سعر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ع-ر5 sîga, 82 mücavir kök, 19 ayet, 15 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سيلشطنزيغسُعِّرَتْصليسعرعتدوَسُعُرٍخبوقطرالسَّعِيرِضللسلسلعذب

KökSîga 5Ayet 19Sure 15Mücavir 82

▶ Ağı aç (3B)

سعر

س - ع - ر

KÖK
  • 19 geçiş
  • 19 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

“Sa’ire” ateşin alevidir. “Se’r” mastar olarak ısıtılmak ve kaynatılmak anlamlarına gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Sa’ire” ateşin alevidir. “Se’r” mastar olarak ısıtılmak ve kaynatılmak anlamlarına gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.180 harf
باب العين و السين والراء معهما )ع س ر، ع ر س، س ع ر، س ر ع، ر س ع مستعملات، ر ع س مهمل( عسر: العُسْرُ: قلّة ذات اليد. والعُسْرُ نقيض اليُسْر، والعُسْرُ خلافٌ والتواءٌ. أمرٌ عسيرٌ وعَسِرٌ، ويومٌ عسيرٌ وعَسِرٌ، ولم أسمع: رجلٌ عَسِرٌ. وعسُر الأمر يَعْسُر عُسْراً، ويجوز عَسارة، ونعته عسير. وعَسِرَ الأمر يَعْسَرُ علينا عَسْراً، وهو شاذ، لاختلاف تصريفه في الفعل والنعت. قال: عليك بالميسور واترك ما عسر
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.148 harf
سَعَرْتُ النارَ والحربَ: هيَّجْتهما وألهبْتهما. وقرئ: "وإذا الجَحيمُ سُعِرَتْ" و"سُعِّرَتْ" أيضاً بالتشديد، للمبالغة. وسَعَرْناهُمْ بالنَبْلِ، أي أحرقناهم وأَمضَضْناهم. ويقال: ضَرْبٌ هَبْرٌ، وطعنٌ نَتْرٌ ورَمْيٌ سَعْرٌ. والمِسْعَرُ والمِسْعارُ: الخشب الذي تُسْعَرُ به النار. ومنه قيل للرجل: إنَّه لمِسْعَرُ حربٍ، أي تُحْمَى به الحربُ. والمِسْعرُ أيضاً: الطويلُ. ومَساعِرُ الإبل: آباطُها وأرفاغُها.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok18.243 harf
باب العين والسين مع الراء عسر ، عرس ، سرع ، سعر ، رسع ، رعس : مستعملات . عسر : قال الله جل وعزّ : ( وَإِن كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَى مَيْسَرَةٍ ) ( البقرة : 280 ) ، وقال الله جل وعز : ( ءَاتَاهَا سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ ) ( الطلاق : 7 ) وقال : ( ذِكْرَكَ فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ ) ( الشرح : 5 ) . والعُسْر : نقيض اليسر . والعُسْرة : قِلّة ذات اليد . وكذلك الإعسار . والعُسْرى :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.329 harf
(باب السين والعين وما يثلثهما) (سعف) السين والعين والفاء أصلان متباينان، يدلُّ أحدُهما على يُبْس شيء وتشعُّثه، والآخر على مواتاة الشيء. فالأوَّل السّعف جمع سَعَفة، وهي أغصان النخلة إذا يبست. فأما الرَّطْب فالشَّطْب. وأما قول امرئ القيس في الفرس: * كَسَا وجْهَهَا سَعَفٌ منتشر([1]) * فإنّه إنّما شبّه ناصيتها به. ومن الباب: السَّعْفَة: قروح تخرج برأس الصبيّ. ومنه قول الكسائيّ: سَُعِفت يدُه، وذلك هو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR536 harf
- السعر: التهاب النار، وقد سعرتها، وسعرتها، وأسعرتها، والمسعر: الخشب الذي يشعر به، واستعر الحرب، واللصوص، نحو: اشتعل، وناقة مسعورة، نحو: موقدة، ومهيجة. والسعار: حر النار، وسعر الرجل: أصابه حر، قال تعالى: ﴿وسيصلون سعيرا﴾ [النساء/10]، وقال تعالى: ﴿وإذا الجحيم سعرت﴾ [التكوير/12]، وقرئ بالتخفيف (قرأ بالتخفيف ابن كثير وهشام وأبو عمرو وحمزة والكسائي وروح عن يعقوب وخلف وشعبة عن عاصم)، وقوله: {عذاب
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR521 harf
س ع ر سعر النار وأسعرها وسعرها فاستعرت وتسعرت وخبـا سعيرهـا وبيـده مسعـر يسعـر بـه‏.‏ وقلص السعر والأسعار‏.‏ وأسعر الأمير للناس وسعر لهم‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ ضربـه السعـار وهـو حـر الليـل وبه سعار وهو توهج العطش‏.‏ وسعر الرجل‏:‏ ضربته السموم فهو مسعور‏.‏ وسعروا نار الحرب‏.‏ وسعر على قومه وسعرهم شراً‏.‏ قال الأسعـر الجعفي‏:‏ فلا يدعني الأقوام من آل مالك لئن أنا لم أسعـر عليهـم وأثقـب وهخـو
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.240 harf
السِّعْرُ: الذي يَقُومُ عليه الثَّمَنُ، وجمعه أَسْعَارٌ وقد أَسْعَرُوا وسَعَّرُوا بمعنى واحد: اتفقوا على سِعْرٍ. وفي الحديث: أَنه قيل للنبي، صلى الله عليه وسلم: سَعِّرْ لنا، فقال: إِن الله هو المُسَعِّرُ؛ أَي أَنه هو الذي يُرْخِصُ الأَشياءَ ويُغْلِيها فلا اعتراض لأَحد عليه، ولذلك لا يجوز التسعير. والتَّسْعِيرُ: تقدير السِّعْرِ. وسَعَرَ النار والحرب يَسْعَرُهما سَعْراً وأَسْعَرَهُما وسَعَّرَهُما:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR474 harf
* س ع ر * * سَعَر * النار والحرب هيّجها وألهبها وبابه قطع وقُرئ ﴿وإذا الجحيم سُعرت﴾ و * سُعِّرَت * مخففا ومشددا والتشديد للمبالغة و * اسْتَعَرَتِ * النار و * تَسَعَّرَتْ * توقدت و * السَّعِيرُ * النار وقوله تعالى ﴿إن المجرمين في ضلال وسُعُر﴾ قال الفراء في عناء وعذاب و * السُّعْرُ * أيضا الجنون وقوله تعالى ﴿وكفى بجهنم سعيرا﴾ قال الأخفش هو مثل دهين وصريع لأنك تقول * سُعِرَتْ * فهي *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.996 harf
السعر، بالكسر: الذي يقوم عليه الثمن، ج أسعار. قد أسعروا، وسعروا تسعيرا بمعنى واحد: اتفقوا على سعر. وقال الصاغاني: أسعره وسعره: بينه، وفي الحديث: أنه قيل للنبي صلى الله عليه وسلم: سعر لنا، فقال: إن الله هو المسعر أي أنه هو الذي يرخص الأشياء ويغليها، فلا اعتراض لأحد عليه، ولذلك لا يجوز التسعير، والتسعير: تقدير السعر، قاله ابن الأثير. وسعر النار والحرب، كمنع، يسعرها سعرا: أوقدها وهيجها، كسعر ها
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR12.026 harf
سَعَرَ النَّارَ 1 سَعَرَ النَّارَ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. سَعَرَ , (Msb, K,) inf. n. سَعْرٌ; (Msb;) and ↓ اسعرها, (A, Msb, K,) inf. n. اـِسْعَارٌ; (Msb;) and ↓ سعّرها, (A, K,) inf. n. تَسْعِيرٌ; (TA;) or the last has an intensive signification; (S;) He lighted, or kindled, the fire; or made it to burn, to burn up, to burn brightly or fiercely, to blaze, or to flame; syn. أَوْقَدَهَا, (Msb, K,)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.281 harf
سَعَرَ سَعَرَ A ( n. ac. سَعْر 1 ), a. Lighted, kindled; stirred up ( fire ); caused intense pain to. b. [ pass. ], Became insane, mad. c. ( n. ac. سَعْرَة 1t ) [ Fī ], Went about ( an affair ). سَعِرَ سَعِرَ A ( n. ac. سَعَرَاْن 36 ), a. Ran swiftly ( camel ). سَعَّرَ سَعَّرَ II , a. Lighted &c. b. Fixed the price of ( provisions ). سَاْعَرَ سَاْعَرَ III , a. Bargained with.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR22.568 harf
سعر سَعَرَ - يَسْعَرُ - سَعِيْر - سُعُر - سَعَّرَ - يُسَعِّرُ، سُعِّرَ - يُسَعَّرُ سَعَرَ - يَسْعَرُ + كائن أو شيء + كائناً أو شيئاً: يهيجه ويثيره بقوة وشدة نشاط، حتى يطوف ويعم وينتشر فيما حوله: ومنه المسعور: الذي تهيج وأثير بشدة فانطلق بين الجموع سَعَرَ - يَسْعَرُ + كائن + ناراً: يهيجها ويثيرها بقوة فتتوهج باللهب الشديد، الذي يتحرك منها
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler82 mücavir (113 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عتد

    4 ortak ayet · Hazırladık

  2. خبو

    1 ortak ayet · Söndü

  3. شطن

    3 ortak ayet · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  4. ضلل

    4 ortak ayet · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir

  5. صلي

    2 ortak ayet · Ona yaslanırlar

  6. صحب

    3 ortak ayet · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…

  7. سلسل

    1 ortak ayet · Zincirdir

  8. سيل

    1 ortak ayet · Sel demektir

  9. قطر

    1 ortak ayet · Maden eriyiğidir

  10. بكم

    1 ortak ayet · Dilsiz

  11. زيغ

    1 ortak ayet · Sıyağ(sad) kalıba dökülmüş parça, Sığa fiil olarak şekil…

  12. عذب

    4 ortak ayet · Su yosunudur

Geçtiği ayetler(19)

  1. كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَيَهْدِيهِ إِلَى عَذَابِ السَّعِيرِ

    YakıcıOnun aleyhinde şu hüküm yazılmıştır: O, kendisini dost edinen kimseyi saptırır ve alevli ateşin azabına götürür.

  2. وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ الشَّيْطَانُ يَدْعُوهُمْ إِلَى عَذَابِ السَّعِيرِ

    YakıcıOnlara: Allah’ın indirdiklerine uyun, denilince: Hayır, biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz yola uyarız, derler. Ya şeytan, onları yalımlı azaba çağırıyor idiyse?

  3. … وَمَنْ يَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيرِ

    YakıcıSüleyman’a da rüzgarı, gündüz estiğinde gidişi bir aylık mesafedir. Akşamleyin de gelişi bir aylık mesafedir. Ve onun için su gibi erimiş bakır akıttık. Cinnlerden de Rabbının izniyle elinin altında iş göreni verdik. Onlardan her kim, Bizim emrimizden çıkarsa; ona alevli ateşin azabından tattırırız.

  4. إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ

    YakıcıMuhakkak ki şeytan, sizin düşmanınızdır. Öyleyse siz de onu düşman edinin. O, taraftarlarını ancak çılgın alevli ateşin yaranı olmaya çağırır.

  5. وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَتُنْذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ لَا رَيْبَ فِيهِ فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ

    YakıcıŞehirlerin anasını ve onun çevresinde bulunanları uyarman ve hakkında hiç bir şüphe bulunmayan o toplanma günüyle korkutman için, sana böyle arabça bir Kur’an vahyettik. Bir fırka cennette, bir fırka da çılgın alevli cehennemdedir.

  6. وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاطِينِ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ السَّعِيرِ

    YakıcıAndolsun ki; Biz, yere en yakın göğü kandillerle donattık. Onlarla şeytanların taşlanmasını sağladık. Ve onlara, çılgın alevli azabı hazırladık.

  7. وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ

    YakıcıEğer kulak vermiş veya akletmiş olsaydık, bu çılgın alevli ateş halkı arasında bulunmazdık, derler.

  8. فَاعْتَرَفُوا بِذَنْبِهِمْ فَسُحْقًا لِأَصْحَابِ السَّعِيرِ

    YakıcıBöylece günahlarını itiraf ettiler. Yok olsun çılgın alevli cehennem ashabı.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسعر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلهب, حرق, وقد, جحم
Zıt Kökخبو
Çekirdek Özet 1Ateşin harlanması, alevlerin tutuşup yukarı doğru şiddetle yükselmesi ve yayılması
Çekirdek Özet 2Ahirette azabın sönmeyen, sürekli alevlenen ve içine atılanı kuşatan yakıcı boyutu
Çekirdek Özet 3İçten içe yanan ihtiras ve taşkınlığın dışa vurumu ile piyasada değerin yükselip alevlenmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir yanma veya durağan ateş kabul edip harlanma, kışkırtma ve yayılma dinamizmini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سعBir yöne doğru gayretle atılma, yayılma, hareketlenme ve enerjinin dışa vurumu; سعي (hızlı yürüme, çaba gösterme) ve سعد (akışın ve talihin açılması) köklerinde de görülen kesintisiz yönelimرÇekirdekteki yayılma ve hareket potansiyelini ateşe, alevin yukarı doğru harlanmasına, tepe noktasına ulaşmasına ve kışkırtıcı bir tutuşmaya dönüştürür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaEnerjinin bir noktadan tutunarak ve batıcı, tahrik edici bir temasla uyanması
عGöz; görme, bilme, kaynakİçteki kaynağın, derin odak noktasının dışarıya açılması ve görünür hale gelmesi
رİnsan başı; baş, ilk, üstHareketin en üst noktaya, tepeye tırmanması ve yukarı doğru yükselişi
سعرTutunup uyarılan iç kaynağın yukarıya doğru şiddetle yükselmesiİçten tutuşan bir enerjinin kaynaktan fışkırarak tepe noktasına doğru alevlenmesi, harlanması ve parlayarak yayılması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAteşin odun veya körükle harlanması, alevin yukarıya doğru canlandırılması; devenin uyuz illetine tutularak içinin yanması ve çöl rüzgarının (semûm) insanın içine işlemesi
Cahiliye şiiri kullanımıel-Es‘ar el-Cû‘fî kendi kavmini savunurken düşmanlarına karşı savaşı körükleyeceğini şu beyitle ifade etmiştir: فلا يَدْعُني الأقوامُ من آل مالكٍ / لئن أنا لم أَسْعَر عليهم وأُثْقِبِ
Erken Arapça kullanımSavaşın ve şerrin kışkırtılması anlamında رجل مسعر حرب ifadesiyle kavga ateşini tutuşturan kimseler için; piyasada eşyanın değerinin tırmanması anlamında سعر السوق ibaresiyle fiyat takdiri için kullanılmıştır.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça سعر kökü, Sami dillerinde ateşin alevlenmesi, tutuşturulması, bir duygunun ya da arzunun şiddetle tutuşması ve fırın/ocak kavramlarıyla morfolojik ve semantik temas halindedir. İbranicede yer alan ve fırtına, şiddetli esinti, çalkantı bildiren köklerle kavramsal olarak tutuşmanın getirdiği çalkantı düzeyinde bağ kurulabilse de doğrudan ateş yakma ve alevlendirme manası Güney Sami ve Arapça sahasında en berrak ve zengin gelişimini tamamlamıştır. Süryanice ve diğer Doğu Sami dillerinde ocağın alev alması ve harlanması anlamındaki kimi türevlerle fonetik benzerlikler taşır. Arapçada kök yalnızca somut ateşi değil; piyasada fiyatın tırmanıp kızışmasını, içteki açlık veya susuzluk hararetini ve aklın dengesini sarsan delilik düzeyindeki coşkuyu ifade eden çok yönlü bir semantik genişlemeye uğramıştır.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAteşi harlamak, tutuşturmak ve fiyatın tırmanmasıAteşin yükselmesiyle piyasa rayicinin yukarı doğru oynaması arasındaki izomorfik bağ doğrudan dilde kurulmuştur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiÇalkantı, şiddetli hareket ve tutuşma bağlamıKuzeybatı Sami dillerindeki çalkantı ve fırtına anlamı ile Arapçadaki alevin kıvılcımlanıp yükselmesi ortak bir dinamik köke işaret eder.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu köke ilişkin doğrudan ve güvenilir bir soydaş tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lane’s Lexicon, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سعرAnlamlıAteşin harlanması ve parlamasıAlevin tutuşması, fiyatın yükselmesi, savaşın körüklenmesiHedef kök; Kur'an'da geçer.
سرعAnlamlıÇabukluk ve hızBir işe veya hedefe ivmeyle yönelme, acele etmeOrtak enerji ve atılım unsuru taşır; Kur'an'da geçer.
عسرAnlamlıZorluk ve darlıkİşlerin sarpa sarması, kolaylığın zıddıEnerjinin sıkışması ve tıkanması boyutu; Kur'an'da geçer.
عرسAnlamlıDüğün, toplanma ve bağlanmaGece konaklamak, evlilik bağı kurmakKur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir.
رسعAnlamlıGöz kapağının seğirmesi veya gevşeklikEklem bağlarının gevşemesi veya göz pınarının bozulmasıKur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir.
رعسAnlamlıTitreme ve ürpermeKorkudan veya zayıflıktan bedenin sarsılmasıKur'an'da geçmez; lügatlerde sınırlı kullanımdır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سعرMerkezTutuşma ve alevlenmeAteşin harlanması, kışkırtılması ve alevin yükselerek yayılmasıHem yakıcılığı hem de alevin canlı, dinamik ve yukarı yönlü taşkınlığını ifade eder.
لهبKomşuAlev ve yalımAlevin kızıl ve dumansız dili, yalımıسعر kökündeki kışkırtma ve yayılma eyleminden ziyade alevin görünen dili ve parlaklığıdır.
حرقKomşuYakma ve tahrip etmeAteşin maddeyi tüketmesi, yakıp kül etmesi ve tesiriسعر alevin uyanması ve harlanması iken, حرق ateşin nesneyi imha edici neticesidir.
وقدKomşuTutuşma ve yakıtAteşin maddeden beslenerek yanmaya başlamasıوقد çıra veya yakıt ile ateşin tutunmasını, سعر ise ateşin alevlenip canlanmasını anlatır.
جحمKomşuŞiddetli ateş ve korIsının ve ateşin dar bir alanda derinleşip kor haline gelmesiسعر yayılma ve harlanma iken, جحم için için kaynayan yoğun sıcaklıktır.
خبوZıtSönme ve yatışmaAlevin dinmesi, ateşin şevkinin kırılıp sönmeye yüz tutmasıسعر kökünün tam zıddı olarak alevin gücünü kaybedip sönmesidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسعرAlevlendirmek, harlamak, tırmandırmakAteşin ve tutkunun yükselmesi ile piyasa değerinin tırmanması bütünlüğünü taşır.Kesin
Latinceinflammo, accendoTutuşturmak, alevlendirmekMaddi ateşin yanı sıra öfke ve heyecanı körüklemeyi karşılar; piyasa fiyatı yönünü dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceblaze, kindle, flare upŞiddetle alevlenmek, tutuşturmakAlevin aniden parlayıp büyümesini çok iyi verir; mecazen savaşın veya piyasanın alevlenmesini kısmen karşılar.Güçlü
Almancaentfachen, auflodernAlevlenmek, tutuşturmak, körüklemekAteşin canlandırılmasını ve fitillenmesini içerir; kökteki açlık harareti ve delilik tonlarını doğrudan kapsamaz.Güçlü
Fransızcaembraser, attiserAteşe vermek, harlamak, körüklemekAlevlerin yayılmasını ve bir duygunun ya da çatışmanın kışkırtılmasını ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
السَّعِيرُ / سَعِيرًاCehennem azabının alevli ve harlı haliCehennemin bizzat kendisi veya oradaki tırmandırılmış yakıcı alev; Nisâ 4:10, Furkân 25:11, Mülk 67:5.
سُعُرٍDelilik, çılgınlık, haddi aşan taşkınlık ve iç yanmasıİnkarcıların peygamberi itham ederken veya kendi azaplarındaki zihni ve ruhi savrulmayı anlatırken; Kamer 54:24, Kamer 54:47.
سُعِّرَتْTutuşturulma, alev alev parlatılma fiiliKıyamet sahnesinde cehennem ateşinin harlanıp kışkırtılması bağlamında; Tekvîr 81:12.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri ve cehennemin mahiyetiCehennem azabının ebediyeti, ateşin yaratılmışlığı ve sönmeyen bir tutuşma halinde oluşuAzabın maddeten ve ruhen tükenmeyen bir harlanma ve alev oluşu
Fıkıhİktisadi ahkam ve narh (fiyat tespiti)Piyasaya kamu otoritesinin müdahale edip fiyat koyması (tes'îr) caiz midir meselesiFiyatın arz ve talep dengesiyle kendiliğinden serbestçe yükselip dengelenmesi
TefsirKıyamet ve azap tasvirleriسُعُرٍ lafzının delilik mi, cehennem alevleri mi yoksa helak edici zorluk mu olduğuRuhsal hezeyan ile fiziksel yakıcılık arasındaki semantik geçişkenlik
HadisPiyasa ahlakı ve savaş olgusuإن الله هو المسعر hadisi bağlamında piyasa serbestisi ve رجل مسعر حرب ibaresiFiyatları koyanın ve dalgalandıranın ilahi nizam oluşu; savaş körükleyiciliği

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniCeza ve adalet dengesiYakıcı ve sönmeyen arınma/azap ilkesiKötülüğün kendi enerjisiyle kendisini tüketmesiGünahın içsel hararetinin ahirette nesnel bir alev denizine dönüşmesiKesin
İlmiTermodinamik ve kimyasal reaksiyonYanma tepkimesinin hızlanması ve alevlenmeMaddenin hızla oksitlenerek enerji açığa çıkarmasıYanma sürecindeki aktivasyon enerjisinin yükselip tutuşmanın yayılmasıGüçlü
SiyasiÇatışma ve kriz yönetimiÇatışmanın körüklenmesi (fitne ateşi)Sosyal gerilimi ve kutuplaşmayı tırmandırmaBireylerin veya hiziplerin toplumsal çatışmayı kışkırtarak savaşı harlamasıGüçlü
İktisadiPiyasa mekanizması ve fiyatlamaPiyasa fiyatı ve narh (tes'îr)Değerin arz-talep şartlarında tırmanmasıFiyatın darlık veya talep sebebiyle piyasada yukarı yönlü alevlenip parlamasıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermal kaçak ve eksotermik zincirleme tepkimeBir sistemde sıcaklığın artışının tepkime hızını artırması ve açığa çıkan ısının alevlenmeyi kontrolsüzce tırmandırması mantığıyla tam örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerKolektif histeri ve piyasa spekülasyonuBireysel öfke veya panik dalgasının kitle içinde aniden tutuşarak irrasyonel bir deliliğe (sueur) ve spekülatif fiyat patlamasına dönüşmesi durumudur.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiسعر kökünü yalnızca mitolojik veya soyut bir cehennem çukuru adı sayarak kökün dinamik alevlenme, kışkırtma ve piyasa fiyatlanması manalarını koparmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca ateşin bir ismi değil; alevin canlanması, cehennemin harlanması ve aynı zamanda zihinsel bir sayıklama, çılgınlık ve taşkınlık halidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKamer suresindeki سُعُرٍ lafzını sadece fiziksel ateş kabul edip inkarcı kavimlerin peygambere yönelttiği psikolojik ve zihinsel taşkınlık ithamını kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Cehennem azabının pasif bir cezaevi değil; kışkırtılmış, dinamik, durmaksızın harlanan ve suçlunun kendi iç taşkınlığıyla rezonansa giren yakıcı bir alev olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahiret azabının dehşetini anlatan Mekkî surelerde ve inkarcıların peygamberlere karşı gösterdiği küstahça taşkınlıkları aktaran kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın mekanik bir durağanlık taşıdığı zannını yıkar; azabın kökündeki içsel hararet, çılgınlık ve tutuşma mantığını sergileyerek cezanın suçla mahiyet benzerliğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAteşin kuru yakıt veya körük darbesiyle birdenbire tutuşup parlaması, alevin yukarı doğru harlanarak yükselmesi ve yayılmasıdır.
  • Soyut anlamİçte biriken hırs, öfke, cinnet veya piyasa talebinin kontrol sınırını aşarak dışarıya şiddetli bir taşkınlık ve artış şeklinde patlamasıdır.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki gizil enerjinin kışkırtıcı bir etkiyle kinetik ve tahripkar bir parlama eşiğine ulaşması, değer ve hararetin tırmanışıdır.
  • LaTeX modeliE(t)=E0+∫0tα⋅ϕ(τ) dτ  ⟹  dEdt>0
  • LaTeX açıklamasıFormülde E(t) zaman içindeki toplam alevlenme ve hararet seviyesini, E0 başlangıçtaki gizil tutuşma potansiyelini temsil eder. α kışkırtma ve körükleme katsayısını, ϕ(τ) sisteme dışarıdan veya içeriden dahil olan harlayıcı etkiyi gösterir. Türevin sıfırdan büyük olması (dEdt>0), alevin, fiyatın veya ruhsal taşkınlığın kesintisiz bir tırmanış ve yükselme dinamiğinde olduğunu matematiksel olarak modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س