عفف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ف-ف4 sîga, 60 mücavir kök, 4 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.برجفَلْيَسْتَعْفِفْيَسْتَعْفِفْنَعففنكحالتَّعَفُّفِغنيحسبحصنخيربدرحصر

KökSîga 4Ayet 4Sure 3Mücavir 60

▶ Ağı aç (3B)

عفف

ع - ف - ف

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 4 sîga
  • 8 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Haramdan kaçınırlar

Notlarım

Sözlükler(8)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR580 harf
باب العين والفاء )ع ف، ف ع مستعملان( عف: العِفَّةُ: الكَفُّ عمَّا لا يحِلُّ. ورجل عَفيف، يَعِفُّ عِفَّة، وقَومٌ عَفُّون، قال العجاج: عَفٌّ فلا لاصٍ ولا مَلْصِيُّ أي لا قاذِفٌ ولا مَقْذُوفٌ، وأعْفَفْتُه عن كذا: كَفَفْته، وامرأةٌ عَفَّةٌ بَيَّنَةُ العَفاف والعُفَافَةُ بقِيَّةُ اللَّبن في الضَّرْع. والعَفْعَفُ: ثمرُ الطَّلْح. فَع: الفَعْفَعَةُ: حِكايةُ بعض الأصوات، وبعض أصوات الجراء والسِّباع
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR427 harf
عَفَّ عن الحرامِ يَعِفُّ عَفَّا وعِفَّةً وعفافاً وعَفافةً، أي كفَّ؛ فهو عفٌّ وعفيفٌ، والمرأة عَفَّةٌ وعَفيفَةٌ. وأعَفَّه الله. واستعَفَّ عن المسألة، أي عَفَّ. وتعَفَّفَ، أي تكلَّف العِفَّة. والعُفَّة والعُفافة بالضم فيهما: بقيَّة اللبن في الضرع. وتَعَفَّفَ الرجل، أي شرب العُفافةَ. ويقال: تَعافَّ يا هذا ناقَتَكَ، أي احْلبها بعد الحلبة الأولى. وقولهم: جاء فلان على عِفَّانِ ذلك، بكسر العين: لغةٌ في
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR265 harf
ع ف ف رجل عف وعفيف وفيه عفة وعفاف وعفّ عن الحرام واستعف وتعفف‏.‏ وما بقي في الضرع إلا عفة وعفافة‏:‏ بقية‏.‏ قال النمر يصف ظبية وغزالاً‏:‏ لأغنّ طفلٍ لا تصاحب غيره فله عفافة درها وغرارها وتعففت‏:‏ شربت العفافة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ سأله فما أعطاه إلا عفافةً وشفافة‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.596 harf
العِفّة: الكَفُّ عما لا يَحِلّ ويَجْمُلُ. عَفَّ عن المَحارِم والأُطْماع الدَّنِية يَعِفُّ عِفَّةً وعَفّاً وعَفافاً وعَفافة، فهو عَفِيفٌ وعَفٌّ، أَي كَفَّ وتعفَّفَ واسْتَعْفَفَ وأَعفَّه اللّه. وفي التنزيل: ولْيَسْتَعْفِف الذين لا يَجِدون نكاحاً؛ فسَّره ثعلب فقال: ليَضْبِطْ نفسه بمثل الصوم فإنه وِجاء. وفي الحديث: من يَسْتَعْفِف يُعِفّه اللّه؛ الاسْتِعْفاف: طلَبُ العَفافِ وهو الكَفُّ عن الحرام
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR243 harf
* ع ف ف * * عَفَّ * عن الحرام يعِف بالكسر * عِفَّةٌ * و * عَفًّا * و * عَفَافَةً * أي كفَّ فهو * عَفُّ * و * عَفِيفٌ * والمرأة * عَفَّةٌ * و * عَفِيفَةٌ * و * أعَفَّهُ * الله و * اسْتَعَفَّ * عن المسألة أي عفَّ و * تَعَفَّفَ * تكلف * العِفَّةَ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.647 harf
عف الرجل عفا، وعفافا، وعفافة، بفتحهن، وعفة بالكسر وهو يعف، قال شيخنا: ظاهر إطلاقه أن المضارع منه بالضم ككتب، ولا قائل به، بل هو كضرب، لأنه مضعف لازم، وقاعدة مضارعة الكسر، إلا ما شذ منه: كما قدمناه فهو عفن وعفيف: أي: كف عن الحرام، كما في الصحاح، وفي المحكم: عما لا يحل ولا يجمل وقيل: عن المحارم والأطماع الدنية، قال ذو الأصبع العدواني: عف يؤوس إذا ما خفت من بلد هونا
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR997 harf
عَفَّ عَفَّ I ( n. ac. عَفّ 1 , عِفَّة 2t , عَفَاْف 22 , عَفَاْفَة 22t ) a. [ 'An ], Abstained, refrained from. b. Contained himself; was chaste, continent; was scrupulous; was abstemious. أَعْفَفَ أَعْفَفَ IV , a. Made chaste, continent. تَعَفَّفَ تَعَفَّفَ V , a. see I (b) . تَعَاْفَفَ تَعَاْفَفَ VI , a. Took medicine; nursed, dieted himself. اِعْتَفَفَ اِعْتَفَفَ VIII , a. Licked
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR14.188 harf
عفف عَفَّ- يَعِفُّ - تَعّفَّفَ - يَتَعَفَّفُ - تَعَفُّف - اسْتَعْفَفَ - يَسْتَعْفِفُ عَفَّ- يَعِفُّ + الكائنً + عن شيء: يتوقف عن طلب ما يرضي شهوته من حب تملك للمال أو النكاح أو التبرج تَعّفَّفَ - يَتَعَفَّفُ: على وزن " تَفَعَّل " من " عَفَّ- يَعِفُّ ": يقوم بفعل " عَفَّ- يَعِفُّ " بشكل ذاتي وعلى سبيل الكثرة الشدة: " يَعِفُّ "بإرادة ذاتية
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler60 mücavir (73 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نكح

    3 ortak ayet · Nikah

  2. غني

    3 ortak ayet · Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir

  3. فقر

    2 ortak ayet · Omurga kemiğidir

  4. خير

    3 ortak ayet · Hayr : At sürüsü demektir

  5. لحف

    1 ortak ayet · Bıktırıcı şekilde ısrar etmek

  6. عرف

    2 ortak ayet · Tanınan ile

  7. بدر

    1 ortak ayet · Bedr dolunay demektir

  8. مول

    2 ortak ayet · Onların malları

  9. حسب

    2 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  10. أله

    4 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  11. برج

    1 ortak ayet · Bir yapının en yüksek yeri demektir

  12. حصر

    1 ortak ayet · Hisar kale duvarı demektir

Geçtiği ayetler(4)

Sîga sayfası: التَّعَفُّفِ
  1. … يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا وَمَا تُنْفِقُوا …

    UtanmakSadakalarınızı, kendilerini Allah yoluna vermiş olup da yeryüzünde dolaşmayan ve tanımayanların; hayalarından dolayı onları zengin zannettikleri yoksullara verin. Onları yüzlerinden tanırsın. Yüzsüzlük ederek insanlardan bir şey istemezler. Hayırdan ne infak ederseniz şüphesiz Allah onu bilir.

Sîga sayfası: فَلْيَسْتَعْفِفْ
Sîga sayfası: وَلْيَسْتَعْفِفِ
Sîga sayfası: يَسْتَعْفِفْنَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعفف
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerكفف, عصم, صون
Zıt Kökفجر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin azıyla yetinip fazlasına el uzatmama, geride kalana kanaat etme ve nefsi dizginleyerek geri çekilme
Çekirdek Özet 2İhtiyaç ve arzu baskısı altındayken bile harama, başkasına el açmaya ve haksız kazanca karşı iradeyle direnme
Çekirdek Özet 3Şehevî ve mali güdüleri ahlaki ve hukuki sınırların gerisinde tutan koruyucu özdenetim mekanizması
Kritik Hata RiskiKavramın yalnızca kadınlara ve cinselliğe indirgenerek mali, siyasi ve ahlaki özdenetim boyutunun yok sayılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عفBir şeyin dipte kalan az miktarı, silinmeye yüz tutmuş iz veya eşikte durup fazlasına yönelmeme çekirdeğidir; nitekim عفو fazlalığı bırakma ve silinme, عفرت ise toprakla temas edip kabarma anlamlarını barındırır.فÇift dudak temasını bildiren harfin tekrarlanmasıyla sınır koyma, ağzı ve eli kapatma, tutkuyu geri çekme ve harama karşı iradi bir set çekme anlamı süreklilik ve kesinlik kazanmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عgözÇevredeki nesneyi, arzuyu, imkânı ve sınırları fark etme bilinci
فağızAçılma, talep etme, tatma veya dışa doğru yönelme eşiği
فağızAçıklığı kapatma, talebi durdurma, ikinci bir sınırla nefsi hapsetme
عففGözün algıladığı arzu nesnesi karşısında ağzı, eli ve talebi kapatarak içe çekilme, kendini sınırlama hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSağılan hayvanın memesinde kalan azıcık süt (العُفَافَةُ) ve bu dipte kalan az miktarla yetinip fazlasını zorlamama durumu.
Cahiliye şiiri kullanımıEn-Nemir b. Tevleb bir ceylan yavrusunu tasvir ederken anne sütünün kalıntısını ve azla yetinmeyi şu mısra ile aktarır: لأغنّ طفلٍ لا تصاحب غيره / فله عفافة درها وغرارها
Erken Arapça kullanımEl-Accâc tarafından kişinin namusuna iftira atmaması ve başkasının tecavüzünden korunmuş olması anlamında kullanılmıştır: عَفٌّ فلا لاصٍ ولا مَلْصِيُّ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Asāsü’l-Belāġa.

Sami etimolojik katman

Arapça kök عفف, Güney ve Kuzeybatı Sami dillerinde bir şeyin tükenmesi, geri çekilmesi, geride kalan az miktar kalıntı ve kişinin kendi sınırlarını muhafaza etmesi ekseninde semantik izler taşır. Klasik İbranicede doğrudan üçlü ses karşılığı sınırlı kalmakla birlikte, benzer fonetik yapıdaki köklerde kuruluk, azlık ve geri çekilme kök anlamları görülür. Arapçada kök, somut düzlemdeki memede kalan son süt damlası anlamından hızla ahlaki düzleme kaymış; azla yetinme, hırstan ve doyumsuzluktan vazgeçme, kişinin kendi arzusuna ket vurması (el-keff) manasında özelleşmiştir. Bu semantik sıçrama, Arap yarımadasının kıtlık ve onur temelli göçebe ahlakında azı şerefle taşımayı, çok için el açmaya yeğleyen sosyo-kültürel yapıyla doğrudan örtüşmektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisānü’l-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAz miktardaki süt kalıntısından (ufâfe) türeyerek azla yetinme ve nefsi haramdan alıkoyma anlamına evrilmiştir.Bedensel doyumsuzluktan vazgeçip eldekiyle yetinme ve talepte bulunmama soyutlaması yapılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKuzeybatı Sami dillerindeki eksilme, geri durma ve iz bırakma semantik çekirdekleriyle dolaylı paralellik taşır.Kökün ahlaki bir terim olarak kristalleşmesi Arap dilinde gerçekleşmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda dudak kapama ve tutma eylemini temsil eden iki dudak ünsüzü odaklı köklerle akrabalık barındırır.Karşılaştırmalı Afro-Asyatik verilerde sınır çizme fonksiyonu görülür.Muhtemel

Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عففAnlamlıKendini tutma, haramdan ve dilenmekten sakınmaİradi olarak arzu ve talebi durdurup şerefle geri çekilmektir.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
فعفAnlamlıSes taklidi ve aceleyle et parçalamaKasabın çıkardığı ses veya aceleci davranışı ifade eder.Klasik sözlüklerde kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez.
ففعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عففMerkezİradi geri çekilme ve sakınmaKişinin içsel ahlaki onuruyla arzusunu frenlemesidir.Dış baskı olmadan iç denetimle güdüyü durdurur.
كففKomşuBir eylemi fiilen durdurmaعفف içsel ahlakı, كفف ise dış organların fiili olarak engellenmesini vurgular.Eli ve organı fiziksel olarak eylemden alıkoymaktır.
عصمKomşuDış etken veya koruyucuyla korunmaعفف öznel çabayı, عصم ise üst bir koruma ve engelleme kalkanını anlatır.İlahi veya nesnel bir bağla günaha düşmekten korunmaktır.
صونKomşuZarardan ve kirlenmekten korumaعفف yoksunluk karşısında, صون var olan değeri muhafaza etmede öne çıkar.Değerli bir şeyi yıpranmaktan ve değer kaybından sakınmaktır.
فجرZıtSınırı yırtıp taşma ve günaha dalmaعفف sınırın gerisinde kalmayı, فجر ise sınırı parçalayıp harama akmayı ifade eder.Ahlaki ve şer'i bendi patlatarak arzuların peşine düşmektir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعففKendini haramdan ve çirkin isteklerden alıkoymaİhtiyaç halinde dahi onurunu ve sınırını korumayı kuşatır.Kesin
Latincecontinentia, castitasKendine hâkim olma, lekesizlikContinentia nefsi tutmayı, castitas ise saflığı karşılar fakat yoksulluk onurunu tam içermez.Güçlü
İngilizcerestraint, chastity, abstinenceÖzdenetim, cinsel saflık, geri durmaRestraint iradi kontrolü, chastity iffeti verir; ancak dilenmekten kaçınma anlamını tek başına taşımaz.Güçlü
AlmancaEnthaltsamkeit, KeuschheitKendini tutma, iffetEnthaltsamkeit bedensel hazlardan uzak durmayı, Keuschheit ise ahlaki arılığı karşılar.Güçlü
Fransızcacontinence, chasteté, retenueNefsi tutma, iffet, ölçülülükRetenue genel sakınmayı, continence ise güdülere sınır koymayı ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
التَّعَفُّفِMali onur, yoksulluğu gizleyip dilenmekten sakınmaKendilerini Allah yoluna adayan ve ihtiyaçlarını insanlara açmayan yoksulların tavrı; Bakara 2:273.
فَلْيَسْتَعْفِفْEmanete riayet, yetim malına el sürmemeYetimlerin velisi olan zenginlerin bu mallardan pay almaktan kesinlikle kaçınması; Nisâ 4:6.
وَلْيَسْتَعْفِفِCinsel özdenetim, meşru evlilik imkânı bulamayanın sabretmesiEvlenmeye güç yetiremeyenlerin meşru sınırlara kavuşana dek nefislerini korumaları; Nûr 24:33.
يَسْتَعْفِفْنَEdep ve vakar, dış giysileri çıkarma ruhsatına rağmen tedbiri seçmeYaşlanmış kadınların giyim konusunda tanınan serbestliğe rağmen sakınmayı tercih etmeleri; Nûr 24:60.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhlak ve irade hürriyetiİnsanın şehevî ve gazabî güdüler karşısında iradi tercih gücü ve mükellefiyeti.Nefsin alt kuvvelerine karşı aklın ve imanın kontrol kurabilme kabiliyeti.
FıkıhYetim velayeti, nafaka ve zekât ehliyetiİffetli fakirin zekâttaki önceliği ile zengin velinin yetim malından ücret almasının haramlığı.Hukuki hak ve meşru menfaat sınırında durup şüpheli veya haksız kaza el uzatmama.
Tefsirİctimâî nizam ve haya ayetleriNûr ve Nisâ surelerinde toplum düzenini koruyan temel bireysel bariyer olarak ele alınması.Hem mali hem cinsel sahada sınır aşımını engelleyen ahlaki kalkan.
HadisZühd, vera ve isti'fafKişinin insanlardan istemekten kaçınması durumunda Allah'ın onu müstağni kılacağı vaadi.Dilencilikten sakınma, aza kanaat etme ve iç zenginliğini koruma.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBireysel ahlak ve takvaŞehevî sınırlara riayetGünah kapılarını kapatmaHelal alanla yetinip haram alana geçişi durduran iç denetimdir.Kesin
İlmiBilgi ahlakı ve entelektüel dürüstlükHakikati menfaate alet etmemeBilimsel tarafsızlığı korumaÂlimin bilgisini dünyevi hırslar veya güç sahipleri için tahrif etmemesidir.Güçlü
SiyasiKamu yönetimi ve kamu mallarıYetki ve nüfuz suiistimalinden kaçınmaYolsuzluğu engellemeYöneticinin kamu kaynaklarını kendi şahsi mülkü gibi görmeyip sakınmasıdır.Kesin
İktisadiDağıtım ve tüketim dengesiTüketim çılgınlığı ve asalaklıktan uzaklaşmaSosyal adalet ve onurlu üretimHaksız pay talep etmeme, açgözlülüğü frenleme ve onurlu mülkiyet ahlakıdır.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel bariyeri ve sönümleme katsayısıBir parçacığın yüksek enerjiye sahip olmasına rağmen eşik bariyerini aşmayıp kararlı bölgede kalması gibidir.Güçlü
Beşeri bilimlerÖz-düzenleme kapasitesi ve geciktirilmiş doyumBireyin anlık dürtüsel hazzı daha yüksek bir değer veya uzun vadeli fayda uğruna bilinçli olarak ertelemesidir.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİffet kelimesinin salt kadının cinselliğine ve bedensel örtünmesine hapsedilerek zihinsel ve mali boyutunun dışlanması.
Kur'an içi daha geniş anlamYetim malına el sürmemekten insanlara yüzsuyu dökmemeye, makam hırsından cinsel arzuya kadar tüm dürtüleri ahlaki sınırda tutma iradesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMali yolsuzluk yapan, kamuyu soyan veya dilenciliği meslek edinenlerin iffet kavramının dışında görülüp ahlakın parçalanması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İslam toplumunun yalnızca hukuki cezalarla değil, bireyin iç dünyasında kurulan iradi oto-kontrol mekanizmasıyla ayakta durduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yoksulların tespiti ve zekât dağıtımı (Bakara 2:273), yetim hukuku ve kamu emaneti (Nisâ 4:6) ile aile ve mahremiyet hukuku (Nûr 24:33, 60) ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yoksulluğun bir dilenme ve acziyet gerekçesi olamayacağını, asıl onurun ihtiyaç anında dahi sakınabilmekte yattığını ortaya koyarak pasif ahlak anlayışını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSağılan devenin memesinde kalan azıcık süt kalıntısı ve bununla yetinip memeyi zorlamama eylemidir.
  • Soyut anlamDışarıdan veya içeriden gelen güçlü arzu baskısına rağmen bireyin kendi onuru ve inancı gereği sınırda durmasıdır.
  • Sistematik karşılıkHukuki ve toplumsal yozlaşmayı kaynağında kurutan, mali ve cinsel güdüleri şer'i bariyere çarptırıp geri döndüren içsel fren mekanizmasıdır.
  • LaTeX modeliI(x)={0eg˘er ΔU(x)>θ ve x∉H1eg˘er f(x)≤θ∧x∈Ω  ⟹  Ψ=∮∂Ω(F⃗arzu⋅dr⃗≤0)
  • LaTeX açıklamasıFormülde bireyin maruz kaldığı arzu veya dürtü kuvveti F⃗, meşru sınırlar bütünü Ω ve bu sınırın kapalı çeperi ∂Ω ile temsil edilir. İffet (Ψ), nefsin potansiyel enerji artışına (ΔU) ve eşik değerine (θ) rağmen, haram bölgeye (H) geçişi sıfırlayan ve meşru sınır doğrultusunda geri besleme sağlayan bir kapalı yol integralidir; yani iç kuvvetin dış kışkırtmaya karşı negatif iş yaparak sınırı korumasıdır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع