عوج

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-و-ج3 sîga, 45 mücavir kök, 9 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قعدهمسعِوَجًافسدعوجصددألهبغيعربكتبعِوَجَأمتصوتغفل

KökSîga 3Ayet 9Sure 7Mücavir 45

▶ Ağı aç (3B)

عوج

ع - و - ج

KÖK
  • 9 geçiş
  • 9 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Kıvrık yol demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Kıvrık yol demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.934 harf
باب العين والجيم وواي معهما ع ج و، ع و ج، ج و ع، و ج ع، ع ي ج مستعملات عجو: العجوة: تمرٌ بالمدينة، يقال إنّه غرسه النّبيّ صلى الله عليه وآله وسلم. والأمّ تعجو وَلَدَها، أي: تؤخّر رضاعه عن مَواقيته، ويُورِثُ ذلك وَهَناً في جسمِه.. ومنه: المعاجاة، وهو ألا يكون للأمّ لبنٌ يُرْوِي صبيّها فتعاجيه بشيء تعلّله به ساعة. قال الأعشى: مُشْغِفاً قلبُها عليه فما تَعْ جوهُ إلاّ عُفافةٌ وفُواقُ وكذلك إن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR916 harf
العَوَج، بالتحريك: مصدر قولك عَوِج الشيء بالكسر فهو أعْوَجُ. والاسم العِوَجُ بكسر العين. قال ابن السكيت: وكلُّ ما كان ينتصب كالحائط والعود قيل فيه عَوَجٌ بالفتح، والعِوَجُ بالكسر ما كان من أرضٍ أو دينٍ أو معاشٍ؛ يقال: في دِينِهِ عِوَجٌ. والعَوْجاءُ: الضامرة من الإبل. قال طرفة: بِعَوْجاءَ مِرْقالٍ تَروحُ وتغتدي والعَوْجاءُ: القَوسَ، ورجلٌ أعْوَجُ بيِّن العَوَج، أي سيِّء الخلق. وعُجْتُ بالمكان
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.064 harf
باب العين والجيم عجا ، عوج ، جعا ، جوع ، وجع : مستعملات . عجا : قال الليث : يقال الأمّ تعجو ولدَها : تؤخّر رضاعه عن مواقيته ، ويورث ذلك ولدها وَهْناً وقال الأعشى : مُشفِقاً قلبُها عليه فما تع جوه إلا عُفَافَةٌ أو فُواق قال : والمعاجاة : أَلاَّ يكون للأم لبن يُروِي صبيّها ، فتعاجيه بشيء تعلّله به ساعة . وكذلك إن ولي ذلك منه غير أمّه . والاسم منه العُجْوَة ، والفعل العَجْو . واسم ذلك الولد
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.355 harf
(باب العين والواو وما يثلثهما) (عوي) العين والواو والياء أصلٌ صحيح يدلُّ على ليٍّ في الشيء وعطْفٍ له. قال الخليل: عَوَيت الحبلَ عَيَّا، إذا لويتَه. وعَوَيت رأس النّاقة، إذا عُجْتَه([1]) فانعوى. والناقة تَعْوِي بُرَتَها في سَيرها، إذا لوَتْها بخَطْمها. قال رؤبة: * تَعوِي البُرَى مُستوفِضاتٍ وَفْضا([2]) * أي سريعات، يصف النُّوقَ في سَيرها. قال: وتقول للرّجُل إذا دعا النّاسَ إلى الفتنة: عوى قوماً،
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR749 harf
- العوج: العطف عن حال الانتصاب، يقال: عجت البعير بزمامه، وفلان ما يعوج عن شيء يهم به، أي: ما يرجع، والعوج، والعوج يقال فيما يدرك بالبصر سهلا كالخشب المنتصب ونحوه. والعوج يقال فيما يدرك بالفكر والبصيرة كما يكون في أرض بسيط يعرف تفاوته بالبصيرة والدين والمعاش، قال تعالى: ﴿قرآنا عربيا غير ذي عوج﴾ [الزمر/28]، ﴿ولم يجعل له عوجا﴾ [الكهف/1]، ﴿والذين يصدون عن سبيل الله ويبغونها عوجا﴾ [الأعراف/45].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR526 harf
ع و ج خطة عوجاء ورأيٌ أعوج‏:‏ غير مستقيمين‏.‏ ويقال‏:‏ في العود عوج وفي الرأي عوج‏.‏ وفلان أعوج‏:‏ بيّن العوج أي سيء الخلق‏.‏ واستعذ بالله من كل أهوج أعوج‏.‏ والخيل العوج‏:‏ التي في أرجلها تجنيب‏.‏ وتقلد العوجاء أي القوس‏.‏ والناقة العوجاء‏:‏ العجفاء والتي أنضاها السفر‏.‏ وفلان لا يرد عن باب ولا يعوج عنه أي لا يصرف‏.‏ قال‏:‏ فما تسالم خيلاه إذا التقتا ولا يعوج عن باب إذا وقفا وعاج رأس
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.699 harf
العَوَجُ: الانعطاف فيما كان قائماً فمالَ كالرُّمْحِ والحائط؛ والرُّمْح وكلُّ ما كان قائماً يقال فيه العَوَجُ، بالفتح، ويقال: شجرتك فيها عَوَجٌ شديد. قال الأَزهري: وهذا لا يجوز فيه وفي أَمثاله إِلاّ العَوَج. والعَوَج، بالتحريك: مصدر قولك عَوِجَ الشيء، بالكسر، فهو أَعْوَجُ، والاسم العِوَجُ، بكسر العين. وعاجَ يَعُوجُ إِذا عَطف. والعِوَجُ في الأَرض: أَن لا تستوي. وفي التنزيل: لا ترى فيها عِوَجاً ولا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR593 harf
* ع و ج * * عَوِجَ * من باب طرِب فهو * أعْوَجُ * والاسم * العِوَجُ * بكسر العين فما كان في حائط أو عود ونحوهما مما ينتصب فهو * عَوَجٌ * بفتح العين وما كان في أرض أو دين أو معاش فهو * عِوَجٌ * بكسر العين و * أعْوَجُ * اسم فرس نُسب إليه * الأعْوَجِيَّاتُ * وبنات * أعْوَجُ * وليس في العرب فحل أشهر ولا أكثر نسلا منه و * عَاجَ * بالمكان أقام به وبابه قال وعَاجَ غيره به يتعدى ويلزم و * اعْوَجَّ * الشيء
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.175 harf
عوج كفرح يعوج والاسم العوج كعنب على القياس، وقد صرح به أئمة الصرف. أو يقال في كل منتصب كان قائما فمال، كالحائط والعصا والرمح : فيه عوج، محركة، ويقال شجرتك فيها عوج شديد. قال الأزهري: وهذا لا يجوز فيه وفي أمثاله إلا العوج وفي الصحاح: قال ابن السكيت: وكل ما ينتصل كالحائط والعود قيل: فيه عوج، بالفتح. ما كان في نحو الأرض والدين : فيه عوج كعنب . وعاج يعوج. إذا عطف. والعوج في الأرض: أن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR14.038 harf
عَوِجَ 1 عَوِجَ ذ , (S, O, L, Msb, K,) aor. يَعْوَجُ, (TA,) inf. n. عَوَجٌ (S, O, L, Msb) and عِوَجٌ, (L,) or the latter is a simple subst.; (S, O, K;) and ↓ اِعْوَجَّ, [which is more common,] inf. n. اِعْوِجَاجٌ; (S, O, L, Msb, K;) and ↓ انعاج; and ↓ تعوّج; (L;) It was, or became, crooked, curved, bent, winding, wry, contorted, distorted, or uneven: (L:) or [عَوِجَ and] ↓ اعوجّ, it was, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.171 harf
عَاجَ عَاجَ ( w ) U ( n. ac. عَوْج 1 , مَعَاج [ 17A ] ), a. Turned ( the head of ). b. [ 'An ], Turned from; renounced, gave up. c. [ Bi or 'Ala ], Stayed, stopped, alighted at; visited. d. [ acc. & Bi ], Made to stay, stop, alight at. عَوِجَ عَوِجَ A ( n. ac. عَوَج 4 ), a. Was crooked, bent, twisted; was ill-natured, crossgrained, perverse. عَوَّجَ عَوَّجَ II , a. Bent, curved,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR29.338 harf
عوج عَوِجَ - يَعْوَجُ (عاجَ - يَعُوجُ) - عِوَج - عِوَجَاً - ذو عِوَج عَوِجَ - يَعْوَجُ (عاجَ - يَعُوجُ) + الكائن: ينعطف ويميل وينحني في سيره أو في شكله عن الاتجاه المستقيم المباشر عِوَج: على وزن " فـِعـَل" اسم فعل مبالغة للهيئة من " عَوِجَ - يَعْوَجُ ": ضد " مستقيم ": الانحناء والانعطاف في السير أو في الشكل والهيئة: صفة للمسار الذي لا يصل
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler45 mücavir (65 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صدد

    5 ortak ayet · Alıkoyarlar

  2. بغي

    5 ortak ayet · Buğa boğa demektir

  3. سبل

    5 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

  4. أمت

    1 ortak ayet · Emt küçük tepe, çıkıntı, kabarık anlamlarındadır

  5. همس

    1 ortak ayet · Alçak ses

  6. أخر

    3 ortak ayet · Uhur ense demektir

  7. صوت

    1 ortak ayet · Çomaktır

  8. خشع

    1 ortak ayet · Huşu : « Haşia », toprak üzerinde olgunlaşmış sonbahardaki…

  9. عرب

    1 ortak ayet · “A’rafe” üstü düz dağ demektir

  10. أله

    6 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  11. قعد

    1 ortak ayet · Temel demektir

  12. غفل

    1 ortak ayet · Ğufl, “Ğefer” örtü demektir

Geçtiği ayetler(9)

  1. قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

    EğrilikDe ki: Ey Ehl-i Kitab, siz gerçeği gördüğünüz halde Allah’ın yolunu eğri göstermeye yeltenerek, iman edenleri niçin ondan çeviriyorsunuz? Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

  2. الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا وَهُمْ بِالْآخِرَةِ كَافِرُونَ

    EğrilikOnlar ki; Allah’ın yolundan alıkoyarlar ve onu eğriltmek isterler. Ve onlar; ahireti de inkar edenlerdir.

  3. … وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا وَاذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ …

    EğrilikVe siz, Allah’a iman edenleri tehdit ederek, Allah’ın yolundan alıkoyarak ve onun eğriliğini isteyerek, her yolun başını tutup oturmayın. Hem hatırlayın ki; siz, vaktiyle pek az idiniz de sizi O, çoğalttı. Ve bakın fesad çıkaranların sonu ne olmuştur.

  4. الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ

    EğrilikOnlar ki Allah yolundan alıkorlar. Ve o yolu eğriltmeye çalışırlar. Ve ahireti inkar edenler de onlardır.

  5. الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا أُولَئِكَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ

    EğrilikOnlar ki; dünya hayatını ahiret tercih ederler. Allah yolundan alıkoyarlar ve onda eğrilik ararlar. İşte onlar, derin bir sapıklık içindedirler.

  6. الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا

    EğrilikHamd, O Allah’a ki; kuluna dosdoğru kitabı indirdi ve onda hiç bir eğrilik koymadı.

  7. لَا تَرَى فِيهَا عِوَجًا وَلَا أَمْتًا

    EğrilikOrada ne bir çukur, ne de bir tümsek göreceksin.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعوج
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerميل, حيد, زور
Zıt Kökقوم
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin, yolun veya yönün dik ve doğrusal hattından sapması, bükülmesi, kıvrılması
Çekirdek Özet 2İlahi vahyin, hakikatin ve dosdoğru yolun doğasında hiçbir eğrilik bulunmadığı; bâtılın ise yolu bükme çabası
Çekirdek Özet 3Fıtrî ve adil standardın bozulmasıyla ortaya çıkan yapısal, ahlaki ve ontolojik sapma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel şekil bozukluğuna indirgeyip, zihni, ahlaki ve şer'î istikametten sapma boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عوDönme, bükülme, bir noktadan geri sarılma veya yön değiştirme temel hareketini taşır; nitekim عود kökünde başlangıç noktasına geri dönme, عوذ kökünde bir sığınağa yönelerek bükülme, عور kökünde açıkta kalıp yönün bozulması, عوق kökünde istikametten alıkonulma anlamları bu çekirdekle irtibatlıdır.جCîm harfinin taşıdığı toplama, kavrama ve sert hareket imgesiyle birleştiğinde; doğrusal bir hatta ilerleyen nesnenin veya yolun sert bir kavisle bükülmesi, doğrultusunun eğrilerek kırılması anlamı somutlaşmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, kaynak, derinlikİstikametin, görünen hattın ve odaklanılan hedefin algılanmasını temsil eder.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaDoğrusal bağlantıyı, iki nokta arasındaki bağı ve sürekliliği kurar.
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaYolda ilerlerken veya yük taşırken kavis çizme, boyun bükme ve güzergâhı kırma hareketini katar.
عوجGözün takip ettiği doğrusal bağın sert bir kavisle kırılarak yön değiştirmesiBir hedefe kilitlenmiş olan hattın veya bağın, dış ya da iç bir etkiyle bükülüp hedeften sapması hareketini ifade eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin başını dizginle (zimâm veya hıtâm) çekip doğrultusundan başka bir yöne bükmek; dik duran ağaç, mızrak veya duvardaki eğrilik ve büküklük.
Cahiliye şiiri kullanımıZü'r-Rumme bir beytinde bineklerin yönünü büküp durdurmayı şöyle tasvir eder: خليلي عوجا بارك الله فيكما / على دارمي من صدور الركائب. Yine kadınların boyunlarını büküşünü deve boynunun bükülüşüne benzeterek şöyle der: حتى إذا عجن من أجيادهن لنا / عوج الأخشة أعناق العناجيج. Ru'be ise yaşlılıktan bükülen bedenini şu mısrayla aktarır: وانعاج عودي كالشظيف الأخشن.
Erken Arapça kullanımErken dönem at soylarının şeceresinde, çevikliği ve eğilip bükülme kabiliyetiyle meşhur Arap atı için kullanılan isim; Tufeyl el-Ganevî şöyle der: بنات الوجيه والغراب ولاحق / وأعوج تنمي نسبة المتنسب.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü'l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça عوج kökü, merkezi Sami dillerinde eğrilik, bükülme ve doğrultudan sapma semantik alanıyla güçlü bir bağa sahiptir. İbranicede kökün soydaşı olan ve haksızlık etmek, bükmek, eğriltmek anlamlarına gelen 'avvah (עָוָה) ve sapkınlık, fesat anlamına gelen 'avôn (עָווֹן) kökleriyle semantik ve fonetik paralellik gösterir. Süryanicede 'awwā biçiminde eğrilik, sapkınlık ve dolambaçlılık bildiren formlar mevcuttur. Akadcada ise doğrudan üç harfli denkliğinden ziyade eğilme ve bükülme hareketini ifade eden köklerle semantik matris kesişimi bulunur. Erken Sami katmanında fiziksel bir nesnenin (dal, değnek, boyun) bükülmesi fiili, zamanla hukuki ve ahlaki düzlemde 'doğru yoldan ayrılma, haksızlık yapma ve hakikati çarpıtma' metaforuna genişlemiştir. Arapçada ise maddi nesnelerdeki gözle görülür eğrilik için fetha ile عَوَج, manevi, zihni veya zemin gibi geniş alanlardaki basiretle idrak edilen eğrilik için kesre ile عِوَج ayrımı yapılarak yüksek bir filolojik derinlik kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعوج fiilinden türeyen isim ve sıfatlarFiziksel olarak devenin başını bükmekten mızrak ve duvardaki eğriliğe; oradan din, görüş, ahlak ve zemin pürüzlülüğüne aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice 'avah / 'avôn, Süryanice 'awwāEğrilik, yoldan sapma, günah ve haksızlık manalarında düzenli ses ve semantik denklik mevcuttur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin Sami dışı kollarında doğrulanmış doğrudan soydaş kök tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عوجAnlamlıEğrilmek, bükülmek, sapmakDoğrusal bir hattın veya hedefin dışına kıvrılmak; hem somut hem soyut eğrilik.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
عجوAnlamlıBeslemek, oyalamak, kuru hurmaÇocuğu az sütle besleyip avutmak; Medine'nin meşhur sert ve kaliteli kuru hurması (acve).Kur'an'da geçmez; bünyede toplanma ve sıkışma anlamı taşır.
وعجAnlamlıŞiddetli sıcak, çarpma, yakıcılıkGüneşin veya kumun şiddetle kavurması; için için yanma.Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydeder.
وجعAnlamlıAcı, ağrı, sızı çekmekBedenin veya ruhun elem duyması, hastalığın verdiği ızdırap.Kur'an'da geçmez; fiziksel baskının içsel acıya dönüşmesi.
جعوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı tespit edilmedi.
جوعAnlamlıAçlık, doyumsuzluk, boşlukMidenin gıdadan yoksun kalması; şiddetli yoksunluk ve ihtiyaç hali.Kur'an'da geçer; bükülmenin içe çökme ve boşluk haline dönüşümü.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عوجMerkezBükülme, eğrilikDoğrusal hattın pürüzsüzlüğünü veya yönünü kaybetmesi; kasıtlı kıvrılma.Hem yolun dolambaçlı hale getirilmesini hem de yapıda pürüz bulunmasını içerir.
ميلKomşuBir tarafa yatmaBir eksenden bir yana doğru meyledip ağırlığı oraya verme; tarafgirlik.عوج hattın kendi içinde bükülüp kırılması iken, ميل düz bir çubuğun bir yana yatmasıdır.
حيدKomşuYoldan çıkma, savrulmaKarşılaşılan bir engelden ötürü hedeften sapıp yan çizme, kaçınma.حيد ani bir kaçış ve sapmayı, عوج ise yapay bir kıvrım ve çarpıklık üretmeyi bildirir.
زورKomşuSapma, yalana meyletmeGöğsün veya yönün doğrudan yana çevrilmesi; sözde veya fiilde hakikatten uzaklaşma.زور hakikatin üzerini örtüp sahtesini üretmeye, عوج ise yolu büküp yürünmez kılmaya odaklanır.
قومZıtDik durma, dosdoğru olmaHerhangi bir eğrilik, bükülme ve pürüz barındırmayan tam istikamet ve adalet hali.Kökün Kur'an'daki tam simetrik zıddıdır; nitekim vahiy hem عوج içermeyen hem de قيم olan olarak tanımlanır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعوجEğrilik, büküklük, çarpıklıkDoğrusal olanın bükülmesi; maddede fetha (عَوَج), zihin, din ve yolda kesre (عِوَج) ile ifade edilir.Kesin
Latincecurvatura, pravitasBükülme, eğrilik, ahlaki bozuklukcurvatura fiziksel bükülmeyi; pravitas ise ahlaki ve hukuki sapkınlığı karşılar.Güçlü
İngilizcecrookedness, curvature, distortionEğrilik, çarpıklık, saptırmacrookedness ahlaki ve yersel dolambaçlılığı; distortion hakikatin kasıtlı çarpıtılmasını karşılar.Kesin
AlmancaKrümmung, Verzerrung, SchiefeKıvrım, çarpıklık, eğrilikKrümmung geometrik eğriliği; Verzerrung zihni ve anlamsal çarpıtmayı tam olarak karşılar.Güçlü
Fransızcacourbure, tortuosité, distorsionEğrilik, dolambaçlılık, saptırmatortuosité dolambaçlı ve hileli yolları; distorsion hakikatin aslından saptırılmasını verir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Dictionnaire Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عِوَجًاYolu saptırma, dolambaçlı ve şüphe dolu kılmaİnkârcıların Allah'ın dosdoğru yolunu eğriltmeye, fıtrata aykırı göstermeye çalışması bağlamı (Âl-i İmrân 3:99, A'râf 7:86, İbrâhîm 14:3).
عِوَجًاFiziksel pürüz, çukurluk, engebeKıyamet günü yeryüzünün dümdüz edilip hiçbir çukur veya tümsek bırakılmaması tasviri (Tâhâ 20:107).
عِوَجٍDavetçiden kaçış imkânsızlığı, sapağın olmamasıMahşer günü çağırıcıya doğru hiçbir sapma ve yan çizme olmaksızın yönelme bağlamı (Tâhâ 20:108).
عِوَجٍ / عِوَجًاMetinsel ve anlamsal çelişki, tutarsızlık, tenakuzKur'an-ı Kerim'in bütününde hiçbir mantıksal, ahlaki veya şer'î tutarsızlık ve çelişki bulunmaması (Kehf 18:1, Zümer 39:28).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVahyin sıfatları ve adaletKur'an'ın muhkemliği, tenakuzdan (ihtilaf ve tenakuz) uzak oluşu ve ilahi iradenin zulümden münezzehliği.Hakikatin bizzat kendi yapısında ontolojik ve mantıksal hiçbir kırılmanın bulunmaması.
FıkıhHukuki sözleşmeler ve istikametAkitlerde hile, belirsizlik (garar) ve adil dengenin bozulması; yol kesme ve kamu düzenini bozma suçları.Hukuki süreçlerin dolambaçlı yollarla haktan saptırılmasının engellenmesi.
TefsirGayr-i zi ıvec ve sebîlullah tamlamalarıÂyetlerde geçen kesreli عِوَج lafzının zihni, itikadi ve ahlaki eğriliklere hamledilmesi; yer tasvirindeki kullanımı.Basiretle bilinen soyut çarpıklıklar ile kıyametteki topoğrafik düzleşme arasındaki semantik bağ.
HadisFıtrat ve ümmetin ıslahıHz. İbrahim'in tevhid çizgisinden sapan kavimlerin 'el-milletü'l-avcâ' olarak tanımlanması ve bunun düzeltilmesi gayesi.Tevhidden uzaklaşarak paganizme sapan inanç yapılarının fıtri doğrudan kopuşu.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnanç ve itikat alanıŞüphe, şirk ve bidatFıtratı saptırmaTevhidin pürüzsüz ve net olan istikametini yapay dogmalarla dolambaçlı hale getirmek.Kesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiSafsata, mantık hatası ve önyargıGerçeği perdelemeDoğru öncüllerden sapan, delili eğip büken metodolojik tutarsızlıklar üretmek.Güçlü
SiyasiHukuk ve yönetim düzeniİstibdat, adam kayırma ve keyfilikKamu adaletini bozmaHukukun genel, nesnel ve dosdoğru ilkelerini belirli zümrelerin çıkarı lehine bükmek.Güçlü
İktisadiPiyasa ve mübadele ahlakıSpekülasyon, tefecilik ve tekelcilikAdil bölüşümü kırmaEmeğe ve reel üretime dayalı doğrusal akışı hileli finansal mekanizmalarla dolambaçlandırmak.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEğrilik tensörü, doğrusal olmama (non-linearity) ve dalga deformasyonuGeometride veya fizikte bir doğrunun ya da yüzeyin düzlemsel kalmayıp bükülmesi, sinyalin distorsiyona uğrayarak saf dalga formunun bozulması.Kesin
Beşeri bilimlerBilişsel çarpıtma (cognitive distortion) ve anomiPsikolojide bireyin gerçekliği algılarken bilgiyi sistematik olarak bükmesi; sosyolojide toplumsal normların meşruiyetini yitirip kuralların dolambaçlı hale gelmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca coğrafi bir engebe veya ahlaki bir kusur gibi dar bir çerçeveye hapsedip; sistemik, zihni ve metodolojik çarpıtma boyutunu görmezden gelmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da vahyin, mantığın, hukukun ve mahşer zeminindeki adaletin ortak paydası olarak kullanılması; gerçeğin ve adaletin her türlü sapmadan, gizli ajandadan ve pürüzden arınmış olması.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnkârcıların 'yolu eğriltme' çabasını sadece yol kesicilik sanarak, onların aslında zihinlerde ve toplumsal kurumlarda hakikati karmaşık, çelişkili ve uygulanamaz gösterme stratejilerini gözden kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kendi mahiyetini (Kehf 18:1, Zümer 39:28) ve inşa etmek istediği zihniyeti tarif eden kurucu bir negatif ölçüttür; vahyin en belirgin vasfı içinde hiçbir tutarsızlık, çelişki ve dolambaç barındırmamasıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin mahiyetini anlatan âyetlerde, peygamberlerin tebliğ ettiği dosdoğru yola (sırat-ı müstakim) karşı müşrik ve münafıkların yürüttüğü algı operasyonlarını anlatan uyarılarda ve kıyamet tasvirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin zor, karmaşık, hiyerarşik gizemlerle dolu ve dolambaçlı olduğu yanılgısını yıkar; vahyin duru, açık ve fıtratla tam bir uyum içinde olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin, devenin boynunun veya fiziki yolun doğrusal ekseninden saptırılarak kavisli ve pürüzlü hale getirilmesi.
  • Soyut anlamDüşüncede tenakuz, ahlakta samimiyetsizlik, dinde şüphe ve tebliğde hakikati çarpıtarak anlaşılmaz kılma eylemi.
  • Sistematik karşılıkBir referans eksenine göre tanımlanan ideal istikametin bozulması, sistem içi sürtünmenin ve sapma açısının sıfırdan farklı hale gelmesi.
  • LaTeX modeliD(x)=∥x−PL(x)∥>0  ⟹  C(x)≠0
  • LaTeX açıklaması

Burada L doğruluk, adalet ve fıtratı temsil eden doğrusal hattı (sırat-ı müstakim); x herhangi bir yolu, sözü, inancı veya durumu; PL(x) ise x noktasının bu ideal doğru üzerindeki izdüşümünü simgeler. Eğer x noktası ile onun ideal hat üzerindeki izdüşümü arasındaki mesafe (D(x)) sıfırdan büyükse, sistemde bir sapma, çarpıklık ve eğrilik (C(x)) mevcuttur. Kur'an'ın kendisi için vazettiği ilke ise C(x)=0 olmasıdır.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع