طبع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-ب-ع7 sîga, 53 mücavir kök, 11 ayet, 9 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أنفجبروَطُبِعَرضينَطْبَعُطبعخلفقلبوَنَطْبَعُوَطَبَعَفَطُبِعَفقهغلفأمنأله

KökSîga 7Ayet 11Sure 9Mücavir 53

▶ Ağı aç (3B)

طبع

ط - ب - ع

KÖK
  • 11 geçiş
  • 11 ayet
  • 7 sîga
  • 13 sözlük

Ağaç, taş gibi şeylerin üzrini çentmek için kullanılan taş parçası, alet demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ağaç, taş gibi şeylerin üzrini çentmek için kullanılan taş parçası, alet demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.495 harf
باب العين و الطّاء والباء معهما ع ط ب، ع ب ط، ب ع ط، ط ب ع مستعملات ط ع ب، ب ط ع مهملان عطب: عَطِبَ الشيءُ يَعْطَبُ عَطَباً، أي: هلك، وأَعْطَبَهُ مَعطبة. ويقال: أجدُ ريحَ عُطْبَةٍ، أي ريحَ خِرْقَةٍ، أو قطنة مُحْتَرِقة. قال: كأنّما في ذُرَى عمائمـهـم مُوَضَّعٌ من منادف العُطُبِ وكلُّ شيء من ثياب القُطْنِ أَخَذَتْ فيه النّارُ فهو عُطْبَةٌ خَلَقاً أو جديداً. عبط: عَبَطْتُ النّاقَةَ عَبْطاً،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR713 harf
الطَبْعُ: السجيّهُ التي جُبِلَ عليها الإنسان، وهو في الأصل مصدرٌ، والطَبيعَةُ مثله، وكذلك الطِباعُ. والطَبْعُ: الخَتْمُ، وهو التأثير في الطين ونحوه. والطابَعُ بالفتح: الخاتَمُ. والطابِعُ لغة فيه. وطَبَعْتُ على الكتاب، أي ختمتُ. وطَبَعْتُ الدرهم والسيف، أي عَمَلْتُ. وطَبَعْتُ من الطين جَرَّةً. والطَبَّاع: الذي يعملها. والطِبْعُ بالكسر: النهرُ، والجمع أَطْباعٌ، عن الأصمعي: ويقال: هم اسمُ نهرٍ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.529 harf
باب العين والطاء مع الباء عطب ، عبط ، طبع ، طعب ، بعط : مستعملة . عطب : قال الليث : العَطَبُ : هلاك الشيء والمال وعَطِبَ البعيرُ إذا انكسر أو قام على صاحبه ، وأعْطَبتُهُ أنا : أهلكته . أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : العَوْطَبُ أعمقُ موضع في البحر . وقال في موضعٍ : العَوْطَبُ : المطمئنّ بين الموجتين . قال : والعَطْبُ : لِين القطن والصوف يقال : عَطَبَ يَعطُبُ عَطْباً وعُطُوباً . وهذا الكبش أعطَبُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.197 harf
(باب الطاء والباء وما يثلثهما) (طبخ) الطاء والباء والخاء أصلٌ واحد، وهو الطَّبخ المعروف، يقال طَبَخت الشَّيءَ أطبُخه طَبْخاً، وأنا طابخ، والشَّيء مطبوخ وطَبِيخ. والطُّبَّخ: جمع الطَّابخ. وقول العجّاج: * والله لولا أن تَحُشَّ الطُّبَّخُ([1]) * أراد به الملائكة الموكَّلين بالنَّار. ويقال لسَمائمِ الحرِّ: طبائخُه. وطابخة: لقبُ رجلٍ من العرب، لأنَّه طبخ طَبْخَاً فسمِّي بذلك. ويقال الطُّبَاخَة: ما
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.441 harf
- الطبع: أن تصور الشيء بصورة ما، كطبع السكة، وطبع الدراهم، وهو أعم من الختم وأخص من النقش، والطابع والخاتم: ما يطبع ويختم. والطابع: فاعل ذلك، وقيل للطابع طابع، وذلك كتسمية الفعل إلى الآلة، نحو: سيف قاطع. قال تعالى: ﴿فطبع على قلوبهم﴾ [المنافقون/3]، ﴿كذلك يطبع الله على قلوب الذين لا يعلمون﴾ [الروم/59]، ﴿كذلك نطبع على قلوب المعتدين﴾ [يونس/74]، وقد تقدم الكلام في قوله: ﴿ختم الله على قلوبهم﴾ [البقرة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR707 harf
ط ب ع طبع السيف الدرهم‏:‏ ضربه‏.‏ وهو طباع حسن الطباعة وطبع الكتاب وعلى الكتاب‏:‏ ضرب عليه الخاتم ورأيت الطابع في يد الطابع‏.‏ وطبع السيف‏:‏ ركبه الصدأ الكثير وسيف طبع‏.‏ وطبع الإناء‏:‏ أتأقه‏.‏ وتطبع النهر حتى إنه ليندفق‏.‏ ورأيت طبعاً وأطباعاً تجري‏.‏ وعن بعض العرب في وصف امرأة‏:‏ جناءة ثمارها‏.‏ طفارة أطباعها وهي الأنهار المملوءة‏.‏ وناقة مطبعة‏:‏ سمينة أو مثقلة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ طبع
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.310 harf
الطبْعُ والطَّبِيعةُ: الخَلِيقةُ والسَّجيّةُ التي جُبِلَ عليها الإِنسان. والطِّباعُ: كالطَّبِيعةِ، مُؤَنثة؛ وقال أَبو القاسم الزجاجي: الطِّباعُ واحدٌ مذكر كالنِّحاسِ والنِّجارِ، قال الأَزهري: ويجمع طَبْعُ الإِنسان طِباعاً، وهو ما طُبِعَ عليه من طِباعِ الإِنسان في مأْكَلِه ومَشْرَبِه وسُهولةِ أَخلاقِه وحُزونَتِها وعُسْرِها ويُسْرِها وشدّتِه ورَخاوَتِه وبُخْلِه وسَخائه. والطِّباعُ: واحد طِباعِ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR301 harf
* ط ب ع * * الطَّبْعُ * السجية التي جبل عليها الإنسان وهو في الأصل مصدر و * الطَّبِيعَةُ * مثله وكذا * الطِّباعُ * بالكسر و * الطَّبْعُ * الختم وهو التأثير في الطين ونحوه و * الطَّابَعُ * بالفتح الخاتم والكسر فيه لغة و * طَبَع * على الكتاب ختم وطبع السيف والدرهم عملهما وطبع من الطين جرة وباب الكل قطع
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.992 harf
الطبع، والطبيعة، والطباع، ككتاب: الخليقة والسجية التي جبل عليها الإنسان، زاد الجوهري: وهو أي الطبع في الأصل مصدر، وفي الحديث: الرضاع يغير الطباع أو الطباع، ككتاب: ما ركب فينا من المطعم والمشرب، وغير ذلك من الأخلاق التي لا تزايلنا، المراد من قوله: وغير ذلك، كالشدة والرخاء، والبخل والسخاء. والطباع مؤنثة، كالطبيعة، كما في المحكم. وقال أبو القاسم الزجاجي: الطباع واحد مذكر، كالنحاس والنجار. وقال
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR15.558 harf
طَبَعَ 1 طَبَعَ ذ , aor. طَبَعَ , inf. n. طَبْعٌ, He sealed, stamped, imprinted, or impressed; syn. خَتَمَ: (Msb:) [and, as now used, he printed a book or the like:] تَبْعٌ and خَتْمٌ both signify the making an impression in, or upon, clay and the like: (S, Mgh, O, K:) or, as Er-Rághib says, the impressing a thing with the engraving of the signet and stamp: (TA in this art. and in art. ختم: [see
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.351 harf
طَبَعَ طَبَعَ A ( n. ac. طَبْع 1 ) a. [ acc. or 'Ala ], Stamped, sealed; made an impression or mark on; printed ( book ); punched; struck, coined ( money ); made, fashioned, shaped, moulded, manufactured. b. [ pass. ] [ 'Ala ], Was made, shaped like, according to. طَبِعَ طَبِعَ A ( n. ac. طَبَع 4 ), a. Was, became dirty, filthy; was rusty. طَبَّعَ طَبَّعَ II , a. Stamped, sealed, marked
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok27.903 harf
طبع طَبَعَ - يَطْبَعُ طَبَعَ - يَطْبَعُ + كائن + على كائن أو شيء: يضع على الشيء طبقة رقيقة تغطيه: يكسوه على سطحه الخارجي بمادة لاصقة لها صفة العزل والفصل عن المؤثرات الخارجية، وذلك لحفظ مكونات وتركيب الشيء على حاله من غير تغيير، ومن غير تَأثُّر بالعوامل الخارجية ﴿أن لو نشاء أصبناهم بذنوبهم ونطبع على قلوبهم فهم لا يسمعون﴾: طبع على قلوبهم: يعمل
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler53 mücavir (78 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قلب

    11 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  2. فقه

    2 ortak ayet · Kavrarlar

  3. أنف

    1 ortak ayet · Burun, biraz önce anlamında da kullanılmaya başlanmıştır

  4. غلف

    1 ortak ayet · Kılıflılar

  5. سمع

    3 ortak ayet · İşiten

  6. رضي

    2 ortak ayet · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  7. أمن

    5 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  8. مقت

    1 ortak ayet · Mikat (tı) ile sicim demektir

  9. نقض

    1 ortak ayet · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır

  10. خلف

    2 ortak ayet · Half : Ense demektir

  11. جبر

    1 ortak ayet · Kırıkların tutturulması için konan tahta parçasına denir

  12. أله

    7 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(11)

  1. … وَقَتْلِهِمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَقَوْلِهِمْ قُلُوبُنَا غُلْفٌ بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا

    DamgaladıSözlerini bozmaları, Allah’ın ayetlerini inkar etmeleri, peygamberlerini haksız yere öldürmeleri, kalblerimiz perdelidir, demeleri yüzünden Allah, evet, inkarlarına karşılık onların kalblerini mühürledi, onun için bunların pek azı hariç inanmazlar.

  2. أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ

    DamgaladıOnlar; Allah’ın kalblerini, kulaklarını ve gözlerini mühürlediği kimselerdir. Ve gafiller de işte bunlardır.

  3. … لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفًا أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ

    DamgaladıOnların arasında seni dinleyenler vardır. Nihayet senin yanından çıkınca, kendilerine ilim verilmiş olanlara: Az önce ne demişti? diye sorarlar. İşte bunlar, Allah’ın kalblerini mühürlemiş olduğu ve kendi heveslerine uyan kimselerdir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطبع
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerختم, رين, قفل
Zıt Kökفتح
Çekirdek Özet 1Bir kalıbın, damganın veya mührün nesneye basılarak silinmez iz bırakması, kabın ağzına kadar doldurulup kapatılması ve kılıcın üzerini kaplayan kalın pas tabakası
Çekirdek Özet 2İnkâr ve sınır aşımında ısrar eden nefsin idrak kanallarının kalıcı biçimde mühürlenmesi ve fıtrî kabiliyetlerin dış etkiye tamamen kapatılması
Çekirdek Özet 3Bir formun son sınırına ulaşarak sabitlenmesi, değişime dirençli bir karakter ve yapısal geçirimsizlik halinin ortaya çıkması
Kritik Hata RiskiKökün fiilî tecellisini keyfî bir ilahî müdahale zannederek, insanın kendi tercih ve amellerinin tabii bir neticesi olan mühürlenme sürecini cebriye anlayışıyla okumak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طبBir yüzeyi kaplama, sarma, üst üste getirerek tam uyum sağlama ve bir durumun üzerine bütünüyle kapanmaعع harfinin getirdiği derinlik, boğaz çatlağı ve açığa çıkma etkisiyle, örtücü ve kalıplayıcı hareket nesnenin derinliğine nüfuz eder; damga, mühür veya pas gibi ayrılmaz ve yapışkan bir kalıcı tabakaya dönüşür. Bu çekirdek طبق kökünde katmanların üst üste tam örtüşmesi şeklinde görülürken, طبع kökünde formun veya tabakanın nesneye işlenip sabitlenmesi anlamını kazanır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طsepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaBir nesneyi dışarıdan bütünüyle kuşatan, çerçeveleyen ve muhafaza eden sınır hareketini kurar.
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaKuşatılan sınırın içine yerleşmeyi, dâhilde sabitlenmeyi ve kapalı bir hacim oluşturmayı temsil eder.
عgöz; görme, bilme, kaynakNesnenin derinliğine, merkezî cevherine ve kaynağına yönelen açılmayı ve derin iz bırakmayı ifade eder.
طبعKuşatıcı bir kalıbın içine alarak derine nüfuz eden bir iz basma ve iç hacmi bütünüyle kapatmaDışarıdan uygulanan bir çerçevenin (ط) bir varlığın iç yapısına (ب) derinlemesine ve kalıcı bir biçimde işlenerek (ع) onun yeni ve değişmez vasfı haline gelmesini tasvir eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKılıcın ve demirin dövülerek kalıba sokulması; metalin üzerine baskı yapılarak sikke veya mühür basılması; bir kabın taşacak derecede doldurulup kapatılması; kılıcın üzerini bütünüyle kaplayan ve keskinliğini yok eden koyu pas tabakası.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden el-Münzir veya dönemin savaş şairlerinin kılıç tasvirlerinde geçer; kılıcın paslanıp körleşmesi anlamında kullanılır. Sözlüklerin aktardığı şahitte kılıçların üzerindeki pas tabakasının giderilmesi anlatılır: بِيضٌ صَوَارِمُ نَجْلُوهَا إِذَا طَبِعَتْ / تَخَالُهُنَّ عَلَى الأَبْطَالِ كَتَّانَا
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi el-Muğîre b. Habnâ’nın kardeşini hicvederken seciye ve tabiat anlamında kullandığı beyitte yer alır: وَأُمُّكَ حِينَ تُذْكَرُ أُمُّ صِدْقٍ / وَلَكِنَّ ابْنَهَا طَبِعٌ سَخِيفُ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde طبع kökü, fiziksel olarak bir nesneye batırma, daldırma, bir sıvının içine sokarak iz bırakma veya boğulma semantik alanı ile doğrudan bağlantılıdır. İbranicede טבע (ṭāḇaʿ) fiili suya batmak, gömülmek, saplanmak ve derin bir zemine mühürlenmek anlamındadır; aynı zamanda tabiat (ṭeḇaʿ) kavramı daha sonraki dönemde yerleşik yaratılış karakteri için kullanılmıştır. Süryanicede ܛܒܥ (ṭbaʿ) kökü batırmak, suya daldırmak, mühür basmak, sikke basmak ve bir izi nesneye gömmek işlevini taşır. Arapçada kök, suya batırma fiziksel hareketinden ziyade, mührün veya kalıbın sertçe vurularak maddeye gömülmesi, madenin kalıba dökülerek şekillendirilmesi ve kabın ağzına kadar dolup taşması türevleriyle özelleşmiştir. Excel notundaki çentik açma veya taşla biçimlendirme aleti nitelemesi, kökün madeni döverek kalıplama ve mühür vurma biçimindeki fiziksel baskı yönüyle örtüşmektedir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve David Cohen semitik kök sözlükleri.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKalıba sokma, mühürleme ve paslanmaDemirin dövülüp şekil verilmesi, sikke basımı ve kabın taşacak kadar dolması ekseninde fiziksel sınır koyma ve kalıcı form kazandırma.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice טבע ve Süryanice ܛܒܥSuya daldırma, batırma ve derine iz basarak mühürleme anlamları Arapçadaki mühür basma ve kalıba alma anlamıyla tam fonetik ve semantik denklik gösterir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi ötesinde Afro-Asyatik katmanda güvenilir ve doğrudan bir soydaş kelime tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طبعAnlamlıDamgalamak, mühürlemek, kalıba dökmekBir formun nesneye kazınması, kılıcın pasla örtülmesi ve kalbin dış tesire kapanmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
طعبAnlamlıHızlı gitmek, hareket etmekBazı erken sözlüklerde devenin süratli ve kararlı yürüyüşü için kaydedilmiştirKur'an'da geçmez; sözlüklerde nadir kullanımdır
بطعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve çoğu leksikograf tarafından mühmel sayılmıştır
بعطAnlamlıUzaklaşmak, derine inmekMesafenin aşırı uzak olması veya kuyu kazarken haddinden fazla derine inilmesiKur'an'da geçmez; aşırılık ve uzaklık bildirir
عطبAnlamlıHelak olmak, bozulmak, telef olmakBir nesnenin veya canlının işlevini yitirerek yok olması, binek hayvanının yolda sakatlanıp kalmasıKur'an'da geçmez; kalıbın bozulup yok olması yönüyle zıt kutuptadır
عبطAnlamlıVaktinden önce kesmek, sebepsiz yere yapmakSağlıklı ve genç deveyi bir kusuru yokken boğazlamak veya bir işi yersiz ve ansızın yapmakKur'an'da geçmez; tabiatın ve ecelin tabii akışını bozma anlamı taşır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طبعMerkezMühürleme, kalıba dökmeİç yapının dışarıdan gelen baskıyla yeni bir form kazanarak değişime karşı bütünüyle kapanmasıVarlığın özüne işleyen ve geri dönüşü imkânsızlaşan yapısal örtülüş
ختمKomşuKapatma, sona erdirmeBir sürecin tamamlanıp kapağının mühürlenmesi ve içine bir şey girmesinin veya çıkmasının engellenmesiطبع kökünde form ve seciye verme boyutu baskınken, ختم kökünde nihayet verme ve kapatma esastır
رينKomşuPaslanma, örtülmeGünahların birikerek kalbin üzerini ince bir perde veya kir tabakası gibi kaplamasıرين henüz temizlenebilir bir tortu aşamasını ifade ederken, طبع kalıcı ve yapısal bir kabuklaşmayı anlatır
قفلKomşuKilitleme, sürgülemeBir mekanizma aracılığıyla giriş çıkışın kilit altına alınmasıقفل dışarıdan bir anahtarla açılabilme potansiyelini korurken, طبع dokunun bizzat kendisinin mühürlenmesidir
فتحZıtAçma, genişletme, hüküm vermeKapalı veya kilitli bir yapının sınırlarını ortadan kaldırarak akışa ve idrake imkân sağlamaطبع kökünün kurduğu mutlak geçirimsizliğin tam zıttı olarak ferahlık ve alıcılık hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطبعDamgalamak, kalıba dökmek, mühürlemekBir nesnenin yüzeyine ve özüne kalıcı bir form basarak onu dış etkiye kapatmakKesin
LatinceImprimere, sigillareBaskı yapmak, mühürlemek, damgalamakNesnenin üzerine bir şeklin derinden işlenmesini karşılar; Arapçadaki fıtrî seciye boyutunu ancak mecazen içerirGüçlü
İngilizceTo stamp, to seal, to imprintDamgalamak, mühürlemek, iz bırakmakDışsal mühürleme ve baskı anlamını eksiksiz verir; kalbin kaskatı kesilip paslanması boyutunu tek başına taşımazGüçlü
AlmancaPrägen, versiegelnKalıba dökmek, mühürlemek, iz bırakmakSikke basma ve karakter kazandırma yönünü çok iyi karşılar; kapatma ve körleştirme nüansını dışarıda bırakırGüçlü
FransızcaSceller, empreindreMühürlemek, damga vurmakHukukî ve fiziksel kapatma anlamını karşılar; ahlâkî tortu ve paslanma boyutunu tam olarak yansıtmazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Cassell’s Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْKüfürde ısrar sebebiyle idrakin kalıcı olarak kapanmasıHakikati apaçık gördükten sonra bile bile inkâr edenlerin ve ahirete karşı dünyayı seçenlerin durumu (Nahl 16:108, Muhammed 47:16).
طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْİnkâr ve sözleşmeyi bozmanın ilahî bir ceza olarak karşılık bulmasıİsrailoğullarının ahitlerini bozmaları ve peygamberleri haksız yere öldürmeleri sebebiyle kalplerinin mühürlenmesi (Nisâ 4:155).
يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَBilgiye ve delile sırt çevirenlerin basiretlerinin mühürlenmesiMucizelere ve uyarılara rağmen cehaleti ve taassubu tercih eden toplumların idraksizliği (Rûm 30:59, A'râf 7:101).
يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍKibir ve zorbalığın tabii sonucu olarak zihnin kilitlenmesiAllah'ın ayetleri hakkında haksız yere mücadele eden mütekebbirlerin psikolojik yapısı (Mü'min 40:35).
وَطَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُونَSavaştan ve fedakârlıktan kaçınan münafıkların kalplerinin körelmesiTebük seferinde geride kalanlara ve dünyevî konforu cihada tercih edenlere dair bağlam (Tevbe 9:87, Tevbe 9:93).
فَطُبِعَ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُونَİmandan sonra inkâra dönmenin getirdiği ani ve kaçınılmaz körleşmeİman ettiklerini söyleyip ardından küfre sapan münafıkların idrak yetisini kaybetmesi (Münâfikûn 63:3).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet ve dalalet, halku ef'âli'l-ibâdMühürlemenin kulun iradesinden önce gelen cebri bir fiil mi, yoksa kulun ısrarlı küfrünün bir sonucu olarak yaratılan ilahî bir tabiat mı olduğuİnsanın kendi fiilleriyle kalbini hakikate kapatması neticesinde basiretin geri dönülemez şekilde iptal edilmesi
FıkıhHüküm ehliyeti, akitler ve mühürBelgelerin güvenliği için basılan damga ve mührün bağlayıcılığı; insanın yaratılıştan getirdiği fıtrî temayüllerin sorumluluğa etkisiBelgenin değiştirilmesini önleyen tescil ve insanın fıtrî kapasitesinin hukuki statüsü
Tefsirختم ve رين kavramlarıyla mukayeseKalbin üzerindeki günah tabakasının aşamaları; رين kavramının pas, طبع kavramının katılaşmış kabuk, ختم kavramının ise mutlak kilit oluşuGünahların alışkanlığa, alışkanlıkların ise sökülüp atılamaz bir karaktere dönüşmesi
HadisKalbin kararması ve fitnelerKalbe sunulan fitneler karşısında kalbin siyah bir kap gibi ters dönmesi veya üzerine siyah bir noktanın damgalanmasıDevamlı işlenen günahlar sonucunda vicdanın ve fıtratın duyarsızlaşması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve mükellefiyetKalbin kilitlenmesi ve fıtratın bozulmasıİnsanın hakikati alma kabiliyetini iptal etmeKulun ardışık inkâr tercihleri, alıcı kanallarını kapatarak nihayetinde değişime kapalı bir inat haline dönüşür.Kesin
İlmiEpistemoloji ve bilişsel esneklikZihinsel katılaşma ve dogmatizmYeni veriye ve delile zihni kapatmaÖnyargının ve kibrin bilgi kanallarını tıkayarak eleştirel düşünceyi ve öğrenmeyi bütünüyle imkânsız kılması.Güçlü
SiyasiYönetim ve meşruiyetOtokratik körleşme ve geri beslemeyi reddetmeToplumsal taleplere karşı duyarsızlaşmaKibirli ve zorba iktidar yapılarının uyarılara kulak asmayarak kendi sonunu hazırlayan bir körlüğe saplanması.Güçlü
İktisadiPara ve piyasa düzeniSikke basımı ve tescilli standartGüven ve değişmez ölçü sağlamaMadenin üzerine vurulan resmî damga ile paranın veya belgenin sahteciliğe karşı güvenceye alınması ve dolaşıma girmesi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMalzeme yorulması ve plastik deformasyonFizikte ve malzeme biliminde bir maddenin elastik sınırını aşarak uygulanan gerilim altında kalıcı deformasyona uğraması; artık eski şekline dönemeyecek biçimde kristal yapısının kilitlenmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerBilişsel kapanma ve yerleşik karakter fiksasyonuPsikoloji ve sosyolojide bireyin veya grubun belirli inançları aşırı pekiştirmesi sonucu yeni bilgi akışına bilişsel olarak bütünüyle kapanması, dogmatik bir zihniyet kalıbına hapsolması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca matbaacılık, basım-yayın veya biyolojik bir kader olan doğuştan gelen mizaç ile sınırlandırıp, ahlâkî eylemlerin inşa ettiği kalıcı iç yapıyı göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, insanın iradî olarak gerçekleştirdiği zulüm, kibir, cehalet ve nifak eylemlerinin birikimi sonucunda ruhsal aygıtın işlevsizleştiği ontolojik ve ahlâkî bir kilitlenme yasasını ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂyetlerde geçen ilahî mühürlemeyi, insanın hiçbir suçu yokken Allah tarafından keyfî olarak kalbinin kapatılması şeklinde anlayarak cebriye saplantısına düşmek; insanın kendi sorumluluğunu inkâr etmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisi ve ahlak felsefesinde ortaya koyduğu nedensellik yasasını gösterir; insanın tekrarlanan amellerinin onun zihninde ve kalbinde silinmez bir tabiat inşa ettiğini ve bu aşamadan sonra hidayetin ancak fıtrî kanalların açık tutulmasıyla mümkün olduğunu açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojisini anlatan âyetlerde (Tevbe, Münâfikûn), peygamberleri yalanlamakta direten kavimlerin akıbetinde (A'râf, Yûnus) ve kibirleri sebebiyle delilleri reddeden mütekebbirlerin anlatıldığı bağlamlarda (Mü'min, Rûm) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnkârcıların durumunun sebepsiz bir ilahî müdahale olduğu zannını düzeltir; Nisâ 4:155 ayetinde açıkça belirtildiği üzere mühürlemenin onların kendi küfürleri sebebiyle gerçekleştiğini göstererek ilahî adalet ilkesini tahkim eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir madenin dövülerek kalıba sokulması, sikke veya mühür basılarak şeklinin dondurulması, kabın taşacak derecede doldurulması ve kılıcın üzerini kaplayan kalın pas tabakası.
  • Soyut anlamİnsanın ardışık tercihleri, kibri ve inkârı neticesinde idrak yeteneğinin geri dönüşsüz biçimde katılaşması, dışarıdan gelecek hakikat verisine bütünüyle geçirimsiz hale gelmesi.
  • Sistematik karşılıkKulun amelleri ile ilahî tabiat kanunları arasındaki sebep-sonuç ilişkisi; bilişsel ve ahlâkî sistemin elastikiyetini kaybedip statik bir mühür formuna bürünmesi.
  • LaTeX modeliSt+1=Φ(St,at)o¨yle kilim⁡t→T∂St+1∂I=0  ⟹  ST=Sˉ
  • LaTeX açıklamasıFormülde St kalbin veya idrak mekanizmasının t anındaki durumunu, at bireyin ısrarlı inkâr ve kibir yönündeki eylemlerini, Φ ise durum geçiş fonksiyonunu temsil eder. Zaman içinde dışarıdan gelen hakikat girdisi I'ya karşı idrakin duyarlılığı sıfıra yaklaşmakta (lim⁡t→T∂St+1∂I=0) ve nihayetinde sistem kalıcı, değişmez ve dış etkilere kapalı bir denge durumuna (Sˉ) kilitlenmektedir. Bu durum Kur'an'daki kalbin mühürlenmesi ve tabiat haline gelmesi hadisesinin matematiksel ifadesidir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط