طمم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-م-م1 sîga, 2 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.طممكبرالطَّامَّةُجيأ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

طمم

ط - م - م

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

“Tımmü” yağmur yağdığında düzlüğü kaplayan su baskınıdır. Sonra kalabalık insan topluluğu anlamı kazanmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Tımmü” yağmur yağdığında düzlüğü kaplayan su baskınıdır. Sonra kalabalık insan topluluğu anlamı kazanmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR911 harf
باب الطاء والميم ط م، م ط مستعملان طم: الطّمُّ: طمّ الشّيء بالتّراب، قال ذو الرُّمّة: كأنّ أجلادَ حاذَيْها وقد لَحِـقَـتْ أَحشاؤُها من هَيامِ الرَّمل مَطْمُومُ وطمَّ على طَمِّك، أي: جاء بأكثر ممَا في يدك. وطمّ إناءه، أي: ملأه، ويُقال: جاءوا بالطِّمِّ والرِّمِّ، في مثَل، أي: بأمرٍ عظيم. والرَّجُلُ يطِمُّ في سَيْره طميماً، أي: يَمْضي ويَخِفّ. والطّامّة: التّي تَطِمُّ على ما سواها، أي: تَزيد
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR485 harf
جاء السيل فَطَمَّ الركيّةَ، أي دفنها وسوّاها. وكلُّ شيءٍ كثر حتَّى علا وغلب فقد طَمَّ يَطَمُّ. يقال فوق كلِّ طَامَّةٍ طامَّةٌ، ومنه سمِّيت القيامة طَامَّة. وطَمَّ شعرَه، أي جَزَّه. وطَمَّ شعرَه أيضاً طُموماً، إذا عقصَه، فهو شعرٌ مَطْمومٌ. وأطَمَّ شعرُهُ، أي حان له أن يُطَمَّ أي يُجَزَّ. واسْتَطَمَّ مثله. قال أبو نصر: يقال للطائر إذا وقَع على غُصن قد طَمَّمَ تَطميماً. ومرَّ يَطِمُّ بالكسر طَميماً،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR532 harf
ط م م طم الوادي طموماً‏:‏ علا وغلب وفي مثل ‏"‏ جرى الوادي فطم على القريّ وجاء السيل فطمّ الركيّ ‏"‏ قال علقمة‏:‏ يسقي مذانب قد مالت عصيفتها حدورها بأتيّ الماء مطموم وحوض مطموم وطميم‏.‏ وطم البئر‏:‏ كبسها‏.‏ وطم شعره‏:‏ حلقه ورأس مطموم‏.‏ ومرّ الفرس يطم طميماً‏:‏ يسرع‏.‏ ومن المجاز‏:‏ طمت الشدة والفتنة‏.‏ وما من طامة إلا وفوقها طامة ‏"‏ فإذا جاءت الطامة الكبرى ‏"‏ وهذا أطم من ذاك‏.‏ وهذا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.887 harf
طَمَّ الماءُ يَطِمُّ طَمّاً وطُمُوماً: عَلا وغَمَر. وكلُّ ما كَثُرَ وعَلا حتى غَلَب فقد طَمَّ يطِمُّ. وطَمَّ الشيءَ يَطُمُّه طَمّاً: غَمَره. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: لا تُطَمُّ امْرأَةٌ أو صبيٌّ تَسْمَعُ كلامَكم أي لا تُراعُ ولا تُغْلَب بكلِمة تَسْمَعُها من الرَّفَثِ، وأَصله من طَمَّ الشيُ إذا عَظُمَ. وطَمَّ الماءُ إذا كَثُرَ، وهو طامٌّ. والطامَّةُ: الداهية تَغْلِب ما سِواها. وطَمَّ الإناءَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR228 harf
* ط م م * جاء السيل * فَطَمَّ * الركية أي دفنها وسوَّاها وكل شيء كثُر حتى علا وغلب فقد * طَمَّ * من باب رد يقال فوق كل * طَامَّةٍ * طامةٌ ومنه سُميت القيامة طامةً و * الطِّمُّ * بالكسر البحر يقال جاء بالطم والرم أي بالمال الكثير
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.292 harf
| | ( *!طَمَّ المَاءُ ) *!يَطِمُّ ( *!طَمًّا *!وطُمُومًا ) إذا | ( غَمَرَ ) وعَلاَ . | | ( و ) طَمَّ ( الإِنَاءَ ) طَمًّا : إذا ( مَلأَه ) ، | وغَمَرَه حتى عَلاَ الكَيلُ أَصْبارَه . | | ( و ) طَمَّ السَّيلُ ( الرَّكِيَّةَ *!يَطُمُّها | *!ويَطِمُّها ) - من حَدَّىْ : نَصَرَ ، وضَرَبَ - | طَمًّا ، الأَخِيرَةُ عن ابنِ الأَعرابِيّ ، أي : | ( دَفَنَها وسَوَّاها ) كما في الصِّحاح . وقال | ابنُ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.048 harf
طَمَّ طَمَّ U ( n. ac. طَمّ 1 ), a. Covered over, submerged, swallowed up ( water ). b. Filled, brimmed up ( vessel ). c. I , U ( n. ac. طَمّ 1 ), Filled, choked up ( well ). d. U ( n. ac. طَمّ 1 , طُمُوْم 27 ), Shaved ( head ); cut; plaited, twisted ( hair ). e. I , U ( n. ac. طَمّ 1 , طُمُوْم 27 ), Was abundant, numerous. f. Was serious, grave, formidable ( matter ). g. ( n.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok14.624 harf
طمم طَمَّ - يَطُمُّ (طَمَّ - يَطِمُّ) - طَامّ - طَامَّة طَمَّ - يَطُمُّ (طَمَّ - يَطِمُّ) + كائن أو شيء + شيئاً أو كائناً: يهيل التراب أو ما شابه على شيء فيغمره ولا يظهر منه شيء طَامّ: اسم فاعل صفة مشبهة من " طَمَّ - يَطُمُّ " طَامَّة: مؤنث " طَامّ ": وهو كذلك فاعل مرة: الشيء الخاص الذي يهيل التراب أو ما شابه على شيء فيغمره ولا يظهر منه شيء:
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler2 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كبر

    1 ortak ayet · Yaşlı adamdır

  2. جيأ

    1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

Geçtiği ayetler(1)

  1. فَإِذَا جَاءَتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَى

    TsunamiFakat o en büyük bela geldiği zaman;

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطمم
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (muzâaf)
Bağlamsal Yakın Köklerغمر, طغى, كبس
Zıt Kökغيض
Çekirdek Özet 1Suyun veya toprağın yükselip bir çukuru, kuyuyu ya da zemini bütünüyle doldurarak üzerini örtmesi, her şeyi kaplayıp düzlemesi
Çekirdek Özet 2Diğer bütün hadiseleri, felaketleri ve meşguliyetleri hükümsüz kılacak biçimde her şeyi altına alan karşı konulamaz kuşatıcı baskın
Çekirdek Özet 3Alt sistemlerin sınırlarını ve bireysel direnç alanlarını bütünüyle yutan, mevcut yapıyı sıfırlayan nihai ve mutlak egemenlik
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir felaket veya dehşet verici olay sayıp, önceki bütün boyutları yutan ve tüm seviyeleri örten kuşatıcı karakterini gözden kaçırma riski

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طمKaplama, örtme, bir yüzeyi basarak izini yok etme ve dolup taşma; nitekim izi silip süpürmede طمس, bir şeye bütünüyle yönelip içine çekilmede طمع, nefsin yatışıp çukurun dolması gibi sükûna ermesinde طمأن köklerinde bu çekirdek belirgindirمİkinci bir م harfinin katılmasıyla kök mükerrerlik kazanmış; suyun veya toprağın kabarması, kesintisiz bir yoğunlukla birikerek çukurun seviyesini aşması ve mevcut tüm engelleri yutarak üstünü örtmesi anlamı pekişmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaÇevreyi kuşatan, içine alan ve sınır tanımaz bir genişlikle yayılan örtücü dalga hareketi
مSu; akış, çokluk, derinlikSıvı veya akışkan kütlenin yığılması, taşması ve engelleri aşan yoğunluğu
مSu; akış, çokluk, derinlikAkışkan ve baskın kütlenin kesintisiz katlanması, hacmin nihai sınıra ulaşıp taşması
طممKabaran ve yayılan akışkan kütlenin tüm yüzeyi sarıp çukurları ve yükseklikleri eşitleyerek örtmesiBirikintinin veya felaketin her şeyi içine alacak şekilde kabarması, tüm engelleri yutarak üzerini kapatması ve geride hiçbir açık nokta bırakmaması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun kabarıp kuyuyu veya vadiyi doldurması, toprağın bir çukuru ya da kuyuyu doldurup yerle bir etmesi ve kabın ağzına kadar dolup taşması
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Alkame b. Abede bir beytinde coşkun sel suyunun mecrayı ve çukurları doldurup üzerini kaplamasını anlatırken bu kökü kullanır: يسقي مذانب قد مالت عصيفتها / حدورها بأتيّ الماء مطموم
Erken Arapça kullanımZü’r-Rimme, devesinin açlıktan karnının içine çekilip kumla örtülmüş gibi düzleşmesini tasvir ederken kökü zikreder: كأنّ أجلادَ حاذَيْها وقد لَحِـقَـتْ / أَحشاؤُها من هَيامِ الرَّمل مَطْمُومُ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Arapça طمم kökü, Sami dil ailesinde suyun veya toprağın bir boşluğu doldurarak örtmesi, yığması ve seviyeyi aşması semantik alanıyla doğrudan ilişkilidir. Kökün ikili çekirdeği olan طم unsuru, Proto-Sami katmanda birikinti, kapanma, örtülme ve çamurla/toprakla sıvama eylemleriyle örtüşür. İbranice ve Aramice/Süryanice hatlarında ṭ-m- kök ailesi (örneğin İbranice טמן / ṭāman "toprağa gömmek, gizlemek, örtmek" ve טמא / ṭāmē "bulaşmak, içine çekilmek") çukurun üzerini kapatma ve görünmez kılma işlevini korur. Arapçada kökün mükerrer formu olan طمم, statik bir gömme işleminden ziyade, dinamik bir taşma, kabarma ve mevcut seviyeyi tamamen yutarak üstünden aşma (taleve’l-mā’u ve ġamera) hareketine evrilmiştir. Bu doğrultuda kök, fiziksel olarak kuyunun molozla doldurulup silinmesinden (طَمَّ البئرَ), selin her şeyi basıp geçmesine (طَمَّ السيلُ) ve oradan da diğer tüm felaketleri önemsiz kılacak derecede büyük ve kapsayıcı badireye (الطَّامَّةُ) uzanan tutarlı bir semantik genişleme göstermiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisānü’l-Arab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKuyunun toprakla doldurulup düzlenmesi ve sel suyunun mecrasını aşarak her şeyi örtmesiSuyun veya toprağın çukuru kapatıp yüzeyi eşitlemesi somut anlamından, her şeyi hükümsüz kılan kuşatıcı olgu soyutlamasına geçiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice טמן (ṭāman - gizlemek, gömmek) ve Süryanice benzer örtme/kapatma kökleriBoşluğu veya nesneyi toprakla örtüp görünmez kılma çekirdek anlamı ortaktır; Arapça formu dinamik kabarma ve taşma yönünü öne çıkarmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik havzada su baskını, batırma ve çamurla örtme bildiren kök kalıntılarıGeniş dil ailesinde sıvı veya kütle baskınıyla yüzeyin silinmesi hareketine dair paralellikler mevcutturMuhtemel

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisānü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طممAnlamlıKabarıp örtmek, doldurmakSuyun veya toprağın bir boşluğu doldurup taşması, her şeyi altına almasıHedef kök; Kur'an'da geçer
مطمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu dizilişte üçlü müstakil kök türetilmemiştir
ممطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طممMerkezKuşatıp örtme ve taşmaBütün seviyeleri aşarak alttaki her şeyi silen, doldurup üzerini kapatan nihai baskınKapsadığı her şeyi hükümsüz kılan ve eşitleyen taşkınlık
غمرKomşuBoğma ve suya batırmaغمر nesneyi sıvının içine daldırıp görünmez kılarken; طمم kabarıp taşarak seviyeyi aşar ve doldururMaddenin suyun altında kalması esastır
طغىKomşuSınırı aşmaطغى belirlenmiş haddi ve ölçüyü çiğneyip taşmayı vurgular; طمم ise her şeyi örtüp yutma niteliğine odaklanırHaddi aşma ve taşkınlık boyutu öne çıkar
كبسKomşuÇukuru doldurmaكبس kuyuyu veya çukuru bilinçli olarak toprakla tıkamak iken; طمم kendiliğinden kabaran sel veya yığınla örtülmeyi ifade ederMekanik doldurma ve kapama eylemidir
غيضZıtSuyun çekilmesi ve eksilmeSuyun toprağın dibine çekilmesi, eksilmesi ve alçalması; طمم kökünün kabarıp örtmesinin tam zıddıdırSuyun kaybolup gitmesi ve hacmin azalması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطممTaşarak örtmek, doldurmakSuyun veya felaketin her şeyi yutacak biçimde kabarıp düzlemesiKesin
LatinceInundatio, obruereSu basması, örtüp gömmekInundare taşarak basmayı, obruere ise bütünüyle örtüp gömmeyi karşılar; kökün eşitleyici doluluk hissini kısmen verirGüçlü
İngilizceOverwhelm, engulf, inundateYutmak, basmak, alt etmekEngulf bütünüyle içine çekip yutmayı, overwhelm karşı konulamaz biçimde üstüne çıkıp ezmeyi ifade ederGüçlü
AlmancaÜberfluten, überwältigenSel basmak, alt etmekÜberfluten suyun kabarıp örtmesini, überwältigen ise direnci sıfırlayan büyüklüğü karşılarGüçlü
FransızcaSubmerger, engloutirSular altında bırakmak, yutmakSubmerger suyun seviyeyi aşıp kaplamasını, engloutir ise tamamen yok edecek şekilde içine almasını ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Dictionnaire Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الطَّامَّةُKıyamet, diğer bütün dertleri ve hadiseleri unutturan, her şeyi örten en büyük hadiseAhiret sahnelerinin kurulduğu, insanın dünyadaki bütün yapıp ettiklerini hatırlayacağı nihai altüst oluş bağlamı; Nâziât 79:34

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEşrâtü's-sâa ve haşr bahsiKıyametin الطامة الكبرى olarak adlandırılmasının ontolojik boyutu; önceki tüm dehşetleri bastıran nihai felaket oluşuMevcut kozmik düzeni bütünüyle sıfırlayan mutlak kuşatıcılık
FıkıhVeri bulunamadıVeri bulunamadıTerimleşmiş bir fıkıh kullanımı bulunmamaktadır
TefsirNâziât Suresi tefsiriAyette geçen kavramın ikinci sur üflenişi mi yoksa cehennemin ortaya çıkışı mı olduğu tartışmasıKendisinden küçük her badireyi silip süpüren mutlak baskın
HadisEdeb ve rivayet diliRivayetlerde geçen لا تُطَمُّ امْرأَةٌ أو صبيٌّ ifadesi üzerinden bir kimseyi dehşete düşürmek, sözle ezmek anlamında kullanımıİnsanın mukavemetini kıracak ağırlıkta söz veya baskı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmolojik son ve kıyametNihai altüst oluşÖnceki tüm yapay güvenlik alanlarını yok etmeBütün göreli güçleri ve dünyevi sığınakları bir çırpıda örterek ilahi adaleti mutlaklaştırırKesin
İlmiKaos ve entropi eşiğiKritik taşkın dalgasıAlt sistem sınırlarını silmeSistemin taşıma kapasitesini aşan bir girdinin tüm dengeyi eşitleyerek sıfırlamasıGüçlü
SiyasiBüyük krizler ve inkılaplarRejimleri yutan devrimsel baskınMevcut statükoyu bütünüyle örtmeToplumsal yapay ayrıcalıkları ve barikatları silip süpüren karşı konulamaz halk veya kriz dalgasıGüçlü
İktisadiSistemik iflas ve krizPiyasayı silip süpüren çöküşBorç ve sermaye dengesini yutmaBütün mikro dengeleri ve rezervleri işlevsiz kılarak piyasanın üzerini örten makro likidite felaketiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoğrusal olmayan dalga taşması (tsunami ve şok dalgası)Birikimli enerjinin ortamın sınır koşullarını katbekat aşarak karşılaştığı tüm pürüzleri ve mikro yapıları homojen bir şekilde örtüp sürüklemesiGüçlü
Beşeri bilimlerKolektif travma ve varoluşsal şokBireyin veya toplumun başa çıkma mekanizmalarını tamamen felç eden, diğer bütün tali kaygıları anlamsızlaştıran kapsayıcı krizGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca fiziksel bir tsunami felaketi veya belirsiz bir kıyamet gürültüsü olarak daraltıp, kavramın altındaki seviyeleri aşma ve her şeyi eşitleme yönünü ihmal etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKarşılaşılan hadisenin sadece dışsal bir yıkım değil, insanın zihnindeki ve dünyasındaki bütün meşguliyetleri silip onu yalnızca ameliyle baş başa bırakan kuşatıcı bir yüzleşme olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetin muhatapta uyandırmak istediği varoluşsal teyakkuzun, sadece harici bir coğrafi/kozmik felaket tasvirine indirgenerek ahlaki ve ameli ağırlığının yitirilmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın nihai hesap gününü tasvir ederken kullandığı en radikal ve kuşatıcı kavramlardan biridir; insan algısındaki bütün büyük hadiseleri önemsizleştiren mutlak büyüklüğü bildirir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahiret tasvirleri, saatin dehşeti, insanın dünyevi kibir ve aldanışlarının yerle bir edildiği Mekkî ayet bağlamlarında belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kıyametin veya ilahi hesabın parça parça atlatılabilecek, pazarlık edilebilir ya da sığınılacak gedikler bırakacak bir süreç olduğu yanılgısını kökten yıkar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuyun veya toprağın bir çukuru, kuyuyu ya da vadiyi bütünüyle doldurarak seviyesini aşması, mevcut tüm engebeleri örterek yüzeyi düzlemesi.
  • Soyut anlamOrtaya çıktığında kendisinden önceki bütün krizleri, korkuları ve meşguliyetleri yutan, tüm alt sistemleri hükümsüz kılan nihai ve karşı konulamaz kuşatıcılık.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki yerel denge ve dirençleri sıfırlayan, tüm seviyeleri mutlak bir üst sınırla eşitleyen nihai eşik aşımı.
  • LaTeX modeliE≫∑i=1nSi  ⟹  lim⁡E→∞(SkE)=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde E, kökün ifade ettiği kuşatıcı ve baskın hadiseyi (الطَّامَّةُ) temsil eder; Si ise sistem içindeki yerel felaketleri, dünyevi güçleri, korunakları ve bireysel durumları gösterir. E'nin büyüklüğü yerel durumların toplamını katbekat aştığında, herhangi bir yerel unsurun (Sk) bu mutlak baskın karşısındaki bağıl etkisi sıfıra yaklaşır; yani bütün alt hadiseler bu nihai taşkın içinde yutulup silinir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط