bir kapak gibi tam intibak etmesidir | Kesin |
| Siyasi | Toplumsal teşkilat ve kurumlar | Sosyal tabakalaşma ve idari uyum | Toplumdaki yetki ve sorumluluk düzeylerinin birbiriyle çelişmeden kademelenmesi | Farklı sınıfların veya kurumların çatışmaksızın ortak hedefe intibak ettirilmesi | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve bölüşüm basamakları | Katmanlı değer zinciri | Hammaddeden nihai ürüne kadar her üretim safhasının bir sonrakine tam oturması | Süreçlerin birbirini boşluk bırakmadan tamamlaması ve ekonomik dengenin sağlanması | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Geometrik örtüşme (congruence) ve laminer (tabakalı) akış | İki yüzeyin veya manifoldun tüm noktalarıyla birebir çakışması; fizikte tabakaların birbirini bozmadan paralel ilerlemesi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Sosyal tabakalaşma ve gelişimsel evreler teorisi | Toplumun hiyerarşik katmanları ile bireyin psikososyal gelişiminde bir dönemi tamamlayıp diğerine basamak basamak intibak etmesi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel bir tencere tabağı veya mekanik olarak üst üste yığılmış betonarme katlar seviyesine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Hem göklerin çatışmasız ve birbiriyle kusursuz uyumlu kozmik düzenini hem de insanın varoluşsal, ahlaki ve ontolojik evrelerini kapsayan dinamik intibak |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Göklerin katmanlılığını kör bir madde yığını sanmak; insanın halden hale geçişini ise amansız ve gayesiz bir savrulma olarak görüp nizam ve tekamül fikrini yitirmek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık tasavvurundaki kozmik uyumu (hiçbir nizam bozukluğu olmaksızın üst üste kuruluşu) ve insanın kaçınılmaz tekamül/değişim yasasını aynı kök mantığıyla izah etmesini sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılışın nizamını ve kusursuzluğunu anlatan kozmolojik ayetlerde (Mülk 67:3, Nûh 71:15) ve kıyamet sürecindeki aşamalı varoluşu anlatan ayetlerde (İnşikâk 84:19) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratılışta tesadüf veya sistemsizlik olduğu zannını çürütür; insanın yaşadığı zorluk ve değişimlerin kaotik değil, önceden tayin edilmiş katmanlı bir nizamın basamakları olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamYayvan bir kapağın kendi dengi olan kabın üzerine tam denk gelecek biçimde kapanması, iki denk yüzeyin üst üste oturması.
- Soyut anlamBirbiri ardınca gelen aşamaların, düzeylerin veya ilkelerin birbiriyle tam mutabakat ve ahenk içinde katmanlaşması.
- Sistematik karşılıkVarlığın, bilginin ve insan hallerinin hiyerarşik ve birbirini kesintisiz doğrulayan katmanlar halinde inşa edilmiş düzeni.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde belirli bir varlık veya hal katmanını temsil eder. işareti, birbirini takip eden katmanlar arasındaki geometrik ve fonksiyonel tam mutabakatı (örten denkliği) gösterir. ile arasındaki bu tam intibak, keyfi bir yığılmayı değil, her katmanın bir sonrakine basamak teşkil ettiğini sembolize eder. İndisli birleşim kümesi ise bu birbirine tam oturan tabakaların nihayetinde çatışmasız ve kusursuz bir bütün olan nizamını meydana getirdiğini ifade eder.