قمل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-م-ل1 sîga, 11 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رسلكونفصلجرمقملوَالْقُمَّلَضفدعقومجردأييطوفكبر

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 11

▶ Ağı aç (3B)

قمل

ق - م - ل

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ve haşerat

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.654 harf
القاف واللام والميم معهما ل ق م، ل م ق، ق م ل، ق ل م، م ق ل، م ل ق كلهن مستعملات لمق: اللَّمَقُ: الطريق، قال رؤبة: ساوى بأيديهن من قصد اللَّمَقْ وهو اللَّقم، مقلوب. لقم: لَقَمُ الطريق: مستقيمه ومنفرجه، تقول: عليك بلَقَم الطريق فالزمه. ولقِمَ يَلْقَمُ لَقْماً، واللُّقْمةُ الاسم، واللُّقْمةُ: أكلها بمرة، وتقول: أكلت لُقمةً بلقمتين، وأكلت لُقْمَتَيْنِ بِلَقْمةٍ. وأَلْقَمْتُه فسكت كأنه لقم حجراً.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR480 harf
القَملُ معروف، الواحدة قملَةٌ. وقد قَمِلَ رأسُهُ بالكسر قملاً. وقملَ بطنُهُ أيضاً، أي ضَخُمَ. وأما قول الشاعر: حَتى إذا قَمِلَتْ بُطونُكُم ورَأيْتُم أبْناءَكُم شَبُّـوا فإنما يعني به كَثُرَت قبائلكم. والقَمَليُّ، بالتحريك: الرجل الحقير. والقُمَّلُ: دُوَيبَّةٌ من جنس القردان، إلا أنها أصغر منها يركب البعير عند الهُزال. وأما قملةُ الزرع فَدُوَيبَّةٌ أخرى تطير كالجراد في خِلْقَةِ الحَلَمِ؛ وجمعها
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.086 harf
ق ل م قلم ، قمل ، لمق ، لقم ، ملق ، مقل : مستعملات . لمق : قال الليث : اللَّمَقُ : لَمَقُ الطريق ، وهو قلب لَقَّم . وقال رؤبة : ساوَى بأيديهنّ مِن قَصْد اللَّمَقْ اللِّحيانيّ : خَلِّ عن لَمَقِ الطريق ولَقَمه . أبو عبيد عن أبي زيد : نمقته أنمِقه نمقاً ، ولمقته ألمقه لمقاً : كتبته . شمر : لمقت من الأضداد ، بنو عقيل يقولون : لمقت كتبت . وسائر قيس يقولون : لمقت : محوت . الفراء : لمقتُ عينَ الرجل
Maddenin bağlantısı

ق ل م قلم ، قمل ، لمق ، لقم ، ملق ، مقل : مستعملات . لمق : قال الليث : اللَّمَقُ : لَمَقُ الطريق ، وهو قلب لَقَّم . وقال رؤبة : ساوَى بأيديهنّ مِن قَصْد اللَّمَقْ اللِّحيانيّ : خَلِّ عن لَمَقِ الطريق ولَقَمه . أبو عبيد عن أبي زيد : نمقته أنمِقه نمقاً ، ولمقته ألمقه لمقاً : كتبته . شمر : لمقت من الأضداد ، بنو عقيل يقولون : لمقت كتبت . وسائر قيس يقولون : لمقت : محوت . الفراء : لمقتُ عينَ الرجل لَمْقاً : إذا رميتَها فأصَبْتَها . أبو عبيد عنه قال الأصمعي : ما ذُقْتُ لمَاقاً ولا لمَاجاً . قال : واللَّمَاق يُصلح في الأكل والشرب . وأنشدنا لنهشَل بن حَرِّيّ : كبرقٍ لاح يُعجِب مَن رآه ولا يَشفي الحَوائم مِنْ لماقِ وقال أبو عمرو : اللَّمْق : اللّطْم . يقال : لمقْتُه لَمْقاً . ثعلب عن ابن الأعرابي : اللُّمُق : جمعُ لامِق ، وهو الذي يَبدأ في شَرِّه يَصْفِقُ الحَدَقَة . يقال : لمق عينَه : إذا عَوَّرَها . لقم : أبو عبيد عن الفراء : لقمتُ الطريق وغير الطريق ألقُمه لَقْماً : سَدَدْتُ فمَه . واللقَم محرَّك : معظَم الطريق . غيره : لقمتُ اللقْمة ألقَمها لَقْماً : إذا أخذْتَها بفيك . وألقمتُ غيري لُقْمة فلقمِها ، والتقمْتُ لُقْمةً ألتَقِمها الْتِقاماً . وقال ابن شميل : أَلقَمَ البعيرُ عَدْواً : بينما هو يَمشي إذْ عَدا ، فذلك الإلقام . وقد ألقمَ عَدْواً وألقمتُ عدواً . وقال الليث : لقمُ الطّريقِ : منفرَجُه ، تقول : عَلَيْكَ بلَقَم الطّريق فالزَمْه . واللُّقمة : اسمٌ لما يهيّئُه الإنسان للالتقام . واللَّقمة : أكلُها بمَرّة . تقول : أكلت لُقمةً بلَقمتيْن ، وأكلتُ لُقمتين بلقْمة . وأَلقمتُ فلاناً حَجَراً . قلم : قال الله جل وعزّ : ( إِذْ يُلْقُون أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ ) ( آل عمران : 44 ) . قال الزجاج : الأقلام : ها هنا القِداح ، قال : هي قِداحٌ جعلوا عليها علاماتٍ يَعرفون بها مَن يكفُل مريم على جهة القُرَعة . قال : وإنما قيل للسَهْم قَلَم لأنّه يُقلَم ، أي : يُبْرَى . وكلُّ ما قطعتَ منه شيئاً بعد شيء فقد قلَمته من ذلك القَلَم الذي يُكتَب به ، وإنّما سمّي قَلَماً لأنّه قُلِم مَرّةً بعد مرّة . ومِن هذا قيل : قلّمت أظفاري . سلمة عن الفراء : يقال للمقراض المقلام والقلمان والجلمان ونحو ذلك . وقال الليث : قلمت الشيء : بريته . ثعلب عن ابن الأعرابي : القَلَمة : العُزّاب من الرجال ، الواحد قَالم ، ونساء مقلَّمات . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : القَلَم : طول أيْمَةِ المرأة ، وامرأة مقلَّمة ، أي : أيِّمٌ . قال : ونظر أعرابيٌّ إلى نساء فقال : إنِّي أظنّكنّ مقلَّمات بغير أزواج . شمر : المِقْلم : طرف قضيب البعير وفي طَرَفه حُجْنة ، فتلك الحُجْنة المقْلَم . وجمعُه مَقالم . وقال الليث : القَلْم : قطع الظُّفر بالقلَمين وبالقَلَم ، وهو واحدٌ كلّه . قال : والقُلاَمة هي المقلومة عن طَرَف الظُّفر . وأنشد : لما أبيتم فلم تَنْجُوا بمظلِمة قِيسَ القُلامةِ مما جَزَّهُ الجَلَمُ والقُلاَّم : القاقُلَّى . وقال لبيد : مسجورةً متجاوِراً قُلاَّمُها قلتُ : والقُلاّم من الحَمْض لا ساقَ له . والإقليم : واحد الأقاليم ، وأحسبه عربيّاً . وأهل الحساب يزعمون أنَّ الدنيا سبعة أقاليم كلّ إقليمٍ معلوم . وقَول الفرزدق : رأت قريشٌ أبا العاصي أحقَّهمُ باثنين : بالخاتم الميمون والقلمِ قيل : أراد بالقلم القضيب الذي يختصر به ، سمِّي قلماً لأنه يُقلم ، أي : يقطع من شجرة وينقّح للاختصار به . والقلْم : القطع . وقيل : أراد بالقلم الخلافة . وذو القلمين كان وزيراً لبعض الخلفاء . كأنَّه سمِّي إقليماً لأنَّه مقلومٌ من الإقليم الذي يُتاخمه ، أي : مقطوع عنه . ملق : قال الليث : المَلَق : الوُدُّ واللُّطْف الشديد . قال العجّاج : إيّاك أَدْعو فتَقبَّل مَلَقي قال : يعني دُعائي وتضرُّعي . ويقال : إنّه لمَلاّق متملِّق ذو مَلق ، ولا يقال منه فَعَل يَفعَل ، إلاّ على يتملَّق . الحَرّانيُّ عن ابن السكيت : المَلْق : الرّضعُ . يقال : مَلَقَ الجَدْيُ أُمَّه يَملقُها : إذا رضعَها . والمَلْقُ أيضاً : المرُّ الخفيف . يقال : مرَّ يَملُق الأرض مَلْقاً ، ويقال : مَلَقه مَلقاتٍ : إذا ضرَبه . والمَلق من التملّق ، وأصله من التليين . ويقال للصَّفاة الملساء اللَّينة مَلَقة ، وجمعها مَلَقات . قال الهُذَلي : أتيحَ لها أقَيْدِرُ ذو حَشِيفٍ إذا سامَتْ عَلَى المَلقات ساما وقال الراجز : وحَوْفل ساعِدُهُ قد امَّلقْ أي : لانَ . وقال الليث : الإملاق : كثرة إنفاق المال وتبذيرُه حتَّى يُورِّث حاجة . وفي الحديث : أنَّ امرأةً سألت ابنَ عباس : أَأُنفق مِن مالي ما شئتُ ؟ قال : نعم أمْلِقِي من مالك ما شئت . قال الله : ( خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ ) ( الإسراء : 31 ) ، معناه خشية الفقر والحاجة . وقال ابن شميل : إنّه لمُملِق ، أي : مُفْسِد . والإملاق : الإفساد . وقال شمِر : أَمْلق لازم ومُتعدّ ، يقال : أَمْلق الرجُل فهو مُملق : إذا افتقَر فهذا لازمٌ . وأَمْلق الدَّهرُ ما بيده . وقال أَوْس بن حَجَر : لما رأيتُ العُدْمَ قَيّدَ نَائِلي وأَمْلَق ما عندي خُطوبٌ تَنَبَّلُ وقال الليث : المالَق : الذي يملِّسُ به الحارثُ الأرضَ المُثَارَةَ . وقال أبو سعيد : يقال لمالج الطيان مالق ومِمْلَق . وقال النضر : قال الجَعْديّ : المالق : خشبةٌ عريضةٌ تُشَدُّ بالحبال إلى ثَوْرَيْن يقوم عليها رجلٌ ويجرُّها الثوران فتعفِّي آثار السِّنّ . وقد مَلَّقوا الأرض تمليقاً : إذا فعلوا ذلك بها . قلتُ : مَلَّقُوا وملَّسُوا واحد ، وهي تمليس الأرض ، فكأَنّه جعل المالق عربيّاً . وقال غيره : مَلَق الرجُلُ جاريتَه ومَلَجَها : إذا نكحها كما يَمْلُق الجَدْي أُمَّه : إذا رَضَعها . أبو عبيد : مَلَقْتُ الثَّوْبَ أملُقُه مَلقاً : إذا غَسَلْتَه . وقال خالد بن كلثوم : الملِق من الخيل : الذي لا يوثق بجَرْيه ، أُخِذَ من مَلق الإنسان الذي لا يَصْدُق في مودَّته . وقال الجعديّ : ولا مَلِق يَنْزُو ويُنْدِرُ رَوْثَه أحادَ إذا فأسُ اللِّجام تَصَلصَلاَ وقال الأصمعي : الملق : الضعيف . وقال أبو عبيدة : فرسٌ مَلِقٌ والأنثى ملقة ، والمَصْدَر الملَق ، وهو أَلْطَفُ الحُضْر وأسرعُه . وأنشد بيت الجَعْدِيّ . ويقال : وَلَدَتْ الناقةُ فخرج الْجَنين مَلِيقاً من بطنها ، أي : لا شَعَرَ عَليه . والملَق : المُلوسَة . وقال الأصمعيّ : الْجَنين مَليط بالطاء بهذا المعنى . عمرو عن أبيه : الملَق : الليِّنُ من الحيوان والكلامِ والصُّخُور . وفي حديثِ عَبيدةَ السَّلْمانيّ : أنَّ ابنَ سِيرِين قال له : ما يوجب الْجَنابة ؟ قال : ( الرَّفُّ والاستملاق ) . الرفّ : المصُّ . والاستملاق مَنْ مَلق الجديُ أمّه إذا رضَعَها . وأراد أنَّ الذي يُوجب الغُسل امتصاصُ فمِ رحم المرأة ماءَ الرجل : إذا خالطها ، كما يَرضَع الرضيعُ إذا لَقِمَ حَلمةَ الثدي . مقل : قال الليث : مُقلةُ العَين : سوادُها وبياضُها الذي يدور كله في العين ، يقال : مَقَلْتُه بعيني ومَا مقَلَتْ عينايَ مِثله ، أي : ما أبصرَتْ . ابن الأنباريّ قولهم : ما مقَلتْ عيني مثله ، أي : ما رأت ولا نظرت ، وهو فعلت من المُقْلة ، وهي الشحمة التي تجمع سوادَ العين وبياضَها . والحدَقة : السواد دون البياض . وقال : سمعت بالغَرَّاف يقولون : سَخِّن جبينك بالمقْلة . شبه عينَ الشمس بالمقلة . قال شمر : قال ابن الأعرابي : المُقْلة : العَين كلها ، وإنما سميت مقلة لأنها ترمي بالنَّظر . والمَقْل : الرمي . وقال غيره : المقلة : تجمع سواد العين والبياض تحت الجفن . والحدقة : السواد لا غير . وفي الحدقة الإنسانُ ، وفي الإنسان الناظرُ . أبو عبيد عن أبي عمرو : المَقْلة : الحصاةُ التي يُقسم عليها الماء في السَّفَر إذا قَلَّ ، فتُلقَى في قَدَح ويُصَبُّ عليها من الماء ما يَغمرُها . وأنشد ليزيد بن طُعْمة الخطمِيُّ : قَذَفوا سَيِّدَهم في وَرْطَةٍ قَذْفَكَ المَقْلَةَ وَسْطَ المعتَرَكْ وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( إذا وَقَع الذُّبابُ في إناء أحدكم فامْقُلوه ، فإن في أحد جناحَيْه سَمّاً وفي الآخر شِفاء وإنه يؤخِّر الشفاء ويقدِّم السُّمّ ) . قال أبو عبيد : قوله فامقُلوه ، يعني فاغمسوه في الطعام أو الشراب ليُخرج الشفاءَ كما يُخرجُ الداء . والمَقْل : الغَمْس : ويقال للرجُلين إذا تفاطَّا في الماء ، هما يتماقلان . قال : والمَقْل في غير هذا النَّظر . روي في الحديث : أن ابن لقمان الحكيم قال لأبيه : أرأيت الحبة التي تكون في مَقْل البحر ؟ أي : في مَغاص البحر . يقال : مقل يمقُل : إذا غاص ويقال : نَزَحت البئر حتى بلغت مقلها ، أي : قعرها . وقال الليث : المقْلُ : ضَرْبٌ من الرضاع . وأنشد في وصف الثَّدى : كثَديِ كَعابٍ لم يُمَرَّثَ بالمَقلِ قال : نَصَب الثاء على طلب النون . قلت : وكأنَّ المقْل مقلوبٌ من المَلْق ، وهو الرَّضاع . قال ؛ والمُقْل : حَمْلُ الدَّوْم . والدوْمُ : شجرةٌ تشبه النَّخلة في حالاتها . قال : والمُقْل : الكُنْدُر الذي تتدخِّن به اليهود ، ويُجعَل في الدواء . وقال شمر : قال بعضهم : لا نَعرف المقْل المغْمس ، ولكنَّ المقْل أن يُمقَل الفَصيلُ الماءَ إذا آذاه حَرُّ اللبن فيؤجر الماء فيكون له دواء ، والرجل يَمرَض ولا يسمع شيئاً فيقال : امقلوه الماءَ واللبنَ وشيئاً من الدواء ، فهذا المقْل الصحيح . وقال أبو عبيدة : إذا لم يَرضع الفَصيل أُخِذ لسانُه ثم صُبَّ الماءُ في حَلْقِه وهو المقل . وقد مَقَلْتُه مَقْلاً . قال : وربَّما خرج على لسانه قُروحٌ فلا يَقدِر على الرضاع حتى يُمقَل . وأنشد : إذا استَحَرَّ فامْقُلوه مَقْلا في الحَلْق واللَّهاةِ صُبُّوا الرِّسْلا وفي حديث ابن مسعود في مسح الحصى في الصلاة قال : مرة ، وتركها خير من مائة ناقة لمقْلة . قال أبو عبيد : المقلة هي العين . يقول : تركها خير من مائة ناقة يختارها الرجل على عينه ونظره كما يريد . قال أبو عبيد : قال الأوزاعي : معناه : أنه ينفقها في سبيل الله . قال أبو عبيد : هو كما قال الأوزاعيّ ، ولا يريد أنه يقتنيها . وقال : أمقلته ، أي : أغضبته ، ويقال : أسمعته ذَا مَقَل ، أي : ما أغضبه . وقال أبو وجزة : فاسمع ولا تسمع لشيءٍ ذي مَقَلْ قمل : قال الليث : القَمْل معروف . وفي الحديث : ( مِن النساء غُلٌّ قَمِل يقذِفها الله في عُنُق من يشاء ثم لا يخرجها إلا هو وذلك أنهم كانوا يَغُلون الأسير بالقدْ فيقمَل القِدّ في عُنقه . أبو عبيد عن أصحابه : القَمَليّ من الرجال : الحقير الصغير الشأن . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : رجلٌ قَمليّ : إذا كان بَدَوِيّاً فصار سَوادِياً . وقال الله جل وعز : ( فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ ) ( الأعراف : 133 ) . قال الفراء : القُمَّل : الدَّبى الذي لا أجنحةَ له . قلت : وهذا يُروَى عن ابن عباس مِن رواية ابن الكلبيّ . قال ابن الأنباري : قال عكرمة في قول الله : ( فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ ( . قال : القُمل : الجنادب ، وهي الصغار من الجراد ، واحدتها قُمَّلة . قال : وقال الفراء : يجوز أن يكون واحد القمَّل قاملاً ، مثل : راكع وركّع ، وصائم وصُيّم . وأخبرني المنذري عن الحراني عن ابن السكيت قال : القُمل : شيءٌ يقع في الزرع ليس بجراد فيأكل السُّنبلةَ وهي غَضَّة قبل أن تخرج فيطول الزرعُ ولا سُنبلَ له . قلت : وهذا هو الصحيح . قال : وقال أبو عبيدةَ : القُمَّل عند العرب : الحَمْنان . أبو عبيدٍ عن أبي الحسن العَدَوِيّ : القُمّل دوابُّ صِغارٌ من جنس القِرْدان إلا أنها أصغر منها ؛ واحدتها قُمَّلة . وقال الليث : القُمَّل : دَوابُّ صغارٌ من جنس القِرْدان إلا أنها أصغر منها ، واحدتها قُمَّلة . وقال الليث : القُمَّل : الذَّر الصغار ، ويقال : هو شيء أصغر من الطَّير الصغير ، له جَناح أحمر أكدَر . ثعلب عن ابن الأعرابي : قَمِل القوم : كثروا . وقَمِل الرجل بعد هزال : إذا سمن . وقمل رأس الرجل . وأنشد : حتى إذا قملت بطونكُمُ ورأيتم أبناءكم شبُّوا وقال الليث : امرأة قَمَليّة : قصيرة جدّاً . أبو عبيد عن أبي عمرو : قَمِل العَرْفَج قَمَلاً : إذا اسوَدَّ شيئاً بعد مطر أصابَه فلانَ عودُه . شُبِّه ما خرج منه بالقمَّل . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : المِقْمَل : الذي استَغنى بعد فَقْر .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.254 harf
(باب القاف والميم وما يثلثهما) (قمن) القاف والميم والنون كلمةٌ واحدة. يقال: هو قَمَنٌ أنْ يفعَل كذا، لا يثنى* ولا يُجمَع إذا فتحتَ ميمه، فإن كَسَرتَ أو قُلْت قَمينٌ ثنَّيت وجَمعت. ومعنى قَمِينٍ: خَليقٌ. (قمه) القاف والميم والهاء فيه كلماتٌ ليست بأصليَّة. يقولون: قَمَه الشّيء، إذا انْغَمَس في الماء فارتفعَ حيناً وغابَ حيناً. وقِفاف قُمَّه. تَغيبُ في السَّرابِ وتظهر. وهذا في الإبدال، وأصله
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR175 harf
- القمل: صغار الذباب. قال تعالى: ﴿والقمل والضفادع والدم﴾ [الأعراف/ 133]. والقمل معروف، ورجل قمل: وقع فيه القمل، ومنه قيل: رجل قمل، وامرأة قملة: صغيرة قبيحة كأنها قملة أو قملة.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR327 harf
ق م ل قمل رأسه وإنسان قمل‏.‏ ‏"‏ وأضرّ من قملة النسر ‏"‏‏.‏ وهم في كثرة القمّل‏.‏ ومن المجاز‏:‏ قمل العرفج قملاً وأقمل إذا بدت له غب المطر ما يشبه القمل‏.‏ وامرأة قملة‏:‏ صغيرة جداً‏.‏ ورجل قمليّ‏:‏ حقير‏.‏ وأنشد الأصمعي‏:‏ أفي قمليّ من كليب هجوته أبو جهضم تغلي عليّ مراجله وقمل القوم‏:‏ تكاثروا وتوافر عددهم من القمل‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.455 harf
القَمْل: معروف، واحدته قَمْلة؛ قال ابن بري: أَوله الصُّؤابُ وهي بَيْض القَمْل، الواحدة صُؤابة، وبعدها اللَّزِقة (* قوله «وبعدها اللزقة» وقوله «ثم الفنضج» كل منهما في الأصل بهذا الضبط) ثم الفَرْعة ثم الهِرْنِعة ثم الحِنْبِجُ ثم الفِنْضِجُ ثم الحَنْدَلِسُ؛ وقوله: وصاحِبٍ، لا خير في شَبابه، أَصْبَحَ شُؤْمُ العَيْشِ قد رَمَى به حُوتاً إِذا ما زادُنا جِئْنا به، وقَمْلةً إِنْ نحنُ باطَشْنا به إِنما
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR156 harf
* ق م ل * * القَمْلُ * معروف الواحدة * قَمْلةٌ * و * قَمِلَ * رأسه من باب طرب و * القُمَّلُ * دويبة من جنس القردان الا أنها أصغر منها تركب البعير عند الهزال
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.554 harf
القمل: م: معروف، والمراد به عند الإطلاق: ما يولد على الإنسان، ويكون عند قوة البدن ودفعه العفونات إلى خارج، وقال ابن بري: أوله الصؤاب، وهي بيض القمل، وبعدها اللزقة ثم الفرعة، ثم الهرنعة، ثم الحنبج، ثم الفنضج، ثم الحندليس، من خواصه أنه يهرب من الإنسان إذا قرب موته، وإذا وضعت قملة رأس في ثقب فولة وسقيت صاحب حمى الربع نفعت، مجرب، وإذا وضعت منه واحدة في كف امرأة وحلبت عليها اللبن فإن مشت فالحمل ذكر
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR204 harf
قَمِلَ 1 قَمِلَ ذ : see تِينٌ. أَقْمَلَ 4 أَقْمَلَ ذ , said of the رِمْث: see حَنَطَ. قُمَّلٌ قُمَّلٌ ذ i. q. سُوسٌ: or a kind of قُرَاد. (Jel, vii. 130.) See سَاسَ. مُقْمِلٌ مُقْمِلٌ ذ : see تِينٌ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR675 harf
قَمِلَ قَمِلَ A ( n. ac. قَمَل 4 ), a. Swarmed with vermin, was lousy. b. Was covered with black spots ( plant ). c. Multiplied. d. see V . قَمَّلَ قَمَّلَ II , a. see I (a) , ( b ), ( c ). أَقْمَلَ أَقْمَلَ IV , a. Budded, sprouted. تَقَمَّلَ تَقَمَّلَ V , a. Became fat. قَمْل قَمْل 1 , a. Louse, flea; vermin. قَمْلَة قَمْلَة 1t , a. see 1 . قَمِل قَمِل 5 , a. Lousy. b. III-
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR10.482 harf
قمل قَمِلَ - يَقْمَلُ - قَمْلَة - قُمَّل قَمِلَ - يَقْمَلُ + الكائن: يصغر ويحقر ويكون قميئاً لا يكترث له قَمْلَة: الدابة الحشرة المعروفة قُمَّل: جمع " قَمْلَة " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الدلالة على القلة والنقص في المقدار والعدد والأبعاد بشكل ذاتي ( وليس الإنقاص)"، وهي: قَمِلَ - يَقْمَلُ، نَقَصَ - يَنْقُصُ (اللازم)، قََلَّ - يَقِلُّ،
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler11 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ضفدع

    1 ortak ayet · Ve kurbağalar

  2. جرد

    1 ortak ayet · Çekirge demektir

  3. دمم

    1 ortak ayet · Ve kan

  4. طوف

    1 ortak ayet · Çeper demektir

  5. فصل

    1 ortak ayet · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır

  6. جرم

    1 ortak ayet · Cürame hurma döküntüsü demektir

  7. كبر

    1 ortak ayet · Yaşlı adamdır

  8. رسل

    1 ortak ayet · Saçak demektir

  9. أيي

    1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  10. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  11. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: وَالْقُمَّلَ
  1. فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ آيَاتٍ مُفَصَّلَاتٍ فَاسْتَكْبَرُوا وَكَانُوا قَوْمًا مُجْرِمِينَ

    Ve haşeratBunun üzerine, biz de birbirinden ayrı mucizeler olarak başlarına tufan, çekirge, haşerat, kurbağalar ve kan gönderdik. Yine de büyüklük taslayıp suçlular güruhu oldular.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقمل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجرد, ذرر, دبب
Zıt Kökعزز
Çekirdek Özet 1Küçüklük, zayıflık ve değersizlik içinde hızla çoğalarak bedene veya mahsule musallat olan asalak haşere
Çekirdek Özet 2Kibirli ve zâlim bir toplumu helak etmeden önce küçük düşüren, asalak ve mikroskobik ölçekli ilahi ceza ayeti
Çekirdek Özet 3Maddi gücün ve kibrin, gözle zor seçilen zayıf ve asalak unsurların istilasıyla acziyete mahkûm edilmesi
Kritik Hata RiskiAyetteki kelimeyi yalnızca bilinen saç biti olarak anlayıp tarımsal ve biyolojik istilayı ve zillet boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قمToplanma, yığılma, birikme, kabarma ve nesnenin yüzeyini örtme; nitekim قمح buğdayın başak bağlayıp dolgunlaşmasını, قمص bedeni saran örtüyü, قمع ise bastırıp tepeden örtmeyi ve kontrol altına almayı ifade ederلÇekirdekteki toplu halde sarma ve örtme hareketini, doğrudan canlı bünyelere ve mahsule musallat olan, yapışıp kan emen veya kemiren asalak bir yayılmaya ve zillet veren bir küçüklüğe dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırKüçük bir noktada yoğunlaşma, çevrilme ve dar bir odak etrafında kümelenme hareketini temsil eder
مSu; akış, çokluk, derinlikSayıca dalga dalga artışı, kesintisiz yayılmayı ve durdurulamaz bir akış halini ifade eder
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBir hedefe doğru güdülmeyi, yönelmeyi, yapışıp bağlanmayı ve ayrılmamayı simgeler
قملBir noktada yoğunlaşıp çokluk halinde hedefe yapışmaGözle zor fark edilen küçük varlıkların bir araya gelerek dalga dalga bir hedefe yönelmesi ve ona yapışarak onu kuşatması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİnsan ve hayvan bedenine veya bitkilere yapışarak kan emen ya da bitkiyi kemiren küçük asalak böcek; esirin boynuna bağlanan ve nemden ya da kirden kurtlanan deri pranga
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Ru‘be veya Asmaî’nin naklettiği kabile hicviyesinde hakaret ve cılızlık anlamında kullanımı: أفي قملي من كليب هجوته / أبو جهضم تغلي علي مراجله
Erken Arapça kullanımEsirlerin boyunlarına takılan deri bağların kirlenip bitlenmesini anlatan eski kullanım: غل قمل

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça قمل kökü, Sami dil ailesinde asalak böcekleri, biti ve genel anlamda mikroskobik veya küçük haşeratı ifade eden ortak miras köklerindendir. İbranicede kinnīm / qinnām biçiminde görülen ve Mısır belalarında Tevrat metinlerinde anılan haşerat tasviriyle semantik bir örtüşme taşır; Aramice ve Süryanicede qalmā veya qelmā biçimleri benzer şekilde bit ve asalak böcek için kullanılır. Kökün Afro-Asyatik katmandaki temel izleği, ezilmeye müsait, küçük, değersiz fakat bir araya geldiğinde karşı konulamaz bir eziyete dönüşen sürü hareketidir. Arapçada bu kök hem biyolojik haşereyi hem de zayıflık, cılızlık ve aşağılanma bildiren mecazları kuşatacak şekilde genişlemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Brockelmann.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقمل kökünden türeyen kelimelerBit, güve, küçük çekirge sürüsü, ekin kurdu ve mecazen cılız, hakir insan anlamlarını içerirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice qalmā ve İbranice qinnīm ile semantik paralellikOrtak Sami zemininde parazit, bit ve sürü halinde saldıran küçük böcek semantiğini taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik genel parazit kökleriDoğu Afrika ve Berberi dillerinde küçük parazitleri niteleyen köklerle uzak ses ve anlam benzerlikleriMuhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قملAnlamlıAsalak böcek, cılızlık, hakaretKüçük haşeratın yayılması ve küçüklükHedef kök; Kur’an’da geçer
قلمAnlamlıKesmek, yontmak, yazmakKamışın ucunu incelterek yazmaya elverişli kılmakKur’an’da geçer; inceltme yönüyle ilişkilidir
مقلAnlamlıGöz bebeği, bakmak, suya daldırmakGöz bebeği veya bir şeyi sıvıya batırıp çıkarmaKur’an’da geçmez
ملقAnlamlıYaltaklanmak, silinmek, tükenmekMüdahane etmek, düzleşmek, aşırı yoksullukKur’an’da geçer; zayıflık ve zilletle temastadır
لقمAnlamlıBir lokmada yutmakLokma almak, hızlıca yutmakKur’an’da geçer
لمقAnlamlıYazıyı silmek, tokat atmak, yolBir yazıyı tamamen kazımak veya silmekKur’an’da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قملMerkezAsalak haşere ve zilletDoğrudan bedene, mahsule veya elbiseye yapışan, kan emen veya ekin kemiren küçük parazitlerDoğrudan beden ve çevre üzerinde zillet verici istila
جردKomşuÇekirge istilasıBitki örtüsünü ve tarlaları soyup soğana çeviren iri, uçucu istilacıMahsulü sıyırıp yok etme odaklıdır
ذررKomşuKarınca ve zerreBoyutça çok küçük, toz zerresi veya küçük karınca sürüsüDağılma ve zerrelere ayrılma boyutu öne çıkar
دببKomşuKımıldayan haşereYeryüzünde yavaşça yürüyen ve hareket eden tüm canlılarGenel devinim ve yürüyüşü bildirir, asalaklık şart değildir
عززZıtİzzet ve yenilmezlikGüçlü, üstün, zedelenemez ve boyun eğdirilemez oluşقمل kökünün içerdiği hakaret, zillet ve istila ile tam zıtlık içindedir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقملAsalak böcek, bit, ekin kurduCanlı bünyesine veya mahsule musallat olan küçük parazit sürüKesin
Latincepediculus, vermisBit, küçük kurtçukParazit ve asalak böcekleri karşılar; Kur’an’daki zillet boyutu bağlamdan çıkarGüçlü
İngilizcelice, vermin, blightBit, ekin paraziti, haşeratBiyolojik türü ve zararlı sürüyü karşılar; ahlaki zillet boyutunu doğrudan içermezGüçlü
AlmancaLäuse, UngezieferBit, parazit haşereParaziter canlıları tam karşılar; ilahi ceza vasfı metne bağlıdırGüçlü
Fransızcapoux, vermineBit, asalak böcekBiyolojik haşere anlamını eksiksiz taşırGüçlü

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَالْقُمَّلَFiravun kavmine gönderilen küçük parazit, güve veya ekin kurdu istilasıFiravun ve kavmine musallat kılınan, kibri kırmaya yönelik açık mucizeler ve belalar bağlamı; A'râf 7:133

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi ceza ve ayetlerHelak öncesinde inkârcılara verilen tedricî ve zillet verici mucizelerin niteliğiKibrin en zayıf canlılarla kırılması
Fıkıhİhram yasakları ve necasetİhramlının vücudundaki biti öldürmesi veya temizlemesi durumundaki kefaret hükümleriBeden temizliği ve ibadet disiplini
TefsirA'râf 7:133 tefsiriKelimenin bilinen insan biti mi, güve mi, ekin kurdu mu yoksa kanatsız küçük çekirge mi olduğuToplu eziyet ve iktisadi yıkım unsuru
HadisEsaret ve temizlik rivayetleriKötü huylu kadının veya ağır esaretin bitlenen deri bağa benzetilmesiKaçınılması gereken eziyet ve zillet tasviri

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahî kudretin tecellisiAsalak istilasıKibri kırmaEn zayıf mahluk ile en kibirli iktidarı çaresiz bırakma işlevi görürKesin
İlmiBiyolojik ve entomolojik döngüParazit ekolojisiDengeyi bozmaAşırı çoğalan parazitlerin biyolojik çevreyi ve insan sağlığını tahrip etmesiGüçlü
SiyasiOtorite kriziZillet ve acziyetMeşruiyeti sarsmaKendini tanrılaştıran bir yönetimin basit haşereleri bile engelleyememesiGüçlü
İktisadiTarımsal ve gıda güvenliğiMahsul zararlısıKaynak tüketimiDepolanmış tahılı ve yeşil ekinleri kemirerek kıtlığa yol açmaGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDağıtık asalak ağlar ve paraziter yayılım modelleriSayıca çok, tek tek güçsüz fakat topluca ana sistemin kaynaklarını sömürerek sistemi çökerten mikroskobik ajanlarGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal kokuşma ve görünmez yıpranma faktörleriBüyük kurumların dış saldırılardan ziyade içeride çoğalan küçük, asalak ve fark edilmez klikler eliyle çökmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca saçta yaşayan parazit böceğe indirgeyerek olayın geniş çaplı ekolojik ve zirai boyutunu yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamBedeni, elbiseyi, gıda ambarlarını ve bitki örtüsünü aynı anda saran, kontrol edilemez mikro istila dalgası
Yanlış anlamanın doğuracağı hataFiravun ve kavmine gelen uyarının büyüklüğünü basit bir kişisel hijyen sorununa indirgemek ve siyasi-iktisadi çöküş boyutunu kavramamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Allah'ın kibirli toplumları devasa ordularla değil, en küçük ve aciz varlıklarla mağlup edebileceğini ve kibrin panzehirinin zillet olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Firavun kıssasında geçen dokuz ayet ve mühlet verme bağlamındaki musibet ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Gücün ve ilahi cezanın daima gök gürültüsü, deprem gibi makro felaketlerle sınırlı olduğu algısını yıkar; mikroskobik unsurların yıkıcı gücünü hatırlatır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlıların bedenine veya ürünlerine musallat olan, yapışkan, kemirgen ve kan emici küçük asalak haşere.
  • Soyut anlamMaddi ve siyasi kibrin, gözle zor fark edilen zayıf unsurların karşı konulamaz çoğalmasıyla zelil kılınması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin devasa savunma mekanizmalarının, dağıtık ve çok küçük ölçekli paraziter tehditler karşısında işlevsiz kalması.
  • LaTeX modeliSt+1=St−∑i=1nϵi⋅δiburadan→∞,  ϵi→0,  ∑ϵi⋅δi≫St
  • LaTeX açıklamasıFormülde S, hedef alınan yapının (Firavun iktidarı veya canlı bünyesi) güç ve dayanıklılık kapasitesini; ϵi, her bir haşerenin veya asalak unsurun tekil olarak sıfıra yakın küçük etkisini; δi, parazitin sisteme yapışma ve kaynak tüketme katsayısını; n ise bu unsurların sınırsızca çoğalan toplam sayısını ifade eder. Tek başına ihmal edilebilir büyüklükteki mikro zararların toplamı, devasa bir sistemin çöküşüne ve tükenişine yol açar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق