فتأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ت-أ1 sîga, 7 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كونقولفتأتَفْتَأُحرضيوسفذكرأله

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 7

▶ Ağı aç (3B)

فتأ

ف - ت - أ

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: -e devam ediyorsun

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: فتء · فتئ

Notlarım

Sözlükler(9)

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR205 harf
أبو زيد: ما أفْتَأتُ أذكرُه، وما فَتِئْتُ أذكُره، وما فَتَأتُ أذكره، بالكسر والنصب، أي ما زلت أذكره وما برحت أذكره، لا يُتَكلَّم به إلا مع الجَحَدِ. وقوله تعالى: "تالله تَفْتَؤُ تَذْكُرُ يوسفَ" أي ما تفتأ.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR201 harf
Madde başı: فتئ- يقال: ما فتئت أفعل كذا، وما فتأت (قال أبو زيد: ما فتأت أذكره، وما فتئت أذكره. وزاد الفراء: فتؤت أفتؤ. انظر: الهمز لأبي زيد ص 23، والعباب: (فتأ) )، كقولك: مازلت. قال تعالى: ﴿تفتؤ تذكر يوسف﴾ [يوسف/85].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR113 harf
ف ت أ ‏"‏ تفتأ تذكر يوسف ‏"‏‏.‏ قال أوس ابن حجر‏:‏ وما فتئت خيل تثوب وتدّعي ويلحق منها لاحق وتقطّع وروي بالثاء.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR943 harf
ما فَتِئْتُ وما فَتَأْتُ أَذكره: لُغَتان، بالكسر والنصب. فَتَأَهُ فَتْأً وفُتُوءاً وما أَفْتَأْتُ، الأَخيرة تَمِيميَّة، أَي ما بَرِحْتُ وما زِلْتُ، لا يُسْتَعْمَل إِلاَّ في النَّفْي، ولا يُتَكَلَّم به إلاَّ مع الجَحْد، فإِن استُعْمل بغير ما ونحوها فهي مَنْوِيَّة على حسب ما تَجيءُ عليه أَخَواتُها. قال: وربما حذفتِ العَرَبُ <ص:120> حَرْفَ الجَحْدِ من هذه الأَلفاظ، وهو مَنْوِيٌّ، وهو كقوله تعالى:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR146 harf
* ف ت أ * ما * أفْتَأَ * يذكره وما * فَتِئَ * وما * فَتَأَ * أي ما زال وما برح ويختص بالجحد وقوله تعالى ﴿تالله تَفْتأُ تذكر يوسف﴾ أي ما تَفْتَأُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.556 harf
ما فتأ، مثلثة التاء أي عين الفعل، أما الكسر والنصب فلغتان مشهورتان، الأول أشهر من الثاني، وأما الضم فلم يثبت عند أئمة اللغة والنحو، وكأنه نقله من بعض الدواوين اللغوية، وهو مستبعد، قاله شيخنا. قلت: والضم نقله الصاغاني عن الفراء، والعجب من شيخنا كيف استبعده وهو في العباب، تقول: ما فتئ وما فتأ يفتأ فتأ وفتوءا: ما زال وما برح كما أفتأ لغة بني تميم، رواه عنهم أبو زيد، يقال: ما أفتأت أذكره إفتاء، وذلك
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.365 harf
مَا فَتِئَ 1 مَا فَتِئَ ذ , (Fr, * T, Msb, K,) aor. فَتَاَ , (Fr, T, Msb;) and ما فَتَأَ, [aor. فَتَاَ ;] (K;) and ما فَتُؤَ, (Fr, * T, K,) aor. فَتُاَ ; (Fr, T;) He did not cease [doing a thing; being incomplete, or non-attributive, verbs]; (T, Msb, K;) as also ↓ مَا أَفْتَأَ; (AZ, T, K;) this last of the dial. of Temeem; (AZ, T, M;) the first of the dial. of Keys and others: (AZ, T:) you say
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR244 harf
Madde başı: فتءفَتَأَ فَتَأَ A ( n. ac. فَتْء [ 1 ] ), a. Broke, smashed. b. see infra (a) . فَتِىَ fatiY^a A ( n. ac. فَتْء 1 ), a. Ceased. b. [ 'An ], Forgot, neglected. c. Quieted, abated, allayed. أَفْتَأَ أَفْتَأَ IV , a. see ( فَتَئَ ) ( a ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR3.538 harf
Madde başı: فتءفتء فَتِئَ - يَفْتَأُ فَتِئَ - يَفْتَأُ + الكائن + يفعلُ: لا يزال يفعل رغم الموانع: فعل مساعد يدخل على فعل آخر فيدل على استمرار ودوام الفعل رغم تعرضه لما يجعله يتوقف عادة ﴿قالوا تالله تفتأ تذكر يوسف حتى تكون حرضا أو تكون من الهالكين﴾ تالله إنك تستمر وتداوم تذكر يوسف رغم مرور الوقت ورغم تأثير هذه الذكرى الضار عليك، والتي ستجعلك حرضاً أو
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler7 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حرض

    1 ortak ayet · Hurd kireç taşı demektir

  2. يوسف

    1 ortak ayet · Çorak yer anlamına gelen “esef”ten türemiştir

  3. هلك

    1 ortak ayet · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

  4. ذكر

    1 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  5. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  6. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  7. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. قَالُوا تَاللَّهِ تَفْتَأُ تَذْكُرُ يُوسُفَ حَتَّى تَكُونَ حَرَضًا أَوْ تَكُونَ مِنَ الْهَالِكِينَ

    -e devam ediyorsunDediler ki: Vallahi sen, hala Yusuf’u anıp duruyorsun, sonunda ya kederinden bitkin düşeceksin veya helake uğrayanlardan olacaksın.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفتأ
YapıÜçlü kök
Özel DurumHemzeli (mehmûzü'l-lâm)
Bağlamsal Yakın Köklerبرح, زال, دام
Zıt Kökكفف
Çekirdek Özet 1Bir şeyi kesmek, dindirmek, yatıştırmak veya unutarak terk etmek
Çekirdek Özet 2Olumsuzluk veya yemin bağlamında bir fiilin veya hâlin kesintisiz sürmesi
Çekirdek Özet 3Kopmayan duygusal ve zihinsel meşguliyetin süreklilik bildiren nakıs fiil kipinde somutlaşması
Kritik Hata RiskiAyetteki olumsuzluk edatının hazfini gözden kaçırarak fiili olumlu anlamak ve anlamı tersine çevirmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فتAçılma, çözülme, gevşeme, ayrılma ve zayıflama hareketini gösterir; فتح, فتر, فتق, فتل ve فتي köklerinde de bu açılma ve çözülme ortak esastır.أHemzenin ani kesilme ve durdurma etkisiyle çözülme hareketini bir ateşi söndürmek, bir işi unutarak terk etmek veya bir hâli dindirip sona erdirmek yönünde daraltmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; söz, açıklık, kenarDuygunun, sözün ve hâlin dışa vurulduğu açıklık ve sınır noktasını imler.
تİşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonHareketin dayandığı sınırı, nihai işareti ve durma eşiğini gösterir.
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHareketi başlatan veya aniden kesintiye uğratan iradi itkiyi temsil eder.
فتأAçıklık sınırının ani bir vuruşla kesilmesiİfade veya hâl akışının bir sınırda durdurulmasını, dindirilmesini veya olumsuzluk halinde bu durdurmanın hiç gerçekleşmeyip kesintisiz akmasını temsil eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir ateşi veya harareti söndürmek, dindirmek; bir şeyi unutup terk etmek suretiyle o meşguliyeti kesmek.
Cahiliye şiiri kullanımıEvs b. Hacer beytinde atların savaşa ve koşuya ara vermeden aralıksız akınını anlatırken bu kökü kullanır: وما فتئت خيل تثوب وتدّعي / ويلحق منها لاحق وتقطّع
Erken Arapça kullanımHüzeyl kabilesinden Sâide b. Cüeyye'nin şiirinde gece yolculuğunu hiç kesintisiz sürdürme anlamında kullanılmıştır: أَنَدّ مِنْ قارِبٍ، رُوحٍ قَوائمهُ، / صُمٍّ حَوافِرُه، ما يُفْتَأُ الدَّلَجَا

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha ve Kitābü'l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça فتأ kökü, Sami dillerinde zayıflama, gevşeme, kesintiye uğrama ve unutulma semantik alanı içinde yer alan فت ikili çekirdeğinin hemze ile genişlemiş bir biçimidir. İbranice ve Süryanicede zayıflamak, yavaşlamak ve gevşemek anlamlarına gelen köklerle fonetik ve anlamsal olarak akrabadır. Arapçada kök müstakil bir nesne fiili olarak ateşi söndürmek veya bir şeyi unutup bırakmak anlamında kullanılırken, dilin erken evresinde olumsuzluk bağlamına çekilerek bir nakıs fiil (kâne ve kardeşleri) çatısına kavuşmuştur. Bu dönüşümde bir şeyi kesip dindirmeme fiili, aralıksız sürdürme ve bir hâlden ayrılmama anlamına evrilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir meşguliyeti dindirmek ve unutmaktan süreklilik bildiren yardımcı fiile geçişFiil tek başına kullanıldığında dindirmek ve unutmak iken, olumsuzlukla birleştiğinde kesintisiz süreklilik kazanmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiZayıflama, durma ve yatışma bildiren Sami kökleriİkili çekirdek düzeyinde durulma, yavaşlama ve gevşeme semantiği ortaktır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında doğrulanmış doğrudan bir morfolojik denk tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Tāj al-ʿArūs ve Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فتأAnlamlıKesmek, dindirmek, aralıksız sürdürmekBir hâli bırakmamak ve zihinsel meşguliyeti kesintisiz devam ettirmekHedef köktür; Kur'an'da geçer.
فأتAnlamlıAnsızın gelmek, bir işe vaktinden önce girişmekBir şeyin öne geçmesi ve planlanmadan aniden vuku bulmasıKur'an'da geçmez.
تفأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir.
تأفAnlamlıSıkıntıdan ötürü ses çıkarmak, usanmakCan sıkıntısını dışa vuran ünlem ve hâl türetimiKur'an'da geçmez; Arapçada أف ile ses akrabasıdır.
أفتKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel sayılır.
أتفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; klasik dizinlerde kullanımı tespit edilmemiştir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فتأMerkezSüreklilik ve zihinsel bağlılıkBir hâli dindirmemek, unutmamak ve aralıksız anmayı sürdürmekOlumsuzluk veya yemin kurgusuyla kurulan derin içsel süreklilik.
برحKomşuBir yerden veya hâlden ayrılmakMekânsal veya durumsal ayrılığı terk etmemeyi ifade ederFiziksel olarak bir noktadan kopmama vurgusu öne çıkar.
زالKomşuYok olmak, yerinden kaymakBir vasfın ortadan kalkmamasını ve tükenmemesini bildirirVarlığın veya niteliğin sürekliliğinde kullanılır.
دامKomşuSebat etmek, devam etmekHâlin kendi doğasında kesintiye uğramadan akıp gitmesidirOlumsuzluk edatına ihtiyaç duymadan da doğrudan devamlılık belirtir.
كففZıtEl çekmek, vazgeçmek, durmakBir eylemi veya duygusal meşguliyeti tamamen sonlandırıp geri durmaktırفتأ kökünün olumsuzlanarak ifade ettiği kesintisizliğin tam aksine eylemi durdurur.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفتأKesilmemek, sürekli anmakOlumsuzluk yapısıyla birleşerek bir eylemi aralıksız sürdürme anlamı kurar.Kesin
Latincenon desinere, perseverareDurmamak, sebatla sürdürmekBir edimden vazgeçmeme yönünü karşılar; kökün içsel hüzün ve unutamama yükünü kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceto not cease, to persist inKesintisiz devam etmek, bırakmamakEylemin aralıksızlığını tam verir; ancak yemine bağlı örtük olumsuzluk kipini tek kelimede taşıyamaz.Kesin
Almancanicht ablassen, fortfahrenVazgeçmemek, aralıksız sürdürmekBir düşünceyi veya anmayı bırakmama durumunu karşılar.Güçlü
Fransızcane pas cesser de, persisterDurmaksızın devam etmekKesilmeyen eylemi tam aktarır; Arapçadaki nakıs fiil sentaksını analitik olarak karşılar.Güçlü

Kaynak Lane’s Lexicon ve Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَفْتَؤُاYemin bağlamında örtük olumsuzlukla aralıksız sürdürmek, anmaktan vazgeçmemekHz. Yakub'un oğullarının, babalarının bitmeyen hüznünü ve Hz. Yusuf'u anmayı bir türlü bırakmayışını kınadıkları bağlam; Yûsuf 12:85.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVeri bulunamadıVeri bulunamadıKök kelamî bir terim veya tartışma konusu olarak yer almaz.
FıkıhYemin ve şart lafızlarıYemin cümlelerinde olumsuzluk edatının hazfedilip anlama dahil edilmesi meselesiYemin bağlamında lafzen zikredilmeyen olumsuzluğun hüküm doğurucu iradeyi nasıl bağladığı yönünde incelenir.
TefsirNahiv ve îcâz tahliliتَاللَّهِ تَفْتَأُ ifadesindeki olumsuzluk harfi olan لا edatının hazfiYemin cevabında muzari fiilin başına gelen olumsuzluk edatının hazfinin Arap belâgatindeki yeri ve süreklilik anlamı üzerinde yoğunlaşır.
HadisDilsel rivayetlerArap kabilelerinin farklı söyleyiş biçimleriBazı rivayetlerde kabilelerin bu fiili hemzeli veya hemzesiz telaffuz farkları nahiv şahidi olarak ele alınır.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulun deruni bağlılığı ve duadaki ısrarıSabır ve kesintisiz yönelişİbadet ve yakarışta kesintiye uğramayan içsel süreklilikDert ve kederin başka kapıya değil, sadece Allah'a aralıksız arz edilmesi hâlini temsil eder.Güçlü
İlmiBir konuya zihinsel odaklanmaSürekli tefekkür ve meşguliyetZihnin hakikat arayışında dikkatini dağıtmadan bir noktada sabit kalmasıZihinsel akışın kesintiye uğramadan tek bir gaye üzerinde odaklanmasıdır.Muhtemel
SiyasiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıKökün doğrudan siyasi bir kurum veya işlev karşılığı bulunmamaktadır.Veri bulunamadı
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıKökün iktisadi bir yapı veya süreci niteleyen kullanımı yoktur.Veri bulunamadı

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürekli fonksiyon ve sönümlenmeyen salınımZaman parametresine bağlı bir sistemin hiçbir sıfır noktasına uğramadan veya sönümlenme katsayısı sıfır olarak sonsuza doğru salınımını sürdürmesi modelidir.Güçlü
Beşeri bilimlerTravmatik fiksasyon ve kronik kederPsikolojide bireyin yaşadığı derin kaybı veya nesneyi zihninden uzaklaştıramayıp duygusal enerjisini sürekli o nesneye bağlaması durumudur.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiAyetteki تَفْتَأُ fiilini salt Türkçedeki «durmadan yapıyorsun» şeklinde sıradan bir alışkanlığa indirgeyerek fiilin taşıdığı tükenişe götüren derin içsel tutkuyu ve hüzün boyutunu göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamFiil, insanın benliğini bütünüyle kuşatan, bedeni erime noktasına (haraz) getiren ve dış uyarıcılara karşı bilinci kapatan kesintisiz ve sarsılmaz bir hatıra sadakatini ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNahiv kuralı gereği yemin yapısındaki hazfedilmiş لا (olumsuzluk) edatını fark edememek, cümleyi olumlu zannederek «artık anmayı bırakacaksın» şeklinde tam zıddı bir anlama sürüklenme riskini doğurur.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yalnızca bir defa geçen bu kök, Arap dilinin yüksek îcâz sanatını gösterir; açık bir olumsuzluk edatı kullanılmaksızın yeminin tabiatından doğan bir sürekliliği ve insanın iç dünyasındaki tükenmeyen bağlılığı tek bir kelimeyle ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Yakub'un evlat acısı, hüznünü yalnızca Allah'a arz edişi ve ümidini hiçbir zaman kesmeyişini ele alan Yusuf kıssası ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yemin yapılarında lafzen bulunmayan edatların anlam dünyasını nasıl inşa ettiğini gösterir ve kederin uzun sürmesinin her zaman isyan değil, peygamberî bir vefa ve tevekkül olabileceğini açıklar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAteşi söndürmek, harareti dindirmek veya bir meşguliyeti unutup kesintiye uğratmak.
  • Soyut anlamBir duygunun, anmanın veya hâlin kesintiye uğramaksızın, bir sınır tanımadan ve sönümlenmeden süreklilik arz etmesi.
  • Sistematik karşılıkYemin ve olumsuzluk bağlamında fiilin durdurucu eşiğini sıfırlayarak bilincin tek bir nesneye kilitlenmesi durumu.
  • LaTeX modeliS(t)=lim⁡Δt→0∫t0tΨ(τ) dτvedΨdt≠0,∀t≥t0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) toplam zihinsel ve duygusal bağlılık durumunu, Ψ(τ) zaman boyunca anma ve hatırlama fonksiyonunun yoğunluğunu gösterir; türevin sıfıra eşitlenememesi ise anma sürecinde hiçbir sönümlenmenin ve kesintinin meydana gelmediğini, sürecin sürekli bir akış halinde korunduğunu sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف