زور

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ز-و-ر5 sîga, 49 mücavir kök, 6 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كهفتَزَاوَرُقبرزورزُرْتُمُفجوالزُّورِوثنقرضوَزُورًاعونرشد

KökSîga 5Ayet 6Sure 5Mücavir 49

▶ Ağı aç (3B)

زور

ز - و - ر

KÖK
  • 6 geçiş
  • 6 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

“Zeyr” ziyaret, “zira” ağacın güneş almasına mani olduğu yer, “zevr” ağaç veya ormanlıktaki gölgenin dolaştığı yer demektir. Sonraları kişilerin yakınlarını veya başkalarını dolaşmalarına ziyaret denmiştir. Ölü mezarlarının ziyaret edilip onlar için dua edilmesi veya onlara dua edilmesi bütün topluluklarda gelenek halindedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Zeyr” ziyaret, “zira” ağacın güneş almasına mani olduğu yer, “zevr” ağaç veya ormanlıktaki gölgenin dolaştığı yer demektir. Sonraları kişilerin yakınlarını veya başkalarını dolaşmalarına ziyaret denmiştir. Ölü mezarlarının ziyaret edilip onlar için dua edilmesi veya onlara dua edilmesi bütün topluluklarda gelenek halindedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.690 harf
باب الزاي والراء و وا ي ء معهما ز و ر، و ز ر، ر و ز، ز ر ي، ز ي ر، ز ر أ، ز أ ر، أ ز ر، ر ز أ، أ ر ز زور: الزَّور: وَسَطُ الصَّدْر. الزَّوَر: مَيَلٌ في وَسَط الصّدر. وكَلْبٌ أَزْور: استدقّ جوشنُ زَوْره وخرج كلكله كأنّه قد خُصِر جانباه، وهو في غير الكلاب مَيَلٌ لا يكون معتدل التّربيع. قال أعرابيّ: الزَّوْر للزّائر، أي: صدرُ الدّجاجة للضّيف. ومَفازةٌ زوراء، أي: مائلة عن القصد والسّمت. والأَزْوَرُ:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.251 harf
الزور: الكذِب. والزور أيضاً: الزونُ، وهو كلُّ شيءٍ يُتَّخَذُ رَبَّاً ويُعْبَدُ من دون الله. ويقال أيضاً: ماله زورٌ ولا صَيُّورٌ، أي رأْي يرجع إليه. والزُوَيرُ: زعيم القوم. قال الشاعر: قد نَضْرِبُ الجَيْشَ الخَميسَ الأَزْوَراحتـى تَـرى زُوَيْرَهُ مُـجَـوَّرا والزَوْرُ: أَعْلَى الصَدرِ. ويُسْتَحَبُّ في الفَرس أن يكون في زَوْرِهِ ضيقٌ، وأن يكون رَحْب اللَبانِ، كما قال عبد الله بن سلمة بن الحارث:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok16.429 harf
ز ر ( و ا ي ء ) زور ، روز ، وزر ، زير ، زري ، زأر ، أرز ، أزر ، زرأ ، رزأ : مستعملات . زور زأر : قال الليث : يقال : زارَني فلانٌ يَزورُني زَوْراً وزِيَارَةً . والزَّوْرُ : الَّذي يَزُورك ، رَجُل زَوْرٌ ، رِجَالٌ زَوْرٌ ، وامرأَةٌ زَوْرٌ ، ونِسَاءٌ زَوْرٌ . وأَصل زار إليه : مال ، ومنه تزاور عنه ، أي : مال عنه . وزَوِر يزوَر ، أي : مال . والزَّوْرُ : الصَّدرُ . عمرو عن أبيه : الزَّوْرُ : العزيمة ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.550 harf
(باب الزاء والواو وما يثلثهما) (زوي) الزاء والواو والياء أصلٌ يدلُّ على انضمامٍ وتجمُّع. يقال زوَيت الشَّيءَ: جمعته. قال رسول الله *صلى الله عليه وآله: "زُوِيتِ الأرضُ فأُرِيتُ مَشارِقَها ومغارِبَها، وسيبلغُ مُلْكُ أمّتي ما زُوِيَ لي منها". يقول: جُمِعَت إِليّ الأرضُ. ويقال زَوَى الرجلُ ما بين عينيه، إِذا قبضَه. قال الأعشى: يزيدُ يَغضُّ الطَّرْف دُوني كأنَّما *** زَوَى بين عينيه عليَّ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.271 harf
- الزور: أعلى الصدر، وزرت فلانا تلقيته بزوري، أو قصدت زوره، نحو: وجهته، ورجل زائر، وقوم زور، نحو سافر وسفر، وقد يقال: رجل زور، فيكون مصدرا موصوفا به نحو: ضيف، والزور: ميل في الزور، والأزور: المائل الزور، وقوله: ﴿تزاور عن كهفهم﴾ [الكهف/17]، أي: تميل، قرئ بتخفيف الزاي وتشديده (قرأ بالتشديد ﴿تزور﴾ ابن عامر ويعقوب، وقرأ: ﴿تزاور﴾ نافع وأبو جعفر وابن كثير وأبو عمرو. وقرأ بالتخفيف ﴿تزاور﴾ عاصم وحمزة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.246 harf
ز و ر زرته زوراً وزيارة وأزرته غيري واعفوني عن الزيـارات‏.‏ وفلـان مـزور غيـر زوار‏.‏ وأقبلـت المزدارة وهم زوار قبل النبي صلى الله تعالى عليه وسلم‏.‏ واستزرته فزارني وازدراني وهم يتزاورون وبينهم تزاور‏.‏ وهو زور صدق وزور كريم وهي وهم وهنّ زور‏.‏ قال‏:‏ ومشيهن بالكثيب مور كما تهادى الفتيات الزور وزوروا صاحبهم تزويراً إذا أكرموه واعتدوا بزيارته‏.‏ وتقول‏:‏ استضأت بهم فنوّروني وزرتهم
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR12.805 harf
الزَّوْرُ: الصَّدْرُ، وقيل: وسط الصدر، وقيل: أَعلى الصدر، وقيل: مُلْتَقَى أَطراف عظام الصدر حيث اجتمعت، وقيل: هو جماعة الصَّدْرِ من الخُفِّ، والجمع أَزوار. والزَّوَرُ: عِوَجُ الزَّوْرِ وقيل: هو إِشراف أَحد جانبيه على الآخر، زَوِرَ زَورَاً، فهو أَزْوَرُ. وكلب أَزْوَرُ: قد اسْتَدَقَّ جَوْشَنُ صَدْرِه وخرج كَلْكَلُه كأَنه قد عُصِرَ جانباه، وهو في غير الكلاب مَيَلٌ مَّا لاً يكون مُعْتَدِلَ التربيع
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR825 harf
* ز و ر * * الزُّورُ * الكذب والزَّوْرُ بالفتح أعلى الصدر وهو أيضا الزائرون يقال رجل * زائِرٌ * وقوم * زَوْرٌ * و * زُوَّارٌ * مثل سافِرٍ وسَفْرٍ وسُفَّار ونسوة * زَوْرٌ * أيضا و * زُوزٌ * مثل نوم ونوح وزائرات و * الزَّوْراءُ * دجلة بغداد وقد * ازْوَرَّ * عن الشيء * ازْوِراراً * أي عدل عنه وانحرف و * ازْوارَّ * عنه * ازوِيراراً * و * تَزاوَرَ * عنه * تَزاوُراً * كله بمعنى وقُرئ { تَزاوَّر عن
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR yok14.546 harf
الزور، بالفتح: الصدر، وبه فسر قول كعب بن زهير: في خلقها عن بنات الزور تفضيل وبناته: ما حواليه من الأضلاع وغيرها. وقيل: وسط الصدر أو أعلاه. وهو ما ارتفع منه إلى الكتفين، أو هو ملتقى أطراف عظام الصدر حيث اجتمعت، وقيل: هو جماعة الصدر من الخف، والجمع أزوار. ويستحب في الفرس أن يكون في زوره ضيق، وأن يكون رحب اللبان، كما قال عبد الله بن سليمة: ولقد غدوت على القنيص بشيظم
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok18.454 harf
زَارَهُ 1 زَارَهُ ذ , aor. يَزُورُ, inf. n. زِيَارَةٌ (S, A, Msb, K) and زَوْرٌ (S, A, K) and مَزَارٌ (S, Msb, K) and زُوَارَةٌ (Ks, S) or زُوَارٌ; (K;) and ↓ ازدارهُ, (S, A, TA,) of the measure اِفْتَعَلَ from الزِّيَارَةُ, (S, TA,) is syn. with زَارَهُ; (A, TA;) [He visited him: lit.] he met him with his زَوْر [i. e. chest, or bosom]: or he repaired to his زَوْر, i. e. direction: (B, TA:) [or]
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.767 harf
زَارَ زَارَ ( w ) U ( n. ac. زَوْر 1 , مَزَار [ 17A ] , زِيَارَة [ 23tI ] , زُوَاْر 24 , زُوَاْرَة 24t ), a. Visited; repaired to; frequented. زَوِرَ زَوِرَ A ( n. ac. زَوَر 4 ), a. Sloped, was inclined; was crooked, deformed. زَوَّرَ زَوَّرَ II , a. Falsified, altered, perverted; counterfeited, forged. b. Declared false, rejected, disallowed. c. Embellished, adorned. أَزْوَرَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR86.681 harf
زور زَارَ - يَزُوْرُ زَارَ - يَزُوْرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يذهب إليه لغرض أو منفعة ويمكث عنده مدة ثم ينصرف عنه: يتحرك من مكان إقامته وسكنه وراحته إلى مكان وموضع جديد، يمكث فيه حيناً من الدهر ثم ينصرف عنه، ويكون في هذا الموضع الجديد شيء يسره أو يهمه أو يسوؤه، وهو يشعر أن لا يد من الوصول إليه والإقامة فيه بدافع الفضول أو المتعة أو الواجب،
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler49 mücavir (69 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فجو

    1 ortak ayet · Geniş boşluk

  2. وثن

    1 ortak ayet · Bir şeyin çamurdan yapılmış benzeri heykel

  3. كهف

    1 ortak ayet · Kovuk

  4. قرض

    1 ortak ayet · Kırpıntı demektir

  5. قبر

    1 ortak ayet · Kabr mezar demektir

  6. رجس

    1 ortak ayet · Kir demektir

  7. عون

    1 ortak ayet · Yardım istenilen

  8. لغو

    1 ortak ayet · Reğev, köpüktür

  9. شمل

    1 ortak ayet · Sol

  10. غرب

    1 ortak ayet · Ğarb, Güneşin batığı yerdir

  11. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  12. رشد

    1 ortak ayet · “Rasad” gözetleyici demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا إِفْكٌ افْتَرَاهُ وَأَعَانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جَاءُوا ظُلْمًا وَزُورًا

    Ve tahminiKüfredenler dediler ki: Bu ancak onun uydurduğu bir yalandır ve ona bu hususta bir başka topluluk yardım etmiştir. Hiç şüphesiz onlar, zulüm ve iftira ile geldiler.

  2. … إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَرًا مِنَ الْقَوْلِ وَزُورًا وَإِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ

    Ve tahminiİçinizden zihar yapanların karıları onların anaları değildir. Anaları, ancak kendilerini doğuranlardır. Şüphesiz ki onlar, çirkin ve yalan bir laf söylüyorlar. Ve muhakkak ki Allah; Afüvv’dür, Gafur’dur.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökزور
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerكذب, بهت, افك, خرص
Zıt Kökصدق
Çekirdek Özet 1Doğrultudan sapma, eğrilme, göğüs hizasını veya yönünü bir tarafa çevirme
Çekirdek Özet 2Gerçek dışı beyanla hakikati eğip bükme, haktan sapma ve bir gayeye yönelerek varma
Çekirdek Özet 3Adalet ve şehadet zemininde hakikatin kasten yönünün değiştirilmesi ile oluşan yapısal fesat
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir yalan veya misafirlik ritüeli sayıp, hakikati kasten eğrilterek sahte bir meşruiyet üretme boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زوDoğrusal çizgiden sapma, hizadan çıkma, yana kayma ve ayrışma; nitekim زوغ meyletme ve sapmayı, زول yerinden ayrılıp yok olmayı, زوج ise tekil eksenden çıkarak diğerine yanaşıp çift oluşturmayı ifade ederرÇekirdekteki sapma ve kayma hareketine süreklilik, göğüs hizasının doğrultusunu değiştirme ve hedefe dönük kalıcı bir yönelme veya bilinçli çarpıtma karakteri kazandırmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeDoğrultuyu ve tekliği keserek ekseni başka bir yöne kırma hareketi
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAyrılan veya sapan eksenin yeni bir noktaya iliştirilmesi, bağlanması
رİnsan başı; baş, ilk, üstYönün, göğüs/baş hizasının veya zihinsel yönelimin yeni eksene çevrilmesi
زورKesici alet, çengel ve insan başı imgelerinin birleşimiZihinsel veya bedensel istikameti doğrudan kesip başka bir hatta bağlayarak hedefe çevirme ve hakiki rotayı eğriltme hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGöğsün üst veya orta kısmı (ez-zevr); göğüs kemiğindeki eğrilik, simetri bozukluğu veya bir tarafın diğerine göre çıkıntılı olması (ez-zever); yolun veya yönün doğrudan sapması
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Nâbiğa ez-Zübyânî eğri veya kavisli kadehi şu şekilde zikreder: وتَسقي إذا ما شِئتَ غيرَ مَصَـرَّدٍ / بزوراءَ في حافاتها المسكُ كارعُ
Erken Arapça kullanımBir tarafa meylettiği veya düz bir hat izlemediği için sapmış çöle mefâze zevrâ denilmiş; göğsünü birine dönüp başkalarından yüz çevirerek gelen kimseye zâir, bu yönelişe de ziyâret adı verilmiştir

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça زور kökü, Sami diller ailesinin güney ve batı kollarında doğrusal eksenden sapma, eğrilme, yönünü birine veya bir hedefe çevirme ve kasten tahrif etme temel anlam katmanını muhafaza eder. Akraba Sami dillerinde eğrilik, dönme ve başkalaşma anlamları fonetik varyantlarla tespit edilebilmektedir. İbranicede yer alan z-w-r (zar) kökü yabancılaşmak, doğru yoldan ve asıldan uzaklaşmak, başkasına dönmek ve sapmak anlamlarını taşır. Süryanicede z-w-r / z-y-r ekseni etrafında bükülme, yana sapma veya yabancı olma anlam nüansları mevcuttur. Arapçada kök bir yandan bedensel morfolojide göğüs simetrisinin eğriliği (ez-zever) ve göğsün yönelişi (ez-zevr) ekseninde somut kalmış, diğer yandan bu eğrilikten hareketle doğrudan sapan söz, süslenmiş yalan (ez-zûr) ve bir kimseden yüz çevirip başkasına göğüs dönme (ez-ziyâret) şeklinde soyut ve sosyal terimlere dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönزور kökünden türeyen zever, zevrâ, zûr ve ziyâret kelimeleriGöğsün ortası, göğüsteki çarpıklık ve eğilme somut anlamından haktan sapmış süslü yalan ve bir hedefe yönelme anlamlarına intikal etmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice z-w-r (sapmak, yabancılaşmak, uzaklaşmak), Süryanice z-w-rHaktan, asıldan ve doğrudan ayrışma, eksenden sapma semantik çekirdeği korunmuşturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda güvenilir doğrudan eşdeğer tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زورAnlamlıEğrilmek, sapmak, yönelmek, gerçeği tahrif etmekHedef köktür; hakikatten sapma ve bir yöne göğüs çevirme anlamlarını taşırKur’an’da geçer
زروAnlamlıKınamak, ayıplamak, hor görmekBir kimseyi kusuru sebebiyle küçümsemek ve değerini düşürmek; زري ile örtüşürKur’an’da geçmez
وزرAnlamlıSığınak, dağ sığınağı, ağır yük, günahTaşınması zor ağırlığı yüklenmek veya sığınılacak korunaklı yere çekilmekKur’an’da geçer
ورزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur’an’da geçmez
رزوAnlamlıMusibete uğramak, eksiltmekرزأ köküyle bağlantılı olarak bir şeyden eksiltme veya felaketle karşılaşmaKur’an’da geçmez
روزAnlamlıDenemek, tartmak, yoklamakBir nesnenin ağırlığını el yordamıyla veya tecrübeyle sınamakKur’an’da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زورMerkezSapma, çarpıtma, gerçeği eğriltmeHakikatin doğrultusunu kasten eğriltip süsleyerek sunmaBir tarafa meyletmek suretiyle doğrudan ayrılan ve sahteliği örtülen fiil veya söz
كذبKomşuGerçeğe aykırılıkكذب vakıaya mutabık olmayan her türlü hilaf-ı hakikati bildirirken, زور özellikle yalanın süslenip hak suretine sokulması ve saptırılmasıdırHakikatin zıddını beyan etmek
بهتKomşuİftira ve şaşkınlıkبهت muhatabı apıştırıp şaşkına çeviren asılsız iftira iken, زور hak çizgiden kasten sapılarak kurulan çarpıtmadırİnsanı dehşete düşüren asılsız isnat
افكKomşuTersyüz etmeافك bir şeyi tamamen tersine çevirip altüst etmek iken, زور ekseni kasten eğriltip meyl ettirmektirDoğru olanı bütünüyle baş aşağı etme
خرصKomşuTahmin ve zanla konuşmaخرص bilgisizce zanna ve tahmine dayanarak uydurma iken, زور kasten yön değiştirme ve tahriftirDelilsizce tahmin yürüterek yalan üretme
صدقZıtDoğruluk ve uygunlukصدق söz ve eylemin vakıaya tam mutabakatı ve düzlüğü iken, زور bilerek yapılan eğrilik ve sapmadırHakikatin dosdoğru ifadesi ve teyidi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزورDoğrultudan sapma, tahrif edilmiş yalan söz, ziyaretGöğsün meyli, hakikatin eğriltilerek süslenmesi ve hedefe yönelme anlamlarını birlikte içerirKesin
LatinceDeviatio, falsum, mendacium fucatumYoldan sapma, boyanmış sahte sözDeviatio fiziksel sapmayı; falsum ise gerçeğin tahrifini karşılar, ziyaret boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceDistortion, false witness, deceitful deviation, visitHakikati çarpıtma, yalan şahitlik, sapma, yönelerek ziyaret etmeDistortion hakikatin eğriltilmesini tam verir; visit ise kökün diğer dalını ayrı bir kelimeyle karşılarGüçlü
AlmancaVerzerrung, Fälschung, Abweichung, BesuchÇarpıtma, tahrifat, doğrudan sapma, ziyaretVerzerrung eksenin eğriltilerek bozulmasını iyi ifade eder ancak tek sözcük tüm semantik alanı kuşatmazGüçlü
FransızcaAltération, faux témoignage, déviation, visiteTahrif etme, yalan şahitlik, istikametten sapma, ziyaretAltération ve déviation kökün haktan sapma ve bozma yönünü yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Gesenius, Wehr Arabic-English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الزُّور / قَوْلَ الزُّورِŞirke ve hakikatin saptırılmasına dayalı asılsız, süslü bâtıl sözPutlara tapınmanın ve dinî hükümlerin çarpıtılmasının yasaklandığı bağlam; Hac 22:30
لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَYalan şahitlik, bâtıl meclisler ve sahteliğin üretildiği ortamlarRahmân’ın has kullarının ahlaki vasıflarının sayıldığı bağlam; Furkân 25:72
ظُلْمًا وَزُورًاHakikatten büsbütün sapmış iftira ve asılsız isnatİnkârcıların Kur’an’a yönelik asılsız iddialarının reddedildiği bağlam; Furkân 25:4
مُنْكَرًا مِنَ الْقَوْلِ وَزُورًاHukuken ve ahlaken temelsiz, fıtrata aykırı çarpıtılmış beyanZıhâr âdetinin ve aile hukukunu sarsan asılsız sözlerin kınandığı bağlam; Mücâdele 58:2
تَزَاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْFiziksel olarak bir tarafa meyletmek, yönünü çevirip teğet geçmekGüneşin Ashâb-ı Kehf’in bulunduğu mağarayı sağa sola saparak koruduğu kozmik bağlam; Kehf 18:17
زُرْتُمُ الْمَقَابِرَKabirlere yönelmek, oraya kadar varıp dâhil olmakİnsanların çoklukla övünerek nihayetinde kabirlere kadar varışlarının kınandığı bağlam; Tekâsür 102:2

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞirk, putperestlik ve bâtıl inanç sistemlerinin mahiyetiPutlara zûr denilmesi; şirkin hak olan tevhitten sapma ve asılsız bir kurgu oluşu meselesiHakikatin kasten tersyüz edilmesi ve ontolojik temeli olmayan inancın bâtıllığı
FıkıhYalan şahitlik (şehâdetü’z-zûr) ve zıhâr gibi bâtıl akitler/beyanlarMahkemede adaleti saptıran yalan şehadetin hükümleri, cezası ve zıhârın hukuki geçersizliğiHakkı bâtıl, bâtılı hak gösterecek şekilde sözün kasten eğriltilmesi
TefsirKehf 18:17’deki güneşin hareketi ve Tekâsür 102:2’deki kabir ziyaretiÂyetteki sapma fiilinin kozmik bir inayeti, kabir ziyaretinin ise dünyevi gafletin sınırını göstermesiFiziksel eğrilme ile mecazi/itibari yönelme arasındaki semantik bağın açıklanması
HadisBüyük günahlar (kebâir) hiyerarşisiYalan şahitliğin ve süslenmiş yalan sözün şirke denk bir vebal sayılması rivayetleriHakikati tahrif eden manipülatif dilin toplumsal fesadın kaynağı olarak tespiti

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ekseninden sapma ve putlaştırmaBâtıl itikat ve şirkDinin mutlak hakikat zeminini suni kurgularla eğrilterek bozmaHaktan meyledilerek üretilen sahte ilahlar ve kurgulanmış din anlayışı kınanırKesin
İlmiBilgi üretimi ve şehadet etiğiManipülasyon ve tahrifatOlguları eğriltip delilleri yönlendirerek sahte bilgi üretmeDoğru veriyi kasten saptırarak gerçeğe aykırı bir meşruiyet tablosu çizmekKesin
SiyasiYargı mekanizması ve kamu düzeniYalan şahitlik ve sahte delilHukuk düzenini ve adaleti eğrilterek haksız tahakküm kurmaHüküm merciinde hakikati eğrilterek mazlumu suçlu, zalimi haklı kılma faaliyetiKesin
İktisadiTicari akitler ve piyasa beyanlarıHileli tanıtım ve sahte değerMalın veya hizmetin kusurunu gizleyip sahte nitelik isnat etmeTüketiciyi yanıltmak üzere malın niteliğini eğriltip süsleyerek meşruiyet görüntüsü vermeGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSapma açısı (deklinasyon), eksen kayması veya sinyal distorsiyonuDoğrusal bir referans ekseninden açısal olarak sapma, sinyalin hakiki dalga formunun eğrilerek bozulmasıGüçlü
Beşeri bilimlerAlgı yönetimi (disinformasyon), manipülatif meşrulaştırmaBireyin veya kurumun hakikati kasten eğriltip süsleyerek toplumsal rızayı sahte bir zemin üzerine inşa etmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir ahlaki yalan veya sadece mezarlık ziyareti gibi dar bir sosyal âdete indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKök, güneşin yörüngesindeki açısal sapmadan zıhâr ve putperestliğe, adli şahitliğin saptırılmasından sahte delil üretimine kadar hakikatin yönünün kasten değiştirilmesini kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZûr ifadesi salt sözlü bir kusur sanıldığında; hukuki, siyasi ve akidevi düzeni çökerten sistemli manipülasyon ve tahrifatın Kur’an’daki merkezi tehlikesi idrak edilemez

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur’an’ın inşa etmek istediği adalet ve hakikat nizamının karşısındaki en tehlikeli yapıyı; yani doğrudan inkâr etmek yerine hakikati kasten eğrilterek ve süsleyerek sunan zihniyeti teşhir ettiği için hayatidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadet ve tevhidin arındırılması bağlamında Hac suresinde; adaletin tesisi ve mümin vasıfları bağlamında Furkân suresinde; fıtri hukukun korunması bağlamında Mücâdele suresinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yalanın yalnızca basit bir hilaf-ı hakikat beyanı olmadığını; hakikati kasten yönünden saptıran, biçimini bozan ve haksızlığa meşruiyet kılıfı giydiren yapısal bir fesat olduğunu göstererek algıyı düzeltir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamGöğsün doğrultusunun değişmesi, kemiğin veya yönün simetriden sapması, eğrilik ve bir hedefe göğüs çevirerek yönelme.
  • Soyut anlamHakikatin, adaletin veya dosdoğru sözün kasten mecrasından saptırılarak sahte bir süsle sunulması; doğrudan ayrılış.
  • Sistematik karşılıkAdli, hukuki, akidevi ve ahlaki sistemde referans çizgisini bilinçli bir sapma açısıyla eğrilterek fesat üretme mekanizması.
  • LaTeX modeliv⃗≠u⃗  ⟹  θ=arccos⁡(u⃗⋅v⃗∥u⃗∥∥v⃗∥)>0
  • LaTeX açıklamasıModelde u⃗ hakikatin dosdoğru referans vektörünü, v⃗ ise beyan edilen veya yönelinen saptırılmış durumu temsil eder. Aralarındaki açının sıfırdan büyük olması (θ>0), kökün özündeki sapma, eğrilme ve doğrudan ayrılma (ez-zever ve ez-zûr) hareketini; iki vektör arasındaki fark ise kasten üretilen çarpıtmanın büyüklüğünü sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ز