حرق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ر-ق4 sîga, 68 mücavir kök, 9 ayet, 8 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.يممعطففقرعصرفَاحْتَرَقَتْحَرِّقُوهُحرقذوقعذبنسفغممالْحَرِيقِفكر

KökSîga 4Ayet 9Sure 8Mücavir 68

▶ Ağı aç (3B)

حرق

ح - ر - ق

KÖK
  • 9 geçiş
  • 9 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Yanık demektir. Harik ismi fail ve ismi meful olarak kullanılabilir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Yanık demektir. Harik ismi fail ve ismi meful olarak kullanılabilir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.987 harf
باب الحاء والقاف والراء معهما ر ق ح، ح ق ر، ق ح ر، ق ر ح، حرق مستعملات رقح: الرَّقاحيُّ: التاجرُ. وإنَّه ليُرقِّحُ معيشته: أي يُصلِحُها. حقر: الحَقْرُ في كلّ المعاني: الذِلَّةُ. حَقَرَ يَحْقِرُ حَقْراً وحُقْرِبَّةً. وتَحقيرُ الكلمةِ: تَصغيرُها. قحر: القَحْر: المُسِنُّ وفيه بقيَّةٌ وجَلَد. قرح: القَرُحْ: في عَضِّ السِلاح ونحوه مما يجرح مما يَجْرَحُ من الجَسَد. إنه لَقِرحٌ قَريح، وبه قَرْحَةٌ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.128 harf
الحَرَقُ بالتحريك: النارُ. يقال: في حَرَقِ اللهِ. والحَرَقُ أيضاً: احتراقٌ يصيب الثوبَ من الدَقِّ؛ وقد يسكَّن. وأحْرَقَهُ بالنار وحَرَّقَهُ، شدّد للكثرة. وتَحَرَّقَ الشيء بالنار واحْتَرَقَ. والاسمُ الحُرْقَةُ والحَريقُ. وحَرَقْتُ الشيء حَرْقاً: بَرَدْتَه وحككت بعضَه ببعض. ومنه قولهم: حَرَقَ نابه يَحْرُقُهُ ويَحْرِقُهُ، أي سَحَقه حتَّى سُمِعَ له صريفٌ. وفلان يَحْرِقُ عليك الأُرَّمَ غيظاً قال
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR14.082 harf
باب الحاء والقاف والراء حقر ، حرق ، قرح ، قحر ، رقح ، رحق : مستعملات . حقر : الحَقْرُ في كل المعاني : الذِّلَّةُ . تقول : حَقَر يَحْقِر حَقْراً وحُقْرِيَّة وكذلك الاحتقار ، واسْتَحْقَرَه : رَآهُ حَقِيراً ، وتَحْقيرُ الْكَلِمَة : تَصْغِيرُها . والحَقِير : ضِدُّ الخَطِيرِ . وقال أبو عُبَيْد : يقال : حَقِير نَقِيرٌ . قحر : قال الليث : القَحْرُ : المُسِنُّ وفيه بَقِيَّة وَجَلَدٌ . أبو عُبَيْد عن أبي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR17.928 harf
(باب الحاء والراء وما يثلثهما) (حرز) الحاء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو من الحِفْظ والتَّحفظ يقال حَرَزْتُه([1]) واحترزَ هو، أي تحفَّظَ. وناسٌ يذهبون إلى أنّ هذه الزّاءَ مبدلةٌ مِن سين، وأنَّ الأصل الحَرْس وهو وجهٌ. وفي الكتاب الذي للخليل أنّ الحَرَزَ جَوْز محكوكٌ يُلعَب به، والجمع أحْراز. قلنا: وهذا شيءٌ لا يعرَّج عليه ولا مَعْنَى له. (حرس) الحاء والراء والسين أصلان: أحدهما الحِفْظ والآخر
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.040 harf
ح ر ق أحرقـه بالنـار وحرقه فاحترق وتحرق ووقع الحريق في داره و ‏"‏ أعوذ بالله من الحرق والغرق ‏"‏‏.‏ وفـي الثـوب حـرق وهـو أثـر دق القصـار وقـد حـرق الثـوب يحرقـه حرقـاً‏.‏ ووقع السفط في الحراق‏.‏ وحرق الحديد‏:‏ برده‏:‏ وقىء لنحرقنه‏.‏ وأكلوا الحريقة وهي حريرة فيها غلظ تطبخ طبخاً محرقاً‏.‏ ومن المجاز‏:‏ حرق المرعى الإبل‏:‏ عطشها‏.‏ قال‏:‏ حرقها حمض بلاد فل وأحرقنـي الناس‏:‏ برحوا بي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR12.002 harf
الحَرَقُ، بالتحريك: النار. يقال: في حَرَقِ الله؛ قال: شدّاً سَريعاً مِثلَ إضرامِ الحَرَقْ وقد تَحرَّقَتْ، والتحريقُ: تأْثيرها في الشيء. الأَزهري: والحَرَقُ من حَرَق النار. وفي الحديث: الحَرَقُ والغَرَقُ والشَّرَقُ شهادة. ابن الأَعرابي: حرَقُ النار لهَبُه، قال: وهو قوله ضالَّةُ المُؤمِن حرَقُ النارِ أي لَهَبُها؛ قال الأَزهري: أَراد أَن ضالةَ المؤمن إذا أَخذها إنسان ليتملَّكها فإنها تؤدّيه إلى حرَق
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR477 harf
* ح ر ق * * الحَرَقُ * بفتحتين النار وهو أيضا احتراق يصيب الثوب من الدق وقد يسكن و * أحْرَقَهُ * بالنار و * حَرَّقَهُ * شدد للكثرة و * تَحَرَّقَ * الشيء بالنار و * احْتَرَقَ * والاسم * الحُرْقَةُ * و * الحَرِيقُ * و * حَرَقَ * الشيء بالتخفيف برده وحك بعضه ببعض وقرأ علي رضي الله عنه ﴿لنحرقنه﴾ أي لنبردنه و * الحُرَاقُ * و * الحُرَاقَةُ * ما تقع فيه النار عند القدح والعامة تقوله بالتشديد و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.807 harf
حرقه أي: الحديد بالمجرد يرقه حرقا، من حد نصر: إذا برده وحك بعضه ببعض ومنه قراءة علي وابن عباس رضى الله عنهم، وأبي جعفر: لنحرقنه والنون مشددة، وعن أبي جعفر أيضا أن النون مخففة، وقال الفراء: من قرأ لنحرقنه فالمعنى: لنبردنه بالحديد بردا، من حرقته أحرقه حرقا. ويقال: حرق نابه يحرقه ويحرقه من حد نصر وضرب: إذا سحقه حتى سمع له صريف ومنه قولهم: فلان يحرق عليك الأرم غيظا، قال الراجز: نبئت
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR15.917 harf
حَرَقَهُ 1 حَرَقَهُ حرق حرقه حرقة , aor. حَرِقَ , inf. n. حَرْقٌ: see 4. -A2- حَرَقَهُ, (S, K,) aor. حَرُقَ , (TA,) inf. n. حَرْقٌ, (S,) He filed it: and he rubbed one part of it with another. (S, K.) ― -b2- And hence, (S,) حَرَقَ نَابَهُ, aor. حَرُقَ and حَرِقَ , (S, K,) inf. n. as above, (TA,) He ground his dog-tooth, so that it made a grating sound: (S, K:) when said of a stallion-camel,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.077 harf
حَرَقَ حَرَقَ U ( n. ac. حَرْق 1 ), a. Set on fire, kindled, ignited. b. Filed; ground, grated, rubbed together. حَرِقَ حَرِقَ A ( n. ac. حَرَق 4 ), a. Fell off; was thin, scanty ( hair ). حَرَّقَ حَرَّقَ II , أَحْرَقَ IV , a. Burned, scorched; burned up, consumed. تَحَرَّقَ تَحَرَّقَ V a. [ Bi ], Fell into ( the fire ); burned; was burnt, was roasted. اِحْتَرَقَ اِحْتَرَقَ VIII , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR40.729 harf
حرق حَرَقَ - يَحْرُقُ (حَرَقَ - يَحْرِقُ) - حَرِيْق - احْتَرَقَ - يَحْتَرِقُ - حَرَّقَ - يُحَرِّق حَرَقَ - يَحْرُقُ (حَرَقَ - يَحْرِقُ) + كائن + شيئاً: يشعل فيه بالنار: يجعله يتخرب ويهلك ويتحول إلى دخان ورماد باشتعال النار فيه حَرِيْق: على وزن "فعيل" اسم فاعل مبالغة بمعنى مفعول من " حَرَقَ - يَحْرُقُ ": المحروق: الكائن عندما يحترق وتؤثر فيه
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler68 mücavir (90 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ذوق

    4 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  2. عذب

    5 ortak ayet · Su yosunudur

  3. عطف

    1 ortak ayet · Onun yanı

  4. نسف

    1 ortak ayet · Toz halinde savurmak

  5. عصر

    1 ortak ayet · “Yusr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…

  6. عكف

    1 ortak ayet · Örgülü saç demektir

  7. غمم

    1 ortak ayet · Yol, işaret bulunmayan yer

  8. يمم

    1 ortak ayet · Büyük akarsu

  9. عنب

    1 ortak ayet · E’nab, Üzüm asması demektir

  10. قتل

    2 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  11. فقر

    1 ortak ayet · Omurga kemiğidir

  12. فكر

    1 ortak ayet · Feker “Vekr” kuş yuvasının giriş kapısıdır

Geçtiği ayetler(9)

  1. لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا وَقَتْلَهُمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ

    YanıcıGerçekten, Allah, fakirdir, bizler zenginiz, diyenlerin lafını; Allah işitmiştir. Dediklerini ve haksız yere peygamberleri öldürdüklerini yazacağız. Ve: Tadın o yangın azabını, diyeceğiz.

  2. وَلَوْ تَرَى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ

    YanıcıBir görseydin sen; hani melekler, küfredenlerin canlarını alırken yüzlerine ve arkalarına vuruyorlar ve: Tadın yakıcı azabı, diyorlardı.

  3. ثَانِيَ عِطْفِهِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَنُذِيقُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَذَابَ الْحَرِيقِ

    YanıcıAllah yolundan saptırmak için, kibirlenerek, yanını eğip büker. Dünyada rüsvaylık onadır. Ve kıyamet günü ona yakıcı azabı tattırırız.

  4. كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيهَا وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ

    YanıcıNe zaman oradan ve oradaki ıztırabdan çıkıp kurtulmak isteseler; her defasında oraya geri çevrilirler. Yakıcı azabı tadın, denir.

  5. إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ

    YanıcıŞüphesiz ki mü’min erkekleri ve mü’min kadınları belaya uğratanlar sonra da tevbe etmemiş olanlar, işte onlar için cehennem azabı vardır. Ve yakıcı azab da onlaradır.

Sîga sayfası: فَاحْتَرَقَتْ
Sîga sayfası: لَنُحَرِّقَنَّهُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحرق
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصلو, سعر, لظى, شعل
Zıt Kökطفأ
Çekirdek Özet 1İki sert nesnenin sürtünerek aşınması, talaş dökmesi ve sürtünme hararetiyle alev alıp tükenmesi
Çekirdek Özet 2Ateşin temas ettiği nesneyi bütünüyle dönüştürüp yakması, kül etmesi veya maddeden arındırıcı şiddetli azap
Çekirdek Özet 3Sürtünme ve çatışmanın doğurduğu yok edici hararet; bir varlığı fiziksel ya da manevi olarak çözüp küle çeviren ayrıştırma süreci
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir alevlenme veya ısı olarak görüp bünyesindeki mekanik aşınma, eğeleme, ufalanma ve geri dönüşsüz yok oluş dinamiklerini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حرSürtünme, hararet, kısıtlama, keskin hareket ve ayrışma; حرر, حرب, حرث, حرد, حرس, حرص, حرض, حرف, حرك, حرم köklerinde görülen kızışma ve sınırlandırma dinamiğiقق harfinin getirdiği sert kuşatma, ani daralma ve kesin sınır etkisiyle çekirdekteki hararet sürtünmeyle talaş döken eğelemeye, alevli tutuşmaya ve nesneyi yakıp tüketen kesin bir yıkıma dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, sıkıştırma ve sürtünme yüzeyiHareketi dar bir sınıra hapsederek baskıyı ve sürtünmeyi yoğunlaştırır
رİnsan başı; başlangıç, üst, süreklilik ve yönelimSürecin doruğa çıkışını, kesintisiz ilerleyişini ve başat tesirini temsil eder
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, yoğunlaşma ve kesin sınırSürtünen ve ısınan yapının tek bir odakta toplanıp patlamasını, yakıcı bir sınıra ulaşmasını sağlar
حرقKuşatılmış alanda sürtünen ve kesintisiz yoğunlaşan enerjinin patlayarak tutuşmasıDaraltılan ve birbirine sürtünen iki sert yüzeyin açığa çıkardığı aşırı hararet ve talaşlanmanın alev alarak nesneyi bütünüyle tüketmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesneyi diğeriyle sertçe sürtmek, eğelemek, törpülemek, diş gıcırdatmak ve sürtünmenin doğurduğu hararetle tutuşup yanmak
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ beytinde düşmanın öfkeden diş bilemesini ve gıcırdatmasını tasvir etmek üzere kullanılmıştır: أبى الضَيْم والنُعْمان يَحرقُ نابَه / عليه وأفضَى والسُيُوفُ مَعاقِلُهُ
Erken Arapça kullanımDemiri eğe ile törpüleyip talaş çıkarmak için حرق الحديد بالمبرد ve çamaşırcının tokmakla vururken kumaşta bıraktığı aşınma izi için حرق الثوب ifadelerinde kullanılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde حرق kökü, sürtünme ve mekanik aşınma ile bu sürtünmeden kaynaklanan tutuşma ve yanma anlam tabakalarını birlikte barındırır. İbranice cognate olan חרק kökünde diş gıcırdatmak ve dişleri öfkeyle birbirine sürtmek anlamı birincil düzeyde korunmuştur; bu kullanım Arapçadaki حرق نابه kullanımıyla birebir örtüşür. Süryanicede ܚܪܩ biçimi yine diş gıcırdatma ve öfkeyle sıkışma manalarını taşırken, Arapça bu kökteki mekanik sürtünme ile ortaya çıkan termal enerjiyi genişleterek doğrudan yakma, alev alma ve kül etme yönünü öne çıkarmıştır. Batı Sami dillerindeki mekanik sürtünme ve çatışma katmanı, Klasik Arapçada hem demiri eğeleme hem de ateşin maddeleri yakıp kül etmesi biçiminde iki ana kolda tutarlı bir morfolojik gelişim göstermiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحرق النَّاب / حرق الحديد / أحرق بالنارKök önce diş gıcırdatma ve demiri törpüleme gibi fiziksel sürtünmeyi, ardından bu sürtünmeden çıkan kıvılcım ve alevle nesnelerin yanmasını ifade etmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חרק, Süryanice ܚܪܩİbranice ve Süryanicede öfkeyle diş gıcırdatmak ve sürtünmek anlamları korunmuş, Arapça sürtünme kökünden yakma semantiğine geçişi tamamlamıştırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin dışındaki dil aileleriyle doğrudan doğrulanmış soydaşlık bağı tespit edilmemiştirMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen Semitic Roots.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حرقAnlamlıSürtünmek, aşınmak, yanmakSürtünme veya ateş etkisiyle maddelerin fiziksel bütünlüğünü kaybetmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
حقرAnlamlıKüçülmek, değersizleşmekBir şeyin payının, değerinin veya itibarının sürtünüp aşınır gibi erimesiOrtak aşınma ve tükenme çekirdeği; Kur'an'da geçmez
رحقAnlamlıSaf ve katıksız içecekEn seçkin, tortusundan arındırılmış saf şarap ve nektarArınma ve yoğunlaşma ilişkisi; Kur'an'da geçer
رقحAnlamlıMalı ıslah etmek, kazanmakGeçimi ve ticareti titizlikle düzeltip sürtünme ve kayıplardan korumakKur'an'da geçmez
قحرAnlamlıYaşlanmak, kurumakİhtiyarlık sebebiyle cildin buruşması, katılaşması ve sertleşmesiKur'an'da geçmez
قرحAnlamlıYaralamak, delmek, kabuk bağlamakCildin veya nesnenin darbe alarak yaralanması, sürtünmeyle soyulmasıYüzeyin tahrip olması bağı; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حرقMerkezYakmak, kül etmekSürtünme, talaşlanma ve ateşle temas sonucu bir şeyin yapısını tamamen bozarak yakmakMaddenin tükenmesi ve dönüşmesi
صلوKomşuKızartmak, maruz bırakmakAteşin yakıcılığına bizzat maruz kalmak, ateşe girmek ve sıcaklıkla pişmekMaddenin tamamen kül olmasından ziyade acıyı tatması
سعرKomşuAlevlendirmek, tutuşturmakAteşi körüklemek, alevini yükseltmek ve çılgınca parlatmakAteşin yakma eyleminden çok harlanma süreci
لظىKomşuSaf alev, yalın ateşDumansız, katıksız ve deriyi soyan alev dalgasıYakılan maddeden çok alevin kendi saf tabiatı
شعلKomşuTutuşturmak, yayılmakAteşin bir uçtan diğerine sıçrayarak yayılması ve parlamasıYanmanın yayılma ve saçılma hareketi
طفأZıtSöndürmekYanan ateşin hararetini ve ışığını yok edip ortadan kaldırmakYanma sürecini durdurup ateşi etkisiz kılmak

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحرقSürtünerek aşınmak, yanmak, yakmakHem sürtünmeyle talaş dökmeyi hem ateşle kül olmayı içine alan kök anlamKesin
Latincecomburo, cremoBütünüyle yakmak, kül etmekMaddenin ateşle bütünüyle yok edilmesini karşılar; sürtünme nüansını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceburn, incinerate, scorchYanmak, yakmak, küle çevirmekYanma ve kül olma yönünü tam verir; eğeleme ve sürtünme arka planını kapsamazGüçlü
Almancaverbrennen, einäschernYakıp tüketmek, küle dönüştürmekFiziksel yanma ve yok olma sürecini karşılar; diş bileme mecazını taşımazGüçlü
Fransızcabrûler, incinérerYakmak, küle çevirmekAteşin nesneyi tahrip etmesini karşılar; kökün mekanik aşınma bağını vermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْحَرِيقِYakıcı, helak edici ateş azabıAhirette inkârcılara, müminlere işkence edenlere ve zalimlere vaat edilen cehennem azabı; Âl-i İmrân 3:181, Enfâl 8:50, Hacc 22:22, Burûc 85:10
حَرِّقُوهُAteşe atarak yok etme girişimiPutperestlerin İbrahim peygamberi ateşe atarak tamamen ortadan kaldırma çağrısı; Enbiyâ 21:68, Ankebût 29:24
فَاحْتَرَقَتْBütünüyle yanıp kül olmaİnfakını gösterişle heba eden kimsenin durumunun, ateşli bir kasırgayla kül olan verimli bahçeye benzetilmesi; Bakara 2:266
لَنُحَرِّقَنَّهُEğelemek, ateşte eritip yok etmekMusa peygamberin altından yapılan buzağı heykelini önce törpüleyip yakarak sonra küllerini denize savuracağını bildirmesi; Tâhâ 20:97

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret azabının mahiyetiCehennem azabının sadece bir soyut elem mi yoksa cesetleri yakıp kül eden somut bir عذاب الحريق mi olduğuAteşin fiziki bedenler üzerindeki gerçek, yakıcı ve tüketici etkisi
FıkıhHaddi aşma ve itlaf hükümleriCanlıların ateşle yakılarak cezalandırılmasının yasaklığı ve yakılarak zayi edilen malların tazminiAteşle helak etmenin yalnızca Allah'a mahsus bir ceza türü oluşu
TefsirSâmirî'nin buzağısının akıbetiTâhâ suresindeki ifadenin ateşte yakma mı yoksa eğeyle törpüleyip toz etme mi olduğu tartışmasıKökün hem törpüleme hem de ateşte yakma semantiğini barındırması
HadisŞehadet ve afetlerden sığınmaYanarak can veren kimsenin hükmen şehit sayılması ve الحرق والغرق felaketlerinden Allah'a sığınmaİnsanın çaresizce yanıp kül olmasının doğurduğu ağır can kaybı ve ızdırap

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi ceza ve arınmaAdaletin nihai yakıcı tecellisiSahte ilahların ve kibirli tutumların yok edilişiSahte varlıkların ontolojik geçersizliğini onları küle çevirerek göstermekKesin
İlmiTermodinamik ve kimyasal bozunmaHızlı oksidasyon ve sürtünme enerjisiMaddenin kimyasal bağlarının çözülmesiSürtünme ve ısının maddenin formunu geri dönüşsüz biçimde yıkmasıGüçlü
SiyasiOtoriter şiddet ve baskıİktidarın muhalifleri kitle önünde ateşte yok etme tehdidiSindirme ve biat üretme aracıZalim düzenlerin hakikati dile getirenleri ateşe atarak susturma çabasıGüçlü
İktisadiSermayenin ve emeğin hebasıEmeğin riya veya afetle bir anda sıfırlanmasıKaynakların verimsizleşip yok olmasıBiriktirilen kazanımların ateşli bir rüzgarla kül olması gibi heba oluşuKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi artışı ve yanma tepkimesiMaddenin yüksek enerjili düzenli halden düzensiz ve geri döndürülemez kül/gaz fazına hızla geçişiKesin
Beşeri bilimlerTükenmişlik ve radikal tasfiyeToplumsal krizlerde çatışma hararetinin kurumsal ve ahlaki yapıları bütünüyle yakıp küle çevirmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece alev çıkaran basit bir yanma hadisesi olarak görüp mekanik sürtünme, talaş çıkarma ve törpüleme zeminini unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur'an'da sadece ateşte yanmayı değil, Sâmirî örneğinde görüldüğü gibi sahte mabutların mekanik ve kimyasal yöntemlerle izinin silinmesini ve amellerin gösteriş sebebiyle bir anda yok oluşunu kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂyetlerde geçen azap ve helak sahnelerinin nesneyi dönüştürücü ve küle çevirici radikal tasfiye boyutunu kavrayamamak; mecaz ve hakikat dengesini yitirmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın ve amellerin kalıcılığı ile sahteliklerin kırılganlığı arasındaki keskin farkı; batılın ateşe atıldığında kül olmaya mahkûm olduğunu göstermesi bakımından merkezidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbrahim peygamberin ateşe atılması kıssalarında, Sâmirî'nin buzağısının imha edilişinde ve ahiretteki عذاب الحريق nitelemelerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın veya imtihanın sadece yüzeysel bir temas olduğunu zanneden yaklaşımı düzeltir; kök, varlığın özünü tahrip eden köklü bir tükenişi ifade eder

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki sert maddenin sürtünmesiyle talaş dökülmesi, aşınması ve bu hareketin ürettiği hararetle tutuşup kül olması.
  • Soyut anlamBir yapının iç veya dış çatışmaların ürettiği şiddetli hararetle bütünüyle çözülmesi, formunun geri dönüşsüz biçimde tasfiye edilmesi.
  • Sistematik karşılıkSisteme giren uyumsuz unsurların veya üretilen sahte değerlerin aşırı sürtünme ve direnç sebebiyle eriyip yok olduğu nihai arınma ve ceza noktası.
  • LaTeX modeliM→ΔE+F∅+Q
  • LaTeX açıklamasıFormülde M maddesel veya ameli bütünü, F iki yüzey arasındaki mekanik sürtünme ve çatışmayı, ΔE bu sürtünmeden doğan termal enerjiyi, ∅ maddenin formunu yitirip bütünüyle yok oluşunu ve küle dönüşünü, Q ise çevreye yayılan yakıcı azap ve ısı çıktısını temsil eder. Model, kökün sürtünmeden küle uzanan fiziksel ve manevi dönüşüm hattını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح