طري
ط - ر - ي
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 1 sîga
- 8 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Taze
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: طرى
Notlarım
Sözlükler(8)
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR14.122 harfط ر ( وايء )
طرا ، طري ، طرو ، طرأ ، طير ، رطى ، ريط ، ورط ، وطر ، أطر ، أرط ، وطر ، طور .
طرا طرأ : الحرَّاني عن ابن الأعرابيّ : لحمٌ طريٌّ غير مهموز ، وقد طَرُوَ يَطْرُو طَراوة وطراءة .
وقال الليث : طَرِي يَطْري طراوة وطَرَاءَة ، وقلما يُستَعْمل لأنه ليس بحادثٍ .
قال : والمطرَّاةُ ضرب من الطِّيب ، قلت : يقال لِلألُوَّة : مُطَراةٌ إذا طُرِّيتْ بِطيب ، أو عَنْبَر أو غيره .
وقال الليث : الطَّرَى
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR13.042 harf(باب الطاء والراء وما يثلثهما)
(طرز) الطاء والراء والزاء كلمةٌ يظنُّ أنَّها فارسيّةٌ معرّبةٌ، وهي في شعر حَسَّان:
بَيضُ الوُجوهِ كريمةٌ أحسابُهُمْ *** شمُّ الأنوفِ من الطِّرَازِ الأوّلِ([1])ويقولون: طِرْزُه، أي هيئَتُه.
(طرس) الطاء والراء والسين فيه كلامٌ لعلّه أن يكون صحيحاً. يقولون الطِّرْس: الكتاب الممحُوّ. ويقال: كلُّ صحيفةٍ طِرس. ويقولون: التَّطرُّس: أن لا يَطعَمُ الإنسانُ ولا يشربَ إلاَّ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR160 harfMadde başı: طرى- قال تعالى: ﴿لحما طريا﴾ [النحل/14]، أي: غضا جديدا، من الطراء والطراوة. يقال: طريت كذا فطري، ومنه: المطراة من الثياب، والإطراء: مدح يجدد ذكره، وطرأ بالهمز: طلع.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR332 harfط ر ي
شيء طريٌّ وقد طرو وطريته تطرية وأهل مكة يقولون طريت البناء: طينته وطرّ بناءك ومالك لم تطرّه وأطريته بأحسن ما فيه إطراء.
واتخذوا لنا أطرية بفتح الهمزة وكسرها.
وهم أكثر من الطرا والثرا.
وجاؤا بالطريان عليه الطريان وهما السمك والرطب وهو الطبق الذي يؤكل عليه روي بتشديد الياء بوزن العرفان وبتشديد الراء بوزن الصليان.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR256 harf* ط ر ي * شيء * طَرِيٌّ * أي غض بيِّن * الطَّرَاوَةِ * و * الطَّرَاءَةِ * وقد * طَرُوَ * يطرو * طَراوةً * و * طَرِيَ * يطرى * طَراوةً * و * طَراءَةً * و * طَرَّيْتُ * الثوب * تَطْرِيةً * و * أطْراهُ * مدحه و * الإطْرِيَةُ * بكسر الهمزة والراء ضرب من الطعام
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR497 harf: ( ى ( *!طَرِيَ ، كرَضِيَ ) : أَهْمَلهُ الجَوْهرِي وابنُ سِيدَه .
ونقلَ الأزْهري عن ابنِ الأعرابي قالَ : طَرِيَ *!يَطْرَى إذا ( أَقْبَلَ ؛ أَو ) إذا ( مَرَّ ) ومَضَى .
( *!والطَّرِيَّةُ ) ، كغَنِيَّةٍ : ( ة باليَمَنِ ) .
وقالَ ابنُ سِيدَه في طرو : وإنَّما قَضَيْنا على ما لم يَظْهَر فيه الواوُ مِن هذا البابِ بالواوِ ولوُجودِ طرو ، وعَدَم *!طري ، ولا نَلْتَفِتُ إلى ما تَقْلِبه الكَسْرة فإنَّه
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR746 harfطَرِيَ
طَرِيَ A طَرُوَ U ( n. ac. طَرَاة [ 4tA ] , طَرَآء [ 22A ] , طَرَاوَة [ 22t ] , طَرَآءَة [ 22tA ] ),
a. Was fresh, freshly gathered ( fruit ).
طَرَّيَ
طَرَّيَ II ,
a. Freshened, moistened.
b. Seasoned, flavoured ( food ).
أَطْرَيَ
أَطْرَيَ IV ,
a. Eulogized, extolled.
طَرًا
طَرًا [ 4A ],
a. Immaterial, spiritual.
b. Innumerable, countless.
طُرَاوَة
طُرَاوَة [ 24t ],
a.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR9.641 harfطري
طَرِيَ - يَطْرَى (طَرُوَ - يَطْرُو) - طَرِيّ - طَرِياًّ
طَرِيَ - يَطْرَى (طَرُوَ - يَطْرُو) + الكائن أو الشيء: يصير " طرياً ": يتغير قوامه وبناؤه من متماسك شديد قاسي إلى ضعيف لَيِّن يمكن تقطيعه وتمزيقه وعصره بسهولة
طَرِيّ: على وزن " فعيل ": اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " طَريَ - يَطرى "
طَرِيَّاً: حال من " طَرِيّ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة
Sîgalar(1)
Mücavir kökler20 mücavir (28 toplam)
- مخر
2 ortak ayet · Suyu yaranlar
- حلي
2 ortak ayet · Hilye takı demektir
- لحم
2 ortak ayet · Et
- لبس
2 ortak ayet · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…
- فلك
2 ortak ayet · Fülk (kef), İğ topacı demektir
- بحر
2 ortak ayet · Bahr deniz demektir
- شكر
2 ortak ayet · Sütle dolu memedir
- بغي
2 ortak ayet · Buğa boğa demektir
- فضل
2 ortak ayet · Fadl Deriden yapılan gömlektir
- أكل
2 ortak ayet · Ekel pas demektir
- خرج
2 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
- ملح
1 ortak ayet · Tuzlu
Geçtiği ayetler(2)
وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ …
TazeTaze et yemeniz, giyineceğiniz süs eşyanızı çıkarmanız ve Allah’ın bol nimetinden istifade etmeniz için; denizi müsahhar kılan O’dur. Gemilerin onu yara yara gittiğini görürsün, O’nun lutfunu aramanız ve şükretmeniz içindir, belki şükredersiniz artık.
… شَرَابُهُ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَمِنْ كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ فِيهِ مَوَاخِرَ لِتَبْتَغُوا …
Tazeİki deniz bir olmaz. Şu; çok tatlıdır, susuzluğu keser içilmesi kolaydır. Şu ise tuzludur, acıdır. Her birinden taze et yersiniz ve giyeceğiniz süs eşyası çıkarırsınız. O’nun lutfundan aramanız ve şükretmeniz için gemilerin yara yara gittiklerini görürsünüz.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طري |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nakıs (üçüncü harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | غضض, رطب, جدد |
| Zıt Kök | يبس |
| Çekirdek Özet 1 | Öz suyunu, yumuşaklığını ve canlılığını henüz yitirmemiş olma, tazelik ve körpelik |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi nimetin bozulmamış, saf, besleyici ve anlık tüketime hazır taze hali |
| Çekirdek Özet 3 | Zamanın yıpratıcı etkisine maruz kalmamış ilk yaratılış diriliğinin ve potansiyelinin korunması |
| Kritik Hata Riski | Kökün sadece lezzet veya damak tadına indirgenerek, ilahi ekosistemin bozulmadan sunduğu biyolojik ve varoluşsal tazelik boyutunun göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طر | Bir şeyin sınırından çıkması, belirmesi, fırlaması, yenilenmesi ve yüzeye vurması. Bu çekirdek طرح kökünde öne fırlatıp atmayı, طرد kökünde sürüp çıkarmayı, طرف kökünde en uç sınırı ve yeniliği, طرق kökünde ise kapıyı veya yolu vurup açmayı ifade eder. | ي | İllet harfi olan ي, çekirdekteki dışa vurma ve fırlama hareketine yumuşaklık, akışkanlık, nem ve esneklik kazandırarak anlamı kurumamış, öz suyunu kaybetmemiş taze ve körpe dokuya dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Özün, nemin ve suyun içte tutulması, dış tesirlerden korunarak hapsedilmesi. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Bir varlığın ilk hali, başlangıç evresi, en üstün ve diri durumu. |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Canlılığın, hareketin, temasın ve hissedilebilir yumuşaklığın dışa yansıması. |
| طري | İçinde öz suyunu toplayıp koruyan yapının, ilk anındaki esneklik ve canlılığı dışa yansıtması | Bir varlığın başlangıç evresindeki nemini, yumuşaklığını ve zindeliğini koruyarak diri kalması, kurumaya ve bozulmaya karşı ilk günkü esnekliğini muhafaza etmesi hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Henüz kurumamış, nemini ve yumuşaklığını kaybetmemiş et veya yaş hurma gibi gıdalar; çamurun henüz sertleşmemiş taze haliyle binaya sıvanması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem bedevi kullanımında denizden veya avdan yeni çıkarılmış, güneşte kurutulmamış et ve dalından yeni koparılmış yaş meyve için kullanılır; şiir rivayetlerinde etin kurumuşuna karşı taze olanını nitelemek üzere yer alır. |
| Erken Arapça kullanım | Esasü'l-Belaga'da Mekkelilerin binaları taze çamurla sıvaması anlamında طريت البناء deyimi ve bir kimseyi sahip olduğu en güzel ve taze vasıflarla övmek anlamında أطريت فلانا kullanımı zikredilir. |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça طري kökü, Sami dil ailesinde kök harfleri düzeyinde genellikle nem, tazelik, fırlama ve yumuşak doku ile ilişkili fonetik kümelerle temsil edilir. İbranicede טָרִי (ṭārī) kelimesi doğrudan taze, henüz kurumamış, çiğ ve yeni anlamına gelir (örneğin bozulmamış taze çene kemiği veya taze yara bağlamında). Kökün temel semantik çekirdeği, bünyesinde yaşamsal nemi barındıran, güneş veya rüzgar etkisiyle katılaşmamış organik yapıdır. Süryanicede kök harfleri düzeyindeki kimi karşılıklar fırlama veya ani gelişme çağrışımı taşırken, Arapçada lamel-fiilin illetli hale gelmesiyle birlikte kavram tamamen biyolojik tazelik, yumuşaklık ve öz suyunun korunması alanında sabitleşmiştir. Kökün türevleri olan övgüde aşırıya kaçma (itrab/itkâf) manaları da bir şeyi en parlak ve taze vasıflarıyla takdim etme zemininden türemiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, HALOT, Payne Smith Syriac Dictionary.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | طر çekirdeğinden nakıs türeme | Dışa vurma ve filizlenme hareketinin narin, sulu ve yumuşak bir doku kazanması ile körpelik ve tazelik anlamı yerleşmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice טָרִי (ṭārī) | İbranicede kurumamış taze et, yara veya kemik dokusu için kullanılan biçim ile Arapçadaki kullanım birebir örtüşür. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dış halka ilişkisi tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طري | Anlamlı | Tazelik, körpelik, yumuşaklık | Öz suyunu kaybetmemiş, henüz kurumamış ve bozulmamış organik varlık hali. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| طير | Anlamlı | Havada süzülmek, uçmak, süratle geçmek | Yer çekiminden kurtulup göğe doğru hareket etme ve bu hareketten kehanet çıkarma. | Kur'an'da geçer; hafiflik bağı kurulabilir. |
| رطي | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |
| ريط | Anlamlı | İnce ve yumuşak kumaş | Tek parçadan dokunmuş, pürüzsüz ve dikişsiz ince örtü veya çarşaf. | Kur'an'da geçmez; yumuşaklık bağı muhtemeldir. |
| يطر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arapça fonotaktik yapı gereği mühmeldir. |
| يرط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arapça fonotaktik yapı gereği mühmeldir. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طري | Merkez | Tazelik ve yumuşaklık | Zamanın ve havanın kurutucu etkisine uğramamış, ilk anındaki nemli ve yumuşak doku. | Biyolojik olarak öz suyunu ve saf yapısını koruyan organik yapı. |
| غضض | Komşu | Körpelik ve kırılganlık | Henüz yeni yetme, kırılmaya müsait, olgunlaşmamış körpe hal; ayrıca gözü kısmak. | طري olgun ama tazedir; غضض ise henüz gelişim evresindeki narinliği öne çıkarır. |
| رطب | Komşu | Islaklık ve nemlilik | Bünyesinde su barındıran, kurumamış olan; yaş hurma. | رطب sadece ıslaklık ve rutubeti bildirirken, طري hem diriliği hem bozulmamış lezzeti içerir. |
| جدد | Komşu | Yenilik ve sonralık | Eskinin zıddı olarak zaman bakımından yeni ortaya çıkmış olma hali. | جدد soyut ve zamansal bir yeniliktir; طري ise doğrudan fiziksel doku ve nemle ilgilidir. |
| يبس | Zıt | Kuruluk ve sertlik | Suyunu tamamen kaybederek katılaşma, çoraklaşma ve esnekliğini yitirme hali. | طري kökünün tam zıddı olup canlılık sıvısının tükenmesini ifade eder. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طري | غض، جديد، رطب لم يتغير | Öz suyunu, yumuşaklığını ve besin değerini kaybetmemiş organik doku. | Kesin |
| Latince | Recens, tener | Taze, yeni, körpe, yumuşak | Recens zamansal yeniliği, tener ise yumuşak ve narin dokuyu karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | Fresh, tender, succulent | Taze, körpe, sulu ve yumuşak | Fresh kelimesi genel tazeliği, tender ve succulent ise et ve dokudaki yumuşak ve sulu hali tam verir. | Kesin |
| Almanca | Frisch, zart | Taze, yumuşak, gevrek | Frisch bozulmamışlığı, zart ise lifleri sertleşmemiş körpe eti ve dokuyu niteler. | Kesin |
| Fransızca | Frais, tendre | Taze, bozulmamış, körpe | Frais besin tazeliğini, tendre ise çiğnenmesi kolay yumuşak yapıyı ifade eder. | Kesin |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins-Robert French Dictionary.
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi kudret ve in'âm delili | Acı ve tuzlu deniz suyunun içinden kokuşmamış, çürümemiş ve tertemiz taze etin çıkarılması; yaratılıştaki hikmet ve lütuf. | İmkânsız gibi görünen bir ortamda hayatın ve tazeliğin korunması kudreti. |
| Fıkıh | Deniz avı ve gıda helalliği | Denizden çıkan canlıların avlanması, boğazlama şartı aranmaksızın taze olarak tüketilmesinin meşruiyeti. | Kendiliğinden ölen karasal leşin zıddına, deniz ürününün tazeliğini koruyan temiz gıda vasfı. |
| Tefsir | Nimetlerin tasviri | İki farklı su kütlesinin (tatlı ve tuzlu) ortak biyolojik zenginliği ve insanın rızıklanma kolaylığı. | Kurutulmuş veya tuzlanmış ete kıyasla daha kıymetli, zahmetsiz ve besleyici rızık. |
| Hadis | Aşırı övgü yasağı (itkâf/itrâ) | Bir kimseyi vasıflarını abartarak, onda olmayan tazelik ve üstünlükler vehmederek övmenin (itrâ) yasaklanması. | Kökün mecazi türevi olan itra kavramı üzerinden övgüde sınır aşmama uyarısı. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratılış ayetleri ve şükür | İlahi ikramın tazeliği | Kulun doğrudan ve saf rızıkla bağ kurmasını sağlama | İnsana sunulan nimetin bekletilmemiş, safiyetini koruyan hali şükrü doğrudan tetikler. | Kesin |
| İlmi | Biyoloji ve gıda kimyası | Hücresel hidrasyon ve protein tazeliği | Bozulma ve oksidasyon süreçlerinin henüz başlamamış olması | Organik maddenin enzim ve su dengesini yitirmeden besin değerini en üst düzeyde koruması. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu kaynaklarının yönetimi | Su kaynakları ve kıyı hukuku | Halkın temel besin kaynağına aracısız ve engelsiz erişim hakkı | Deniz ve nehirlerin stratejik rızık sahası olarak korunması ve toplumun istifadesine sunulması. | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim ve tüketim zinciri | Bozulabilir taze gıda arzı | Soğuk zincir veya anlık tüketim ekonomisinin temel dinamiği | Değerini saklanmasından değil hemen tüketilmesinden alan dinamik rızık dolaşımı. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Düşük entropi durumu () ve hidrasyon dengesi | Bir biyolojik sistemin henüz termodinamik bozunmaya, oksidasyona ve sıvı kaybına uğramadığı, düzenlilik ve enerji yoğunluğunun korunduğu ilk zaman aralığı. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Zihinsel ve kurumsal zindelik | Toplumsal normların veya bireysel motivasyonların henüz bürokratikleşip katılaşmadığı, esnek ve üretken başlangıç evresi. | Muhtemel |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimenin sadece balık eti veya lüks bir tüketim lezzeti olarak görülmesi; suyun kimyasal yapısıyla besin arasındaki derin ekolojik dengenin gözden kaçırılması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, hem tatlı hem tuzlu suyun insanlığa sunduğu müşterek, saf, doğrudan ve biyolojik olarak kusursuz rızkı temsil eder; tuzun yakıcılığı içinde bozulmayan hayatı simgeler. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki hayret verici mucizenin ıskalanması; acı ve tuzlu suyun bağrında en yumuşak ve tatlı etin nasıl bozulmadan var edildiği hakikatinin sıradan bir balık avına indirgenmesi. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İlahi yaratılışın, en elverişsiz görünen ortamlarda (örneğin acı ve tuzlu denizler) dahi hayatı, yumuşaklığı ve saf besini nasıl koruduğunu gösteren bir kavramdır. Nimetin bekletilmemiş, yapay müdahalelerle korunmaya muhtaç olmayan ilk safiyetini ifade eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Tabiat, denizler, su döngüsü ve insana bahşedilen nimetlerin sayıldığı kozmolojik bağlamlarda (özellikle Nahl ve Fâtır surelerindeki deniz ayetlerinde) anahtar roldedir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Çevresel şartların varlığı bütünüyle belirlediği yönündeki mekanik anlayışı yıkar; tuzlu suyun etrafını kuşattığı bir canlının içinin çürümeden, tuzla katılaşmadan taze ve leziz kalabilmesinin ilahi bir koruma ve takdir olduğunu hatırlatır. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir canlının veya besinin öz suyunu, yumuşaklığını ve lifsel esnekliğini kaybetmemiş, kurumaya ve çürümeye maruz kalmamış en saf ve diri hali.
- Soyut anlamZamanın, çevresel yıpratıcı etkenlerin ve katılaştırıcı güçlerin bozamadığı başlangıç safiyeti, dinçlik ve canlılık potansiyeli.
- Sistematik karşılıkÇevresel entropi baskısına rağmen içsel canlılık ve nem dengesini koruyarak çürüme ve taşlaşmaya direnç gösteren organik düzen.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde tazelik ve dirilik fonksiyonunu, başlangıç anındaki tam canlılık ve nem potansiyelini, çevresel kuruma, oksidasyon ve bozulma katsayısını, zamanı, ise varlığın ilk ortaya çıktığı anı temsil eder. Dirac delta benzeri durum () zamanın başlangıç anına () yakınlığı nispetinde tazeliğin () maksimum seviyede var olduğunu, zaman geçtikçe ve dış etkenler devreye girdikçe bu halin yerini kuruluk ve bozulmaya bıraktığını matematiksel olarak modeller. Kök, sistemin bu ilk ve saf evresini ifade eder.