غشو
غ - ش - و
KÖK- 29 geçiş
- 26 ayet
- 23 sîga
- 9 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Örter
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: غشي
Notlarım
Sözlükler(9)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR615 harfMadde başı: غشوباب الغين والشين
غ ش و، غ ش ي، و ش غ، ش غ و، ش غ ي مستعملات غشو: الغِشاوَة: ما غَشِيَ القَلْبَ من رَيْنِ الطبع.
غشي: غاشِيَةُ السَّيف والرحل غِطاؤه.
والغِشْيانُ إتيان الرجل المرأة، والفعلُ غَشِيَ يَغْشى.
والرجلُ يَسْتَغْشي ثَوْبَه كي لا يسمعَ ولا يرى كقوله تعالى: "واسْتَغْشَوا ثِيابهُم" والغاشِيةُ: الذين يَغْشَوْنكَ يَرْجُونَ فَضْلَكَ.
والغاشيةُ: القِيامةُ.
وشغ: الوَشْغُ: الوَتْحُ يقال: أَوْشَغَ
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR615 harfMadde başı: غشيباب الغين والشين
غ ش و، غ ش ي، و ش غ، ش غ و، ش غ ي مستعملات غشو: الغِشاوَة: ما غَشِيَ القَلْبَ من رَيْنِ الطبع.
غشي: غاشِيَةُ السَّيف والرحل غِطاؤه.
والغِشْيانُ إتيان الرجل المرأة، والفعلُ غَشِيَ يَغْشى.
والرجلُ يَسْتَغْشي ثَوْبَه كي لا يسمعَ ولا يرى كقوله تعالى: "واسْتَغْشَوا ثِيابهُم" والغاشِيةُ: الذين يَغْشَوْنكَ يَرْجُونَ فَضْلَكَ.
والغاشيةُ: القِيامةُ.
وشغ: الوَشْغُ: الوَتْحُ يقال: أَوْشَغَ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR619 harfMadde başı: غشي(باب الغين والشين وما يثلثهما)
(غشم) الغين والشين والميم أصلٌ واحد يدلُّ على قَهْر وغَلَبة وظُلْم. من ذلك الغَشْم، وهو الظُّلم. والحَرْبُ غشومٌ لأنَّها تنال غيرَ الجاني. والغَشَمْشَم: [الذي] لا يثنيه [شيءٌ] من شجاعته(1) . وزيد في حروفه للزِّيادة في المعنى.
(غشي) الغين والشين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على تغطيةِ شيءٍ بشيء. يقال غَشَّيت الشَّيءَ أُغَشِّيه. والغِشاء: الغِطاء. والغاشِية:
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.299 harfMadde başı: غشي- غشيه غشاوة وغشاء: أتاه إتيان ما قد غشيه، أي: ستره. والغشاوة: ما يغطى به الشيء، قال: ﴿وجعل على بصره غشاوة﴾ [الجاثية/23]، ﴿وعلى أبصارهم غشاوة﴾ [البقرة/7]، يقال: غشيه وتغشاه، وغشيته كذا. قال: ﴿وإذا غشيهم موج﴾ [لقمان/32]، ﴿فغشيهم من اليم ما غشيهم﴾ [طه/78]، ﴿وتغشى وجوههم النار﴾ [إبراهيم/50]، ﴿إذ يغشى السدرة ما يغشى﴾ [النجم/16]، ﴿والليل إذا يغشى﴾ [الليل/1]، ﴿إذ يغشيكم النعاس﴾ [الأنفال/11]. وغشيت موضع
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR429 harfMadde başı: غشيغ ش ي
انجلت عنه غشية الحمّى أي لمتها ونزلت به غشية الموت وغشيَ عليه وأصابه غشيٌ.
قال ذو الرمة: وردت وأغباش السواد كأنها سماد يرغشيٍ في العيون النواظر وعلى قلبه غشاوة فما يقبل الحق.
واستغش ثوبك كي لا تسمع ولا ترى.
وكثرت غاشية فلان.
وهو مغشيّ: يغشاه العفاة كثيراً وتقول: فلان مغشي فيقول الرادّ: زد عليه.
وغشّاه السوط مثل: قنّعه.
وغشيته غاشية وهي الداهية وتقول: رمى الله
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR500 harf* غ ش و * * الغِشَاءُ * الغِطاءُ وجعل على بصره * ُغَشْوَةً * بفتح الغين وضمها وكسرها و * غِشَاوَةً * بالكسر أي غِطاء ومنه قوله تعالى ﴿فأغشيناهم فهم لا يُبصرون﴾ و * الغَاشِيَةُ * القيامة لأنها تَغْشى بأفزاعها والغاشية غاشية السرج و * غَشَّاهُ تَغْشِيَةً * غطَّاه و * غَشِيَهُ * بالسوط ضربه وغَشِيه * غِشْيَاناً * جاءه و * أغْشَاهُ * إياه غيره و * غُشِيَ * عليه بضم الغين * غَشْيَةً * و * غَشْياً *
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR1.789 harfMadde başı: غشو: ( و ( *!الغَشْواءُ : فَرَسٌ م ) مَعْرُوفٌ لحسَّانِ بنِ سَلَمَةَ ، صفَةٌ غَالِبَةٌ .
( و ) الغَشْواءُ ( مِن المَعْزِ : التي *!يَغْشَى وَجْهَهَا بَياضٌ ) .
( وفي الصِّحاح : عَنْزٌ *!غشْواءُ بَيِّنةُ *!الغَشَا .
( وفَرَسٌ *!أَغْشَى كَذلكَ ) ، وهو ما ابْيَضَّ رأْسَه مِن بَيْنِ جَسَدِه مثْل
الأرْخَمِ ، كما في الصِّحاح .
وفي المُحْكم : الذي *!غَشِيَتْ غُرَّتُه وجْهَه واتَّسَعَتْ .
( *!والغَشْوُ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR3.972 harfMadde başı: غشي: ( ي ( *!غُشِيَ عليه ، كعُنِيَ ) ، *!غَشْيَةً و ( *!غَشْياً ) ، بالفَتْحِ ؛ وضمَّه لُغَة عن صاحِبِ المِصْباحِ ؛ ( *!وغَشَياناً ) ، محرَّكةً : ( أُغْمِيَ ) عليه ، ( فهو *!مَغْشِيٌّ عليه ) ؛ ) نقلَهُ الجَوْهرِي .
ومنه قولُه تعالى : ﴿يَنْظُرونَ إليكَ نَظَرَ *!المَغْشِيِّ عليه من الموْتِ﴾ .
( والاسْمُ *!الغَشْيَةُ ) ، بالفَتْح ، وجعَلَهُ الجوْهري مَصْدراً ، وجعَلَهُ صاحِبُ المِصْباح للمَرّةِ .
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR13.211 harfغشو and غشى
غَشِيَهُ
1 غَشِيَهُ ذ , aor. يَغْشَى, inf. n. غَشَاوَةٌ, It covered, or concealed, him, or it; (TA;) as also ↓ تغشّاهُ. (MA.) And one says, غَشَانِى اللَّيْلُ, i. e. غَشِيَنِى [The night covered me, or concealed me: or the meaning may be that which next follows]. (JK.) ― -b2- غَشِيَهُ, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) is said of an event (أَمْرٌ), [and of heat, (S and K in
غشو and غشى
غَشِيَهُ 1 غَشِيَهُ ذ , aor. يَغْشَى, inf. n. غَشَاوَةٌ, It covered, or concealed, him, or it; (TA;) as also ↓ تغشّاهُ. (MA.) And one says, غَشَانِى اللَّيْلُ, i. e. غَشِيَنِى [The night covered me, or concealed me: or the meaning may be that which next follows]. (JK.) ― -b2- غَشِيَهُ, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) is said of an event (أَمْرٌ), [and of heat, (S and K in art. دغم,) and of cold, (K in that art.,) and of an affection of the mind or body, and of various things, sometimes in like manner of a man, and of a company of men,] in a similar sense; and so ↓ تغشّاهُ; (K, TA;) both signifying It came upon, [or invaded, so as to surprise, and so as to over-whelm, properly meaning] as a thing that covered, him, or it. (K, * TA.) Hence, in the Kur [liii. 16], اـِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى [When there was coming upon the lote-tree so as to cover it, or overspread it, what was so coming]. (TA.) And in the same [xx. 81], فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ مَا غَشِيَهُمْ [And there came upon them so as to overwhelm them, of the sea, what so came upon them]. (TA.) And in the same [viii. 11], اـِذْ يَغْشَاكُمُ [followed by االنُّعَاسُ, i. e. When it (drowsiness) was coming upon you, or overcoming you]; accord. to one reading; other readings being يُغْشِيكُمُ and يُغَشِّيكُمُ [followed by النُّعَاسَ]. (TA.) See also غَاشِيَةٌ, in three places. ― -b3- [A somewhat similar signification of غَشِيَهُ will be found below.] ― -b4- One says of the night, يَغْشَى بِظُلْمَتِهِ كُلَّ مَا بَيْنَ السَّمَآءِ وَالأَرْضِ [It covers, or conceals, with its darkness, everything that is between the heaven and the earth]. (Jel in xcii. 1.) And [hence it is said that] غَشِىَ اللَّيْلُ means The night was, or became, dark; as also ↓ اغشى. (Msb, TA.) ― -b5- [And غَشِيَهُ, and غَشِىَ بَصَرَهُ and ↓ غشّاهُ, signify It, i. e. light (ضَوْءٌ), came upon him, and upon his eye, with an overpowering effect, so as to obscure, or dazzle, his sight.] ― -b6- غَشِيَهُ also signifies جَآءَهُ (S) or أَتَاهُ (Mgh, Msb, K) [which have two meanings, i. e. He came to him, and he did it; both, perhaps, here meant, for both are well-known meanings of غَشِيَهُ]; and, thus used, the aor. is as above, (TA,) and the inf. n. is غَشَيَانٌ, (S, TA,) or غِشْيَانٌ, (so in one of my copies of the S,) or the subst. is ↓ غِشْيَانٌ, (Msb,) with kesr, (Mgh, Msb,) syn. with اـِتْيَانٌ. (Mgh.) You say, غَشِىَ فُلَانًا He came to such a one; syn. أَتَاهُ; as also غَشَاهُ, aor. يَغْشُوهُ. (K.) ― -b7- [Hence,] غَشِيَهَا, (S, MA, Msb, K,) inf. n. غَشَيَانٌ or غِشْيَانٌ, (accord. to different copies of the S,) or the latter and غَشْىٌ, (MA,) or ↓ غِشْيَانٌ is the subst. in this case also, (Msb,) and syn. with اـِتْيَانٌ, metonymically used in the sense of جِمَاعٌ, (Mgh, Msb,) (tropical:) He compressed her; (S, MA, Msb, K;) namely, a woman; (MA, K;) as also ↓ تغشّاها. (MA, Msb, TA.) ― -b8- And غَشِىَ اـِلَيْهِ مَحْجَرًا He did to him (أَتَى اـِلَيْهِ) a forbidden action. (TA in art. حجر.) [Hence,] ↓ غِشْيَانُ المَحَارِمِ [The doing of forbidden things]. (Mgh and Msb and K in art. رهق.) And غَشِىَ الشَّىْءَ He occupied himself with the thing, engaged in it, or personally managed or conducted it; syn. لَابَسَهُ and بَاشَرَهُ. (JM.) [And ↓ تغشّى has a similar meaning; for it is said that] التَّغَشِّى and الغَشْىُ primarily signify الاـِتْيَانُ and المُلَابَسَةُ: and they took an extended range in using the former, so that one said, بِالعَدْلِ ↓ تَغَشَّاهُمْ or بِالْجَوْرِ [app. meaning He ruled them with equity or with injustice]. (Ham p. 27.) [And one says, يَغْشَى الحُرُوبَ (see Ham p. 27), meaning He plunges into wars, or battles: see مُغَامِسٌ, and its verb.] ― -b9- One says also, غَشِيَهُ بِالسَّوْطِ, (K, in which it is said to be like رَضِيَهُ, and so accord. to some copies of the S, the phrase in these being غَشِيَتُ الرَّجُلَ بِالسَّوْطِ,) or بِهِ ↓ غَشَّاهُ, (accord. to other copies of the S, the verb in these being written غَشَّيْتُ, and thus accord. to an explanation of قَنَّعَ رَأْسَهُ بِالسَّوْطِ in art. قنع in the K,) He struck him (i. e. a man, S) with the whip; he flogged him. (S, K.) -A2- غُشِىَ عَلَيْهِ, (S, MA, Mgh, Msb, K,) inf. n. غَشْىٌ, (S, Mgh, * K,) or غُشْىٌ, (MA,) or both, (Msb,) and غَشَيَانٌ, (K, TA, and so in some copies of the S,) or غِشْيَانٌ, (so in other copies of the S,) and ↓ غَشْيَةٌ, (S, Mgh,) or this last is an inf. n. of un., (Msb,) or it is the subst., (K,) He swooned, i. e. became senseless: (MA, PS:) or i. q. أُغْمِىَ عَلَيْهِ [q. v.]: (K, TA:) or الغَشْىُ, or الغُشْىُ, is a state of inertness (تَعَطُّل, Mgh, Msb) of the motive and sensitive faculties, (Mgh,) or of the motive faculties and of the sensitive will, (Msb,) on account of the weakness of the heart, (Mgh, Msb,) and the soul's becoming drawn together thereto by a cause that suppresses it (يُخْفِيهِ) within so that it finds not a place of passage, and of the causes thereof is a strangling [or stifling], or hurtful, cold repletion, or vehement hunger, (Mgh,) or vehement pain, (Mgh, Msb,) or cold, or excessive hunger, (Msb,) or an evil affection in some associate, or participating, organ, such as the heart and the stomach: (Mgh:) some say that it is the same as الاـِغْمَآءُ [for which see its proper art.]; (Mgh, Msb;) thus say the scholastic theologians: (Mgh:) others (the physicians and the lawyers, Mgh) make a difference between these two terms. (Mgh, Msb.)
غَشَّيْتُ الشَىْءَ 2 غَشَّيْتُ الشَىْءَ ذ , (S, Msb,) inf. n. تَغْشِيَةٌ, (S,) I covered the thing; put a cover, or covering, upon it, or over it. (S, Msb.) One says, غَشَّى اللّٰهُ عَلَى بَصَرِهِ, inf. n. as above; and ↓ اغشى; (K, TA;) i. e. God put a covering upon, or over, his eyes. (TA.) And hence, (TA,) it is said in the Kur [xxxvi. 8], فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ ↓ فَأَغْشَيْنَاهُمْ And we have put a covering over them [so that they shall not see]. (S, TA.) ― -b2- [See a usage of the inf. n. voce شِينٌ.] ― -b3- غشّاهُ said of light; see 1, former half. ― -b4- See also 4. ― -b5- غشّاهُ بِالسَّوْطِ: see 1, latter half. ― -b6- One says also, غَشَّيْتُهُ سَيْفًا, or سَوْطًا, [in my original غشيته, without any syll. sign, but app. as I have written, for I do not find any instance of غَشِىَ as doubly trans., meaning I equipped him with a sword, or a whip,] like the saying كَسَوْتُهُ سَيْفًا, or عَمَّمْتُهُ. (TA.)
اغشاهُ اـِيَّاهُ 4 اغشاهُ اـِيَّاهُ ذ and ↓ غشّاهُ He made it to cover it; or to be a cover, or covering, upon it, or over it. (MA, * TK, and Bd * and Jel * in vii. 52, &c.) ― -b2- And [hence,] both signify He made it, i. e. an event (أَمْر), to come upon, [or invade, so as to surprise, or so as to overwhelm, properly meaning] as a thing that covered, him, or it. (K, * TA,) Both of these verbs are used in this sense in the Kur-لn accord. to different readings in vii. 52 and xiii. 3, and likewise (as mentioned in the first paragraph of this art., q. v.,) in viii. 11. (TA.) ― -b3- Also, the former, He made him, or it, to come to him. (S, MA, TA.) ― -b4- See also 2, in two places. ― -b5- [Hence,] اغشى اللَّيْلُ: see 1, former half.
5 تَ١َ٢َّ٣َ see 10: ― -b2- and see also 1, first and third sentences: ― -b3- and again, near the middle, in three places.
استغشى ثَوْبَهُ 10 استغشى ثَوْبَهُ ذ , (T, K, [agreeably with phrases in the Kur xi. 6 and lxxi. 6,]) and (K) بِثَوْبِهِ, (S, K,) and بِهِ ↓ تغشّى, (S,) [see an ex. of the latter verb in a verse of El-Khansà cited in the first paragraph of art. رعى, where it is trans. without a preposition,] He covered himself with his garment (S, K) in order that he might not see nor hear: (K: [in the CK, يُسْمَعَ and يُرَى are put for يَسْمَعَ and يَرَى:]) accord. to Er-Rلghib, اِسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ means they put their garments as a covering over their ears; and is a phrase denoting the refusing to hearken; or, as some say, an allusion to running, like the phrase شَمَّرَ ذَيْلًا, and أَلْقَى ثَوْبَهُ. (TA.)
غَشًا غَشًا ذ The whiteness of the head [or face], of a horse and of other animals, denoted by the epithet أَغْشَى [q. v.]. (S.)
غَشْوٌ غَشْوٌ ذ The نَبِق [generally meaning the fruit of the lote-tree called سِدْر; but sometimes the tree thus called itself]: (K:) accord to the M, [the n. un.] غَشْوَةٌ signifies a سِدْرَة. (TA.)
غَشْوَةٌ غَشْوَةٌ ذ and غِشْوَةٌ and غُشْوَةٌ: see غِشَاوَةٌ.
غَشْيَةٌ غَشْيَةٌ ذ an inf. n. of the verb in the phrase غُشِىَ عَلَيْهِ, (S, Mgh,) or the subst, thereof, (K,) or the inf. n. un. thereof [signifying A swoon]. (Msb.) See 1, last sentence. ― -b2- غَشْيَةُ المَوْتِ is The clouding (lit. covering) of the understanding that befalls a man on the occasion of death. (TA.) ― -b3- And غَشْيَةُ حُمَّى signifies A touch, or slight attack, of fever. (TA.)
غُشْيَةٌ غُشْيَةٌ ذ : see غِشَاوَةٌ.
غِشْيَانٌ غِشْيَانٌ ذ : see 1, near the middle, in three places.
غِشَآءٌ غِشَآءٌ ذ A cover, or covering; syn. غِطَآءٌ: (S, Msb:) or it differs from the غِطَآء in being of clothing or the like: (TA in art. غطو) and غِشَاوَةٌ [q. v.] signifies the same: (Msb;) [the pl. of the former is أَغْشِيَةٌ and أَغْشَآءٌ; the former regular; and the latter, (which occurs in this art. in the TA in an explanation of غَوَاشٍ, pl. of غَاشِيَةٌ.) like آدَامٌ as pl. of اـِدَامٌ.] The غِشَآء of the heart is The cover, or covering, thereof; (K, TA;) the قَمِيص thereof, likewise mentioned in the K as being called the ↓ غَاشِيَة; a covering of skin, (i. e. the pericardium,] the removal of which therefrom causes death; and also called the ↓ غِشَاوَة, this being expl. as meaning the skin of the heart: (TA:) and so of the horse's saddle; (K, TA;) which is a covering of skin or other material: (TA:) [see also غَاشِيَةٌ:] and so of the sword; (K, TA.) which is its غِلَاف [a term applied to its scabbard, and also to a case, or covering, enclosing the scabbard, or enclosing the scabbard with its appertenances] (TA;) and so of other things. (K.)
غِشَاوَةٌ غِشَاوَةٌ ذ (S, ISd, K) and غَشَاوَةٌ and غُشَاوَةٌ (ISd, K) and ↓ غَشْوَةٌ and غِشْوَةٌ and غُشْوَةٌ (S, K) and ↓ غَاشِيَةٌ and ↓ غُشْيَةٌ and ↓ غُشَايَةٌ and غِشَايَةٌ (K) signify A covering upon the eyes (S, K) and upon the heart: (K:) you say, عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةٌ &c. [Upon his eyes is a covering, or film, app. used only in a tropical sense], (S, K,) and عَلَى قَلْبِهِ [upon his heart], (K:) thus the first of these words signifies. in relation to the eyes, in the Kur [ii. 6 and] xlv. 22, in relation to the heart, Az says that it is a [sort of] covering of rust (مِنْ طَبَعٍ [also termed رَيْن]). (TA.) See also غِشَآءٌ, in two places.
غُشَايَةٌ غُشَايَةٌ ذ and غِشَايَةٌ: see the next preceding paragraph.
غَاشِيَةٌ غَاشِيَةٌ ذ : see غِشَآءٌ and غَوَاشٍ .غِشَاوَةٌ is its pl. (TA:) occurring in the Kur vii. 39, meaning أَغْمَآءٌ, (K, TA,) i. e. أَغْشَآءٌ [or Coverings, a pl. of غِشَآءٌ]. (TA.) ― -b2- It is also [The covering, like غِشَآءٌ, q. v.], of the horse's saddle. (S.) ― -b3- And (S,) of the [camel's saddle called] رَحْل, (K,) it is The iron that is above the مُؤَخَّرَة or [hinder part], (S, K, TA,) also called the دَامِغَة [q. v.]. (Az TA.) ― -b4- Also The skin with which the جَفْن [or scabbard] of a sword is covered, from the lower part of its شَارِب [q. v.] to its نَعْل [or shoe of iron, or silver, at the lower end of the scabbard]: or the covering that is put upon the hilt, consisting of [the skins called] أَسْفَان [pl. of سَفَنٌ, q. v.]: (K. [for أَسْفَان, which is the reading in the M, some copies of the K have أَسْفَار:]) or the first part, of the sword, of what is next to thee [when holding the hilt]: and sometimes it signifies its غِمْد [or scabbard], also. (Ham p. 22.) ― -b5- الغَاشِيَةُ (in the Kur lxxxviii. I, TA) means The resurrection; (S, K, TA;) because it will overwhelm (↓ تَغْشَى) with its terrors; (S, TA;) or because it will come upon mankind as a thing covering them, (↓ تَغْشَى الخَلْقَ,) so as to include them universally: (TA:) and, (K, TA,) some say, (TA,) the fire of Hell); (K, TA;) because it will cover, or overspread, (↓ تَغْشَى,) the faces of the unbelievers. (TA.) (In like manner also,] غَاشِيَةٌ مِنَ العَذَابِ means Punishment that is general, or universal, in its extent. (TA.) ― -b6- And غَاشِيَةٌ signifies also A calamity, or misfortune. (TA.) ― -b7- And A cer tain disease that attacks in the جَوْف [i. e. belly, or chest]. (As, S, K.) One says, رَمَاهُ اللّٰهُ بِغَاشِيَةٍ [May God smite him, or afflict him, with a غَاشِيَة]. (As, S.) ― -b8- Also Petitioners that come to one (K, TA) seeking, or demanding, or asking, gifts: (TA:) and visiters, and friends, that come to one time after time; (K, TA;) and that resort to one (TA:) a man's resorters; such as guests; and hangers-on, or seekers of favours; servants [or dependants]; and others. (Har pp. 95 and 467.)
أَغْشَى أَغْشَى ذ , applied to a horse, (S, K,) and to other than a horse, (S,) Whose whole head, as distinct from his body, is white; like أَرْخَمُ: (S:) or whose face is covered by whiteness: (K:) or having a blaze covering his face, and wide: (M, TA;) fem. غَشْوَآءُ, applied to a goat. (S, K.)
مَغْشِىٌّ عَلَيْهِ مَغْشِىٌّ عَلَيْهِ ذ Swooning; i. e. senseless; (MA, PS;) having the affection denoted by the phrase غُشِىَ عَلَيْهِ [q. v.]. (S, MA, Mgh, Msb, K.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR73 harfMadde başı: غشوغَشَا
غَشَا U ( n. ac. غَشْو 1 ),
a. Approached, drew near to, accosted.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.495 harfMadde başı: غشيغَشِيَ
غَشِيَ A ( n. ac. غَشْى [ 1 ] , غِشَايَة [ 23t ] )
a. Covered, concealed, veiled, enveloped.
b. ( n. ac.
غَشَاوَة
غَشَاوَة [ 22tU ] ),
a. Surprised, overpowered, overwhelmed; dazzled.
c. Engaged in, managed, conducted ( afffair ).
d. ( n. ac. غَشَيَان [ غَشَيَاْن 36 ]) [ acc. & Bi ], Struck, beat with.
e. Was dark, gloomy.
f. ( pass.
غُشِيَ
غُشِيَ ), ( n. ac. غَشْي 1 ,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok22.249 harfMadde başı: غشيغشي
غَشِيَ - يَغْشَى- غِشَاوَة - غَاشِي - غَاشِيَة - غَوَاشِي - أَغْشَى - يُغْشِي، غُشِيَ- يُغْشَى عَلَيْهِ - مَغْشِيِّ عَلَيْهِ - غََشَّى - يُغَشِّي - اسْتَغْشَى - يَسْتَغْشِي
غَشِيَ - يَغْشَى + شيء + كائناً أو شيئاًً: يلتصق به فيغطيه ويحجبه عن أثر عامل خارجي: يغمره ويغطيه من جميع جوانبه فيفصله عما حوله، فلا يقدر على الفعل، ولا يناله أثر
Sîgalar(23)
- يَغْشَىÖrter(يَفْعَلُ)×5
- غَشِيَهُمْOnları örttü(فَعِلَهُمْ)×2
- يُغْشِيÖrttürür(يُفْعِلُ)×2
- أُغْشِيَتْÖrttürüldü(أُفْعِلَتْ)×1
- الْغَاشِيَةِÖrten(الْفَاعِلَةِ)×1
- الْمَغْشِيِّÖrtülen(الْمَفْعُولِ)×1
- تَغَشَّاهَاOna sardı(تَفَعَّلَهَا)×1
- غَاشِيَةٌÖrten(فَاعِلَةٌ)×1
- غَشَّىSardırdı(فَعَّلَ)×1
- غَوَاشٍÖrtenler(فَوَاعِلُ)×1
Mücavir kökler42 mücavir (192 toplam)
- نعس
2 ortak ayet · Uyuklamak
- ليل
5 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
- موج
2 ortak ayet · Dalga
- ختم
2 ortak ayet · Ve mühürledi
- قلب
5 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
- فوق
3 ortak ayet · Üst
- جعل
6 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- ثوب
2 ortak ayet · Sevb dış elbise demektir
- ثني
2 ortak ayet · Sena yaka demektir
- خفي
2 ortak ayet · Hafy, Sık ağaçlı yerdir
- صدر
2 ortak ayet · Okun ön yarısına denir
- بصر
3 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
Geçtiği ayetler(26)
ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ …
ÖrterSonra o üzüntünün ardından, üzerinize öyle bir emniyet ve öyle bir uyku indirdi ki; içinizden bir kısmını bürüyordu, bir kısmı da canları sevdasına düşmüştü. Allah’a karşı cahiliyet zannı gibi haksız bir zan besliyorlar. Bu işten bize ne? diyorlardı. De ki: Bütün iş Allah’ındır. İçlerinde sana açmadıkları birşey gizliyorlar. Bu, bize ait birşey olsaydı burada öldürülmezdik, diyorlar. De ki: Evlerinizde olsaydınız üzerlerine ölüm yazılmış olanlar yine mutlaka devrilecekleri yerlere çıkıp gideceklerdi. Bu; göğüslerinizin içindekini yoklamak, kalblerinizdekini temizlemek içindir. Allah, göğüslerdekini bilendir.
يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ
Örterİnsanları bürüyecektir. Bu; elim bir azabdır.
إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى
ÖrterO zaman Sidre’yi bürümekte olan bürüyordu.
إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى
ÖrterO zaman Sidre’yi bürümekte olan bürüyordu.
وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى
ÖrterAndolsun bürüyüp örttüğü zaman, geceye,
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غشو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (üçüncü harf illetli: vav/yâ dönüşümü) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ستر, كفر, حجب |
| Zıt Kök | كشف |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerini tamamen örterek onu bürümek, sarmak ve görünmez kılmak |
| Çekirdek Özet 2 | İdrak, göz veya kalbin üzerine çekilen ve hakikatin algılanmasını engelleyen kuşatıcı örtü |
| Çekirdek Özet 3 | Algı ve bilinç kanallarının dış etken veya iradî tercihle bütünüyle perdelenmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel bir giysi veya örtünme sayıp, Kur'an'daki bilişsel, kalbî ve ontolojik kuşatma boyutunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غش | Bir şeyin aslını perdelemek, üzerini yanıltıcı veya örtücü bir tabakayla kapatmak; hile ve aldatmada olduğu gibi gerçeği gizlemek (غشش) | و | Örtme eylemine süreklilik, bir nesneyi her yönden çepeçevre sarıp bürüme ve kuşatma boyutu eklenerek örtünün nesneyle bütünleşmesi sağlanmıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz / kaynak imgesinin yoğunlaşması; görüşün buğulanması, kararması ve kaynağın perdelenmesi (türetme imge) | Algı ve ışık kaynağının önüne bir engelin girmesini, aydınlığın loşlaşmasını ve görme yetisinin bulanmasını temsil eder. |
| ش | Diş; yayılma, kavrama, parçalayarak sarma ve yüzeye nüfuz etme | Perdenin veya örtünün yüzeye tutunarak yayılmasını ve nesneyi sıkıca kavramasını ifade eder. |
| و | Çengel veya çadır kazığı; bağlama, bitiştirme, süreklilik sağlama | Örtücü tabakanın nesneye raptedilerek onu sürekli biçimde sarıp bırakmamasını sağlar. |
| غشو | Bulanıklaştıran örtünün yüzeyi kavrayıp nesneye bağlanarak onu bütünüyle bürümesi | Nesnenin veya algının, üzerine serilen ve ayrılmayan kuşatıcı bir perdeyle tamamen kapanıp görünmez ve algılanamaz hale gelmesi hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kılıç kını veya semer üzerine geçirilen, nesneyi dış etkilerden koruyup bütünüyle örten deri kılıf; bir şeyin üzerini her taraftan kaplayan bürüyücü örtü (غاشية السيف والرحل غطاؤه). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairleri bu kökü gece karanlığının veya ölüm baygınlığının insanı her taraftan sarması anlamında kullanmıştır. İmruü’l-Kays, karanlığın dalgalar halinde üzerine çöküp kendisini bürümesini tasvir ederken kökün türevlerine başvurur. |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin bir topluluğu veya meclisi ziyaret edip onları kuşatması (غاشية), elbisesine bürünerek dış dünyayla bağını kesmesi (استغشى ثيابه) ve baygınlığın bilinci örtmesi durumlarında kullanılmıştır. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde غشو kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Kuzey-Batı Sami kollarında «örtmek, karanlığa bürümek, gizlemek» semantik alanı ile doğrudan bağlantılıdır. İbranicede yer alan ve karanlığa bürünme, körlemesine yürüme anlamını taşıyan g-š-š / g-š-y kök biçimleriyle fonetik ve anlamsal örtüşme gösterir. Süryanicede g-š-y biçimi dokunma, yoklama ve görmeden el yordamıyla arama eylemlerine kayarken, Arapçada kök birincil somut niteliğini koruyarak nesnenin üzerini bütünüyle örten, onu görünmez kılan kılıf ve perde anlamında yoğunlaşmıştır. Arapça fonolojideki غ harfi, Proto-Sami ses yapısındaki boğaz seslerinin ayrışmasıyla örtmenin karanlık, buğulu ve yoğun yapısını taşımaya devam etmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غش kök ailesi | Asıl yapıyı kapatarak yanıltma (غشش) ve üzerini tamamen örtme (غشو) yönünde gelişim göstermiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice g-š-y paralelleri | Görme duyusunun engellenmesi, karanlıkta kalma ve el yordamıyla hareket etme semantiğiyle akrabadır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanabilir Afro-Asyatik kökdeş tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غشو | Anlamlı | Örtmek, bürümek, kuşatmak | Bir nesnenin veya algının üzerini tamamen kaplayan perde | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| غوش | Anlamlı | Karışıklık, gürültü, loşluk | Seslerin veya ışığın birbirine girerek netliğin kaybolması | Ortak çekirdek; Kur'an'da geçmez |
| شغو | Anlamlı | Dişlerin eğri ve düzensiz olması | Diş diziliminde dışa veya içe doğru çarpıklık bulunması | Kur'an'da geçmez |
| شوغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel |
| وغش | Anlamlı | Zayıflık, karmaşa, alçak sesli uğultu | Gücün veya sesin netliğini yitirip silikleşmesi | Kur'an'da geçmez |
| وشغ | Anlamlı | Azlık, parça parça dökülme | Az miktarda verme veya damla damla sızma | Zıt kutuplu çekirdek; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غشو | Merkez | Kuşatıcı örtme | Nesneyi her yönden sarıp dış dünyadan tamamen soyutlayan örtü | Bürüyen perde |
| ستر | Komşu | Görünmez kılma | Nesnenin yalnızca görülmesini engellemek için araya konan fiziksel veya ahlaki engel | Koruyucu perdeleme |
| كفر | Komşu | Üzerini gömme/örtme | Varlığı inkar etmek veya gizlemek amacıyla tohumun toprağa gömülmesi gibi üzerini kapama | Varlığı gizleme |
| حجب | Komşu | Girişi/geçişi engelleme | İki şey arasına set çekerek geçişe ve erişime mâni olma | Sınır koyma |
| كشف | Zıt | Örtüyü kaldırma | Örtülü, gizli veya kapalı olan nesnenin üzerindeki engeli bütünüyle açığa çıkarma | Açığa vurma |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غشو | Bürümek, örtmek | Bir şeyin üzerini her taraftan sarıp algısını kesmek | Kesin |
| Latince | obducere, velare | Üzerini kaplamak, örtü çekmek | Nesnenin yüzeyini bir tabaka ile bütünüyle örtmeyi karşılar | Güçlü |
| İngilizce | to envelop, to shroud, to veil | Kuşatarak bürümek, örtmek | Nesnenin her yanını sarıp gizlemeyi ifade eder; içsel nüfuzu eksik bırakabilir | Kesin |
| Almanca | umhüllen, verhüllen | Çepeçevre sarmak, örtmek | Görüşü veya nesneyi perdelemeyi tam karşılar | Kesin |
| Fransızca | envelopper, voiler | Sarmak, perdelemek | Görsel ve fiziksel kapatmayı karşılar | Kesin |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غِشَاوَة | Kalp ve basiret perdesi | İnkarda direnenlerin hakikati algılamasını engelleyen mânevî körlük (Bakara 2:7, Câsiye 45:23) |
| غَاشِيَة | Dehşetiyle her şeyi bürüyen kıyamet veya azap | Bütün insanlığı ve kâinatı ansızın saran dehşet anı (Gâşiye 88:1, Yûsuf 12:107) |
| اسْتَغْشَوْا | İradî olarak örtünme ve iletişimi kesme | Muhatapların tebliği duymamak ve görmemek için giysilerine bürünmesi (Nûh 71:7, Hûd 11:5) |
| يَغْشَى | Doğal veya fiziksel olarak bürüme/kaplama | Gece karanlığının gündüzü veya ufku kaplaması (Şems 91:4, Leyl 92:1) |
| غَشِيَ | Baygınlık ve dehşetin bilinci kaplaması | Ölüm korkusundan ötürü aklın ve bilincin örtülmesi (Ahzâb 33:19, Muhammed 47:20) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hidayet ve dalalet | Kalp ve göz üzerindeki perdenin (gışâve) ilahî bir ceza mı yoksa kulun kendi kesbi sonucu mu oluştuğu tartışması | İdrak mühürlenmesi |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Belirgin fıkhî ıstılah tespiti yapılmadı; örtünme ve nikah bağlamlarında genel lafız düzeyinde kalmıştır | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Temsil ve mecaz | Gışâve lafzının hakiki bir perde mi yoksa hakikate karşı geliştirilen duyarsızlığın temsili mi olduğu | Bilişsel körelme |
| Hadis | Sekinet ve rahmet | İlim meclislerini meleklerin ve ilahî rahmetin çepeçevre kuşatması tasviri (تغشاهم الرحمة) | Kuşatıcı koruma |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalp ve basiret hali | İdrak perdesi | Hakikate karşı kapanma | Kulun ısrarlı inkârı sonucu hakikatin kalbe ulaşmasının imkânsızlaşması | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji | Bilişsel filtre ve önyargı | Veri akışını engelleme | Zihnin hakikati olduğu gibi görmesini önleyen ideolojik veya psikolojik kapalılık | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal kriz | Kuşatıcı panik ve buhran | Toplumsal direnci kırma | Toplumu bütünüyle saran felaket ve yönetilemezlik hali (gâşiye) | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa şeffaflığı | Bilgi asimetrisi ve karartma | Gerçek değeri gizleme | Piyasadaki manipülasyon ve perdelemeyle adil fiyat oluşumunu engelleme | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Tam sönümleme ve opaklık (optik filtre) | Bir dalganın veya ışık huzmesinin, ortamın geçirgenliğini bütünüyle yitirmesi sonucu sıfır geçirgenlikle engellenmesi durumu | Kesin |
| Beşeri bilimler | Bilişsel kapanma (cognitive closure) | Bireyin veya grubun, inanç sistemini korumak adına dış dünyadan gelen yeni ve çelişkili verilere zihnini bütünüyle kapatması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel giysi, örtü veya bayılma gibi biyolojik bir duruma indirgeyerek Kur'an'daki epistemolojik boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın algı mekanizmalarının bütünüyle kilitlenmesi, hakikatin bilince ulaşmasını engelleyen kuşatıcı perdeler ve kıyametin tüm varlığı saran dehşeti |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Bakara 2:7 gibi ayetlerde geçen perdelenmeyi kaderci bir cebir olarak algılayıp, insanın kendi tercihiyle hakikati örtmesi arasındaki nedensellik bağını koparmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan psikolojisi, algı mekanizmaları ve inkâr sürecinin aşamalarını açıklarken kullandığı temel epistemolojik metaforlardan birini oluşturur. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların psikolojik kapalılığını anlatan ayetlerde, kıyamet sahnelerinin dehşet tasvirlerinde ve gece-gündüz kozmolojik dönüşümlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hakikati görememenin fiziksel bir yetersizlik değil, iradî olarak algı kanallarını örtüp kapatmaktan kaynaklanan mânevî bir körlük olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir nesnenin, yüzeyin veya bedenin üzerini tamamen örterek dış etkilerle ve algıyla temasını bütünüyle kesen kuşatıcı kılıf veya perde.
- Soyut anlamİdrak, şuur ve kalbin hakikate karşı tüm alıcılarını kapatması; bilincin yanılgı, gaflet veya dehşet tarafından bütünüyle istila edilmesi.
- Sistematik karşılıkSisteme gelen bilgi, ışık ve anlam sinyallerinin geçirgenliği sıfır olan bir filtre tarafından sönümlenerek sistemin içsel kapanmaya sürüklenmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde algı ve şuur uzayını, bu uzaydaki algı kanallarını ve idrak unsurlarını, bu kanalların geçirgenlik fonksiyonunu temsil eder. Kuşatıcı örtü , azami seviyeye () ulaştığında, sistemin dış hakikat ile kurduğu anlam bağı boş kümeye () dönüşür ve tam bilişsel kapanma gerçekleşir.