طمأن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-م-أ12 sîga, 80 mücavir kök, 12 ayet, 11 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حرفجزأوقتجعللِيَطْمَئِنَّوَلِتَطْمَئِنَّاطْمَأَنَّالْمُطْمَئِنَّةُتَطْمَئِنُّطمأنقلبعززمُطْمَئِنٌّرغدشرحبشر

KökSîga 12Ayet 12Sure 11Mücavir 80

▶ Ağı aç (3B)

طمأن

ط - م - أ

KÖK
  • 13 geçiş
  • 12 ayet
  • 12 sîga
  • 1 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Huzur bulan

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: طمءن

Notlarım

Sözlükler(1)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR362 harf
Madde başı: طمءنطَمْأَنَ طَمْأَنَ a. [ Min ], Was at rest, free from. b. Bent ( the back ). اِطْمَأَنَّ اِطْمَأَنَّ a. Relied upon, confided in. b. [ Ila ], Rested, settettled down in, at ( a place ). اِطْمِئِنَان اِطْمِئِنَان , طُمَأنِيْنَة a. Security, tranquillity, ease of mind. مُطْمَئِنّ مُطْمَئِنّ a. Tranquil, secure, at rest. b. Low, depressed ( ground ).
Tamamını oku

Sîgalar(12)

Mücavir kökler80 mücavir (106 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قلب

    7 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  2. عزز

    3 ortak ayet · Yağmur suyu ile doymuş topraktır

  3. جزأ

    1 ortak ayet · Ciz’a ormandan kopuk ağaçlıklar demektir

  4. رغد

    1 ortak ayet · Muhallebi demektir

  5. حكم

    3 ortak ayet · Gem demektir

  6. جوع

    1 ortak ayet · Ceyee suyun toplandığı çukurdur

  7. شرح

    1 ortak ayet · “Şeriha” et dilimi demektir

  8. حرف

    1 ortak ayet · Haraf dağın sivri ucu, bıçağın ağzı demektir

  9. أمن

    5 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  10. أله

    8 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  11. وقت

    1 ortak ayet · Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir

  12. بشر

    2 ortak ayet · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir

Geçtiği ayetler(12)

Sîga sayfası: وَلِتَطْمَئِنَّ
  1. وَمَا جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرَى لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُمْ بِهِ وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ

    Ve huzur bulması içinBu yardımı Allah; size, sırf bir müjde olsun ve kalbleriniz bununla yatışsın diye yaptı. Yoksa zafer, ancak Aziz ve Hakim olan Allah’tandır.

  2. وَمَا جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرَى وَلِتَطْمَئِنَّ بِهِ قُلُوبُكُمْ وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

    Ve huzur bulması içinAllah; bunu size sırf bir müjde olsun ve kalblerinizi yatışsın diye yapmıştır. Yardım; ancak Allah katındandır. Muhakkak ki Allah; Aziz’dir, Hakim’ dir.

Sîga sayfası: اطْمَأْنَنْتُمْ
Sîga sayfası: الْمُطْمَئِنَّةُ
Sîga sayfası: لِيَطْمَئِنَّ
Sîga sayfası: مُطْمَئِنَّةً
Sîga sayfası: مُطْمَئِنِّينَ
Sîga sayfası: وَاطْمَأَنُّوا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطمأن
YapıDörtlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerسكن, أمن, ثبت
Zıt Kökقلق
Çekirdek Özet 1Çukur ve alçak zemine yerleşip hareketsiz kalarak sükûnet bulma
Çekirdek Özet 2İç dalgalanma, şüphe ve korkunun dalarak kalbin tam istikrara kavuşması
Çekirdek Özet 3Dalgalı belirsizlik halinden kalıcı iç denge ve sarsılmaz güven nizamına geçiş
Kritik Hata RiskiKökü edilgen bir uyuşukluk veya rehavet sanarak bilinçli ve dinamik itminan halini pasif teslimiyetle karıştırma

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طمSuyun veya bir maddenin yükselip örtmesi, çukuru doldurması veya bütünüyle kaplayıp düzlemesi; nitekim طمم kökünde taşma ve bütünüyle örtme, طمس kökünde izin silinip düzlenmesi, طمع kökünde ise nefsin bütünüyle bir şeye yönelip dolması anlamı esastır.أÇekirdekteki örtme ve kaplama hareketine içsel bir durulma, derinleşme ve zihinsel-ruhsal yönelim katarak dışsal doluşu içsel bir yerleşikliğe hazırlar.
طمأİçsel olarak sükûna erme ve çukura yerleşme eğilimi.نHarekete süreklilik, kalıcılık ve tam bir karar kılma niteliği kazandırarak içsel çalkantının bütünüyle yatışıp sarsılmaz bir sükûnete dönüşmesini sağlar.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaDağınık ve savrulabilir unsurları toparlayıp bir havza içine alma ve kuşatma hareketi
مSu; akış, çokluk, derinlikİçsel akışkanlık, duygu ve düşüncelerin hareketli ve dalgalı yapısı
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHarekete yön veren belirleyici merkez, iradi başlangıç ve odaklanma noktası
نFiliz, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkElde edilen durumun süreklilik kazanması, hayat bulması ve kök salarak kalıcılaşması
طمأنKuşatıcı bir havza içinde dalgalanan içsel akışın, merkezi bir güç ve bilinçle dengelenerek süreklilik arz eden sarsılmaz bir sükûnete kavuşmasıBütün harf imgelerinin birleşimiyle iç çalkantıların toplanıp dindirilmesi ve varlığın emin bir zeminde kararla yerleşmesi hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl topoğrafyasında çevresine göre alçakta kalan, rüzgâr ve kum fırtınalarından korunaklı, suyun birikip dinlendiği ve devenin veya yolcunun güvenle çöktüğü çukur arazi parçası
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde kök, devenin korunaklı bir çukura çöküp göğsünü yere tam yapıştırarak sükûnetle dinlenmesi veya yolcunun emniyetli alçak bir mevkide konaklayıp korkudan kurtulması tasvirlerinde yer alır.
Erken Arapça kullanımKlasik dönemde korku veya çalkantıdan sonra kalbin yerine oturması ve endişenin bütünüyle kaybolması durumunu ifade etmek üzere kullanılmıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Tāj al-ʿArūs, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça طمأن kökü, dörtlü genişleme gösteren ve fonetik yapısında derin bir sükûnet ve örtülme barındıran bir köktür. Sami dil ailesinin batı ve doğu kollarında iki harfli طم çekirdeği (örtmek, gizlemek, batmak, dolmak) üzerinden gelişen türevlerle semantik bir akrabalık taşır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarda doğrudan dört harfli biçim yerine iki harfli temelden türeyen veya benzer kökler (örneğin Süryanice örtülme, batma ve dinginleşme ifade eden yapılar) göze çarpar. Kökün Arapçada dört harfli bir morfolojiye ulaşarak hemzeli bir yapı kazanması, fiziksel zemindeki alçaklık ve çukurlaşma imgesini insan psikolojisinin en derin düzlemi olan kalbe ve nefse aktarmıştır. Kökün temel hareketi, dışsal baskı veya tehlikenin altındaki dalgalanmanın sona erip varlığın kendi doğal ve güvenli merkezine yerleşmesidir.

Güven Güçlü

Kaynak HALOT, Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönطمن ve طأم kökleriyle genişleyen dörtlü yapıYere sinme, alçalma ve yatışma bildiren fiziksel kökten psikolojik ve manevi sükûnete aktarımKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanicedeki طم tabanlı örtme ve dalma türevleriÇukurda toplanma ve hareketsiz kalma semantik alanının ortak kökleriGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında doğrulanmış geniş bir kökdeşlik tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طمأنAnlamlıÇukura yerleşme, yatışma, sükûnet bulmaKalbin veya bedenin çalkantıdan kurtulup tam bir güven ve huzur içinde karar kılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طمأنMerkezSarsılmaz iç huzur ve sükûnetŞüphe ve korkunun tamamen yok olup yerini mutlak tatmin ve kararlılığa bırakmasıDış etkenler değişse dahi kalbin sarsılmaz bir zemine oturması
سكنKomşuHareketsizlik ve durulmaFiziksel hareketin veya dışsal öfkenin durması; sükûn halinde içsel şüphe tamamen bitmemiş olabilirHareketsizlik fiziksel ve geçici olabilir
أمنKomşuKorkudan emin olma ve güvenDış tehdidin ve korku kaynağının bertaraf edilmesiyle sağlanan emniyet durumuİtminandan farklı olarak daha çok dışsal güven ve himayeyi vurgular
ثبتKomşuKararlılık ve yerinden oynamamaBaskı ve zorluk karşısında duruşu bozmama ve mukavemet göstermeİtminan iç huzur iken sebat dışa dönük dirençtir
قلقZıtÇalkantı, tedirginlik ve kararsızlıkKabına sığamama, yerinde duramama ve sürekli bir endişe içinde dalgalanma haliKalbin karar kılamayıp sürekli titreşim ve şüphe içinde olması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaطمأنİtminan, iç yatışması, mutlak sükûnetŞüphe, korku ve ıstırabın bütünüyle kalkıp nefsin tatmin olmasıKesin
LatinceTranquillitas, securitasDinginlik, sarsılmazlık, dertsizlikRuhun ve zihnin dalgalardan arınması durumunu karşılar; varoluşsal zikir boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceSerenity, reassurance, tranquilityİç huzuru, güvence bulma, dinginlikKalpteki tereddüdün giderilmesini ve iç sükûnu verir; imana dayalı ontolojik doyumu tam karşılamazGüçlü
AlmancaSeelenruhe, Beruhigung, GewissheitRuh dinginliği, yatışma, kesin kanaatİçsel kesinlik ve dinginliği anlatır; kalbin ilahi bağla tatmin oluş nüansını eksik bırakırGüçlü
FransızcaSérénité, quiétude, apaisementDinginlik, yatışma, iç barışıPsikolojik sükûneti karşılar ancak metafizik güven katmanını tam içermezGüçlü

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
اطمأنّ / تطمئنّZikir ve vahiy ile kalbin şüpheden bütünüyle arınıp mutlak kanaate ermesiKalbin ilahi zikirle huzur bulması bağlamı; Ra'd 13:28
ليطمئنّ قلبيGözlem ve delil yoluyla zihinsel tereddüdün tam bir yakîne dönüşmesiİbrahim peygamberin dirilişi müşahade talebi bağlamı; Bakara 2:260
النفس المطمئنّةİman ve itaatte sebat edip dünyevi çalkantılardan arınmış olgun ruh mertebesiAhirette ilahi hitaba muhatap olan muttaki nefis bağlamı; Fecr 89:27
اطمأننتمKorku ve tehlikenin (savaş halinin) geçip normal ve güvenli hayata dönülmesiNamazın normal düzeninde kılınması bağlamı; Nisâ 4:103
واطمأنّوا بهاAhireti unutup geçici dünya hayatına sahte ve aldatıcı bir güvenle bağlanmaDünyaya razı olup ahiretten gafil olanlar bağlamı; Yûnus 10:7
اطمأنّ بهMenfaat ve dünyevi rahatlık durumunda dinde sebat etme (şarta bağlı sahte sükûnet)Bir uçta (tereddütle) ibadet edenlerin durumu bağlamı; Hac 22:11
مطمئنّ بالإيمانDışsal zorlama ve işkenceye rağmen kalpteki imanın sarsılmadan yerinde durmasıAmmar b. Yâsir bağlamındaki ikrah ve ruhsat durumu; Nahl 16:106
آمنةً مطمئنّةًDüşman korkusundan ve kıtlıktan uzak, iktisadi ve sosyal istikrar içinde olan beldeNimetlere nankörlük eden örnek şehir bağlamı; Nahl 16:112

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman ve marifet teorisiİmanın artıp eksilmesi ve yakîn mertebeleri; İbrahim peygamberin dirilişi görme isteğindeki itminanın imanın aslına mı yoksa yakînin kemaline mi matuf olduğu tartışmasıŞüphenin kalkıp kesin bilginin kalpte tam yerleşmesi
Fıkıhİbadet usulü (ta'dîl-i erkân)Namazda rükû, secde ve kıyam aralarında bedenin hareketsiz kalıp eklemlerin yerine oturması farz veya vacip olan ta'dîl-i erkân şartıFiziksel organların hareketten bütünüyle kesilip yerleşmesi
TefsirRuh ve ahlak mertebeleriNefsin tezkiye basamakları; emmâre ve levvâmeden sonra ulaşılan sarsılmaz itminan hali ve vahyin kalbi ihya edici fonksiyonuVarlığın ilahi rızada karar kılması
HadisAhlak ve takva ölçütleriHelal ve haramın kalpteki iz düşümü; iyiliğin kalpte sükûnet oluşturması, günahın ise içte tırmalayıcı bir huzursuzluk ve tereddüt bırakması ilkesiVicdani durulma ve içsel şahadet

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnanç ve marifetYakîn ve kalbi mutlak tatminSarsılmaz iman zemini inşa etmeŞüphenin yerini bütünüyle teslimiyet ve ilahi zikirle tahkim edilmiş sükûnete bırakmasıKesin
İlmiEpistemolojiDoğrulanmış kesin bilgi (yakîn)Tereddüt ve agnostisizmi gidermeTeori veya varsayım düzeyindeki bilginin deliller ve müşahede yoluyla şüphesizleşmesiGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve iç barışİç istikrar ve toplumsal emniyetKaos ve anarşiyi önlemeVatandaşların can ve mal korkusu duymadan hayatlarını sürdürdükleri istikrarlı nizamGüçlü
İktisadiPiyasa ve üretimGüven ortamı ve öngörülebilirlikKriz ve spekülatif çalkantıları dindirmeSermaye ve emeğin korkusuzca yatırıma dönüştüğü, aldatma ve krizden uzak kararlı ekonomik yapıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDinamik sistemlerde kararlı denge noktası (kararlı denge / stable equilibrium)Dış bir pertürbasyon veya enerji dalgalanması sonrası sistemin en düşük enerji seviyesine inip kararlı bir potansiyel çukuruna oturması ve orada hareketsiz kalarak sükûnete ermesiGüçlü
Beşeri bilimlerBilişsel çelişkinin çözülmesi ve psikolojik denge (homeostazis)Bireyin zihnindeki çatışan inanç ve duygu çalkantılarının kesin kanıt veya anlam bulma yoluyla giderilerek ruhsal bütünlüğün ve dengenin yeniden kurulmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİtminanı salt psikolojik bir rahatlama, sorunları görmezden gelme, kayıtsızlık veya meditasyon benzeri pasif bir dinginlik seviyesine indirgeme yanılgısı
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da itminan; delil arayışını (Bakara 2:260), bilinçli ibadeti (Nisâ 4:103), zikre dayalı şuuru (Ra'd 13:28) ve hakikat uğruna baskılara direnme gücünü (Nahl 16:106) içeren son derece dinamik, akli ve ahlaki bir varoluş zeminidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİtminan uyuşuk bir rehavet sanıldığında; Yûnus 10:7 ayetinde yerilen sahte dünyevi itminan ile hakiki imâni itminan birbirine karıştırılır; kişinin içsel çabasını ve hakikat arayışını terk etmesi dindarlık zannedilebilir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin nihai hedefinin insanda sadece şeklî bir teslimiyet değil, akıl ve kalbin tam bir uyum içinde bütünleştiği sarsılmaz bir iç huzur ve yakîn hali kurmak olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbrahim peygamberin iman mertebeleriyle ilgili kıssasında, kalplerin ancak zikirle doyum bulacağını bildiren hidayet ayetlerinde ve ahirette ilahi çağrıya muhatap olan nefis tanımlarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İmanın körü körüne bir taklit olduğu zannını yıkar; aksine kalbin itminan bulması için aklî delillendirme, gözlem ve derin kavrayışın meşru ve gerekli olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÇevresine göre alçakta kalan, fırtına ve taşkınlardan korunaklı çukur bir zemine suyun veya bir canlının inerek hareketsiz kalması ve karar kılması.
  • Soyut anlamŞüphe, korku ve endişe gibi zihinsel ve ruhsal çalkantıların ilahi bağ, kesin bilgi ve zikir sayesinde durulup yerini sarsılmaz bir yakîne bırakması.
  • Sistematik karşılıkDinamik bir varlığın entropik veya dışsal sarsıntılar karşısında dengesini kaybetmeyip en derin ve güvenli çekirdeğinde istikrar bulduğu kararlı denge durumu.
  • LaTeX modeliS(t)→ΔI→0S∗o¨yle kid2Φ(S∗)dS2>0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) zaman içinde dalgalanan içsel veya zihinsel durumu, ΔI tereddüt ve korku oluşturan bilgi ve inanç dalgalanmasını temsil eder. Bu dalgalanmanın sıfıra yaklaşmasıyla sistem S∗ ile gösterilen itminan ve sükûnet durumuna erişir. Durumun ikinci türevinin sıfırdan büyük olması ise sistemin kararsız bir noktada değil, çökük ve korunaklı bir potansiyel çukurunda (kararlı dengede) bulunduğunu simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط