لهب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ه-ب2 sîga, 8 mücavir kök, 3 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نورأبوذواللَّهَبِلهبتببلَهَبٍصليغنييدي

KökSîga 2Ayet 3Sure 2Mücavir 8

▶ Ağı aç (3B)

لهب

ل - ه - ب

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Alev demektir. Toplumun içine fitne sokup tansiyonunu yükseltmek leheb kelimesi ile ifade edilmiştir. Bir takım asılsız haberleri uydurup yaymak, büyütmek, değiştirmek suretiyle halkı kışkırtmak, alevlendirmek olarak geçmektedir. Türkçe’de “yangına körükle gitmek” tabiri böyledir. Düzenin olmadığı ve hukukun bulunmadığı topluluklarda herkes kendi hakkını kendisi korumak zorunda kalır. Söylenen her söze kulak vermek ve değerlendirmek zorunluluğu vardır. Bu da ister istemez topluluğu alevler içine atar. “Ebi Leheb”deki «leheb» belirsizdir. Dolayısıyla “Ebi” kelimesi de belirsizdir. Bu kelime ile belli bir kişi kastedilmez, genel olarak bu tür fiilleri yapan kimseler kastedilir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Alev demektir. Toplumun içine fitne sokup tansiyonunu yükseltmek leheb kelimesi ile ifade edilmiştir. Bir takım asılsız haberleri uydurup yaymak, büyütmek, değiştirmek suretiyle halkı kışkırtmak, alevlendirmek olarak geçmektedir. Türkçe’de “yangına körükle gitmek” tabiri böyledir. Düzenin olmadığı ve hukukun bulunmadığı topluluklarda herkes kendi hakkını kendisi korumak zorunda kalır. Söylenen her söze kulak vermek ve değerlendirmek zorunluluğu vardır. Bu da ister istemez topluluğu alevler içine atar. “Ebi Leheb”deki «leheb» belirsizdir. Dolayısıyla “Ebi” kelimesi de belirsizdir. Bu kelime ile belli bir kişi kastedilmez, genel olarak bu tür fiilleri yapan kimseler kastedilir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.850 harf
باب الهاء واللام والباء معهما ه ل ب، ه ب ل، ل ه ب، ب ه ل، ب ل ه مستعملات ل ب ه مهمل هلب: الهُلْبُ: ما غَلُظَ من الشِّعَر كَشَعر ذَنَبِ النّاقَةِ. ورَجُلٌ أَهْلَبُ: غليظُ شَعر ذِراعيه وجَسَدِه. وفَرَسُ مَهْلوبٌ: هُلِبَ ذَنَبُه، أي: اسْتُوصِل جَزّاً وهَلَبَتْنا السّماءُ، أي: بلَّتنا بشيء من ندىً أو نحوه. هبل: الهِبِلُّ: الشَّيْخُ الكبيرُ والمُسَنُّ من الإِبل، قال: أنا أبو نعامةَ الشَّيْخُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR654 harf
اللهب: لَهَبُ النار، وهو لسانها. وكُنِّي أبو لَهَبٍ به لِجَمالِهِ. والتهبت النار وتَلَهَّبَتْ، أي اتَّقَدَتْ. وألهبتها: أوقدتها. واللُهْبَةُ بالتسكين: العطش. وقد لَهَبَ يَلْهَبُ لَهَباً. ورجلٌ لَهْبانٌ وامرأةٌ لَهْبى. واللَهَبانُ، بالتحريك: اتِّقادُ النار. وكذلك اللهيبُ واللُهابُ بالضم. وألْهَبَ الفرسُ، إذا اضطرم جَرْيُهُ؛ والاسم الأُلْهوبُ. وقال: فللسَوْطِ أُلْهوبٌ وللـسـاقِ دِرَّةٌوللزَجْرِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.625 harf
ه ل ب هلب ، هبل ، لهب ، بله ، بهل : مستعملات . هلب : قال ابن شميل يقال : إنه لَيَهلِبُ الناسَ بلسانه : إذا كان يَهجُوهم ويَشْتُمهُم ، يقال : هو هَلاّبٌ : أي هَجّاء ، ورجلٌ مُهلَّب : أي مَهْجُوّ . وقال الليث : الهُلْب : ما غَلُظ من الشّعر ، كشَعر ذَنَبِ الناقة . ورجلٌ أهلبُ : إذا كان شعرُ أخْدَعَيه وجَسَدِه غلاظاً . فرسٌ مَهلوب : قد هُلِبَ ذنَبُه : استُؤصِلَ جَزّاً . ويقال : هَلَبَتْنا السماء :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.299 harf
(باب اللام والهاء وما يثلثهما) (لهو) اللام والهاء والحرف المعتلّ أصلانِ صحيحان: أحدهما يدلُّ على شُغْل عن شَيءٍ بشيء، والآخر على نَبْذِ شيءٍ من اليد. فالأوَّل اللَّهْو، وهو كلُّ شيءٍ شَغَلك عن شيء، فقد ألهاك. ولَهَوتُ من اللَّهْو. ولَهِيتُ عن الشَّيء، إذا تركتَه لِغيره. والقياسُ واحدٌ وإنْ تَغيَّر اللفظُ أدنَى تغيُّر. ويقولون: إذا استأثَرَ الله تعالى بشيءٍ فالْهَ عنهُ، أي اتركْهُ ولا تشتغل به.
Maddenin bağlantısı

(باب اللام والهاء وما يثلثهما) (لهو) اللام والهاء والحرف المعتلّ أصلانِ صحيحان: أحدهما يدلُّ على شُغْل عن شَيءٍ بشيء، والآخر على نَبْذِ شيءٍ من اليد. فالأوَّل اللَّهْو، وهو كلُّ شيءٍ شَغَلك عن شيء، فقد ألهاك. ولَهَوتُ من اللَّهْو. ولَهِيتُ عن الشَّيء، إذا تركتَه لِغيره. والقياسُ واحدٌ وإنْ تَغيَّر اللفظُ أدنَى تغيُّر. ويقولون: إذا استأثَرَ الله تعالى بشيءٍ فالْهَ عنهُ، أي اتركْهُ ولا تشتغل به. وفي الحديث في البَلَل بعد الوُضوء: "الْهَ عنه". وكان ابنُ الزُّبَيرِ إذا سمِعَ صوتَ الرّعد لَهَىَ عن الحديث الذي يقول: تَرَكه وأعرَض عنه. وقد يُكنَى باللَّهو عن غيره. قال الله تعالى: ﴿لَوْ أرَدْنا أن نَتَّخِذَ لَهْواً﴾ [الأنبياء 17]. وقال الحسن وقَتادةُ: أراد باللَّهو المرأة. وقال قومٌ: أراد به الولد. وأمَّا الأصل الآخر فاللُّهْوة، وهو ما يَطرحه الطّاحِن في ثُقْبَة الرَّحَى بيده، والجمع لُهىً، وبذلك سمِّي العَطاء لُهْوَة فقيل: هو كثير اللُّهَى. فأمَّا اللّهاة فهي أقصى الفمِ، كأنَّها شُبِّهَتْ بثُقْبةِ الرَّحَى، وسمِّيت لَهاةً لما يُلقَى فيها من الطَّعام. (لهب) اللام والهاء والباء أصلٌ صحيح، وهو ارتفاعُ لسان النَّار، ثم يقاسُ عليه ما يقاربه. من ذلك اللَّهب: لَهَب النَّار. تقول: التهبت التهاباً. وكلُّ شيءٍ ارتفع ضوؤُه ولمَعَ لمعاناً شديداً فإنَّه يقال فيه ذلك. قال: رأيتَ مَهابةً وليوثَ غابٍ *** وتاجَ الملك يلتهبُ التهابا ويقولون للعَطشان: لَهْبَان، وهذا على جهة الاستعارة، كأنَّ حرارةَ جوفه تَلتهب. ويقولون: اللَّهَب: الغُبار السَّاطع. فإن صحَّ فاستعارةٌ أيضاً. ويقال: فَرَسٌ مُلْهِبٌ، إذا أثارَ الغبار. وللفرس أُلْهُوب، اشتقَّ كلُّ هذا من الأوّل. قال امرؤ القيس: فللزَّجْرِ ألهوبٌ وللسّاقِ دِرَّةٌ *** وللسَّوط منه وَقْعُ أخْرَجَ مُهْذِبِ([1])واللَّهَب واللُّهاب: اشتعال النّار، ويستعمل اللُّهاب في العَطَش، فأمَّا اللِّهب، وهو المَضيق بين الجبلين فليس من هذا، وأصله الصَّاد، وإنَّما هو لِصْب، فأُبدلت الصاد هاءً. وبنو لِهْبٍ: بطنٌ من العرب. (لهث) اللام والهاء والثاء كلمةٌ واحدة، وهي أنْ يَدْلَعَ الكلبُ لسانَه من العطش. قال الله تعالى: ﴿إنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ﴾ [الأعراف 176]، واللُّهَاث: حَرُّ العطَش. وهذا إنَّما هو مقيسٌ على ما ذكرناه من شأن الكلب. (لهج) اللام والهاء والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على المثابرَة على الشَّيء وملازمتِه، وأصلٌ آخر يدلُّ على اختلاطٍ في أمرٍ. يقال: لَهِجَ بالشَّيء، إذا أُغرِيَ به وثابَرَ عليه، وهو لَهِجٌ. والمُلْهِج: الذي لَهِجتْ فِصالُه برَضاعِ أمَّهاتِها فيَصْنَعُ لذلك أخِلّةً يشدُّها في خِلْفِ أمِّ الفصيل، لئلاَّ يَرتضِعَ الفصيل، لأنّ ذلك يؤلِمُ أنفه. وإيّاهُ أراد القائل([2]): رَعَى بارِضَ الوَسميِّ حتَّى كأنَّما *** يَرَى بسَفَى البُهْمى أخِّلةَ مُلْهِجِ وقولهم: هو فصيح اللَّهجة([3]) واللَّهَجَة: اللِّسانِ، بما ينطق به من الكلام. وسمِّيت لهجةً لأنّ كلاًّ يلهَجُ بلُغتِه وكلامه. والأصل الآخَر قولُهم: لَهْوَجْتُ عليه أمرَه، إذا خلطتَه. وأصلهُ من اللَّبَن المُلْهَاجِّ، وهو الخاثر الذي يكاد يَرُوب. ويقولون: أمْرُهُم مُلْهاجٌّ. ومن الباب: لَهْوَجْتُ اللّحمَ، إذا لم تنضِجْه شيئاً، فكأنَّه مختلِطٌ بين النِّيِّ والنَّضيج. فأمَّا قولهم: لَهَّجْتُ القومَ، مثل لَهَّنْتُهم، فممكنٌ أن يكون من الإبدال، كأنَّ الجيمَ بدلٌ من النُّون. (لهد) اللام والهاء والدال أصلٌ صحيح، يدلُّ على إذلال ومُطامَنَة، من ذلك لَهَّدْتُ الرّجُل، إذا دفَّعْتَه، فهو مُلَهَّدٌ ذَليل. واللَّهِيدُ: البعير يُصِيب جنبه الحِمْلُ الثَّقيل. وألهَدْت الرّجُلَ، إذا أمسكتَه وخلَّيتَ عليه آخَرَ يقاتلُه. وألْهَدْتُ بالرّجُل: أزْرَيتُ به. (لهز([4])) اللام والهاء والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على دَفْعٍ بيَدٍ أو غيرها أو رمي بوَتَر. قالوا: لهَزْتُ فلاناً: دفعتُه. ويقولون: اللّهْز: الضّرْب بجُمْع اليدِ([5]) في الصَّدر. ويقولون: لهَزَهُ القَتِير: فَشَا فِيه. ولَهزْتُه بالرُّمح في صَدرِه: طعنتُه. ولهَزَ الفَصِيلُ ضَرْعَ أمِّه، إذا ضَرَبه برأسِه عند الرَّضاع. ويقال: بعيرٌ ملهوزٌ، إذا كان قد وُسِم في لِهزِمَتِه. قال: مَرَّتْ بِراكبِ مَلهوزٍ فقال لها *** ضُرِّي الجميحَ ومَسِّيهِ بتعذيبِ([6])فأمّا قولُهم: فرسٌ ملهوزٌ، أي مُضَبَّر الخَلْق، فهو صحيحٌ على هذا القياس، كأنَّ لحمَه رُفِع مِن جوانبه حتَّى تداخَلَ. ودائرة اللاهِزِ: دائرةٌ في اللِّهزِمَة. (لهس) اللام والهاء والسين كلمةٌ تدلُّ على جِنْس من الإطعام. يقولون: لَهَسَ على الطَّعام: زاحَم حِرصاً. وما لَكَ عندي لَهْسَةٌ([7]) من طعام، أي لا كثير ولا قليل. قال ابن دريد: لَهَس الصبيُّ ثديَ أُمِّه: لطَعَه ولم يَمْصَصْه([8]). (لهط) اللام والهاء والطاء كلمةٌ. يقولون: لَهَطه بسهمٍ: رماه. ولَهَطَتِ المرأةَ فرجَها بالماء: ضَرَبَتْه. (لهع) اللام والهاء والعين كلماتٌ إن صحت تدلُّ على استرخاء وفَترة. من ذلك اللهِع من الرِّجال: المسترسل إلى كُلٍّ. يقال: لَهِعَ لهَاعَةً. وبه سُمِّي لَهِيعة. ويقال: هو الفاتر المُسترخِي. وقال بعضهم: تَلَهْيَعَ في كلامه: أفرَط. (لهف) اللام والهاء والفاء كلمةٌ تدلُّ على تحسُّر. يقال: تلهَّفَ على الشَّيء، ولهِفَ، إذا حزِن وتحسَّر. والملهوف: المظلومُ يستغيث. (لهق) اللام والهاء والقاف كلمتانِ متباينتان. فالأولى اللَّهق([9]): الأبيض؛ والثَّور الأبيضِ لِهَاق. قال الهذليّ: * لَِهاقٌ تَلأْلُؤهُ كالهِلالِ([10]) * والكلمة الأخرى قولهم: تَلَهْوَقَ الرّجُل: أظْهَرَ سخاءً وليس بسخِيّ. (لهم) اللام والهاء والميم أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على ابتلاعِ شيء، ثم يقاس عليه. تقول العرب: التَهَم الشَّيء: التَقَمه. ومن هذا الباب الإلهام، كأنَّه شيءٌ أُلقِيَ في الرُّوع فالتَهَمَه. قال الله تعالى: ﴿فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا﴾ [الشمس 8]. والتَهَم الفصيلُ ما في ضَرع أمِّه: استوفاه. وفرسٌ لهِمٌّ: سَبَّاق، كأنَّه يلتهم الأرض. واللُّهَيْم: الدَّاهية، وكذلك أمُّ اللُّهيْم، وسمِّيت لعِظمها كأنَّها تَلْهَمُ ما تلقى. ويقولون للعظِيم الكافي: اللِّهَمّ ومن الباب اللُّهمُوم: الرّجُل الجَواد. وهذا على العِظَم والسَّعة. (لهن) اللام والهاء والنون كلمةٌ واحدة، اللُّهْنَةُ: ما يتعجَّله الرّجُل قبل غَدَائه. وقد تَلهَّن. ويقال بل اللُّهْنة: ما يُهديه الرّجلُ إذا قَدِم من سَفَره. --------------ـــ ([1]) ديوان امرئ القيس 85 واللسان (لهب). ([2]) البيت للشماخ في ديوانه 14 واللسان (لهج) والمخصص (7: 41). ورواية الديوان: "خلا فارتعى الوسمى". ([3]) في الأصل: "اللهج"، صوابه من اللسان والقاموس، وفي القاموس: "اللهجة ويحرك: اللسان". واقتصر في المجمل على "اللهجة" بسكون الهاء. ([4]) وردت هذه المادة في الأصل بعد مادة ( لهق) ، ورددتها إلى مكانها هنا طبقاً للترتيب وموافقة لما جاء في المجمل. ([5]) جمع اليد: قبضتها. وفي الأصل: "بجميع"، صوابه في المجمل واللسان. ([6]) للجميح بن الطماح الأسدي. المفضليات (1: 32) واللسان (لهز). ([7]) كذا ضبط في الأصل والمجمل بفتح اللام. وفي اللسان: "لهسة بالضم مثل لحسة، أي شيء"، ونحوه في القاموس. ([8]) في الأصل: "أطعمه ولم يمصعه"، صوابه من الجمهرة (3: 52) وفيها: "إذا لطعه بلسانه ولم يمصصه". ([9]) يقال بفتح الهاء وكسرها. كما أن اللهاق بفتح اللام وكسرها. ([10]) لأمية بن أبي عائذ الهذلي في ديوان الهذليين (2: 176) واللسان (لهق). وصدره: * حديد القناتين عبل الشوى *

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR508 harf
- اللهب: اضطرام النار. قال تعالى: ﴿لا ظليل ولا يغني من اللهب﴾ [المرسلات/31]، ﴿سيصلى نارا ذات لهب﴾ [المسد/3]. واللهيب: ما يبدو من اشتعال النار، ويقال للدخان وللغبار: لهب، وقوله: ﴿تبت يدا أبي لهب﴾ [المسد/1] فقد قال بعض المفسرين: إنه لم يقصد بذلك مقصد كنيته التي اشتهر بها، وإنما قصد إلى إثبات النار له، وأنه من أهلها، وسماه بذلك كما يسمى المثير للحرب والمباشر لها: أبا الحرب، وأخا الحرب. وفرس ملهب:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR426 harf
ل ه ب التهبت النار وتلهّبت وألهبتها ولها لهب ولهيبٌ والتهاب‏.‏ وكم جاوزت من سهوب ولهوب جمع لهب‏.‏ وهو ما بين الجبلين‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فرس ملهب وقد ألهب في جريه‏:‏ اضطرم فيه وله ألهوب‏.‏ ورجل لهبان ولهثان عطشان وقد لهب لهباً‏.‏ وألهب البرق‏:‏ تدارك لمعانه وهو أن لا يكون بين البرقتين فرجة‏.‏ وألهبته للأمر‏.‏ وأردت بذلك تهييجه وإلهابه‏.‏ والتهب عليه‏:‏ أضم‏.‏ وثوب ملهب‏:‏ لم يشبع بحمرة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.264 harf
اللَّهَبُ واللَّهيبُ واللُّهابُ واللَّهَبَانُ: اشتعال النار إِذا خَلَصَ من الدُّخَانِ. وقيل: لَهِـيبُ النار حَرُّها. وقد أَلْهَبها فالْتَهَبَتْ، ولَهَّبَها فَتَلَهَّبَتْ: أَوْقَدَها؛ قال: تَسْمَعُ مِنْها، في السَّلِـيقِ الأَشْهَبِ، * مَعْمعَةً مِثْلَ الضِّرَامِ الـمُلْهَبِ واللَّهَبانُ، بالتحريك: تَوَقُّدُ الجمْر بِغَيْرِ ضِرامٍ، وكذلك لَهَبَانُ الـحَرِّ في الرَّمْضاءِ؛ وأَنشد: لَهَبَانٌ وقَدَتْ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR221 harf
* ل ه ب * * لَهَبُ * النار لسانها وكُني أبو لَهَب بذلك لجماله و * الْتَهَبَت * النار و * تَلَهَّبَتْ * اتقدت و * أَلْهَبَها * غيرها أَوقدها و * اللَّهَبَانُ * بفتحتين اتقاد النار وكذا * اللَّهِيبُ * و * اللُّهَابُ * بالضم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.814 harf
اللهب بفتح فسكون واللهب محركة، واللهيب كأمير، واللهاب بالضم، واللهبان محركة: اشتعال النار: إذا خلص من الدخان. الأولى: لغة في الثانية، كالشمع والشمع، والنهر والنهر. ومنه قراءة ابن كثير: تبت يدا أبي لهب ، أو لهبها: لسانها، ولهيبها: حرها. قد ألهبها فالتهبت، ولهبها فتلهبت، أي: اتقدت، وألهبتها: أوقدتها، وقال: تسمع منها في السليق الأشهب معمعة مثل الضرام الملهب عن ابن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.630 harf
لَهِبَ 1 لَهِبَ ذ , aor. لَهَبَ , (inf. n. لَهَبٌ, S,) (tropical:) He thirsted; was thirsty: (S, K:) [probably, burned with thirst]. لهّب النَّارَ 2 لهّب النَّارَ ذ [same as ↓ أَلْهَبَهَا, except that it has an intensive signification; He made the fire to flame, or blaze, fiercely, or intensely: or, to flame, or blaze, without smoke, fiercely, or intensely.] (K.) الهب النَّارَ 4 الهب النَّارَ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.419 harf
لَهِبَ لَهِبَ A ( n. ac. لَهْب 1 , لَهَب 4 , لُهَاْب 24 , لَهِيْب 25 , لَهَبَاْن 36 ), a. see VIII (a) . b. ( n. ac. لَهَب 4 ), Thirsted; hungered. لَهَّبَ لَهَّبَ II , a. see IV (a) . أَلْهَبَ أَلْهَبَ IV , a. Lit, made to blaze ( fire ). b. Was ardent, raced along ( horse ). c. Excited, inflamed. d. Flashed continously ( lightning ). e. [ Fī ], Was vehement in ( speech ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR16.558 harf
لهب لَهِبَ - يَلْهَبُ - لَهَب - أبو لَهَب لَهَبَ - يَلْهَبُ + الكائن: يتوهج بالضوء الناري الذي ينطلق من الجسم الذي يحترق لَهَب: اسم فعل " لَهِبَ - يَلْهَبُ ": الضوء واللون لشواظ النار الذي ينطلق بعيداً من الجسم الذي يحترق حين احتراقه أَلْهَبَ - يُلهِبُ: على وزن " أفعل " جعله " يَلْهَبُ ": جعل لون ضياء النار يخرج منه (أوقد فيه النار) الْتَهَبَ
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler8 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. تبب

    1 ortak ayet · Kebab kızartılmış et demektir

  2. صلي

    1 ortak ayet · Ona yaslanırlar

  3. ظلل

    1 ortak ayet · Gölge demektir

  4. غني

    1 ortak ayet · Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir

  5. أبو

    1 ortak ayet · Bab kapı demektir

  6. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  7. يدي

    1 ortak ayet · El ve kol demektir

  8. نور

    1 ortak ayet · Ateş demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ

    Alevİki eli kurusun Ebu Leheb’in ve yok olsun.

  2. سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ

    AlevAlevli ateşe girecektir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلهب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشعل, وقد, حرق
Zıt Kökخمد
Çekirdek Özet 1Ateşin dumansız, parlayarak dikey yükselen saf dili ve yakıcı hararet hali
Çekirdek Özet 2İnkâr ve kışkırtmanın doğurduğu, koruyucu gölgesi olmayan yıkıcı azap
Çekirdek Özet 3Hukuksuzluk ve fitnenin ürettiği, toplumu tutuşturan kontrolsüz yıkıcı enerji
Kritik Hata Riskiİfadeyi yalnızca tarihsel bir şahsa hasredip kışkırtıcı tipolojiyi ve ontolojik alev hakikatini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لهBir şeye kapılma, içten dışa taşma ve hararetli bir iştiyakla hareket etme. Bu anlam لهث kökünde dilin hararetle dışarı fırlamasında, لهم kökünde bir şeyi bütünüyle içine çekip yutmada ve لهو kökünde bir meşgale ile kendinden geçip oyalanmada görülür.بİçteki hararetin ve taşkın hareketin fiziksel bir cisimde tutuşup dikey bir alev dili halinde dışarıya fışkırması ve mekânsal sınırları yakarak aşması.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaEnerjinin ve hareketin dikey bir doğrultuda yukarıya sevk edilmesi.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesHararetin, nefesin ve ışıltının aniden görünürlük kazanıp açığa çıkması.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaTutuşmanın ve hareketin belli bir cisim veya mahalde patlak vermesi.
لهبBir mahalde toplanan enerjinin hararet ve nefes ile aniden parlayarak yukarı doğru dikey bir dil halinde fışkırması.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAteşin dumandan arınmış saf alevi ve göğe doğru yükselen dikey ateş dili. Buradan hareketle aşırı susuzluktan için yanması (lehbân) ve koşan atın şiddetle toz kaldırması anlamında da kullanılmıştır.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays'ın atının süratini ve hareketliliğini tasvir ettiği beytinde geçmektedir: فللزَّجْرِ ألهوبٌ وللسّاقِ دِرَّةٌ / وللسَّوط منه وَقْعُ أخْرَجَ مُهْذِبِ
Erken Arapça kullanımÇöl sıcağının ve yakıcı hararetin tasvir edildiği erken dönem şiirinde şu mısralarla yer alır: لَهَبَانٌ وقَدَتْ حِزَّانُه / يَرْمَضُ الْجُنْدَبُ منه فَيَصِرّ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde لهب kökü parıldama, yakıcı ışık saçma ve alevlenme semantik çekirdeğini temsil eder. İbranicede lahab / lehāvāh (לַהַב / לְהָבָה) kelimesi doğrudan parlak alevi ve parıldayan kılıç ağzını, Süryanicede lahbā (ܠܗܒܐ) ise ateş alevini ve şiddetli yanmayı karşılar. Kök, Kuzeybatı ve Güney Sami kollarında düzenli ses ve anlam denkliği taşır. Arapçada kök yalnızca ateşin yakıcılığını değil; dumanından ayrışmış saf alev dilini (لسان النار), aşırı susuzluktan kaynaklanan iç hararetini ve hızla koşan atın kaldırdığı toz bulutunu da ifade edecek biçimde genişlemiş, soyut düzeyde kışkırtma ve fitne eylemlerine aktarılmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAteş dilinin dumansız yükselmesi (لسان النار)Somut ateş alevinden susuzluğa (لهبان), atın hızlı koşusuna (ألهوب) ve fitneyi körüklemeye mecazen aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice lahab, Süryanice lahbāParlak alev, kılıcın parıldayan yalın ucu ve ateş harareti anlamında ortak Sami mirasıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde düzenli ve güvenilir bir soydaşlık tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisānü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لهبAnlamlıAlev, parlamaAteş dilinin dumansız yükselmesi ve parlamasıHedef kök; Kur'an'da geçer
لبهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn kaydında mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
هلبAnlamlıKılın gür ve sert olmasıAt ve deve kuyruğundaki sert ve kalın kıllarKur'an'da geçmez; yoğunluk ve fışkırma yönüyle uzak çağrışım
هبلAnlamlıEvlat kaybı, aklı yitirmeBir kayıp sebebiyle derin acı çekme veya aklın karışmasıKur'an'da geçmez; yakıcı içsel yıkım çağrışımı taşır
بلهAnlamlıGaflet, zihinsel durgunlukUyarıcılara karşı kayıtsız kalma ve saflıkKur'an'da geçmez; alevin parlamasına karşı atalet hali
بهلAnlamlıLanetleşme, başıboş bırakmaKendi haline terk etme veya karşılıklı lanet okumaKur'an'da geçer; hararetli hakikat mücadelesi

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لهبMerkezAlevDumansız, saf ve dikey yükselen ateş diliYakıcı, parıldayan ve dikey fışkıran enerjiyi anlatır
شعلKomşuTutuşmaAteşin yayılması ve bir nesneyi tamamen sarmasıDikey yükselişten ziyade ateşin yayılma ve sarma eylemine odaklanır
وقدKomşuTutuşma/BeslenmeAteşin yakıtla parlaması ve için için tutuşmasıAlev dilinden ziyade ateşin yakıtını ve yanma potansiyelini belirtir
حرقKomşuYanma/YakmaAteşin maddede bıraktığı tahribat ve kül etmeGörsel alevden ziyade yakılan nesnenin uğradığı zararı ifade eder
خمدZıtSönme/YatışmaAlevin tamamen yok olup ateşin sönmesiAlev dilinin ve hararetin çekilip ateşin etkisizleşmesidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلهبAlev, ateş diliDumansız saf alev, parıldama, dikey fışkırma ve kışkırtmaKesin
LatinceFlammaAlev, yalazAteşin parlayan kısmını ve tutkuyu karşılar; susuzluk türevini içermezGüçlü
İngilizceFlame, blazeAlev, parıltıFiziksel alevi ve şiddetli parlamayı karşılar; kışkırtıcı sosyal katmanı dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaFlamme, LoheAlev, yalazDikey yükselen parlak ateşi ifade eder; türemiş semantik alanı eksik bırakırGüçlü
FransızcaFlammeAlev, ateş diliFiziksel alevi ve mecazi heyecanı karşılar; Arapçadaki özgül dikey dil nüansını tam vermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَهَبٍ (Tebbet 111:1)Karakter nitelemesi: Fitne körükleyen, hakkı engellemek için toplumu alevlendiren kışkırtıcı tipolojiHakka düşmanlık eden ve asılsız haberlerle toplumsal tansiyonu yükselten şahsiyet bağlamı (Tebbet 111:1)
لَهَبٍ (Tebbet 111:3)Cehennem azabının yakıcı aleviDünyada fitne alevi körükleyenlerin ahirette hakiki alevle cezalandırılması bağlamı (Tebbet 111:3)
اللَّهَبِ (Mürselât 77:31)Serinletmeyen ve alevden korumayan yakıcı duman sütunlarıAhiret azabının dehşeti ve inkârcıların sığınaksız kalışı bağlamı (Mürselât 77:31)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCehennem azabı ve inkârcıların cezasıAzabın mahiyeti, alevin yakıcılığı ve amelin cezaya denkliğiİnkâr hararetinin ontolojik azaba dönüşmesi
FıkıhVeri bulunamadıKök fıkıh literatüründe terimsel bir hüküm formu oluşturmamıştırVeri bulunamadı
TefsirEbu Leheb isimlendirmesiİfadenin belirli bir tarihsel şahıs mı yoksa kışkırtıcı bir karakter prototipi mi olduğuTarihsel şahsı aşan fitne ve azap ehli tipolojisi
HadisFitne ve gazap halleriÖfkenin ve kışkırtmanın şeytani bir alev gibi tutuşması uyarısıKontrolsüz iç hararet ve toplumsal kargaşa

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnkâr ve kibrin akıbetiCehennem aleviAmellerin karşılığını tüketici ceza olarak yansıtmaİlahi adaletin hakikati inkâr edenleri kendi tutuşturdukları alevle kuşatmasıKesin
İlmiEkzotermik tepkimeAlev ve plazma fazıTermal enerjinin dikey ışıma halinde açığa çıkışıEnerjinin kontrolsüz boşalmasının çevreyi dönüştürüp tahrip etmesiGüçlü
SiyasiFitne ve dezenformasyonToplumsal provokasyonHukuksuz düzende kitleleri kışkırtarak tansiyonu yükseltmeAsılsız haberlerle toplumsal barışın ateşe verilmesiGüçlü
İktisadiPiyasa manipülasyonuSpekülatif panikSuni krizler üreterek piyasayı tedirgin etme ve fiyatları alevlendirmeDedikodu ile harareti yükseltip ekonomik dengenin bozulmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEkzotermik reaksiyon ve termal ışımaKimyasal bağların çözülmesiyle açığa çıkan enerjinin kontrolsüz bir hızla ışıması ve dikey bir alev dili oluşturması.Güçlü
Beşeri bilimlerToplumsal histeri ve provokasyon dalgasıHukuki güvencenin olmadığı ortamlarda dedikoduların kitleleri galeyana getirerek çatışma hararetini hızla tırmandırması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiTebbet suresindeki kullanımı yalnızca Mekke dönemindeki belirli bir tarihsel şahsın (Abdüluzzâ) biyografisine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem cehennemin serinletmeyen yakıcı fiziksel alevini hem de asılsız haberlerle toplumu kışkırtan, fitne körükleyen genel bir suçlu tipolojisini kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSuredeki evrensel siyasi ve ahlaki ikaz gözden kaçar; Kur'an'ın bir provokatör tipolojisine karşı koyduğu ilke dar bir kabile içi husumete indirgenir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Doğadaki fiziksel alevlenme hadisesi ile sosyal alandaki fitne, dedikodu ve provokasyon dinamikleri arasındaki ortak yıkıcılığı gösterir. İnkârcı eylemlerin kendi cehennemini nasıl inşa ettiğini açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tebbet suresindeki kışkırtıcı inkâr tasvirinde ve Mürselât suresindeki kıyamet ve cehennem azabı sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın tarihsel şahısları salt soyları veya isimleriyle değil, hakikate karşı sergiledikleri fitneci, yakıcı ve kışkırtıcı karakter vasıflarıyla yargıladığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAteşin dumanından ayrılmış, göğe doğru dikey yükselen saf ve yakıcı dili; susuzluktan için kavrulması.
  • Soyut anlamToplumsal barışı bozan, dedikodu ve fitne ile tansiyonu yükselten kışkırtıcı taşkınlık; ilahi azabın korumasız yakıcılığı.
  • Sistematik karşılıkHukuki ve ahlaki denetimin bulunmadığı vasatta enerjinin kontrolsüzce tırmanması, çevresini tüketen bir provokasyon mekanizmasına dönüşmesi.
  • LaTeX modeliL(t)=k⋅dEdt,lim⁡L→∞S(L)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde E biriken öfke, yakıt veya provokasyon potansiyelini; t zamanı; k kışkırtma katsayısını; L(t) açığa çıkan alev ve hararet şiddetini temsil eder. Formülün ikinci kısmı, alev şiddeti (L) sınıra ulaştığında koruyucu gölgenin veya sığınağın (S) sıfıra indiğini göstererek Mürselât 77:31 ayetindeki gölgesiz ve yakıcı gerçekliği sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل