طفأ
ط - ف - أ
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 12 sözlük
TFV Tafve(tı ile) kaynayan tencerede taşan köpük demektir. Ateşi su dökerek söndürmek için itfa fiili kullanılır.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: طفء · طفئ
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
TFV Tafve(tı ile) kaynayan tencerede taşan köpük demektir. Ateşi su dökerek söndürmek için itfa fiili kullanılır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.815 harfباب الطاء والفاء و و ا ي ء معهما
ط ف و، ط ف ي، ط و ف، و ط ف، ف و ط، ط ي ف، ط ف أ، ف ط أ مستعملات
طفو:
طفي:
طفا الشّيءُ فوقَ الماءِ يَطْفُو طَفْواً، وقد يُقالُ للثّور الوْحشيّ إذا علا رملةً: طَفا فَوْقَها. قال العجّاج:
وإن تَلَقَّتْه العَقاقيلُ طَفا
وفي الحديث: "اقتُلوا ذا الطُّفْيَتَيْن"، أُراه شَبَّهَ الخَطَّينِ على ظَهره بطُفْيَتَينِ. والطَّفْية من خُوصِ المُقْل، وهي حجازيّة، وجمعُها:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR106 harfطَفِئتِ النارُ تَطْفَأُ طُفُوءاً وانْطَفَأتْ، وأطْفَأتُها أنا. ويقال ليوم من أيام العجوز: مُطْفِئُ الجمرْ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR6.911 harfط ف ( وايء )
طفا ، طفأ ، طوف ، طيف ، وطف ، فطأ ، فوط .
( طفا ) : رُوِيَ عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه ذكَر الدَّجَّالَ فقال : كأن عينَه عِنَبَةٌ طافِيَة .
قال أبو العبَّاس : وسُئل عن تفسيره فقال : الطافِية من العِنَب : الحَبَّة التي قد خَرجتْ عن حَدِّ نِبْتَةِ أَخواتِها من الحَبّ فنتأتْ وظهرتْ . قال : ومنه الطّافي من السَّمَك لأنه يعلو ، ويَظهرُ على رأس الماء .
وقال الليث : طَفَا الشيءُ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR282 harfMadde başı: طفئ- طفئت النار وأطفأتها. قال تعالى: ﴿يريدون أن يطفئوا نور الله﴾ [التوبة /32]، ﴿يريدون ليطفئوا نور الله﴾ [الصف/8]، والفرق بين الموضعين أن في قوله: ﴿يريدون أن يطفئوا﴾ يقصدون إطفاء نور الله، وفي قوله: ﴿ليطفئوا﴾ يقصدون أمرا يتوصلون به إلى إطفاء نور الله (راجع درة التنزيل للإسكافي ص 195).
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR315 harfط ف أ
طفئت النار وطفيء السراج وانطفأ وأطفأته أنا وطفأته.
ومن المجاز: طفيء فلان كالمصباح.
وأطفأ الله تعالى نار الفتنة.
وطفئت عينه.
و " حدس لهم بمطفئة الرضف " أي ذبح لهم شاة تطفيء الرضف بدسمها و " جاء فلان بمطفئة الرضف ": بداهية عظيمة.
وجاء مطفيء الجمر ومطفيء الجمر وهو سادس أيام العجوز.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR729 harfطَفِئَتِ النارُ تَطْفَأُ طَفْأً وطُفُوءاً وانْطَفَأَتْ: ذهَبَ لَهَبُها. الأَخيرة عن الزجاجي حكاها في كتاب الجُمل.
وأَطْفَأَها هو وأَطْفَأَ الحَرْبَ؛ منه على المثل.
وفي التنزيل العزيز: كُلَّما أَوْقَدُوا ناراً للحَرْبِ أَطْفَأَها اللّه، أَي أَهْمَدَها حتى تَبْرُد، وقال:
وكانتْ بَيْنَ آلِ بَنِي عَدِيٍّ(1) * رَباذِيَةٌ، فأَطْفَأَها زِيادُ (1 قوله «بني عدي» هو في المحكم كذلك والذي في مادة ربذ أَبي
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR135 harf* ط ف أ * * طَفِئَتِ * النار بالكسر * طُفُوثاً * و * انْطَفَأَتْ * بمعنى و * أطْفَأَهَا * غيرها و * مُطْفِئُ * الجمر يوم من أيام العجوز
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR1.216 harfطفئت النار كسمع تطفأ طفأ و طفوءا بالضم: ذهب لهبها، كانطفأت حكاها في كتاب الجمل عن الزجاجي، وأطفأها هو، وأطفأتها أنا، وأطفأ الحرب، منه، على المثل، وفي التنزيل العزيز كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله أي أهمدها حتى تبرد وقال الشاعر:
وكانت بين آل بني عدي زباذية فأطفأهـا زياد والنار إذا سكن لهبها وجمرها يقد فهي خامدة، فإذا سكن لهبها وبرد جمرها فهي هامدة وطافئة.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR2.429 harfطَفِئَتِ النَّارُ
1 طَفِئَتِ النَّارُ ذ , aor. طَفَاَ , inf. n. طُفُوْءٌ (S, Msb, K) and طَفَأٌ; (TA;) and ↓ انطفأت; (S, K;) The fire became extinguished, or quenched: (Msb:) or ceased to flame: (K, TA:) [or rather, ceased to flame and its live coals became cool; for] when the flame of the fire has become allayed but its coals still burn, it is said to be خَامِدَة; and when its flame is extinct
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR463 harfMadde başı: طفءطَفِىَ
TafiY^a A ( n. ac. طُفُوْء [ 27 ] ),
a. Was extinguished, went out ( fire ).
طَفَّأَ
طَفَّأَ II ,
a. see IV (a) .
أَطْفَأَ
أَطْفَأَ IV ,
a. Extinguished, put out ( fire ).
b. Allayed.
اِنْطَفَأَ
اِنْطَفَأَ VII ,
a. see I .
مِطْفَأَة
مِطْفَأَة [ 20t ],
a. Extinguisher.
مِطْفَايَة
مِطْفَايَة
a. [ coll. ], see 20t .
مُطْفِى الجَمْر
muTofiY^ Aljamor
a. A day in midwinter.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR4.337 harfMadde başı: طفءطفء
طَفِئَ - يَطْفَأُ - أَطْفَأَ - يُطْفِئُ
طَفِئَ - يَطْفَأُ + الأمر أو الشيء أو النارُ: تتراجع وتيرته ختى التوقف التام: ينتهي ويقف الفعل عن العمل والاستمرار، وخاصة اشتعال ووقود النار ولهيبها
أَطْفَأَ - يُطْفِئُ: على وزن " أفعلَ " من " طَفِئَ - يَطْفَأُ ":جعله " يَطْفَأُ ": جعل الأثر أو الفعل أو النار " تَطْفَأُ ": يأتي إلى النار المشتعلة
Mücavir kökler33 mücavir (43 toplam)
- نور
3 ortak ayet · Ateş demektir
- فوه
2 ortak ayet · Onların ağızları ile
- تمم
2 ortak ayet · Çiçeklenmiş ağaç demektir
- كره
2 ortak ayet · Hoşlanmadı
- كفر
3 ortak ayet · Hufre, çukur demektir
- رود
2 ortak ayet · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
- بغض
1 ortak ayet · Bahat çene altındaki et demektir
- حرب
1 ortak ayet · Harbe mızrak ucu demektir
- وقد
1 ortak ayet · Onun yakıtı
- أبي
1 ortak ayet · İbiye sütten kesilen kadın manasındadır
- غلل
1 ortak ayet · Ğille, İç gömlek demektir
- بسط
1 ortak ayet · Bisat kilim demektir
Geçtiği ayetler(3)
… وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ …
Onu söndürdüYahudiler dediler ki: Allah’ın eli bağlıdır. Böyle dediklerinden ötürü kendi elleri bağlansın, la’net olsun. Hayır, O’nun iki eli de açıktır, nasıl dilerse öyle infak eder. Rabbından sana indirilen; andolsun ki, onlardan çoğunun azgınlığını ve küfürünü artıracaktır. Onların aralarına kıyamet gününe kadar sürecek kin ve nefret saldık. Savaş için ateşi ne zaman körükleseler; Allah, onu söndürür. Ve yeryüzünde fesada koşarlar. Allah, ise fesadçıları sevmez.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طفأ |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Mehmuz (lâmü'l-fiil hemzeli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | خمد, همد, غور, طمس |
| Zıt Kök | وقد |
| Çekirdek Özet 1 | Ateşin veya ışığın alevinin yatışması, korunun soğuması ve parıltısının tamamen sönmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi nuru ağızlarla söndürme teşebbüslerinin boşa çıkarılması ve fitne veya savaş ateşinin bertaraf edilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Yıkıcı bir hararet veya parıldayan bir hakikatin dış müdahaleyle etkisizleştirilip söndürülmesi dinamiği |
| Kritik Hata Riski | Söndürmeyi salt alevin kesilmesi sanıp közün de soğumasını ifade eden tam yok oluş boyutunu göz ardı etmek veya nurun söndürülebilir bir nesne olduğunu zannetmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طف | Bir şeyin sınırına, yüzeyine, kenarına çıkması, kabarması veya yüzeyde hafifleyerek yayılması; طفف, طفل, طفق ve طفو köklerinde görüldüğü üzere kenar, hafiflik ve yüzey teması | ء | Ani bir durdurma, kesintiye uğratma ve katı bir sınır koyma getiren hemze sesiyle, yüzeydeki parlama ve alev hareketini kökten kesip soğutma ve yok etme anlamına daralmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Enerjinin veya alevin etrafını çevreleyen, onu sınırlayan ve dışarıdan kuşatan baskılayıcı unsur |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar, üfleme | Dışa doğru yönelen soluk, üfleme eylemi veya temas yüzeyinin dış cephesi |
| ء | Öküz başı; güç, öncülük, ani etki | Ani, kesin, nüfuz edici bir müdahaleyle hareketi durduran belirleyici güç |
| طفأ | Kuşatıcı bir baskı ve soluk/üfleme ile var olan enerjinin ani ve kesin bir müdahaleyle kesilmesi | Yanan veya parlayan bir varlığın üzerine kapanarak veya üfleyerek alevini ve ısısını bütünüyle dindirme hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Yanan bir ateşin veya kandilin alevinin dinmesi, hararetinin bitip korunun soğuması; kızgın taşların üzerine yağ damlatılarak dumanının ve hararetinin kesilmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye ve erken dönem Arap kelamında ateşin ve kavganın sönüşü bu kökle anlatılır; şair Ziyâd el-A‘cem veya kabile çekişmelerini anlatan erken şahitlerde fitne ateşinin söndürülmesi bağlamında zikredilir |
| Erken Arapça kullanım | Arap kabileleri arasında savaşın bitirilmesi için ateşin söndürülmesi mecazı yerleşiktir; ayrıca kızgın sacı/taşı yağsızlığı sebebiyle cızırdatamayan zayıf koyun için kullanılan «مُطْفِئَةُ الرَّضْفِ» deyimi ile kışın en soğuk günlerine verilen «مُطْفِئُ الجَمْرِ» ismi erken dönem dilsel şahitlerindendir |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça طفأ kökü, alevin ve ışığın sönmesi, hararetin dinmesi ve soğuma anlam matrisine dayanır. Kökün zayıf harfli varyantı olan طفو / طفي biçimi nesnelerin suyun yüzeyinde kalması, taşması veya sönmesiyle akrabadır. Sami dil ailesinin genelinde ateşin söndürülmesi eylemi çoğunlukla İbranice ve Aramicede d-‘-k veya k-b-h kökleriyle temsil edilse de, Güney Sami ve Arapça sahasında t-f-’ / t-f-y kökü fiziksel ışığın/ateşin yatışıp tükenmesi bağlamında belirgin bir semantik özelleşme sergiler. İbranicede doğrudan soydaş olarak geçen fiilî form sınırlı olmakla birlikte, kökün ilk iki konsonantı olan t-p/f tabanı hafiflik, yüzeyde dalgalanma ve sıvının taşarak ateşi bastırması gibi fiziksel hareketlerle ilişkilidir. Arapça bu kökü mehmuzlaşma ile keskin bir eyleme dönüştürmüş; ateşi körüklemenin zıddı olarak alevi ve ışıltıyı tamamen yok etme anlamında sabitlemiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisān al-ʿArab, David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | طفو / طفي ile mehmuz kök طفأ ilişkisi | Sıvının yüzeyi kaplaması ve taşması fikrinden, tencerenin taşarak veya su dökülerek alevin söndürülmesi ve hararetin tamamen dindirilmesi yönüne evrilmiştir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Arapça özgül gelişimi | Klasik kuzeybatı Sami dillerinde ateşin sönmesi için farklı kökler öne çıkarken, Arapçada t-f-’ alevin ve kor halindeki közün bütünüyle soğumasını anlatan müstakil bir kök hüviyeti kazanmıştır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu kökle doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طفأ | Anlamlı | Sönmek, söndürmek | Ateşin, ışığın alev ve hararetini tamamen kesmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| طأف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde bu dizilişte kök kaydı bulunmamaktadır | Kur'an'da geçmez |
| فطأ | Anlamlı | Yere vurmak, basmak, ezmek | Bir şeyi sırtından bastırmak, çiğnemek, yere yapıştırmak | Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir; kuvvetle bastırma yönüyle yakınlık taşır; Kur'an'da geçmez |
| فأط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| أطف | Anlamlı | Yaklaşmak, gölgelemek | Bir şeyin üzerine eğilmek veya kenarında durmak | Nadir kullanım; طفف ile kökteş varyant; Kur'an'da geçmez |
| أفط | Anlamlı | Ses çıkarmak, ayıplamak | Ağızdan çıkan hafif ses veya azarlama ifadesi | Sınırlı kullanım; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طفأ | Merkez | Sönme ve söndürme | Alevin gitmesiyle birlikte korunun ve hararetin de bütünüyle soğuyup tükenmesi | Hem ışığı hem ısıyı bütünüyle yok eden kesin söndürme |
| خمد | Komşu | Alevin yatışması | Alevin ve dilin kesilmesi fakat kor ve hararetin dipte canlı kalması | Sadece alevi dindirir, içten içe yanma devam edebilir |
| همد | Komşu | Kül haline gelme | Ateşin tamamen geçip sadece soğuk külünün kalması | Zamanla kendi kendine tükenip cansızlaşmayı anlatır |
| غور | Komşu | Suyun veya ışığın çekilmesi | Kaynağın derine batması, gözden kaybolması | Sönmekten ziyade derine çekilerek ulaşılamaz hale gelmeyi imler |
| طمس | Komşu | İzin silinmesi | Belirtinin, ışıltının veya şeklin tamamen örtülüp silinmesi | Görünürlüğün ve izin bütünüyle mahvedilmesini ifade eder |
| وقد | Zıt | Tutuşma, alev alma | Ateşin parlaması, hararetinin ve ışığının yükselmesi | Sönmenin tam karşıtı olarak alevin ve enerjinin tutuşması |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طفأ | Söndürmek | Alevin ve ısının kökten yok edilmesi | Kesin |
| Latince | extinguere, restinguere | Söndürmek, imha etmek | Maddi bir ateşi söndürmenin yanında bir duyguyu veya tehlikeyi yok etmeyi tam karşılar | Güçlü |
| İngilizce | extinguish, put out, quench | Söndürmek, bastırmak | Extinguish hem alevi hem ışığı ve soyut fitneyi söndürmeyi verir; quench daha çok harareti dindirmeyi karşılar | Kesin |
| Almanca | löschen, auslöschen, ersticken | Söndürmek, alevini kesmek | Auslöschen ışığı ve mevcudiyeti bütünüyle yok etmeyi, ersticken ise boğarak söndürmeyi ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | éteindre, étouffer | Söndürmek, boğmak | Éteindre hem kandili/ışığı hem ateşi söndürmede Arapçadaki itfa fiilinin doğrudan dengidir | Kesin |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أطفأ (İf'âl kalıbı) | Savaş ve fitne ateşinin ilahi kudretle bertaraf edilmesi, yatıştırılması | Kötülük ve savaş çıkarmak için tutuşturulan ateşin Allah tarafından boşa çıkarılması; Mâide 5:64 |
| يطفئوا (Muzâri if'âl kalıbı) | Hakikatin, vahyin ve ilahi nurun asılsız iddialarla ve ağız yoluyla yok edilmek istenmesi | İnkarcıların Allah'ın nurunu ağızlarıyla üfleyerek söndürmeye kalkışması fakat bu çabanın sonuçsuz kalması; Tevbe 9:32 ve Saff 61:8 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nübüvvet ve ilahi nurun bekası | Allah'ın nurunun beşeri güçler tarafından söndürülemeyeceği ve ilahi iradenin kemale ereceği ilkesi | Hakikatin ontolojik üstünlüğü ve batılın onu yok etme acziyeti |
| Fıkıh | Zararın izalesi ve yangın sorumluluğu | İtfâ-i nâr yani kamuya veya ferde zarar veren yangının söndürülmesi mükellefiyeti ve fitneyi bastırma vecibesi | Zarar verici fiili kökünden ortadan kaldırma |
| Tefsir | İstiare ve temsil tahlili | Ağızla üfleyerek güneş mesabesindeki bir nuru söndürmeye çalışmanın mantıksal imkansızlığı ve acziyet temsili | Güneş gibi parlayan hakikatin zayıf nefeslerle yok edilemeyeceği hakikati |
| Hadis | Şeytani vesvese ve fitnenin yatıştırılması | Öfkenin ve fitnenin ateşe benzetilip abdest suyu veya sükunetle söndürülmesinin emredilmesi | Şer ve hararet kaynağını su veya itidalle dindirme |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin evrensel aydınlığı | Nurun dokunulmazlığı | Karartma ve inkar girişimlerini etkisiz kılma | Vahiy güneşi insanların üflemesiyle sönmeyecek bir ontolojik güce sahiptir | Kesin |
| İlmi | Hakikat ve bilgi üretimi | Yanlışlamanın iflası | Asılsız iddiaların ilmi deliller karşısında sönmesi | Temelsiz polemikler ilmi hakikatin aydınlığını ortadan kaldıramaz | Güçlü |
| Siyasi | Barış ve güvenlik doktrini | Fitne ve savaşın bastırılması | Toplumsal yangınların diplomatik veya fiili müdahaleyle dindirilmesi | Yıkıcı çatışma ateşlerinin büyümeden söndürülmesi kamu düzeninin esasıdır | Kesin |
| İktisadi | Kriz ve piyasa spekülasyonu | Enflasyonist ve panik dalgalarının dindirilmesi | Piyasayı yakan spekülatif yangınların itfası | Fiyat anarşisi ve tekelci kriz ateşinin adil regülasyonla söndürülmesi | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termodinamik dengelenme ve entropi sönümü | Bir sistemdeki ekzotermik reaksiyonun oksijensiz bırakılarak veya soğutucu madde ilavesiyle durdurulması ve enerjinin tükenmesi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Çatışma çözümü ve kriz yönetimi | Toplumsal alanda tırmanan gerilimin, taraflar arasındaki iletim kanallarının ve provokasyonların kesilerek sükunete kavuşturulması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | İtfâ eylemini sadece itfaiyecilik veya fiziksel bir yangına su sıkma düzeyine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün hem kitleleri mahveden savaş ateşinin Allah tarafından söndürülmesini hem de küfrün kolektif propagandayla vahyi boğma girişimini kuşatması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tevbe 9:32 ve Saff 61:8 ayetlerindeki «ağızlarıyla Allah'ın nurunu söndürmek» ifadesini sıradan bir söz yarışı sanıp, hakikati tamamen yok etmeyi hedefleyen ontolojik bir savaş olduğunu fark edememek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın fitne, savaş ve inkarı yakıcı, tüketici bir «ateş» olarak; vahiy ve hakkı ise ebedi bir «nur» olarak niteleyen temel metaforik kurgusunun anlaşılmasını sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ehl-i kitabın fesat ve savaş çıkarma teşebbüslerinin anlatıldığı ayetlerde (Mâide 5:64) ve İslam davetinin evrensel zaferini ilan eden meydan okuma ayetlerinde (Tevbe 9:32, Saff 61:8) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hakikatin veya ilahi projenin insan eliyle, zayıf propagandalarla veya silah zoruyla bütünüyle ortadan kaldırılabileceği zannını kökünden çürütür. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamAlev saçan, parlayan ve ısı yayan bir ateşin veya kandilin alevini kesmek, hararetini soğutmak ve korunu tamamen söndürmek.
- Soyut anlamToplumsal yıkıma yol açan kriz, fitne ve savaş ortamlarını dindirmek ya da ilahi hakikatin ışığını propagandayla yok etmeye kalkışmak.
- Sistematik karşılıkVar olan veya var edilmeye çalışılan enerjinin, hararetin ve ışıltının dışsal bir müdahaleyle sıfır noktasına çekilmesi veya bu söndürme teşebbüsünün ilahi irade tarafından imkansız kılınması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , fitne ve savaş gibi yakıcı enerjinin zamana bağlı fonksiyonunu, ilahi veya meşru müdahale koşulunu temsil eder; bu müdahaleyle yakıcı ateş sıfıra yaklaşarak söner. İkinci kısımda ise ilahi nuru, ise beşerin ağzıyla ürettiği söndürücü üflemeyi gösterir; beşeri üfleme kümesi ne kadar zorlarsa zorlasın nurun baki kaldığı ve sıfırlanamadığı ifade edilir.