لهب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ه-ب2 sîga, 8 mücavir kök, 3 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نورأبوذواللَّهَبِلهبتببلَهَبٍصليغنييدي

KökSîga 2Ayet 3Sure 2Mücavir 8

▶ Ağı aç (3B)

لهب

ل - ه - ب

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Alev demektir. Toplumun içine fitne sokup tansiyonunu yükseltmek leheb kelimesi ile ifade edilmiştir. Bir takım asılsız haberleri uydurup yaymak, büyütmek, değiştirmek suretiyle halkı kışkırtmak, alevlendirmek olarak geçmektedir. Türkçe’de “yangına körükle gitmek” tabiri böyledir. Düzenin olmadığı ve hukukun bulunmadığı topluluklarda herkes kendi hakkını kendisi korumak zorunda kalır. Söylenen her söze kulak vermek ve değerlendirmek zorunluluğu vardır. Bu da ister istemez topluluğu alevler içine atar. “Ebi Leheb”deki «leheb» belirsizdir. Dolayısıyla “Ebi” kelimesi de belirsizdir. Bu kelime ile belli bir kişi kastedilmez, genel olarak bu tür fiilleri yapan kimseler kastedilir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Alev demektir. Toplumun içine fitne sokup tansiyonunu yükseltmek leheb kelimesi ile ifade edilmiştir. Bir takım asılsız haberleri uydurup yaymak, büyütmek, değiştirmek suretiyle halkı kışkırtmak, alevlendirmek olarak geçmektedir. Türkçe’de “yangına körükle gitmek” tabiri böyledir. Düzenin olmadığı ve hukukun bulunmadığı topluluklarda herkes kendi hakkını kendisi korumak zorunda kalır. Söylenen her söze kulak vermek ve değerlendirmek zorunluluğu vardır. Bu da ister istemez topluluğu alevler içine atar. “Ebi Leheb”deki «leheb» belirsizdir. Dolayısıyla “Ebi” kelimesi de belirsizdir. Bu kelime ile belli bir kişi kastedilmez, genel olarak bu tür fiilleri yapan kimseler kastedilir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.850 harf
باب الهاء واللام والباء معهما ه ل ب، ه ب ل، ل ه ب، ب ه ل، ب ل ه مستعملات ل ب ه مهمل هلب: الهُلْبُ: ما غَلُظَ من الشِّعَر كَشَعر ذَنَبِ النّاقَةِ. ورَجُلٌ أَهْلَبُ: غليظُ شَعر ذِراعيه وجَسَدِه. وفَرَسُ مَهْلوبٌ: هُلِبَ ذَنَبُه، أي: اسْتُوصِل جَزّاً وهَلَبَتْنا السّماءُ، أي: بلَّتنا بشيء من ندىً أو نحوه. هبل: الهِبِلُّ: الشَّيْخُ الكبيرُ والمُسَنُّ من الإِبل، قال: أنا أبو نعامةَ الشَّيْخُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR654 harf
اللهب: لَهَبُ النار، وهو لسانها. وكُنِّي أبو لَهَبٍ به لِجَمالِهِ. والتهبت النار وتَلَهَّبَتْ، أي اتَّقَدَتْ. وألهبتها: أوقدتها. واللُهْبَةُ بالتسكين: العطش. وقد لَهَبَ يَلْهَبُ لَهَباً. ورجلٌ لَهْبانٌ وامرأةٌ لَهْبى. واللَهَبانُ، بالتحريك: اتِّقادُ النار. وكذلك اللهيبُ واللُهابُ بالضم. وألْهَبَ الفرسُ، إذا اضطرم جَرْيُهُ؛ والاسم الأُلْهوبُ. وقال: فللسَوْطِ أُلْهوبٌ وللـسـاقِ دِرَّةٌوللزَجْرِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.625 harf
ه ل ب هلب ، هبل ، لهب ، بله ، بهل : مستعملات . هلب : قال ابن شميل يقال : إنه لَيَهلِبُ الناسَ بلسانه : إذا كان يَهجُوهم ويَشْتُمهُم ، يقال : هو هَلاّبٌ : أي هَجّاء ، ورجلٌ مُهلَّب : أي مَهْجُوّ . وقال الليث : الهُلْب : ما غَلُظ من الشّعر ، كشَعر ذَنَبِ الناقة . ورجلٌ أهلبُ : إذا كان شعرُ أخْدَعَيه وجَسَدِه غلاظاً . فرسٌ مَهلوب : قد هُلِبَ ذنَبُه : استُؤصِلَ جَزّاً . ويقال : هَلَبَتْنا السماء :
Maddenin bağlantısı

ه ل ب هلب ، هبل ، لهب ، بله ، بهل : مستعملات . هلب : قال ابن شميل يقال : إنه لَيَهلِبُ الناسَ بلسانه : إذا كان يَهجُوهم ويَشْتُمهُم ، يقال : هو هَلاّبٌ : أي هَجّاء ، ورجلٌ مُهلَّب : أي مَهْجُوّ . وقال الليث : الهُلْب : ما غَلُظ من الشّعر ، كشَعر ذَنَبِ الناقة . ورجلٌ أهلبُ : إذا كان شعرُ أخْدَعَيه وجَسَدِه غلاظاً . فرسٌ مَهلوب : قد هُلِبَ ذنَبُه : استُؤصِلَ جَزّاً . ويقال : هَلَبَتْنا السماء : إذا بلّتهم بشيء من ندًى أو نحوِ ذلك . أبو العباس ، عن ابن الأعرابي قال : الهَلُوب : المرأة التي تَقرُب من زوجها وتُحبُّهُ ، وتتباعَدُ من غيره وتُقصِيه . قال : وكذلك إذا كان لها صديق فأَحَبَّتْه وأَطَاعته ، وعَصَتْ غيرَه وأقْصَتْه . قال : وروي عن عمر أنه قال : رحم الله الهَلُوب ، يعني الأولى ، ولَعَن الله الهَلُوب ، يعني الأخرى . وقال ابن الأعرابي : الهَلُوب الصِّفة المحمودة أُخِذتْ من اليوم الهَلاّب : إذا كان مَطَرُه سَهلاً لَيِّنا دائماً غير مُؤْذٍ . قال : والصِّفَةُ المذْمُومَةُ : أُخِذتْ من اليوم الهَلاّب : إذا كان مَطرُه ذا رعْد وبَرْق وأهوال وهَدْمٍ للمنازل . أبو عبيد : الهَلاّب : الرّيح مع المَطَر . وقال أبو زبيد : أَحَسَّ يوماً مِن المُشْتاةِ هَلاّبا وهَلَبَتْنا السماءُ تهلِبُنا هَلْبا . وقال المازنيّ : ذَنَب أهلبُ : أي مُنقطع ، وأنشد : وأنهُمُ قد دَعَوْا دَعْوَةً سَيَتْبَعُها ذَنَبٌ أَهلَبُ أي منقطع عنكم ، كقوله : الدنيا ولَّتْ حَذَّاءَ : أي منقطعة . قال : والأهلَب : الذي لا شَعَر عليه . أبو عبيد ، عن الأموي : أتيتُه في هُلْبة الشّتاء : أي في شدّة بَرْدِه . شمر ، عن أبي يزيد الغَنَوي قال : في الكانون الأوّل الصِّنُّ والصَّنَّبْر والمَرْقِيُّ في القبْر ، وفي الكانون الثاني هَلاّبٌ ومُهلِّب وهُلَيْب ، قال : وهي أيّام شديداتُ البَرْد : ثلاثةٌ في كانونَ الأول ، وثلاثةٌ في كانونَ الآخر ، قال : وهَلاّب ومُهلَّب وهُليب يَكنَّ في هُلْبة الشّهر ، وهُلْبَةُ الشَّهر آخره . وقال غيره : يقال هُلْبة الشّتاء وهُلُبَّتُه بمعنى واحد . ومن أيام الشتاء هالِبُ الشَّعَر ومُدحْرِجُ البَعَر . وقال شمر : وفي الحديث : ( والسماء تَهلُبُني ) أي تَبلُّني وتُمطِرني وقد هَلَبتْنا السماءُ ، إذا أَمْطَرت بجود . أبو عُبَيدة . الهُلاَبةُ غُسالَة السَّلا ، وهي في الحِوَلاء ، والحِوَلاء : رأسُ السَّلا ، وهي غِرْسٌ كَقدْر القارُورة تراها خضراءَ بعد الولد ، تُسَمَّى هُلاَبة السِّقْي ، ويقال : أَهْلَب في عُدْوه إهلاباً ، وأَلهبَ إلهَاباً ، وعَدْوهُ ذو أَهَاليب . وقال خَليفة الحصيني : تقول : رَكِب كلٌّ منهم أُهلُوباً من الثَّناء ، أي فَنّاً ، وهي الأهاليب . وقال أبو عبيدة هي الأساليب ، واحدها أسلوب . وروى شمر عن بعضهم أنه قال : لأن يمتلىء ما بين عانَتِي إلى هُلْبَتي . قال . والهُلْبة ما فوق العانة إلى قريب من أسفل البطن . والأهلَب : الكثيرُ شَعَر الرّأسِ والجَسَد . ووقَعنا في هُلْبةٍ هلْباءَ ، أي في داهية دَهياء ، مثل هُلْبة الشّتاء . هبل : ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : الهُبْلة : الثُّكْلَة ، والهُبْلة : القَتْلة ، واللُّهُبة : إشراق اللّون من الجَسَد . وقال الليث : الهَبَل كالثُّكْل ، وهَبِلَتْه أُمُّه وثَكِلَتْه . وقال أبو الهيثم : فَعِل يَفْعَل : إذا كان متعدّياً فمصدَرُه فَعْل إلاّ ثلاثة أحرف : هَبِلَتْه أمّه هبَلاً ، وعَمِلْت الشيءَ عمَلا ، وزكِنْتُ الخَبَر زَكَناً ، أي عَلِمته . وقال الليث : الهِبِلُّ : الشيخ الكبير والمُسِنّ من الإبل ، وأنشد : أنا أبو نَعامةَ الشيخُ الهِبِلُّ أبو عبيد ، عن الأصمعي : الهِبَلُّ : الثقيل . وقال الليث : المَهْبِل : موضعُ الوَلد من الرَّحِم وقيل : المَهْبِل : أقصَى الرَّحم . وقال شمر : المَهْبِل : البَهْوُ بين الوَرِكَين حيث يَجثم الولدُ ، شُبِّه بمَهْبِل الجبَل ، وهو الهُوَّة الذاهبةُ في الأرض . وقال الهذليّ : لاتَقِه المَوْتَ وقِيَّاتُه خُطَّ له ذلك في المَهبِلِ وقال أوس بن حَجَر في مهبِل ما بين الجَبَلَيْن : فأَبصَرَ أَلْهاباً من الطَّوْدِ دُونه يرَى بين رأسَيْ كل نِيقَيْنِ مَهبَلاَ وقال ابن الأعرابي : قال أبو زياد : المَهبِل : حيث يَنظُفُ فيه أبو عُمَير بأَرُونِه ، وأنشد بيت الهذليّ . وقال بعضهم : المَهبِل : ما بين الغَلَقين ، أحدُهما فمُ الرَّحم ، والآخر موضع العُذْرة . وقال الليث : الهَبّال : المحتال ، والصيَّاد يَهتَبِل الصيدَ : أي يغتَنِمه ، وسمعتُ كلمةً فاهتبلتُها : أي اغتَنمْتُها . ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : الهَبالةُ : الغنيمة ، وأنشد : فلأَحْشأَنّكَ مِشْقَصاً أَوْساً أُوَيْسُ مِنَ الهَبالهْ وهُبَل : اسمُ صَنَم عبدَتْه قُرَيش . وفي حديث أهلِ الإفك : والنساءُ يومَئذٍ لم يُهَبِّلْهُنَّ اللحمُ ، معناه : لم يكثر عليهنَّ الشَّحمُ واللَّحم . ويقال : أصبَح فلانٌ مُهَبَّلاً : وهو المُهَبِّجُ الذي كأنه تورَّم من انتفاخِه ، ومنه قولُ أبي كبير : فشَبّ غير مهبّل . أخبرنا المنذريّ ، عن ثعلب ، عن ابن الأعرابي : يقال : ماله هابل ولا آبل : فالهابلُ : المحتال ، والآبل : الحَسَنُ الرِّعْية للإبل ، والهَبُّلِيُّ والأبُّلِيُّ : الراهب . وفي حديث أبي ذَرّ وذكرِه ليلة القدر . قال : فاهتبلتُ غَفْلَتَه ، وقلت : أيُّ ليلة هي ؟ أي تَحيّنْتُ غفْلَتَه وافترصْتُها ، واحتلْتُ لها حتى وجدتُها ، كالرجل يطلب الفرصة في الشيء . وقال الكميت : وقالتْ لي النفسُ : اشعَبِ الصّدْعَ واهتَبِلْ لإحدى الهَنَاتِ المُضْلِعاتِ اهتبالَها أي استعدَّ لها واحْتَلْ ، قاله أبو عبيد . ورجلٌ مُهتَبِلٌ وهبّال . أبو العباس ، عن ابن الأعرابي قال : الهابل : الكثير اللَّحم والشَّحم ، ومنه قولُ عائشة : والنساء لم يُهَبِّلْهُنَّ اللَّحْمُ . بهل : قال الليث : الأبهل شجرةٌ يقال لها : أيُّ الأبرُس قال : وليس الأبهل بعربيّة مَحْضة . قال : والباهل : المتردِّد بلا عمل ، والراعي بلا عَصاً . ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : الباهل : الذي لا سِلاَح معه ، وناقة باهِلٌ : مُسَيَّبَةٌ ، وتكون التي لا صِرَار عليها ، ونحو ذلك قال أبو عبيد . وحدثني بعضُ أهل العلم أن دُرَيدَ بن الصِّمَّة أراد أن يُطلِّق امرأته ، فقالت : أتُطلِّقني وقد أطعَمْتُكَ مَأْدُومِي ، وأبثَثْتُك مَكْتومِي ، وأتيتك باهِلاً غير ذات صِرار ؟ . قال : جعلتْ هذا مثلاً لمالِهَا ، وأنها أباحتْ له مالَها . وقال الليث : أَبهَلَ الراعي إبلَه : إذا تركها ، وأَبهَلها من الحَلَب . قال : ورجل بُهلُول : حَيِيٌّ كريم ، قال : ويقال : امرأةٌ بُهلول . أبو عبيد ، عن الأصمعي قال : البُهلول : الضَّحَّاك من الرجال . شمر ، عن أبي عمرو الشيباني قال : البَهْل : الشيء اليسير الحقير ، وأنشد : وذو اللُّبّ للبَهْل الحقير عَيُوفُ أبو عبيد ، عن الأموي : البَهْل : المال القليل . اللِّحياني : هو الضَّلال بن بهلَلِ ، مأخوذ من الإبهال : وهو الإهمال ، وبَهْلَل الوالي رعيّتَه ، واستبْهلها : إذا أَهمَلها . وقال النابعة : وشَيْبان حيثُ استَبهَلتْها السواحِلُ أي أهمَلها ملوك الحيرة ، وكانوا على ساحل الفُرات قال الشاعر في إبل أُبْهِلَتْ : إذا استُبهِلتْ أو فَضَّها العبدُ حَلَّقَتْ بسرْبِكَ يوْمَ الوِرْد عَنْقاءُ مُغرِبُ يقول : إذا أُبهِلَتْ هذه الإبل ، ولم تُصَرَّ أنفَدَت الجيرانُ ألْبانَها ، فإذا أرادت الشرْبَة لم تكنْ في أخلافِها من اللبن ما يُشترَى به ماءٌ لِشُربها واسْتَبهلَ فلانٌ الحرْبَ : إذا احتلبها بلا صِرار . وقال ابن مُقبل في الحرب : فاستَبهل الحرْبَ من حَرّانَ مُطَّرِدٍ حتى يَظَلَّ على الكَفّين مَوْهوناً أراد بالحرَّان الرُّمْح . والعرب تقول : مَهْلاً وبَهلاً . قال الشاعر : فقلت له : مَهلاً وبَهلاً فلم يَتُبْ بقوْلٍ وأضْحَى النفسُ محتمِلا ضِغْنا ثعلب ، عن ابن الأعرابي ، وعن سلمة عن الفراء قال : اهتبل الرجلُ : إذا كَذَب ، واهتَبَلَ : إذا غَنِمَ ، واهتَبل : إذا ثَكِل . أبو عُبيد ، عن الأصمعيّ : المبَاهِيل : الإبلُ التي لا صِرَارَ عليها ، وهي المُبْهَلَة . وقال أبو عمرو في البُهَّل مثله ، واحدُها باهل . وقال الكسائيّ : الباهل : التي لا سِمَة عليها . ويقال : باهَلْتُ فلاناً : أي لاعَنْتُه ، وعليه بَهْلةُ الله وبُهْلةُ الله : أي لعْنة الله . وابتَهل فلانٌ في الدّعاء : إذا اجتهدَ . ومنه قولُ الله جلّ وعزّ : ( ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتُ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ ) ( آل عِمرَان : 61 ) : أي يجتهِد كلٌّ منا في الدُّعاء ، ولَعْن الكاذِب مِنَّا . قال أبو بكر : قال قومٌ : المْبتهِل معناه في كلام العَرب : المُسَبِّح الذاكرُ لله ، واحتَجُّوا بقول نابغة بني شَيْبَان : أَقْطَعُ اللّيلَ آهةً وانْتِحابَا وابتهالاً لله أيَّ ابتهالِ قال : وقال قومٌ : المُبتهِل : الدّاعي . وقيل في قوله : ( ثُمَّ نَبْتَهِلْ ( : ثم نَلتعِنْ . قال : وأنشدَنا ثعلب عن ابن الأعرابيّ : لا يتَأَدّوْنَ في المَضِيق وإنْ نادَى مُنادٍ كيْ يَنزلوا نَزَلوا لا بدّ في كَرَّةِ الفوارسِ أَنْ يُترَكَ في مَعْرَكٍ لهم بَطَلُ مُنعفِرُ الوجهِ فيه جائفةٌ كما أَكَبَّ الصَّلاةَ مُبْتَهِلُ أراد كما أَكَبَّ في الصلاةِ مُسَبِّح أخبرنا المُنذريِّ قال : أخبرني الحرّانيّ أنه سمع ابن السّكيت قال : يقال : تباهَل القوم : إذا تلاعنوا ، ويقال : عليه بَهْلةُ الله : أي لعنةُ الله . ومُبتهِلاً : أي مجتهداً في الدُّعاء : ويقال : هو الضَّلاَل بنَ بَهْلَل بالباء كأنّه المُبهَل المُهْمَل بنُ ثَهْلَل . بله : قال الليث : البَلَه : الغَفْلة عن الشّرّ . وفي الحديث : ( أكثر أهل الجنّة البُلْه ) ، الواحد أبلَه : وهو الغافل عن الشرّ . قلت : البَلَه في كلام العرب على وجوه : يقال : عيشٌ أَبْلَه ، وشبابٌ أبله : إذا كان ناعماً ، ومنه قولُ رؤبة : بعد غُدانِيِّ الشبابِ الأبْلَهِ يريد الناعم ، ومنه : أُخِذَ بُلَهْنِيَةِ العَيش : وهو نَعْمَتهُ وغَفْلَتُه . والأَبلَه : الرجل الأحمَق الذي لا تمييزَ له ، وامرأةٌ بَلْهاء . وقال ابن شميل : ناقةٌ بَلهاء : وهي التي لا تَنْحَاشُ من شيءٍ مكانةً ورزَانةً ، كأنها حَمْقاء ، ولا يقال : جملٌ أبلَه . والأبلَه : الذي طُبِع على الخير ، فهو غافِلٌ عن الشرّ لا يعرفه . ومنه الحديث الذي جاء : ( أكثرُ أهل الجنة البُله ) . وقال ابن شميل : الأبلَه : الذي هو مَيّتُ الداء ، يُرادُ أن شرَّه ميّت لا يَنْبَه له . وقال أحمد بن حَنْبل في تفسير قوله : استراحَ البُلْه ، قال : هم الغافلون عن الدنيا وأهلها وفسَادِهم وغِلِّهم ، فإذا جاءوا إلى الأمر والنهي فهمُ العقلاء الفقهاء . وقال ابنُ شميل : البَلَه : حُسْن الخُلق ، وقلة الفِطْنة لِمَداقّ الأمور . وقال القُتَيْبِيُّ في تفسير البُلْه الذي جاء في الحديث : البُلْه : هم الذين غَلَبَتْ عليهم سلامةُ الصُّدور ، وحُسْنُ الظنّ بالناس ، وأنشد : ولقد لَهَوْتُ بطِفْلةٍ مَيّالةٍ بلهاءَ تُطلِعُني على أَسْرَارها أراد أنها غِرٌّ لا دهاء لها ، فهي تُخبِرُني بسِرّها ، ولا تفْطُن لما في ذلك عليها ، وأنشد غيره في صفة امرأة : بَلهاء لم تُحفَظْ ولم تُضَيَّعِ يقول : لم تُحفظ لعَفافِها ولم تُضَيَّع ، مما يقُوتُها ويَصونها ، فهي ناعمة عَفِيفة . وقال الليث : التَّبَلُّه : تَطَلُّبُ الدابة الضالة والعرَب تقول : فلان يتبلّه في سيره إذا تعَسَّف طريقاً لا يهْتَدِي فيه ولا يستقيم على صَوْبه . قال لبيد : عَلِهَتْ تَبلَّهُ من نِهاءٍ صعائدٍ والرواية المعروفة : عَلِهتْ تبَلّدُ . وقال الليث : بَلْهَ : كلمةٌ بمعنى أَجَلْ ، وأنشد : بَلْهَ أني لم أَخُنْ عهداً ولم أقترِفْ ذنباً فتجْزيني النِّقَمْ وقال أبو بكر الأنباريّ : في بَلْهَ ثلاثة أقوال : قال جماعة من أهل اللغة : بلهَ معناها على ، وقال الفراء : مَن خَفَضَ بها جَعَلها بمنزلة على وما أشبهها من حروف الخفض ، وذكر ما قاله الليث أنها بمعنى أَجَلْ . وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( أَعَدَدْتُ لعبادي الصالحين ما لاعينٌ رَأَتْ ، ولا أُذُن سَمِعتْ ، ولا خطر على قلبِ بشَر ، بله ما أطلَعْتُهم عليه ) . وقال أبو عبيد : قال الأحمر وغيُره : بله معناه كيف ما أطْلعتُهم عليه . وقال الفراء : معناه كيف ودَعَ ما أَطْلعتهم عليه . وقال كعب بنُ مالك يصفُ السيوفَ : تَذَرُ الجماجِمَ ضاحياً هاماتُها بَلْهَ الأكُفِّ كأنها لم تُخلَقِ قال أبو عبيد : الأكُفّ يُنشَد بالخفض والنّصب : النصب على معنى دَعْ الأكفَّ . وقال أبو زُبيد : حمَّالُ أَثقالِ أَهْلِ الوُدّ آوِنةً أُعْطيهُمُ الجَهدَ مِني بلهَ ما أَسَعُ أي أعطيهم مالا أجِد إلا بجَهْدٍ ، معناه فَدعْ ما أحِيطُ به وأَقْدِر عليه . لهب : قال الليث : اللَّهَب : اشتعال النار الذي قد خَلَص من الدُّخان . قال : واللَّهبان : توقُّد الجَمْر بغير ضِرام ، وكذلك لَهبان الحرِّ في الرَّمضاء وأنشد : لَهَبانٌ وقَدَتْ حُزَّانُه يَرْمَضُ الجُنْدَبُ منه فيصِرّ أبو عبيد ، عن أبي عبيدة : اللَّهْبَة : العَطش ، وقد لَهِبَ يلهب لَهَباً ، وهو رجل لَهْبَان ، وامرأة لَهْبَى . وقال الليث : ألهبْتُ النارَ فالتهبَتْ وتلهَّبَتْ . واللِّهْب : وجه من الجبل كالحائط لا يُستطاع ارتقاؤه ، وكذلك لِهبٌ أفُق السماء ، والجميع اللُّهوب . أبو عبيد ، عن الأصمعي : اللِّهب : مَهواةُ ما بين كلِّ جبلين . قال : والنَّفْنَفُ : نحو منه . وقال اللَّيث اللِّهْب : الغُبار الساطع . أبو عبيد ، عن الأصمعي : إذا اضطَرَم جَرْيُ الفَرَس : قيل : أَهْذب إهْذاباً ، وأَلهبَ إلهابَاً . وقال الليث : يقال للفَرَس الشديد الجَرْي المِثيرِ للغُبار : مُلهِب ، وله أَلُهُوب . وقال امرؤ القيس : فلِلزَّجْر أُلْهُوبٌ وللسّاق دِرَّةٌ وقال غيره : أَلهبَ البرقُ إلهاباً ، وإلهابُه : تَدارُكه حتى لا يكونَ بين البَرْقتين فُرْجة . واللِّهابة : وادٍ بناحية الشواجن فيه رَكايا عَذبةٌ يخترِقه طريق بَطنِ فَلْج ، كأنها جمع لِهْب . وبنو لِهْب : حيٌّ من العَرَب يقال لهم : اللِّهبِيّون ، وهم أهلُ زَجْرٍ وعيافة . ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : المِلْهَبُ : الرائع الجمال ، والملهب : الكثيرُ الشَّعر من الرجال .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.299 harf
(باب اللام والهاء وما يثلثهما) (لهو) اللام والهاء والحرف المعتلّ أصلانِ صحيحان: أحدهما يدلُّ على شُغْل عن شَيءٍ بشيء، والآخر على نَبْذِ شيءٍ من اليد. فالأوَّل اللَّهْو، وهو كلُّ شيءٍ شَغَلك عن شيء، فقد ألهاك. ولَهَوتُ من اللَّهْو. ولَهِيتُ عن الشَّيء، إذا تركتَه لِغيره. والقياسُ واحدٌ وإنْ تَغيَّر اللفظُ أدنَى تغيُّر. ويقولون: إذا استأثَرَ الله تعالى بشيءٍ فالْهَ عنهُ، أي اتركْهُ ولا تشتغل به.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR508 harf
- اللهب: اضطرام النار. قال تعالى: ﴿لا ظليل ولا يغني من اللهب﴾ [المرسلات/31]، ﴿سيصلى نارا ذات لهب﴾ [المسد/3]. واللهيب: ما يبدو من اشتعال النار، ويقال للدخان وللغبار: لهب، وقوله: ﴿تبت يدا أبي لهب﴾ [المسد/1] فقد قال بعض المفسرين: إنه لم يقصد بذلك مقصد كنيته التي اشتهر بها، وإنما قصد إلى إثبات النار له، وأنه من أهلها، وسماه بذلك كما يسمى المثير للحرب والمباشر لها: أبا الحرب، وأخا الحرب. وفرس ملهب:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR426 harf
ل ه ب التهبت النار وتلهّبت وألهبتها ولها لهب ولهيبٌ والتهاب‏.‏ وكم جاوزت من سهوب ولهوب جمع لهب‏.‏ وهو ما بين الجبلين‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فرس ملهب وقد ألهب في جريه‏:‏ اضطرم فيه وله ألهوب‏.‏ ورجل لهبان ولهثان عطشان وقد لهب لهباً‏.‏ وألهب البرق‏:‏ تدارك لمعانه وهو أن لا يكون بين البرقتين فرجة‏.‏ وألهبته للأمر‏.‏ وأردت بذلك تهييجه وإلهابه‏.‏ والتهب عليه‏:‏ أضم‏.‏ وثوب ملهب‏:‏ لم يشبع بحمرة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.264 harf
اللَّهَبُ واللَّهيبُ واللُّهابُ واللَّهَبَانُ: اشتعال النار إِذا خَلَصَ من الدُّخَانِ. وقيل: لَهِـيبُ النار حَرُّها. وقد أَلْهَبها فالْتَهَبَتْ، ولَهَّبَها فَتَلَهَّبَتْ: أَوْقَدَها؛ قال: تَسْمَعُ مِنْها، في السَّلِـيقِ الأَشْهَبِ، * مَعْمعَةً مِثْلَ الضِّرَامِ الـمُلْهَبِ واللَّهَبانُ، بالتحريك: تَوَقُّدُ الجمْر بِغَيْرِ ضِرامٍ، وكذلك لَهَبَانُ الـحَرِّ في الرَّمْضاءِ؛ وأَنشد: لَهَبَانٌ وقَدَتْ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR221 harf
* ل ه ب * * لَهَبُ * النار لسانها وكُني أبو لَهَب بذلك لجماله و * الْتَهَبَت * النار و * تَلَهَّبَتْ * اتقدت و * أَلْهَبَها * غيرها أَوقدها و * اللَّهَبَانُ * بفتحتين اتقاد النار وكذا * اللَّهِيبُ * و * اللُّهَابُ * بالضم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.814 harf
اللهب بفتح فسكون واللهب محركة، واللهيب كأمير، واللهاب بالضم، واللهبان محركة: اشتعال النار: إذا خلص من الدخان. الأولى: لغة في الثانية، كالشمع والشمع، والنهر والنهر. ومنه قراءة ابن كثير: تبت يدا أبي لهب ، أو لهبها: لسانها، ولهيبها: حرها. قد ألهبها فالتهبت، ولهبها فتلهبت، أي: اتقدت، وألهبتها: أوقدتها، وقال: تسمع منها في السليق الأشهب معمعة مثل الضرام الملهب عن ابن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.630 harf
لَهِبَ 1 لَهِبَ ذ , aor. لَهَبَ , (inf. n. لَهَبٌ, S,) (tropical:) He thirsted; was thirsty: (S, K:) [probably, burned with thirst]. لهّب النَّارَ 2 لهّب النَّارَ ذ [same as ↓ أَلْهَبَهَا, except that it has an intensive signification; He made the fire to flame, or blaze, fiercely, or intensely: or, to flame, or blaze, without smoke, fiercely, or intensely.] (K.) الهب النَّارَ 4 الهب النَّارَ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.419 harf
لَهِبَ لَهِبَ A ( n. ac. لَهْب 1 , لَهَب 4 , لُهَاْب 24 , لَهِيْب 25 , لَهَبَاْن 36 ), a. see VIII (a) . b. ( n. ac. لَهَب 4 ), Thirsted; hungered. لَهَّبَ لَهَّبَ II , a. see IV (a) . أَلْهَبَ أَلْهَبَ IV , a. Lit, made to blaze ( fire ). b. Was ardent, raced along ( horse ). c. Excited, inflamed. d. Flashed continously ( lightning ). e. [ Fī ], Was vehement in ( speech ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR16.558 harf
لهب لَهِبَ - يَلْهَبُ - لَهَب - أبو لَهَب لَهَبَ - يَلْهَبُ + الكائن: يتوهج بالضوء الناري الذي ينطلق من الجسم الذي يحترق لَهَب: اسم فعل " لَهِبَ - يَلْهَبُ ": الضوء واللون لشواظ النار الذي ينطلق بعيداً من الجسم الذي يحترق حين احتراقه أَلْهَبَ - يُلهِبُ: على وزن " أفعل " جعله " يَلْهَبُ ": جعل لون ضياء النار يخرج منه (أوقد فيه النار) الْتَهَبَ
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler8 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. تبب

    1 ortak ayet · Kebab kızartılmış et demektir

  2. صلي

    1 ortak ayet · Ona yaslanırlar

  3. ظلل

    1 ortak ayet · Gölge demektir

  4. غني

    1 ortak ayet · Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir

  5. أبو

    1 ortak ayet · Bab kapı demektir

  6. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  7. يدي

    1 ortak ayet · El ve kol demektir

  8. نور

    1 ortak ayet · Ateş demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ

    Alevİki eli kurusun Ebu Leheb’in ve yok olsun.

  2. سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ

    AlevAlevli ateşe girecektir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلهب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشعل, وقد, حرق
Zıt Kökخمد
Çekirdek Özet 1Ateşin dumansız, parlayarak dikey yükselen saf dili ve yakıcı hararet hali
Çekirdek Özet 2İnkâr ve kışkırtmanın doğurduğu, koruyucu gölgesi olmayan yıkıcı azap
Çekirdek Özet 3Hukuksuzluk ve fitnenin ürettiği, toplumu tutuşturan kontrolsüz yıkıcı enerji
Kritik Hata Riskiİfadeyi yalnızca tarihsel bir şahsa hasredip kışkırtıcı tipolojiyi ve ontolojik alev hakikatini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لهBir şeye kapılma, içten dışa taşma ve hararetli bir iştiyakla hareket etme. Bu anlam لهث kökünde dilin hararetle dışarı fırlamasında, لهم kökünde bir şeyi bütünüyle içine çekip yutmada ve لهو kökünde bir meşgale ile kendinden geçip oyalanmada görülür.بİçteki hararetin ve taşkın hareketin fiziksel bir cisimde tutuşup dikey bir alev dili halinde dışarıya fışkırması ve mekânsal sınırları yakarak aşması.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaEnerjinin ve hareketin dikey bir doğrultuda yukarıya sevk edilmesi.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesHararetin, nefesin ve ışıltının aniden görünürlük kazanıp açığa çıkması.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaTutuşmanın ve hareketin belli bir cisim veya mahalde patlak vermesi.
لهبBir mahalde toplanan enerjinin hararet ve nefes ile aniden parlayarak yukarı doğru dikey bir dil halinde fışkırması.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAteşin dumandan arınmış saf alevi ve göğe doğru yükselen dikey ateş dili. Buradan hareketle aşırı susuzluktan için yanması (lehbân) ve koşan atın şiddetle toz kaldırması anlamında da kullanılmıştır.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays'ın atının süratini ve hareketliliğini tasvir ettiği beytinde geçmektedir: فللزَّجْرِ ألهوبٌ وللسّاقِ دِرَّةٌ / وللسَّوط منه وَقْعُ أخْرَجَ مُهْذِبِ
Erken Arapça kullanımÇöl sıcağının ve yakıcı hararetin tasvir edildiği erken dönem şiirinde şu mısralarla yer alır: لَهَبَانٌ وقَدَتْ حِزَّانُه / يَرْمَضُ الْجُنْدَبُ منه فَيَصِرّ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde لهب kökü parıldama, yakıcı ışık saçma ve alevlenme semantik çekirdeğini temsil eder. İbranicede lahab / lehāvāh (לַהַב / לְהָבָה) kelimesi doğrudan parlak alevi ve parıldayan kılıç ağzını, Süryanicede lahbā (ܠܗܒܐ) ise ateş alevini ve şiddetli yanmayı karşılar. Kök, Kuzeybatı ve Güney Sami kollarında düzenli ses ve anlam denkliği taşır. Arapçada kök yalnızca ateşin yakıcılığını değil; dumanından ayrışmış saf alev dilini (لسان النار), aşırı susuzluktan kaynaklanan iç hararetini ve hızla koşan atın kaldırdığı toz bulutunu da ifade edecek biçimde genişlemiş, soyut düzeyde kışkırtma ve fitne eylemlerine aktarılmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAteş dilinin dumansız yükselmesi (لسان النار)Somut ateş alevinden susuzluğa (لهبان), atın hızlı koşusuna (ألهوب) ve fitneyi körüklemeye mecazen aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice lahab, Süryanice lahbāParlak alev, kılıcın parıldayan yalın ucu ve ateş harareti anlamında ortak Sami mirasıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde düzenli ve güvenilir bir soydaşlık tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisānü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لهبAnlamlıAlev, parlamaAteş dilinin dumansız yükselmesi ve parlamasıHedef kök; Kur'an'da geçer
لبهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn kaydında mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
هلبAnlamlıKılın gür ve sert olmasıAt ve deve kuyruğundaki sert ve kalın kıllarKur'an'da geçmez; yoğunluk ve fışkırma yönüyle uzak çağrışım
هبلAnlamlıEvlat kaybı, aklı yitirmeBir kayıp sebebiyle derin acı çekme veya aklın karışmasıKur'an'da geçmez; yakıcı içsel yıkım çağrışımı taşır
بلهAnlamlıGaflet, zihinsel durgunlukUyarıcılara karşı kayıtsız kalma ve saflıkKur'an'da geçmez; alevin parlamasına karşı atalet hali
بهلAnlamlıLanetleşme, başıboş bırakmaKendi haline terk etme veya karşılıklı lanet okumaKur'an'da geçer; hararetli hakikat mücadelesi

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لهبMerkezAlevDumansız, saf ve dikey yükselen ateş diliYakıcı, parıldayan ve dikey fışkıran enerjiyi anlatır
شعلKomşuTutuşmaAteşin yayılması ve bir nesneyi tamamen sarmasıDikey yükselişten ziyade ateşin yayılma ve sarma eylemine odaklanır
وقدKomşuTutuşma/BeslenmeAteşin yakıtla parlaması ve için için tutuşmasıAlev dilinden ziyade ateşin yakıtını ve yanma potansiyelini belirtir
حرقKomşuYanma/YakmaAteşin maddede bıraktığı tahribat ve kül etmeGörsel alevden ziyade yakılan nesnenin uğradığı zararı ifade eder
خمدZıtSönme/YatışmaAlevin tamamen yok olup ateşin sönmesiAlev dilinin ve hararetin çekilip ateşin etkisizleşmesidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلهبAlev, ateş diliDumansız saf alev, parıldama, dikey fışkırma ve kışkırtmaKesin
LatinceFlammaAlev, yalazAteşin parlayan kısmını ve tutkuyu karşılar; susuzluk türevini içermezGüçlü
İngilizceFlame, blazeAlev, parıltıFiziksel alevi ve şiddetli parlamayı karşılar; kışkırtıcı sosyal katmanı dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaFlamme, LoheAlev, yalazDikey yükselen parlak ateşi ifade eder; türemiş semantik alanı eksik bırakırGüçlü
FransızcaFlammeAlev, ateş diliFiziksel alevi ve mecazi heyecanı karşılar; Arapçadaki özgül dikey dil nüansını tam vermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَهَبٍ (Tebbet 111:1)Karakter nitelemesi: Fitne körükleyen, hakkı engellemek için toplumu alevlendiren kışkırtıcı tipolojiHakka düşmanlık eden ve asılsız haberlerle toplumsal tansiyonu yükselten şahsiyet bağlamı (Tebbet 111:1)
لَهَبٍ (Tebbet 111:3)Cehennem azabının yakıcı aleviDünyada fitne alevi körükleyenlerin ahirette hakiki alevle cezalandırılması bağlamı (Tebbet 111:3)
اللَّهَبِ (Mürselât 77:31)Serinletmeyen ve alevden korumayan yakıcı duman sütunlarıAhiret azabının dehşeti ve inkârcıların sığınaksız kalışı bağlamı (Mürselât 77:31)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCehennem azabı ve inkârcıların cezasıAzabın mahiyeti, alevin yakıcılığı ve amelin cezaya denkliğiİnkâr hararetinin ontolojik azaba dönüşmesi
FıkıhVeri bulunamadıKök fıkıh literatüründe terimsel bir hüküm formu oluşturmamıştırVeri bulunamadı
TefsirEbu Leheb isimlendirmesiİfadenin belirli bir tarihsel şahıs mı yoksa kışkırtıcı bir karakter prototipi mi olduğuTarihsel şahsı aşan fitne ve azap ehli tipolojisi
HadisFitne ve gazap halleriÖfkenin ve kışkırtmanın şeytani bir alev gibi tutuşması uyarısıKontrolsüz iç hararet ve toplumsal kargaşa

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnkâr ve kibrin akıbetiCehennem aleviAmellerin karşılığını tüketici ceza olarak yansıtmaİlahi adaletin hakikati inkâr edenleri kendi tutuşturdukları alevle kuşatmasıKesin
İlmiEkzotermik tepkimeAlev ve plazma fazıTermal enerjinin dikey ışıma halinde açığa çıkışıEnerjinin kontrolsüz boşalmasının çevreyi dönüştürüp tahrip etmesiGüçlü
SiyasiFitne ve dezenformasyonToplumsal provokasyonHukuksuz düzende kitleleri kışkırtarak tansiyonu yükseltmeAsılsız haberlerle toplumsal barışın ateşe verilmesiGüçlü
İktisadiPiyasa manipülasyonuSpekülatif panikSuni krizler üreterek piyasayı tedirgin etme ve fiyatları alevlendirmeDedikodu ile harareti yükseltip ekonomik dengenin bozulmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEkzotermik reaksiyon ve termal ışımaKimyasal bağların çözülmesiyle açığa çıkan enerjinin kontrolsüz bir hızla ışıması ve dikey bir alev dili oluşturması.Güçlü
Beşeri bilimlerToplumsal histeri ve provokasyon dalgasıHukuki güvencenin olmadığı ortamlarda dedikoduların kitleleri galeyana getirerek çatışma hararetini hızla tırmandırması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiTebbet suresindeki kullanımı yalnızca Mekke dönemindeki belirli bir tarihsel şahsın (Abdüluzzâ) biyografisine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem cehennemin serinletmeyen yakıcı fiziksel alevini hem de asılsız haberlerle toplumu kışkırtan, fitne körükleyen genel bir suçlu tipolojisini kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSuredeki evrensel siyasi ve ahlaki ikaz gözden kaçar; Kur'an'ın bir provokatör tipolojisine karşı koyduğu ilke dar bir kabile içi husumete indirgenir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Doğadaki fiziksel alevlenme hadisesi ile sosyal alandaki fitne, dedikodu ve provokasyon dinamikleri arasındaki ortak yıkıcılığı gösterir. İnkârcı eylemlerin kendi cehennemini nasıl inşa ettiğini açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tebbet suresindeki kışkırtıcı inkâr tasvirinde ve Mürselât suresindeki kıyamet ve cehennem azabı sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın tarihsel şahısları salt soyları veya isimleriyle değil, hakikate karşı sergiledikleri fitneci, yakıcı ve kışkırtıcı karakter vasıflarıyla yargıladığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAteşin dumanından ayrılmış, göğe doğru dikey yükselen saf ve yakıcı dili; susuzluktan için kavrulması.
  • Soyut anlamToplumsal barışı bozan, dedikodu ve fitne ile tansiyonu yükselten kışkırtıcı taşkınlık; ilahi azabın korumasız yakıcılığı.
  • Sistematik karşılıkHukuki ve ahlaki denetimin bulunmadığı vasatta enerjinin kontrolsüzce tırmanması, çevresini tüketen bir provokasyon mekanizmasına dönüşmesi.
  • LaTeX modeliL(t)=k⋅dEdt,lim⁡L→∞S(L)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde E biriken öfke, yakıt veya provokasyon potansiyelini; t zamanı; k kışkırtma katsayısını; L(t) açığa çıkan alev ve hararet şiddetini temsil eder. Formülün ikinci kısmı, alev şiddeti (L) sınıra ulaştığında koruyucu gölgenin veya sığınağın (S) sıfıra indiğini göstererek Mürselât 77:31 ayetindeki gölgesiz ve yakıcı gerçekliği sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل