عرجن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ر-ج1 sîga, 5 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نزلعرجنقمركَالْعُرْجُونِعودقدر

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 5

▶ Ağı aç (3B)

عرجن

ع - ر - ج

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 10 sözlük

Taneleri üzerinde kurumuş hurma salkımıdır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Taneleri üzerinde kurumuş hurma salkımıdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR301 harf
عرجن: العُرجُون: أصلُ العِذْق، وهو أصفر عريضٌ يُشبهُ الهلال إذا انْمَحَقَ. والعُرجُون: ضربٌ من الكَمْأة قَدْر شِبْرٍ أو دُوَيْنَ ذلك. وهو طيِّبٌ ما دام غَضّاً رطباً والجمعُ العراجِينُ. والعَرْجَنَةُ: تصوير عراجين النخل، قال: في خِدْرِ ميّاس الدّمى مُعَرْجَنِ أي مُصوَّر فيه صُور النَّخْل والدُّمَى.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR109 harf
العُرجونُ: أصل العِذْقِ الذي يعوجّ وتُقطع منه الشماريخ فيبقى على النخل يابساً. وعَرْجَنَهُ: ضربه بالعُرْجونِ.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR69 harf
- قال تعالى: ﴿حتى عاد كالعرجون القديم﴾ [يس/39]، أي: ألفافه من أغصانه.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.402 harf
أَبو عمرو: العُرْهونُ والعُرْجُونُ والعُرْجُد كلُّه الإِهانُ، والعُرْجُون العِذْقُ عامَّة، وقيل: هو العِذْقُ إذا يَبس واعْوجَّ، وقيل: هو أَصل العِذْق الذي يعْوَجُّ وتُقْطع منه الشماريخ فيبقى على النخل يابساً، وقال ثعلب: هو عُود الكِباسة. قال الأَزهري: العرجون أَصْفرُ عريض شبه الله به الهلالَ لما عاد دقيقاً فقال سبحانه وتعالى: والقَمَرَ قَدَّرْناه مَنازلَ حتى عاد كالعُرْجُون القديم؛ قال ابن سيده:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR87 harf
* ع ر ج ن * * العُرْجُون * أصل العذق الذي يعوج ويقطع منه الشماريخ فيبقى على النخل يابسا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.542 harf
: ( العُرْجُونُ ، كزُنْبورٍ : العِذْقُ ) عامَّة ؛ ( أَو ) هو العِذْقُ ( إذا يَبِسَ واعْوَجَّ ، أَو أَصْلُه ) الذي يعْوَجُّ وتُقْطع منه الشَّماريخُ فيَبْقى على النخْلِ يابِساً . ( أَو عُودُ الكِباسَةِ ) ؛ عن ثَعْلَب . وقالَ الأزْهرِيُّ : العُرْجُونُ أَصْفَرُ عرِيضٌ شبَّه اللهاُ تعالى به الهِلالَ لماَّ عادَ دَقِيقاً ؛ قالَ اللهاُ تعالى : ﴿حتى عادَ كالعُرْجُونِ القدِيمِ﴾ . قالَ ابنُ سِيْدَه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.410 harf
عَرْجَنَهُ Q. 1 عَرْجَنَهُ ذ He struck him, or beat him, with an عُرْجُون [q. v.]. (S, K.) And عَرْجَنَهُ بِالعَصَا He struck him, or beat him, with the staff, or stick. (TA.) ― -b2- And He figured it (i. e. a garment, or piece of cloth,) with the forms of عَرَاجِين, pl. of عُرْجُونٌ. (K.) ― -b3- And He smeared, or rubbed over, him, or it, with blood, or with saffron, or with خِضَاب [i. e. hinnà,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR170 harf
عَرْجَنَ عَرْجَنَ a. Printed ( stuff, cloth ). b. Daubed, smeared; dyed. c. Struck, hit, beat. عُرْجُوْن عُرْجُوْن ( pl. عَرَاْجِيْنُ 67 ), a. Palm-branch, raceme.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR3.974 harf
عرجن عَرْجَنَ - يُعَرْجِنُ - عُرْجُوْن عَرْجَنَ - يُعَرْجِنُ + الكائن: ينموعلى شكل عرجون: وهو نبات الفطر المعروف عُرْجُوْن: نبات الفطر، والذي قد يتكون على أشكل متعددة منها كروي مستدير بالكامل ومنه الكمأة، ومنها هلال أو دائرة ناقصة، وهذه كلها ذات أشكال منازل القمر واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " نمو النبات بحسب شكل الجذر الثمري" فَامَ -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler5 mücavir (6 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قمر

    1 ortak ayet · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

  2. عود

    1 ortak ayet · Kalabalık hayvan sürülerinin sulamalarında varış yoluyla…

  3. قدم

    1 ortak ayet · “Kudüm” ön demektir

  4. قدر

    1 ortak ayet · Kıdr kazandır

  5. نزل

    1 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: كَالْعُرْجُونِ
  1. وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ

    Mola yeri gibiAy için de konaklar ta’yin etmişizdir. Sonunda eski hurma dalına döner.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعرجن
YapıDörtlü
Özel DurumSülâsî köke nûn eklenmesiyle oluşan dörtlü isim formu
Bağlamsal Yakın Köklerعرج, عوج, قوس
Zıt Kökقوم
Çekirdek Özet 1Hurma salkımının meyveleri alındıktan sonra kuruyup sararan, incelip kavislenen dip sapı
Çekirdek Özet 2Ay'ın yörüngesel döngüsünün son menzilinde aldığı solgun, ince ve eğri hilal formu
Çekirdek Özet 3Kemalat evresini tamamlayan varlıkların zayıflayarak bükülmesi ve döngüsel yenilenme ilkesi
Kritik Hata RiskiKelimeyi sadece soyutlanmış bir kuru dal sayıp taşıdığı kavis, incelme, sararma ve periyodik sonlanma geometrisini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عرAçığa çıkma, soyulma, kabuktan ve örtüden sıyrılma temel anlamıdır; عري çıplak kalmak, عرض ortaya çıkmak, عرج meyille yukarı yönelmek köklerinde bu hareket görülürجHarekete yukarı doğru yönelme, basamaklanma, meyil ve bükülme karakteri eklenerek عرج formu oluşmuştur
عرجMeyil, eğrilik ve yukarı doğru kavis alma anlamı taşırنEğrilme ve kavislenme vasfı kalıplaşarak belirli bir somut bitki uzvuna (hurma salkım sapı) isim kılınmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عgöz; görme, bilme, kaynakDışarıdan açıkça fark edilen somut biçim ve görsel silüet
رinsan başı; baş, ilk, üstGöğe, yukarıya ve salkımın tepe noktasına doğru yöneliş
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaMeyil alma, bükülme, yük altında kavislenen dal
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkİncelme, kıvrılma, döngüsel sürekliliğin nihayetindeki daralım
عرجنBelirgin bir formun tepe noktasından aşağıya doğru bükülerek kavislenmesi, incelmesi ve döngüsel bir yayın silüetini alması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma salkımının meyveleri devşirildikten sonra ağaçta kalan, kurudukça sararıp incelen ve hilal gibi kavislenen dip sapı (عُرْجُون)
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Ru'be b. el-Accâc'ın beytinde, bir çadır veya perdenin hurma salkımları ve heykelsi figürlerle nakışlanıp bezenmesini tasvir etmek üzere yer alır: فِي خِدْرِ مَيَّاسِ الدُّمَى مُعَرْجَنِ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça عرجن kökü, Sami dillerinin ortak leksikonunda bağımsız bir dörtlü kök olarak değil, eğrilik, bükülme ve yükselme bildiren عرج üçlü kökünden türetilmiş bir isim gövdesi olarak değerlendirilir. Kökün sonundaki nûn harfi, klasik dilcilerce bir türetme unsuru olarak görülmüş; ancak erken Arap şiirindeki kullanımıyla kök dörtlü bir kalıp olarak yerleşmiştir. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde eğrilik, topallama ve meyil bildiren benzer fonetik yapılar bulunmakla birlikte, terimin hurma salkım sapını ifade eden özgül botanik karşılığı doğrudan Arap Yarımadası'nın vahaya dayalı ziraat ve gök gözlemi kültüründe somutlaşmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Brockelmann.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعرج kökünden genişletilmiş dörtlü isimEğrilme ve kavis alma vasfı, nûn ekiyle somut bir nesneye isim olmuşturGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSami kökü bükülme/eğrilme semantiğiİbranice ve Süryanicede eğrilme ve aksama kökleri mevcuttur; dörtlü botanik isim Arapçaya özgüdürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik havzada doğrudan doğrulanmış soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, HALOT, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عرجنAnlamlıKurumuş eğri hurma salkımıHurma salkımının kuruyup sarararak hilal biçiminde kavislenmesiHedef kök

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عرجنMerkezKavislenmiş kuru hurma sapıZamanla kuruyup incelerek yay biçimini alan somut bitki sapıKavisli, solgun ve yaşlı hurma çöpü
عرجKomşuYükselme ve meyilEylemsel olarak yukarı çıkarken kavis alma veya topallamaSoyut hareket ve dikey çıkıştaki meyil
عوجKomşuDoğruluktan sapmaMaddi veya manevi düzlüğün kaybolmasıHerhangi bir doğrultudaki genel eğrilik
قوسKomşuYay biçimiGeometrik olarak iki ucu birbirine yaklaşan eğrilikSadece biçimsel eğrilik ve yay formu
قومZıtDoğrulma ve dikilmeEğrilik, pörsüme ve bükülme barındırmayan tam diklikDikey denge ve sarsılmaz doğruluk

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعرجنKurumuş kavisli hurma sapıHurma salkımının kuruyarak hilal biçimini almış dip sapıKesin
Latincespadix incurvus, racemus siccatusKavisli koçan, kurumuş salkımBotanik biçimi karşılar; Kur'an'daki hilal teşbihi çağrışımını taşımazGüçlü
İngilizcedried curved date stalkKurumuş eğri hurma sapıZiraî nesneyi tam karşılar; astronomik döngü metaforunu metin kurarGüçlü
Almancagetrockneter gekrümmter DattelrispenstielKavisli kuru hurma salkımı sapıNesnel ve morfolojik karşılığı verir; kültürel çağrışımı dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcarégime de dattes desséché et courbéKurumuş ve eğrilmiş hurma salkımıZiraî formu açıklar; döngüsel küçülme nüansını doğrudan içermezGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Arabic-English Dictionary, Georges Latin Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كَالْعُرْجُونِAy'ın son menzilindeki sararmış, incelmiş ve eğrilmiş hilal haliKozmik nizam, Ay'ın yörünge evreleri ve takvim intizamı; Yâsîn 36:39

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKozmolojik delillendirmeAy'ın intizamlı evrelerinin ilahi kudrete ve yaratılışın döngüsel gayesine delil oluşuÖlçülü takdir ve kemalden sonra zeval
FıkıhHilal ve takvim tespitiHilalin görünmez olduğu veya inceldiği evrelerin takvim başlangıçlarına etkisiKamerî ayın son günlerinin belirlenmesi
TefsirKur'an'ın teşbih sanatıAy'ın son evresinin sarılık, incelik ve eğrilik yönünden hurma sapına benzetilmesiSomut doğa imgesiyle kozmik hakikatin idraki
HadisEşya ve gündelik yaşamHurma salkım sapının sopalama, terbiye veya pratik kullanım aleti olarak geçmesiSomut nesne ve alet kullanımı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmik tefekkürZeval ve tevazu timsaliKemale eren her şeyin nihayetinde zayıflayıp boyun eğeceğini hatırlatmaİnsana fani oluşunu ve ilahi ölçüye teslimiyeti telkin ederGüçlü
İlmiAstronomi ve takvimAy evreleri ve yörünge eğrisiIşık açısının daralması ve hilal geometrisiAy'ın menzillerini gözleme dayalı kesin bir formla betimlerKesin
SiyasiMedeniyet döngüleriİktidarın yaşlanma ve çözülüş fazıGücün doruk noktasından sonra zaafa uğramasıGüç odaklarının zamanla elastikiyetini yitirip bükülüşünü modellerMuhtemel
İktisadiÜretim artıkları ve hasat döngüsüHasat sonrası bakiye kaynakTüketimden arta kalan lif ve sapın değerlendirilmesiİktisadi çevrimin sonundaki atık maddelerin geri dönüşüm potansiyeliMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGenliğin sönümlenmesi ve kavis geometrisiPeriyodik bir dalganın zirve değerden sonra genliğinin daralarak minimum eşiğe inmesi ve yay çizmesiGüçlü
Beşeri bilimlerYaşlanma (senesens) ve kurumsal yorgunlukCanlı veya sosyal sistemlerin enerjilerini tüketerek esnekliğini kaybetmesi ve bükülerek kabuğuna çekilmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece eski çağlara ait yerel bir tarım artığı veya kuru bir çöp seviyesine indirgeyerek okumak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; ışığın, zamanın, canlılığın ve yörüngesel hareketin kemal noktasından sonra geçirdiği estetik ve zorunlu bükülüşü anlatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki muazzam astronomik tasviri sıradan bir benzetme sayarak göksel kanunlar ile yeryüzü biyolojisi arasındaki yapısal uyumu gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın gök cisimlerinin karmaşık yörünge hareketlerini muhatabın en yakından bildiği organik doğa formlarıyla nasıl modelediğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmik nizam, Ay'ın evreleri, yaratılış delilleri ve kâinattaki periyodik döngüleri ele alan ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'daki benzetmelerin gelişiüzel edebî süsler olduğu iddiasını çürütür; incelik, sararma, kavis ve eskilik unsurlarını bir arada toplayan dakik bir müşahedeyi kanıtlar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamHurma salkımının meyveleri alındıktan sonra dalında kalarak zamanla kuruyan, sararan, incelen ve yay gibi bükülen dip koçanı.
  • Soyut anlamBir döngünün doruk noktasına ulaştıktan sonra enerjisini tüketerek zayıflaması, incelmesi ve başlangıç potansiyeline dönmek üzere kavislenmesi.
  • Sistematik karşılıkPeriyodik bir sistemde maksimum genlik evresinin ardından gelen sönümlenme fazı ve yeni çevrimin eşiği.
  • LaTeX modeliγ(t)=(a−bt)⋅eiωt,t∈[0,T]
  • LaTeX açıklamasıModelde γ(t) zaman içindeki biçimsel silüeti; (a−bt) katsayısı zaman ilerledikçe kalınlığın ve ışığın azalarak incelmesini; eiωt ifadesi yönelimdeki kavislenme ve yay biçimini; T parametresi ise döngünün tamamlanıp eski zayıf kök haline dönülen son evreyi temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع