حرث

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ر-ث10 sîga, 79 mücavir kök, 11 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نسلالْحَرْثَنعمتَحْرُثُونَحرثحَرْثٌزعمالْحَرْثِوشيحَرْثِكُمْحَرْثَدنوصرمهلك

KökSîga 10Ayet 11Sure 7Mücavir 79

▶ Ağı aç (3B)

حرث

ح - ر - ث

KÖK
  • 14 geçiş
  • 11 ayet
  • 10 sîga
  • 13 sözlük

Hars ekin demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hars ekin demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR378 harf
باب الحاء والثاء والراء معهما ح ر ث يستعمل فقط حرث: الاحتِراث من الزَّرْع، ومن كَسْب المال، قال: ومن يَحْتَرِثْ حَرْثي وحَرْثَك يُهْزَلِ والإِحْراثُ: هَزُلْ الخَيْل، يقال: أَحْرَثْنا الخيل، وحرثناها لغة. والمِحراث من الحديد كهَيْئة المِسْحاة تُحَرَّكُ بها النّارُ، ومِحراثُ الحربِ: ما يُهيِّجها، قال رؤبة: وَلَّوا ومِحْراث الوَغَى عنيفُ والحَرْث: قَذْفُك الحَبَّ في الأرض.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR332 harf
الحَرْثُ: كسب المال وجمعُه. وفي الحديث: "احْرُثُ لدُنياك كأنّك تعيش أبداً". وأبو الحارث: كنية الأسد. والحَرْثُ: الزرع. والحَرَّاُ: الزَرَّاعُ. وقد حَرَثَ واحترث. ويقال احْرُثِ القرآنَ، أي ادْرُسْهُ. وحَرَثْتُ الناقة وأحرثتها، أي سِرْتُ عليها حتَّى هُزِلَتْ. وحَرَثْتُ النار: حَرَّكْتُها. والمِحْراثُ: ما تُحَرِّكُ به نارَ التَنُّور.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.494 harf
ح ث ر حرث ، حثر استعمل من وجوهه : حرث ، حثر . حرث : قال الليث : الْحَرْثُ : قَذفُكَ الحَبُّ في الأرض لازْدِرَاعٍ ، وقال : الاحتراثُ من كَسْبِ المال ، وقال الشاعرُ يُخَاطبُ ذِئباً . ومن يَحْتَرِثْ حَرْثِي وحَرْثَكَ يُهْزَلِ أبو عُبَيد عن أبي عُبَيْدَةَ قال : حَرَثتُ النَّاقَة وأَحْرَثتُها ، إذا سِرت عليها حتى تُهْزَلَ ، ونحوَ ذلك قال اللّيْثُ . ابنُ بُزُرْج : أرضٌ مَحْرُوثةٌ ومُحْرَثَةٌ : وطِئَهَا
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR17.928 harf
(باب الحاء والراء وما يثلثهما) (حرز) الحاء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو من الحِفْظ والتَّحفظ يقال حَرَزْتُه([1]) واحترزَ هو، أي تحفَّظَ. وناسٌ يذهبون إلى أنّ هذه الزّاءَ مبدلةٌ مِن سين، وأنَّ الأصل الحَرْس وهو وجهٌ. وفي الكتاب الذي للخليل أنّ الحَرَزَ جَوْز محكوكٌ يُلعَب به، والجمع أحْراز. قلنا: وهذا شيءٌ لا يعرَّج عليه ولا مَعْنَى له. (حرس) الحاء والراء والسين أصلان: أحدهما الحِفْظ والآخر
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.728 harf
- الحرث: إلقاء البذر في الأرض وتهيؤها للزرع، ويسمى المحروث حرثا، قال الله تعالى: ﴿أن اغدوا على حرثكم إن كنتم صارمين﴾ [القلم/22]، وتصور منه معنى العمارة التي تحصل عنه في قوله تعالى: ﴿من كان يريد حرث الآخرة نزد له في حرثه، ومن كان يريد حرث الدنيا نؤته منها وما له في الآخرة من نصيب﴾ [الشورى/20]، وقد ذكرت في (مكارم الشريعة) كون الدنيا محرثا للناس، وكونهم حراثا فيها وكيفية حرثهم (انظر باب تفاوت أحوال
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR423 harf
ح ر ث ومن المجاز‏:‏ حرثت الخيل الأرض‏:‏ داستها حتى صارت كالمحروثة‏.‏ كما قال‏:‏ وبلد تحسبه محروثاً لا يجد الداعـي بـه مغيثـاً يعني وطئته الخيل حتى صار كذلك‏.‏ وحرث والناقة وأحرثها‏:‏ هزلها بالسير‏.‏ وحرث النار بالمحـراث‏:‏ حرّكهـا‏.‏ وحـرث عنقـه بالسكيـن‏:‏ قطعهـا‏.‏ واحـرث لآخرتك‏:‏ اعمل لها‏.‏ وحرثت القرآن‏:‏ أطلت دراسته وتدبره‏.‏ وكيف حرثك أي امرأتك‏.‏ قال‏:‏ إذا أكل الجراد حروث قوم
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.588 harf
الحَرْثُ والحِراثَةُ: العَمل في الأَرض زَرْعاً كان أَو غَرْساً، وقد يكون الحَرْثُ نفسَ الزَّرْع، وبه فَسَّر الزجاجُ قوله تعالى: أَصابت حَرْثَ قوم ظَلَمُوا أَنْفُسَهم فأَهْلَكَتْه. حَرَثَ يَحْرُثُ حَرْثاً. الأَزهري: الحَرْثُ قَذْفُكَ الحَبَّ في الأَرض لازْدِراعٍ، والحَرْثُ: الزَّرْع. والحَرَّاثُ: الزَّرَّاعُ. وقد حَرَث واحـْتَرثَ، مثل زَرَعَ وازْدَرَع. والحَرْثُ: الكَسْبُ، والفعلُ كالفعل، والمصدر
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR507 harf
* ح ر ث * * الحَرْثُ * كسب المال وجمعه * أحْراثٌ * وبابه نصر وفي الحديث ﴿اُحرثُ لدنياك كأنك تعيش أبدا﴾ قلت تمام الحديث ﴿واعمل لآخرتك كأنك تموت غدا﴾ كذا نقله الفارابي في الديوان و * الحَرْثُ * أيضا الزرع وبابه نصر وكتب و * الحَرَّاثُ * الزرّاعُ وقد * حَرَثَ * و * احْتَرَثَ * مثل زرع وازدرع ويقال احرث القرآن أي ادرسه وبابه نصر قلت قال الأزهري قال الفرّاء * حَرَثْتُ * القرآن إذا أطلت دراسته
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.001 harf
الحرث: الكسب ، كالاحتراث، وفي الحديث أصدق الأسماء الحارث ؛ لأن الحارث هو الكاسب، واحتراث المال كسبه، والإنسان لا يخلو من الكسب طبعا واختيارا. قال الأزهري: والاحتراث: كسب المال، والحرث العمل للدنيا والآخرة، وفي الحديث احرث لدنياك كأنك تعيش أبدا، واعمل لآخرتك كأنك تموت غدا . وفي الأساس: ومن المجاز: احرث لآخرتك، أي اعمل لها. وقد أطال فيه الهروى في الغريبين، والأزهري في التهذيب، ونقله على طوله
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.611 harf
حَرَثَ 1 حَرَثَ حرث , aor. حَرُثَ (S, Msb, K) and حَرِثَ , (K,) inf. n. حَرْثٌ, (S, A, Msb, K,) He gained, acquired, or earned, (S, A, K,) wealth; (S;) as also ↓ احترث: (Az, TA:) he collected wealth. (S, A, Msb, K.) ― -b2- He sought, sought after, or sought to gain, sustenance; and laboured diligently; لِعِيَالِهِ for his family; as also ↓ احترث: (TA:) he worked, or laboured, for the goods of the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR735 harf
حَرَثَ حَرَثَ I , U ( n. ac. حَرْث 1 ), a. Tilled, cultivated ( ground ). b. Acquired, gained ( wealth ). c. Studied. d. Stirred, poked ( fire ). حَرَّثَ حَرَّثَ II , a. Tilled, ploughed ( ground ). b. Stranded, ran aground ( ship ). اِحْتَرَثَ اِحْتَرَثَ VIII , a. see 1 (b) . حَرْث حَرْث 1 , ( pl. حُرُوْث 27 ), a. Agriculture, husbandry; tillage. b. Ploughed field, arable land.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok28.576 harf
حرث حَرَثَ - يَحْرُثُ - حَرْث حَرَثَ - يَحْرُثُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أرضاً: يشتل ويغرس نبتاً ويستنبته فيه: يثيره ويقلبه وينكته بإدخال شيء صلب فيه ثم يدخل ويغرس ويشتل فيه نبتة أوحباً أو زرعاً أو أجنة لاستنباتها حَرْث - الحرث: على وزن " فـَعـْل: "اسم فعل "حَرَثَ - يَحْرُثُ ": وهو أيضاً ما يكون بفعل " حَرَثَ - يَحْرُثُ ": اسم مكان أو
Tamamını oku

Sîgalar(10)

Mücavir kökler79 mücavir (98 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. زعم

    2 ortak ayet · Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan…

  2. وشي

    1 ortak ayet · Alaca

  3. نصب

    2 ortak ayet · Dikili taş demektir

  4. دنو

    3 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  5. نعم

    3 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  6. نفش

    1 ortak ayet · Didmek ve tiftmek demektir

  7. صرم

    1 ortak ayet · Devşirenler

  8. قنطر

    1 ortak ayet · Bir kantar malı

  9. نسو

    2 ortak ayet · Kadınlar

  10. ثور

    1 ortak ayet · Öküz demektir

  11. نسل

    1 ortak ayet · Uçarak varma anlamında tüy, kanar demektir

  12. هلك

    2 ortak ayet · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

Geçtiği ayetler(11)

  1. … هَذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَكِنْ …

    EkenekBu dünya hayatında onların sarfettikleri şeylerin durumu; kendilerine zulmeden bir kavmin ekinlerine isabet ederek mahveden kavurucu bir rüzgarın durumuna benzer. Allah onlara zulmetmedi, ama onlar; kendilerine zulmediyorlardı.

  2. مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ

    EkenekKim, ahiret ekinini isterse; onun ekinini arttırırız. Kim de dünya ekinini isterse; ona da bundan veririz. Ancak onun ahirette bir nasibi yoktur.

  3. مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ

    EkenekKim, ahiret ekinini isterse; onun ekinini arttırırız. Kim de dünya ekinini isterse; ona da bundan veririz. Ancak onun ahirette bir nasibi yoktur.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحرث
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerزرع, غرس, كسب
Zıt Kökبور
Çekirdek Özet 1Toprağı yarma, sürme, tohum ekmeye elverişli hale getirme ve tohum atma
Çekirdek Özet 2İnsanın geleceğe dönük bilinçli emek sarf ederek ürün ve karşılık beklediği üretim alanı veya ameli
Çekirdek Özet 3Çaba ile ürün arasındaki nedensellik bağı; hem dünyevi kazanç hem ahiret karşılığı için yapılan köklü yatırım
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel tarım faaliyeti sayıp insan emeğinin niyet, nesil ve ahiret hasadına uzanan üretken boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حرSürtünme, hareketlilik, hararet, yüzeyi açma ve kazıma ortak dinamiğini taşır; حرف, حرق, حرك köklerinde de görüldüğü üzere bir zemini etkileyip onda iz bırakma eylemidir.ثÇekirdeğin taşıdığı sürtme ve açma hareketine saçılma, serpilme ve tohumun yarık içine dağılması yönünü ekleyerek eylemi salt aşındırmadan planlı bir ekim ve üretim zeminine dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarBir alanı sınırlandırma, muhafaza altına alma ve dış etkenlerden koruyarak özel bir üretim sahası oluşturma.
رİnsan başıBilinç, başlangıç noktası, yönlendirici irade ve bir hedefe matuf ilk adımı atma.
ثİşaret, sınır (türetme imge: diş / parçalama ve saçılma)Erken alfabedeki ت imgesinin ses yoğunlaşmasıyla toprağın dişlenip yarılması, aralanması ve tohumun serpilmesi.
حرثBilinçli bir iradenin korunaklı bir alanı yarıp tohum saçarak geleceğe dönük bir mahsul hazırlığına girişmesi hareketi.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamToprağın sürülüp altüst edilmesi, tohum atılacak hale getirilmesi, tohumun toprağa bırakılması; ayrıca binek hayvanını yolculuk ve işle yorup zayıflatma.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden Züheyr b. Ebî Sülmâ veya çağdaşlarının beyitlerinde savaşın insanları tüketmesi durumu tarlanın altüst edilmesine benzetilmiş, Lisânü'l-Arab ve el-Ayn'da geçen şahitte bir kurda hitaben söylenen ومن يحترث حرثي وحرثك يهزل mısraında kök, hem maişet arayışı hem de yıpratıcı emek anlamında kullanılmıştır.
Erken Arapça kullanımAteşi demir çubukla karıştırıp alevlendirmeye mahrûs veya mihrâs denilmiş; meşhur rivayette insanın fıtratındaki kesintisiz çaba ve kazanma arzusuna binaen en doğru isimlerin Hâris ve Hemmâm olduğu belirtilmiştir.

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça حرث kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda belirginleşen ziraat, toprağı işleme ve kazanç sağlama semantik alanına aittir. Kökün Kuzey-Batı Sami sahasındaki fonetik karşılıklarında tarla sürme eylemi çoğunlukla ḥ-r-ṯ veya ḥ-r-š denkliğiyle temsil edilir. İbranicede חָרַשׁ (ḥāraš) fiili toprağı sürme, yarma ve aynı zamanda zanaatla metali/tahtayı işleme anlamını taşır. Fenike ve Ugarit metinlerinde de ziraat ve sabanla sürme bağlamında paralel formlar kayıtlıdır. Süryanicede ܚܪܰܬ (ḥrat) kökü kazıma, oyma ve çizme anlamıyla yüzeyde yarık açma eylemini korur. Arapçada kök, yalnızca toprağın fiziki olarak yarılmasını değil, aynı zamanda tohum atma (el-ilka), ürün bekleme ve bu süreçten doğan kazancı (el-kesb) kapsayacak biçimde genişlemiş, üretici emekten zihni ve nesli yatırıma kadar uzanan kapsamlı bir soyutlaşma kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönToprağı sürmek, tohum ekmek, kazanmak ve ateşi alevlendirmekFiziksel olarak bir zemini deşip altüst etme eyleminden sonuçta fayda umulan bilinçli çalışmaya (kesb) evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ḥāraš, Süryanice ḥrat, Ugaritçe ḥrtOrtak Sami mirasında toprağı sürme, kazıma, zanaatla yarma anlamları düzenli ses denkliğiyle korunmaktadır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda benzer kazıma/yarma ses yansımalarıBelirgin ve kanıtlanmış doğrudan ödünçleme tespit edilmemiştir; ortak kök ailesi düzeyindedir.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حرثAnlamlıSürmek, ekmek, kazanmakToprağı yarıp tohum atma ve emek sarf ederek ürün elde etme.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
حثرAnlamlıTortu, çöp, kırıntıBir sıvının dibine çöken posa veya göz pınarında biriken çapak.Hedef kökle zıt yönde; işlenmiş ürün değil atık/tortu bildirir; Kur'an'da geçmez.
رحثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
رثحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ثحرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ثرحAnlamlıDağılmak, gevşemekBir şeyin katılığını kaybedip ayrışması veya az su kalması.Dağılma yönüyle uzak semantik temas; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حرثMerkezEmek ve ürün alanıToprağı hazırlama, ekme ve bu süreçten hasılat/kazanç bekleme ameliyesi.İnsanın gayretini ve yatırım yaptığı alanı kuşatır.
زرعKomşuBitirme ve yetiştirmeزرع doğrudan tohumun çatlayıp neşvünema bulması ve bitirilmesi sürecidir; faili hakikatte Allah'tır.حرث insanın fiiline, زرع ise biyolojik oluşa ve ilahi yaratmaya işaret eder.
غرسKomşuDikim ve yerleştirmeغرس ağaç ve fidan gibi kalıcı unsurların toprağa sabitlenmesidir.حرث daha çok tohum serpilen ve mevsimlik sürüm yapılan tarla ziraatini anlatır.
كسبKomşuİktisap ve emekكسب her türlü kazanç arayışını içerirken حرث kazancın tohum atma ve bakım evrelerini barındırır.حرث metaforik olarak geleceğe tohum yatırımı niteliğindeki amelleri vurgular.
بورZıtAtıl kalma ve helakبور ekilmemiş, işlenmemiş, ürün vermeyen ve telef olan zemin ya da emektir.İşlenmiş ve verimli حرث alanının tam karşıtıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحرثToprağı sürme, ekme, kazanç ve ekinHem ziraat eylemini hem ürün veren tarlayı hem de manevi kazanç alanını kapsar.Kesin
Latincearatio, cultura, fructusÇift sürme, toprağı işleme, ürünAratio salt sürme eylemini karşılarken cultura zihni ve nesli boyutu da kısmen içerir; ancak manevi amel boyutu dışarıda kalır.Güçlü
İngilizcetillage, cultivation, harvest/fieldTarım, ekip biçme, ekin alanıTillage fiziksel sürmeyi karşılar; cultivation zihni işlemeyi de kapsar fakat kökün barındırdığı niyet-hasat bağı eksik kalır.Güçlü
AlmancaAckerbau, Saatfeld, ErwerbTarla sürme, ekin tarlası, kazançAckerbau teknik tarımı verirken manevi amellerin tohumlanması anlamını tam yansıtmaz.Güçlü
Fransızcalabourage, culture, champ de semenceToprağı sürme, tarım, tohum tarlasıFiziksel eylemi ve alanı iyi ifade eder; ahiret yatırımı nüansını dolaylı metaforla taşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Masdar / İsim (الْحَرْث / حَرْث)Tarım arazisi, ekin tarlası, sürülmüş toprakToprağın işlenmesi, davarların ekin tarlasına yayılması veya tarımsal servetin korunması bağlamı (Bakara 2:71, Bakara 2:205, Enbiyâ 21:78, Kalem 68:22).
İzafetle mecaz (نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ)Nesil yetiştirme mahalli, aile ocağıİnsan neslinin devamı için tohumun ekildiği ve himaye edildiği meşru üretken alan (Bakara 2:223).
Metaforik / Amel ve Karşılık (حَرْثَ الْآخِرَةِ / حَرْثَ الدُّنْيَا)Ahiret veya dünya için yapılan niyetli yatırım, amellerin hasılatıİnsanın niyet ve gayretini yönelttiği nihai kazanç dairesi ve bunun karşılığı (Şûrâ 42:20).
Dünyevi servet ve meta (وَالْحَرْثِ)Dünya hayatının çekici kılındığı ekonomik zenginlik unsurlarıİnsana cazip gelen mal, mülk ve üretim araçları arasında tarımsal mülkiyet (Âl-i İmrân 3:14).
Temsili benzetme (أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ)İnkârcıların boşa giden amelleri ve zayi olan infaklarıRüzgâr ve don vurmasıyla yok olan ekin örneği üzerinden sahte iyiliklerin heder oluşu (Âl-i İmrân 3:117).
Putperest adetleri / İktisadi tahsis (جَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ)Müşriklerin ürünlerinden putlara ve Allah'a pay ayırmalarıEkin ve hayvan paylaştırmasındaki hurafe ve sömürü düzeni (En'âm 6:136, En'âm 6:138).
Muzari Fiil (تَحْرُثُونَ)Toprağı sürme ve tohum saçma eylemiİnsanın tohumu atıp toprağı işleme fiili ile onu yeşerten ilahi kudret arasındaki fark (Vâkıa 56:63).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKesb, fiil teorisi ve tevekkülVâkıa 56:63-64 çerçevesinde insanın tohumu atması (hars) ile bitkinin yaratılması (zer') arasındaki illiyet bağı ve kulun kesbi.İnsan sebepleri yerine getirir; fail-i mutlak ve yaratıcı olan ise yalnızca Allah'tır.
FıkıhZiraat ortaklıkları, mülkiyet, aile hukukuMüzâraa ve mukâsemat akitleri; Bakara 2:223 bağlamında evlilik ilişkisinin meşruiyeti, fıtrata uygunluğu ve sınırları.Üretkenlik, korunma, meşru zemin ve sorumluluk ilkeleri üzerinde yoğunlaşır.
TefsirTemsil ve mecaz tahliliŞûrâ 42:20'deki hars kavramının amellerin niyete göre semere vermesi ve ahiret bilinciyle ilişkilendirilmesi.Dünyanın bir ekim yeri (mezraa), ahiretin ise nihai hasat mevsimi olduğu fikri.
HadisAmel, rızık ve gayret ahlakıİnsanın yaratılışı gereği sürekli kazanma ve çaba içinde oluşu; Hâris isminin fıtrata mutabıklığı rivayetleri.İnsanın amaçsız kalamayacağı, her an bir gaye için emek ürettiği vurgusu.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAmel ve niyet bütünlüğüAhiret yatırımıSevap ve rıza tohumları ekerek ebedi hasat hazırlığı yapmaKişi dünyada neyi ekerse ahirette onun karşılığını biçer; niyet tarlayı, amel tohumu belirler.Kesin
İlmiSebep-sonuç ve biyolojik süreçlerEkolojik ve zirai bilgi birikimiToprağın işlenmesi, tohumun korunması ve bakım kurallarıNedensellik kanunlarını keşfedip fıtrata müdahale etmeden ilahi sünnete uyum sağlama.Güçlü
SiyasiToplumun gıda güvenliği ve adaletÜretim sahalarının ve neslin korunmasıEkin ve neslin ifsad edilmesini önleme, kamu düzenini sağlamaYöneticinin temel görevi Bakara 2:205'te belirtilen hars ve nesil tahribatına engel olmaktır.Kesin
İktisadiTarımsal üretim ve reel ekonomiEmek-sermaye bileşimiyle değer üretimiToprağa emek katarak katma değer ve besin zinciri oluşturmaRant veya faiz gibi havadan kazanç yerine doğrudan ter ve üretimle elde edilen meşru zenginlik.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGirdinin belirli bir dönüşüm fonksiyonundan geçerek çıktıyı üretmesi (Fonksiyonel Operatör ve İntegrasyon)Toprak bir dönüşüm ortamıdır; atılan tohum girdi (x), zaman ve tabiat kanunları operatör (f), hasat edilen ürün ise çıktıdır (f(x)). Süreç kesikli değil, zamana yayılan bir birikimdir.Güçlü
Beşeri bilimlerBeşeri sermaye yatırımı ve kurumsal sürdürülebilirlikBir toplumun geleceğine yaptığı eğitim, hukuk ve nesil yatırımı; bugünkü fedakârlıkların uzun vadede toplumsal refaha ve medeniyete dönüşmesi dinamiği.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca geleneksel sabanla çift sürmeye veya kadın-erkek ilişkisinde indirgemeci biyolojik bir yaklaşıma sıkıştırmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; insanın zaman, emek, niyet ve biyolojik varlığını bir araya getirerek hem dünya maişetini hem nesil emniyetini hem de ebedi akıbetini inşa ettiği çok katmanlı üretim alanıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBakara 2:223 ayetini kaba bir mülkiyet veya tahakküm ilişkisi sanmak; Şûrâ 42:20'deki derin varoluşsal amel yatırımı ufkunu sıradan bir ahlaki tavsiyeye indirgemek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın amel, emek, niyet ve karşılık dengesini tabiat ayetleriyle nasıl birleştirdiğini gösterir. İnsanın dünyadaki konumunu bir "çiftçi/üretici", hayatı "ekim alanı", ahireti ise "hasat mevsimi" olarak kodlayarak varoluşu amaçlı kılar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İktisadi adalet ve münafık karakterinin yıkıcılığını anlatan ayetlerde (Bakara 2:205), aile ahlakı ve neslin korunmasında (Bakara 2:223), niyetin amellere etkisinde (Şûrâ 42:20) ve yaratılış delillerinde (Vâkıa 56:63-64).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çabasız bir kadercilik anlayışını yıkar; insanın ekmediği tarladan mahsul bekleyemeyeceğini, sebeplere sarılmanın (hars) ilahi iradeyle (zar') çatışmadığını, bilakis onun tecellisine zemin hazırladığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamToprağı yarıp tohum ekmek, bakımını üstlenmek ve bu zahmetli ameliyeyle mahsul ve maişet elde etmek.
  • Soyut anlamBir hedefe yönelik bilinçli emek sarf etmek, geleceğe tohum niteliğinde ameller bırakmak ve ebedi karşılığı beklemek.
  • Sistematik karşılıkİnsanın niyet (N) ve gayretini (E) uygun bir zemine (S) yatırmasıyla başlayan, zaman (t) ve ilahi kanunların (K) işlemesiyle hasılata (Y) dönüşen nedensellik bağı.
  • LaTeX modeliY=K∫0T(E(t)⋅S) dt+f(N)
  • LaTeX açıklaması

Modelde Y elde edilen nihai hasılatı ve karşılığı; E(t) zamana bağlı olarak harcanan insan emeği ve sürüm ameliyesini; S tohumun bırakıldığı zemini (tarla, toplum, aile, dünya); K büyüme ve varoluşu sağlayan ilahi fıtrat ve sünnetullah katsayısını; T hasada kadar geçen vadeyi; N amelin ruhu olan niyeti; f(N) ise niyetin niteliğine göre ahiret veya dünya katındaki bereket ve karşılık çarpanını temsil eder. İnsan E girdisini sağlar, K ise ürünü var eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح