مأه

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-أ-ه6 sîga, 69 mücavir kök, 7 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.زنيمِائَةٌضعفمِائَةٍمِائَةِمأهمِائَتَيْنِألفسنهنشزمِائَةُغلبحرضكسو

KökSîga 6Ayet 7Sure 5Mücavir 69

▶ Ağı aç (3B)

مأه

م - أ - ه

KÖK
  • 10 geçiş
  • 7 ayet
  • 6 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Yüz

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: مءي · مأى · مأي · مأَى

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR12.744 harf
Madde başı: مأيباب اللفيف من الميم م ي م، م و م، م ا ء، م أ ي، و أ م، آ م، أ م م، ي م، أ م أ، و م أ، ي و م، أ م ه، ما، أ م، أ م ا مستعملات ميم: الميم: حرف هجاء، ولو قُصِرَتْ في اضطرار الشِّعر جاز. قال الخليل: رأيت يمانيا سُئل عن هجائه فقال: بابا، مِمْ مِمْ.. وأصاب الحكاية على اللّفظ، ولكنّ الذّين مدّوا أحسنوا بالمدّ. والميمان هما بمنزلة النّونين من الجَلَمَين. والميم مطبقة، لأنّك إذا تكلمت بها أطبقت.. والميم
Maddenin bağlantısı

باب اللفيف من الميم م ي م، م و م، م ا ء، م أ ي، و أ م، آ م، أ م م، ي م، أ م أ، و م أ، ي و م، أ م ه، ما، أ م، أ م ا مستعملات ميم: الميم: حرف هجاء، ولو قُصِرَتْ في اضطرار الشِّعر جاز. قال الخليل: رأيت يمانيا سُئل عن هجائه فقال: بابا، مِمْ مِمْ.. وأصاب الحكاية على اللّفظ، ولكنّ الذّين مدّوا أحسنوا بالمدّ. والميمان هما بمنزلة النّونين من الجَلَمَين. والميم مطبقة، لأنّك إذا تكلمت بها أطبقت.. والميم من الحروف الصّحاح السّتة المذلقة التي هي في حيّزين: حيّز الشفتين، وحيّز ذولق اللّسان.. وهي من التّأليف: الحرف الثّالث للفاء والباء، وهي آخر الحروف من الحيّز الأول وهو الحيّز الشّفويّ. موم: المُومُ: البرسام، يقال: رجل مَمُوم، وقد مِيمَ يُمامُ مُوماً ومَوْماً، ولا يكون: يَمُوم لأنّه مفعول مثل: بُرسِمَ، قال: إذا توجّس رِكْزاً من سنابكها أو كان صاحب أرضٍ أو به الموم وإِنّما الموم بالفارسية، اسم الجُدَريّ يكون كله قرحة واحدة. والمَوْماةُ: المفازة الواسعة الملساء. ماء: الماء: مدّته في الأصل زيادة، وإنّما هي خَلَفٌ من هاء محذوفة. وبيانُ ذلك أنّه في التّصغير: مُوَيْه، وفي الجميع: مياه. ومن العَرَب من يقول: هذه ماءة، كبني تميم، يعنون الرّكيّة بمائها. ومنهم من يؤنثها، فيقول: ماةٌ واحدة، مقصورة.. ومنهم: من يمدّها فيقول: ماء كثير على قياس شاة وشاء. والماويّة: حَجَرُ البِلَّوْر، قال طرفة: وعينانِ كالماويّتَيْنِ اسـتـكَـنَّـتـا بكهفي حِجاجَيْ صخرةٍ قَلْتِ مَوْرِدِ وثلاث ماويّات وماويّ، ولو تُكُلّف منه فِعْل لقيل مِموأة بوزن امرأة. ويقال: تُسَمَّى القِرْدة الأنثى: ميّة، وهي اسم امرأة أيضاً. مأى: المَأَى: النَّميمةُ.. مَأَيْتُ بينهم، لا يكون إلاّ بالشّرّ، فإذا ضربت بَعْضَهم ببعض فقد مَأَيتَ بهم، قال: ومَأى بينهم أَخُو نكراتٍ لم يزلْ ذا نميمةٍ مَئّاء وقال العجّاج: ويعتلون مَنْ مَأَى في الدَّحْسِ وامرأة مئّاءةٌ: نمّامةٌ على وزن فعّالة... ومستقبله: يمأى. والمِئَةُ: حُذِفَ من آخرها واوٌ... وقيل: ححرف لين لا يُدْرَى أواوٌ هو أم ياء. والجميع: المئون، والمئين على تقدير المسلمون والمسلمين.. ومنهم من يجعل النّون خَلَفاً في الجماعة من الحرف المحذوف. ويكون الإعراب في المئين على النّون. تقول: مئينٌ كما ترى، وقبضت مئيناً. وقيل: المحذوف من المئة ياءٌ، وأصلها: مِئْية مثل: مِعية، وهو مثل قول الشاعر: أَدْنَى عطيّتِه إيّايَ مِئيات ولولا ذلك لقال: مِئوات، والدليل على أنّه ياء: أنّك تقول: مأيت القوم بنفسي، أي: أَتمَمْتهم مئة. ولو كانت واوا لقلت: مأوتهم. وأم:

التَّوْأَمُ: على تقدير: فَوْعل، ولكنّهم استقبحوا واوين فاستخلفوا مكانَ الواوِ الأوُلى تاءً.. وكذلك التَّوْلَجُ، واشتقاقُه من وَلَجَ، ونحو ذلك كذلك.. فإِذا أدخلت التّاء في التّوأم لزمت التّصريف لزوم الحرف الأصليّ فقالوا: أَتْأمت المرأة، أي: ولدتْ توأماً، وامرأة مِتآم أي: تَلِدُ التَوْأمَ كثيراً.. وتقول للباكي: "إنّه ليبكي بدمعٍ تَوْأمٍ، إذا قطر قطرتين معاً، قال: أعينيّ جودا بالدّموع التّوائم وقال لبيد: عَلِهَتْ تَرَدَّدُ في نِهاء صعائدٍ سَبْعاً تُؤاماً كاملاً أيّامُـهـا والتّوأم: ولدان معاً، لا يقال: هما توأمان، ولكن يقال: هذا توأم هذه، وهذه توأمته، فإذا جَمِعا فهما توأم، قال: ذاك قَرْمٌ وذا بذاك شبيهٌ وهما توأمٌ وهذا كذاما والتّوأمان: كوكبان. والمواءمة: المباراة، والتّواؤم: التّباري والتفاخر، قال: يتواء من بنَوْ ماتِ الضُّحَى حسناتِ الدَّلِّ والأُنْسِ الخَفِرْ ويُقال: فلانة تُوائِمُ صواحبها وئاماً شديداً، إذا تكلّفتْ ما يتكلَّفْنَ من الزِّينة وغيرها. والمُوأَّمُ: العظيم الرّأس.. والموائم: المقارب، وهو الوسط من الأمرين.. والمُوائِم: المُوافِقُ. آم: الأَيمُ من الحيّات: الأبيض اللّطيف، قال: كأنّ زمامها أَيْمٌ شـجـاعٌ تَرَأَّد في غُصونٍ مُعْضئلّهْ شبّه تحريك الزّمام بحيّة بين أغصان متشابكة. والإِيامُ: الدّخان، قال أبو ذؤيب: فلّما اجتلاها بالإيام تحيزت ثُباتٍ عليها ذُلُّها واكتئابُها وامرأةٌ أَيِّم قد تَأَيَّمَتْ، إذا كانت ذات زَوْج، أو كان لها قبلَ ذلك زوجٌ فمات، وهي تَصْلُح للأزواج، لأنّ فيها سُؤْرةً من شبابٍ.. والأَيامَى: جَمعُها... تقول: آمتِ المرأة تئيم أَيمنا، وأيمة واحدة، وتأيَّمَتْ، قال: مغايراً أو يرهبُ التّأييما والآمة: العيب، قال عبيد: مهلاً أبيت اللّعن مه لاً، إنّ فيما قلت آمهْ والآمة من الصّبي، فيما يقال: هي. ما يَعلَق بسُرّته حين يولد، ويقال مالفّ فيه من خرقة، وما خرج معه، قال حسان: وموءودةٍ مقرورةٍ في مَعاوزٍ بآمتها، مرسومة لم تُوسَّـدِ والأُوام: حرّ العَطَش في الجَوْف، ولم أسمع منه فعلاً، ولو جاء في شِعْرٍ: أوّمه تأويما لما كان به بأس. أمم: اعلم أنّ كلّ شيء يضمُّ إليه سائر ما يليه فإِن العرب تُسمِّي ذلك الشَّيْء أُمّاً.. فمن ذلك: أمّ الرأس وهو: الدّماغ.... ورجلٌ مأموم. والشّجّةُ الآمّةُ: التّي تبلغ أمّ الدّماغ. والأميم: المأموم. والأميمة: الحجارة التّي يُشْدَخُ بها الرّأس، قال: ويومَ جَلَّيْنا عن الأهاتمِ بالمنجنيقات وبالأمائمِ وقَوْلُهم: لا أُمَّ لك: مَدْحٌ، وهو في موضع ذمٍّ. وأمّ القرى: مكة، وكلّ مدينةٍ هي أُمُّ ما حولَها من القُرَى. وأمّ القرآن: كلّ آية مُحْكَمة من آيات الشّرائع والفرائض والأحكام. وفي الحديث: إنّ أمّ الكتاب هي فاتحة الكتاب لأنّها هي المتقدّمة أمامَ كلّ سُورةٍ في جميع الصّلوات. وقوله تعالى: "وإنّه في أمّ الكتابِ لَدينا"، أي: في اللّوح المحفوظ. وأمّ الرُّمْح: لواؤه، وما لُفّ عليه، قال: وسلبنـا الـرُّمْـح فـيه أمّـه من يدِ العاصي وما طال الطِّوَلْ طال الطِّول، أي: طال تَطويلك. والأُمّ في قول الرّاجز: ما فيهمُ من الكِتابِ أُمُّ ومالهم من حَسَب يلمّ يعني بالأمّ: ما يأخذون به من كتاب الله عزّ وجلّ في الدّين.. وما فيهم أمّ: يعني ربيعة.. يهجوهم أنّه لم ينزل عليهم القرآن، إنّما أنزل على مُضَر.. وحسب يلمّ، أي: حسب يُصْلح أمورهم. والأُمّة: كلّ قوم في دينهم من أُمّتهم، وكذلك تفسير هذه الآية: "إنّا وجدنا آباؤنا على أمّة وإنّا على آثارهم مقتدون"، وكذلك قوله تعالى: "إنّ هذه أمّتكم أمّةً واحدة"، أي: دين واحد وكلّ من كان على دينٍ واحدٍ مخالفاً لسائر الأديان فهو أمّة على حدةٍ، وكان إبراهيم عليه السّلام أمّة.. وعن النّبي صلى الله عليه وآله وسلّم أنّه قال: يبعث يوم القيامة زيد بن عمرو أمّة على حِدةٍ، وذلك أنّه تبرّأ من أديانِ المُشركين، وآمن بالله قبل مبعث النّبيّ عليه السّلام، وكان لا يدري كيف الدّين، وكان يقول: اللّهم إنّي أَعْبُدك، وأبرأ إليك من كلّ ما عُبِد دونك، ولا أعلم الذّي يُرضيك عنّي فأَفعَلَهُ، حتّى مات على ذلك. وكلّ قومٍ نُسِبوا إلى نبيٍّ وأضيفوا إليه فهم أمّة.. وقد يجيءُ في بعضِ الكلام أنّ أمّة محمّد صلّى الله عَليه وآله وسلّم هم المسلمون خاصّة، وجاء في بعض الحديث: أنّ أمّته من أُرسل إليه ممن آمن به أو كفر به، فهم أمّته في اسم الأمّة لا الملّة.. وكلّ جيل من النّاس هم أمّة على حِدةٍ. وكلّ جنسٍ من السِّباعِ أُمّة، كما جاء في الحديث: لولا أنّ الكلاب أمّة لأمرت بقتلها فاقتلوا منها كلّ أسود بهيم، وقول النابغة: حلفت، فلم أترك لنفسـك ريبة وهل يَأْثَمَنْ ذو أمّة وهو طائع من رفع الألف جعله اقتداء بسُنّة ملكه، ومن جعل إمّة مكسورة الألف جعله دِيناً من الائتمام، كقولك: ائتم بفلان إمّة. والعَرب تقول: إنّ بني فلانٍ لَطِوال الأُمَم يعني: القامَةَ والجِسْم، كأنهم يتوهّمون بذلك طولَ الأُمَمِ تشبيهاً، قال الأعشَى: فإِنّ مُعـاوِيةَ الأكـرمـين صِباحُ الوُجُوهِ طِوالُ الأُمَمْ والائتمام: مصدر الإمّة.. ائتمّ بالإمام إمّة، وفلانٌ أحقّ بإمّة هذا المَسْجِد، أي: بإِماميّته.. وكلّ من اقتُدِيَ به، وقُدُّم في الأمور فهو إمامٌ، والنبيّ عليه السّلام إمام الأُمّة، والخلفيةُ: إِمامُ الرَعيّة.. والقرآن: إمام المسلمين... والمُصْحَفُ الذي يُوضَعُ في المساجد يُسَمَّى الإمام.. والإمام إمام الغلام، وهو ما يتعلَم كلّ يوم، والجميع: الأئمة على زنة الأعمّة. إلاّ أنّ من العرب من يطرحُ الهمزةَ ويكسِرُ الياءَ على طَلَب الهَمْزة، ومنهم من يخفِّف يومئذٍ فأمّا في الأئمة فالتَخفيف قبيحٌ. والإمام: الطريق، قال تعالى: "وإنّهما لبإِمامٍ مبين". والأمام: بمنزلة القُدّام، وفلانٌ يؤمّ القوم، أي: يَقدُمُهُمْ. وتقول: صَدْرُك أَمامُك، تَرْفَعُه، لأنّك جَعَلته اسْماً، وتقول: أخُوك أمامَك، تنصب، لأنّ أمامَك صفة، وهو موْضعٌ للأخ، يُعْنَى به ما بين يديك من القرار والأرض، وأمّا لبيد: فَعَدَتْ كلا الفرجين تحسبُ أنّه مَوْلى المخافة خَلفُها وأمامُها فإِنّه ردّ الخَلْف والأمام على الفرجين، كقولك: كلا جانبيك مولى المخافة يمينك وشمالك. والإمّة: النّعمة. وتقول: أين أمّتك يا فلان، أي: أين تؤم. والأَمَمُ: الشَيء اليَسيرُ الهَيِّن الحقير، تقول: لقد فعلت شيئا ما هو بأممٍ ودُونٍ. والأَمَمُ: الشّيء القريب، كقول الشّاعر: كوفيّة نازح محلتـهـا لا أممٌ دارها ولا سقب وقال: تسألني برامتين سَلجَما لو أَنّها تَطْلُب شيئاً أَمَما وأمُ فلانٌ أمراً، أي: قصد. والتّيمّم: يجري مجرى التّوخّي، يقال: تَيَمَّمْ أمراً حَسَناً، وتَيَمَّمْ أطيبَ ما عندك فأَطعِمناه، وقال تعالى: "ولا تيمَّمُوا الخبيث منه"، أي: لا تَتَوَخَّوْا أَرْدَأَ ما عندَكم فتتصدّقوا به. والتَّيَمُّمُ بالصّعيد من ذلك. والمعنى: أن تتوخَّوْا أطيب الصّعيد، فصار التَّيَمُّمُ في أفواه العامّة فِعلاً للمَسْحِ بالصّعيد، حتّى إنّهم يقولون: تَيَمَّمْ بالتّراب، وتيمّم بالثّوب، أي: بغبار الثّوب، وقول الله عزّ وجلّ: "فتَيمَّموا صعيداً طيّبا"، أي: تَوَخَّوْا، قال: فعمداً على عمد تيمّمت مالكا وتقول: أَمّمْتُ ويمّمْتُ.. ويَمَّمْتُ فلانا بسَهْمي ورُمحي، أي: توخَّيتُه به دون ما سواه، قال: يَمَّمْته الرُّمحَ شَزْراً ثمّ قلتُ له: هذي المروءةُ لا لِعبُ الزَّحاليقِ

يقول: قتلُ مِثْلِك هو المروءة. ومن قال في هذا البيت: أمّمته فقد أخطأ، لأنّه قال: شزراً ولا يكون الشّزر إلاّ من ناحيةٍ، ولم يَقصِدْ به أَمامه. والأَمُّ: القَصْدُ، فعلاً واسما?. يم: اليَمُّ: البَحْرُ الذّي لا يُدْرَكُ قَعْرُهُ، ولا شَطّاه.. ويقال: اليَمُّ: لُجَّتُهُ. وتقول: يُمَّ الرَّجُلُ فهو ميموم، إذا وقع في اليَمِّ وغَرِقَ فيه. ويقال: يُمَّ السّاحل، إذا طما عليه اليَمُّ فغلب عليه. واليمامة: الحمامة.. واليمامُ: طيرٌ على ألوان شتّى يأكلُ العِنب. وأهل الشّام يقولون: اليَمامُ يَأْلَفُ كما يَأْلَفُ الحَمامُ. واليمامة: موضع من محلّة العرب، وكان اسمها: الجوّ فسُمِّيت بامرأة كانت تسكنها، اسمُها يمامة، فسُمِّيَتْ باسمها. أما: الأمة: المرأة ذات العُبُوديّة، وقد أَقَرَّتْ بالأمُوَّة. قال: تركتُ الطّيرَ حاجلةً عـلـيه كما تردي إلى العُرُسات آمي أي: إماء، ويجمع أيضاً على إمْوانٍ وأَمَواتٍ ويقال: ثلاث آمٍ، وهو على: أَفْعُل. وتقول: تأمّيتُ أَمَةً، أي: اتّخذت أَمَةً، وأمّيت أيضا، قال: يَرْضَوْنَ بالتّعبيد والتّأمّي ولو قيل: تأمَّثْ، أي: صارت أمةً كان صوابا. ويقُال في جمع أمة: إماء وآم أيضا قال يزيد: إذا تبارَيْنَ معاً كالآمي في سَبسَبٍ مُطَّرِدِ القتامِ يعني: قطاً كأنّهن إماء يبتدرنَ شيئا. وأُمَيَّةُ: اسم رَجُلٍ، والنِّسبةُ إليه: أَمَويّ. ومأ: الإيماء: الإشارة بيدك، أو برأسِكَ كإِيماء المريض برأسه للرُّكُوع والسُّجُود. وقد يقول العرب: أَوْمَأَ برأسِهِ، أي: قال: لا? قال ذو الرّمّة: صياماً تذبّ البقّ عن نُخَراتها بنهزٍ كإِيماء الرُّؤُوس الموانعِ يوم: اليوم: مقدارُه من طُلوع الشمس إلى غروبها، والأيّام جَمْعُه. واليوم: الكَوْن، يُقال: نعم الأخ فلان في اليوم، أي: في الكائنة من الكَوْن إذا نزلت، قال: نعم أخو الهيجاء في اليوم اليمي أراد أن يشتقّ من الاسم نعتاً فكان حدّه أن يقول: في اليوم اليَوِم فقلبه كما قلبوا: القِسِيّ والأَنيُق والأنطب. وتقول العرب لليوم الشّديد: يومٌ ذو أيّامٍ، ويوم ذو أيايِيمَ لطُولِ شرّه على أهله. والأيّام في أصل البناء: أيوام، ولكن العرب إذا وجدوا في كلمة واواً، وياءً في موضعٍ واحد، والأولى منهما ساكنة أَدْغموا وجعلوا الياء هي الغالبة، كانت قبل الواو أو بعدها، إلا في كلمات شواذّ تُرْوَى مثل: الفتوّة والهُوُة. أمه: الأَمَهُ: النِّسيان. وقد أَمِهَ يَأْمَهُ أَمَها، أي: نَسِيَ. والأمّ هي: الوالدةُ، والجميع: الأمّهات. ويقال: تأمَّم فلانٌ أمّا، أي: اتّخذ لنفسه أمّا. وتفسير الأمّ في كلّ معانيها: أمّة، لأنّ تأسِيسَهُ من حرفين صحيحين، والهاء فيه أصلية، ولكنّ العرب حذفت تلك الهاء إذا أمنوا اللَبْس. ويقول بعضهم في تصغير أمّ: أُمَيْمة. والصّواب: أميهة، تردّ إلى أصل تأسيسها ومن قال: أميمة صغّرها على لفظها، وهم الذّين يقولون: في الجميع: أمّات، قال: وقد جمع بين اللغتين: إذا الأُمَّهاتُ قَبَحْنَ الوُجُوه فَرَجْتَ الظَّلامَ بأُمّاتكـا ومن العرب من يحذف ألف أمّ كقول عديّ بن زيد: أيّها العـائِبُ عِـنْـدِمُّ زيدٍ أنت تفدي من أراك تِعيبُ إنّما أراد عديّ بن زيد: عندي أُمّ زيدٍ، فلما حذفت الألف التزقت ياء عندي بصدر الميم فالتقى ساكنان فسقطت الياء لذلك فكأنّه قال: عندمّ. ما: ما: حرفٌ يكونُ جحداً كقوله تعالى: "ما فعلوه إلاّ قليلٌ منهم". ويكون جزماً كقوله تعالى: "ما يَفتَحِ الله للنّاس من رحمةٍ فلا مُمسكَ لها، وما يُمْسِكْ فلا مُرْسلَ له". ويكون صلةً كقوله تعالى: "فَبِما نقضهم ميثاقَهم"، أي: بنقضهم ميثاقهم. ويكون اسماً يجرى في غَيرِ الآدَمِييّنَ. أم: أَمْ: حرف استفهامٍ على أوّله، فيصير في المعنى كأنّه استفهامٌ بَعْدَ استفهامٍ، وتفسيرها في باب أو.. ويكون أَمْ بمعنى بل، ويكون بَلْ الاستفهام بعينها، كقولك: أم عندكم غداً حاضر?، أي: أعندكم، وهي لغَة حَسَنة. ويكون أَمْ مبتدأ الكلام في الخبر، وهي لغةٌ يمانيّة، يقول قائلُهم: هو من خيار النّاس أم يُطْعِمُ الطَّعامَ أم يضرب الهام.. وهو يُخْبِر. أما: أَما: استفهامُ جَحْد، تقول: أَما تستحي من الله? أما عندك زيد?. فإِذا قلت: أَما إنّه لرجلٌ كريم، وأما والله لئن سهرت كلّ ليلة لأدعنّك نادما، وأما لو علمت بمكانك لأُزْعجنّك... فإِنّها توكيد لليمين يوجب به الأمر. فإِذا قلت: إمّا ذا وإما ذا بكسر الألف فهذا اختيار في شيء من أمرين. وهي في الأصل: إنْ و ما صلة لها، غير أنّ العرب تلزمها في أكثر الكلام، تقول: إمّا أنْ تَزُورَني وإمّا أنْ أزورك، بتكرارها مرّتين. وتقول العرب: إمّا أن تفعلَ كذا وكذا، أو تفعل كذا، فيجعلون التكرار بأَوْ وهم يريدون بها: إمّا. وتقول: افعل كذا إمّا مُصيباً وإمّا مُخطئا، فلو قلت في هذا المعنى: إنْ مُصِيباً وإنّ مُخْطئاً جاز ذلك.. وتقول العرب على هذا المعنى: إن أصبت أو أخطأت. فأمّا إذا كان نحو: تجهّز فإِمّا أنْ تزورَ فلاناً وإمّا فلاناً فإن ما لا تخرج من هذا الكلام، لأن ما إذا وقعت على نحو أَنْ لَزِمَتْ. وأمّا ما يَحْسُنُ خروج ما منه فإِذا وقعت على فِعْلٍ أو نعتٍ أو اسمٍ، كقولك: أعطني من غلمانك إمّا فلاناً وإما فلاناً فلو شئت قلت: إنْ فلانا وإنْ فلانا، وكذلك جاء في الشِّعر. وأمّا أَمّا بالفتح فتوجب كلّ كلامٍ عطفته كإِيجاب أوّل الكلام، وجوابها بالفاء كقولك: أمّا زيدٌ فأخوك، وأما عمرو فابن عمِّك. تم باب الميم، بحمد الله ومنه بتمام اللفيف منه ولا رباعي له ولا خماسي

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR517 harf
Madde başı: مأىمَأَوْتُ الجِلد مَأْوًا، ومَأَيْتُهُ مَأْياً: اتَّسع. ومائَةٌ من العدد، وأصله مِئًى مثال مِعًى، والهاء عوض من الياء. وإذا جمعت بالواو والنون قلت: مِئُونَ بكسر الميم، وبعضهم يقول: مُؤُونَ بالضم. قال ابن السكيت: قال الأخفش: ولو قلت مِئَاتٌ، لكان جائزاً. وأمْأَى القوم: صاروا مائَةً. وأَمْأَيْتُهُمْ أنا. أبو زيد: أَمْأَتْ غنمُ فلان، إذا صارت مائَةً. وأَمْأَيْتُها لك: جعلتها مائَةً. ومَأتِ السنَّور
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok56.577 harf
Madde başı: مأَىباب اللفيف من حرف الميم ميم ، موم ، موا ، ميا ، مأَى ، ماء ، وأم ، أم ، ما ، أما ، إما ، أم ، يم ، أما ، مأ ، آم ، يوم ، ويم ، ماء . قال الليث : قال أبو عبد الرحمن : قد فنيت العربّية فلم يَبْق للميم إلا الَّلفيف . ميم : قال الليث : الميم : حرف هجاء ، لو قصرت في اضطرار شِعْر جاز . زعم الخليل أنه رأى يمانياً سُئل عن هجائه ، فقال : بابا ، مِمْ مِمْ . قال : وأصاب الحكاية على اللَّفظ ، ولكن الذين
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.165 harf
Madde başı: مأي(باب الميم والهمزة وما يثلثهما) (مأد) الميم والهمزة والدال كلمةٌ تدل على حُسنِ حال ورِيٍّ في الشيء. المَأْد في الأغصان: الرَّيَّان الليِّن الناعم الميَّال. ومَئِدَ العرفجُ: اهتزَّ رِيَّا. ومن القياس امْتَأد خَيراً: كَسَبَهُ. ويَمْؤُود: مكان. (مأر) الميم والهمزة والراء كلمةٌ تدلُّ على عَداوةٍ وشِدّة. منه المِئرة: العداوة. وماءَرتُه مماءَرةً على فاعلته، من ذلك. وأمرٌ مَئِرٌ: شديد([1]). (مأق)
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR226 harf
Madde başı: مأيم أ ي أمات الدراهم‏.‏ وفت مائةً وأمأيتها أنا‏.‏ ومأيت الجلد فتمأّى‏:‏ مددته ليتسع ومنه‏:‏ استقاق المائة‏:‏ لأنها عدد ممتد‏.‏ ومأيت بينهم‏:‏ أفسدت‏.‏ ورجل مأة وامرأة مآءة‏.‏ قال‏:‏ ومأى بينهم أخو نكرات لم يزل ذا نميمة مآء
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.283 harf
Madde başı: مأيمَأَيْتُ في الشيء أَمْأَى مَأْياً: بالغتُ. ومأَى الشجرُ مَأْياً: طَلَع، وقيل: أَوْرَقَ. ومَأَوْتُ الجلْدَ والدَّلوَ والسِّقاءَ مأْواً ومَأَيْتُ السقاءَ مَأْياً إِذا وَسَّعْتَه ومددته حتى يتسع. وتَمَأّى الجلدُ يَتَمَأّى تَمَئيّاً تَوَسَّع، وتَمَأَّتِ الدلوُ كذلك، وقيل: تَمَئيِّها امتدادها، وكذلك الوعاء، تقول: تَمَأَّى السِّقاءُ والجِلدُ فهو يَتَمأَّى تَمَئيِّاً وتَمَؤُّواً، وإِذا مددتَه فاتَّسع،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR322 harf
Madde başı: مأي* م أ ي * * مائةٌ * من العدد والجمع * مِئُون * بكسر الميم وبعضهم يضمها و * مِئَاتٌ * أيضا قال سيبويه يقال ثلاثمائة وحقه أن يقال ثلاث مئين ومئات وكثلاثة آلاف لأن مميز الثلاثة إلى العشرة يكون جمعا نحو ثلاثة رجال وعشرة دراهم ولكنهم شبهوه بأحد عشر وثلاثة عشر و * أمْأَى * القوم صاروا مائة و * أمْئاهُم * غيرهم أيضا يتعدى ويلزم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.521 harf
Madde başı: مأى: ( ي ( *!مَأَى فيه ، كسَعَى : بالَغَ وتعَمَّقَ ) ، والمَصْدرُ : *!مَأْيٌ كسَعْيٍ . ( و ) مَأَى ( الشَّجَرُ : طَلَعَ أَو أَوْرَقَ ) ؛ ) كلُّ ذلك في المُحْكم . ( و ) يقالُ : مَأَى ما ( بَيْنَهم ) : ) أَي ( أَفْسَدَ ) ، زادَ ابنُ سِيدَه : ونَمَّ ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِي للعجَّاج : وَيَعْتِلُونَ مَن مأَى في الدَّحْسِ وفي التَّهْذيب : *!مَأَيْت بينَ القَوْمِ إذا دَبَبْتُ بَيْنهم بالنَّمِمية ؛ قالَ :
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR243 harf
Madde başı: مأهمَاهِيَّةٌ مَاهِيَّةٌ ذ [The quiddity, or essence, or substance, of a thing;] that whereby a thing is what it is. (KT.) See also حَقِيقَةٌ, and جَوْهَرٌ, and ذَاتِيَّةٌ, and مَعْنًى. مِئِينٌ مِئِينٌ ذ : see سِنِينٌ, voce سَنَةٌ, in art. سنه.
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR74 harf
Madde başı: مأىمَأَى 1 مَأَى ذ (like مَاءَ) It (a cat) mewed. (TA, voce مَاءَ, art. موأ.)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR633 harf
Madde başı: مءيمَأَى مَأَى A ( n. ac. مَاْي [ 1 ] ), a. Stretched, widened ( water-skin ). b. Was, made the hundredth. c. Put forth its leaves ( tree ). d. [ Bain ], Set at variance. e. [ Fī ], Was diligent about. أَمْءَيَ أَمْءَيَ IV , a. Was a hundred. b. see I (a) . تَمَأَّيَ تَمَأَّيَ V , a. Was stretched; dilated, wideny^aPed, expanded. مَآءَة مَآءَة a. Gossip, tale-bearer ( woman ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok14.756 harf
Madde başı: مءيمءي مَأَى - يَمْأَى - مائة - مائتين - ثلاث مائة - مائة ألف مَأَى - يَمْأَى + كائن + قوماً: صاروا به مائة مائة: العد المعروف 100 ، وتلفظ: مِئة مائتين العدد المعروف 200 : وتلفظ: مِئَتين ثلاث مائة: العدد المعروف 300 مائة ألف: العدد المعروف 100000 واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " أسماء الأعداد من واحد إلى عشرة والمائة والألف"، وهي: وَحَدَ - يَحِدُ
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler69 mücavir (92 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ألف

    3 ortak ayet · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir

  2. سنه

    2 ortak ayet · Seneler

  3. لبث

    2 ortak ayet · Kaldınız

  4. غلب

    2 ortak ayet · Ğulb, Ğelba, bahçenin etrafına dikilen ağaçlara denir

  5. ضعف

    2 ortak ayet · Katlanmış deri demektir

  6. زيد

    2 ortak ayet · Zade : Azık demektir

  7. حرض

    1 ortak ayet · Hurd kireç taşı demektir

  8. سنبل

    1 ortak ayet · Başaklar

  9. نشز

    1 ortak ayet · Tümsek yer demektir

  10. خوي

    1 ortak ayet · Haviy (hı) : Dere demektir

  11. زني

    1 ortak ayet · “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  12. كسو

    1 ortak ayet · Sıvının zıddı katı demektir

Geçtiği ayetler(7)

  1. … أَنَّى يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ …

    YüzYahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

  2. … لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ …

    YüzYahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

  3. الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ وَلَا تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ …

    YüzZina eden kadın ve zina eden erkeğin her birine yüzer değnek vurun. Allah a ve ahiret gününe inanıyorsanız, Allah’ın dini hususunda bir acıma tutmasın. Mü’minlerden bir grup da bunların azabına şahid olsun.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمأه
YapıÜçlü kök
Özel DurumHemzeli kök
Bağlamsal Yakın Köklerعقد, جمع, حسب
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1Su çıkarmak, kuyunun suyunu tüketmek veya bir niceliği yüze tamamlamak
Çekirdek Özet 2Belirli bir sınıra ve yetkin tamlığa ulaşmış sayısal çokluk birimi
Çekirdek Özet 3Parçaların düzenli ve işlevsel bir üst eşikte kemale ererek bütünleşmesi
Kritik Hata RiskiKökü salt soyut bir rakam sayıp organik eşik ve dinamik çokluk içeriğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مأYayılma, açılma, sıvılaşma veya esneme hareketini bildiren ilksel çekirdek; مأد ve ماذا köklerinde de görüldüğü üzere hareketlilik, esneme ve yayılma niteliği taşırهÇekirdeğin yayılma ve akışkanlık hareketini nefes ve sonlanma vurgusuyla belirli bir tamlık ve toplanma eşiğine bağlamış, sayı ve ölçü birimi boyutunda kemale erdirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSuAkışkanlık, bolluk, kaynaktan taşma ve belirsiz kütlesel çokluk
أÖküz başıBaşlangıç, öncülük, kurucu güç ve ilkesel yön tayini
هKollarını kaldırmış insanOrtaya çıkma, görünür kılınma, nefes ve açık sınır belirleme
مأهSu, başlangıç gücü ve açığa çıkışAkışkan ve dağınık çokluğun ilkesel bir güçle toparlanıp belirgin, görünür ve tamamlanmış bir sınıra vardırılması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKuyunun suyunu sonuna kadar çekip tüketmek ve kuyudan su çıkarmak anlamındaki fiziksel fiil ile suyun kendisini veya saf kaynağını ifade eden somut kök
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde yüz sayısının ve çokluğun tamamlanışının ifade edilmesinde kullanılmış; şair Zuhayr b. Ebî Sulmâ meşhur muallakasında diyet olarak ödenen yüz deveyi anarken bu kökten türeyen sayı ismini zikretmiştir
Erken Arapça kullanımKlasik lügat alimleri مَأَهْتُ الرَّكِيَّةَ ibaresiyle kuyunun dibindeki suyun çekilmesini, مَأَهْتُ القَوْمَ ifadesiyle de bir topluluğun sayısının yüze tamamlanmasını veya yüzüncüye ulaşılmasını kaydetmişlerdir

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, es-Sıhâh, Kitâbü’l-ʿAyn ve Mekâyîsü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Arapça مأه kökü, Sami dil ailesinde su, sıvı ve temel akışkanlık bildiren ortak kökler ile sayısal bir eşik olan yüz sayısının türetimi arasındaki geçişkenliği temsil eder. İbranicede yüz anlamına gelen מֵאָה (me'ah) ve Süryanicedeki ܡܐܐ (m'o / me'o) sözcükleri, Akadcadaki me'atu / mātu biçimleriyle doğrudan fonetik ve anlamsal bir denklik içindedir. Dilbilimciler bu biçimin erken Afro-Asyatik katmandaki temel sıvı, toplanma ve ölçü göstergesiyle ilişkili olduğunu, belirsiz bir çokluğun sınırlanarak standart bir üst birime dönüştürülmesini simgelediğini belirtirler. Arapçada kökün hem su çekme hem de sayıyı yüze tamamlama eyleminde korunmuş olması, arkaik dönemde somut ölçüm ve tüketim eylemlerinin zamanla sayısal terminolojiye dönüştüğünü gösterir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSu çekme eyleminden yüz sayısına geçişFiziksel kuyudan ölçülebilir su çıkarma ve birikimi tam sayı eşiğine bağlama semantiğiGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice me'ah, Süryanice me'o, Akadca me'atuBatı ve Doğu Sami dillerinde yüz sayısını ifade eden kökteş adlandırmaKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çokluk ve ölçü kökleriErken dönem toplanma, sıvı ölçümü ve temel sayı standartlaştırmasıMuhtemel

Kaynak HALOT ve Brockelmann, Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مأهAnlamlıSu çıkarmak, yüze tamamlamakHedef köktür; çokluğun üst eşikte toplanmasını ifade ederKur'an'da geçer
مهأAnlamlıSütü çok olmak, temiz ve yumuşak olmakBir şeyin pürüzsüz, bol ve akıcı nitelik kazanmasıKur'an'da geçmez
أمهAnlamlıUnutmak, dalmak veya hizmetçi kılmakZihnin dağılması ya da birine tabi kılınma anlamıKur'an'da geçmez
أهمAnlamlıYaklaşmak, kastetmek, öne geçmekNiyet ve yönelimin belirginleşmesi haliKur'an'da geçmez
همأAnlamlıElbiseyi eskitmek, eti parçalamakBir nesnenin yıpranıp dağılması ve aşınmasıKur'an'da geçmez
هأمAnlamlıÇağırmak, dikkat çekmekAlınız, buyurunuz ünlemiyle muhataba yönelmeKur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مأهMerkezSayısal tamlık, yüz birimiBelli bir eşiğe ulaşmış, dengeli ve eksiksiz çoklukBireysel ögelerin bir araya gelerek ulaştığı standart üst tamlık
عقدKomşuBağlama, düğümleme, sayı onluklarıParçaları birbirine sıkıca kilitleyerek düğüm oluşturmaSayı sisteminde onluk basamakları bağlama vurgusu taşır
جمعKomşuToplama, bir araya getirmeDağınık unsurları bir mekanda veya düzlemde birleştirmeSayısal bir üst sınır şartı olmaksızın yığma hareketi
حسبKomşuSayma, hesaplama, denklikParçaları tek tek sayıp değerini ve karşılığını belirlemeZihinsel tartım ve matematiksel tespit ameliyesi
فردZıtTek olma, ayrışma, yalnızlıkParçanın bütünden kopması, tekilleşmesi ve bölünmezliğiÇokluk ve toplanmanın karşıtı olarak tek başına kalma

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمأهYüz sayısı, sayısal toplanmaBelli bir nicelik eşiğini ve standart çokluğu gösterirKesin
LatinceCentumYüzSayısal üst birimi karşılar; su ve tükenme çekirdeğini içermezGüçlü
İngilizceHundredYüzBelirli bir tamlık basamağını verir; kökün dinamik somut eylemini taşımazGüçlü
AlmancaHundertYüzStandart sayı eşiğini karşılar; somut kuyu ve türetim içeriğini dışarıda bırakırGüçlü
FransızcaCentYüzYüzlük nicelik birimini ifade eder; soyut matematiksel karşılıkla sınırlıdırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Kluge, Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مِائَةSayısal ceza ve had miktarıHukuki sınırın ve caydırıcı cezanın tayini bağlamı (Nûr 24:2)
مِائَةİmtihan ve ölüm süresiİlahi kudretin ve dirilişin delili olan zaman eşiği bağlamı (Bakara 2:259)
مِائَةÜrün ve bereket bereketiİnfakın ve ilahi lütfun katlanarak çoğalması bağlamı (Bakara 2:261)
مِائَةAskeri güç ve sabır birimiMüminlerin mukavemet ve nitelik üstünlüğü bağlamı (Enfâl 8:65, 8:66)
مِائَةToplumsal ölçek ve tebliğ kitlesiBir kavmin nüfus ve hacim büyüklüğü bağlamı (Sâffât 37:147)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi kudret ve yeniden dirilişYüz yıllık ölümden sonra diriltilme hadisesinde zamanın bir eşik oluşuZaman boyutunun ilahi tasarruf karşısındaki izafiliği
FıkıhHad cezaları ve mukatele dengesiZina suçunda yüz celde cezası ve savaşta yüz sabırlı kişinin hukuki karşılığıKesinleşmiş ve esnetilemez şer'i miktar tayini
TefsirTemsil ve katlanarak artmaBir başakta yüz dane örneğinde ilahi bereketin sınır tanımazlığıSayısal çokluğun metafizik verimlilik sembolüne dönüşmesi
HadisZikir, istiğfar ve kefaret sınırlarıGünde yüz defa tesbih veya istiğfar etmenin tavsiye edildiği metinlerManevi arınmada kemal ve günlük tamamlanma kotası

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi bağış ve sabır katsayısıNiteliksel kemal eşiğiKüçük bir topluluğu büyük bir güce denk kılmaManevi sabırla donanan yüz kişinin üstün kılınışıGüçlü
İlmiMatematiksel basamak sistemiTemel yüzlük tabanSayısal dizilimde üst kümeye geçiş standardıÇokluğun kavranabilir ve hesaplanabilir bloklara bölünmesiKesin
SiyasiToplumsal askeri teşkilatlanmaBirlik ve bölük ölçeğiİdare edilebilir ve sevk edilebilir temel birimAskeri nizamda stratejik mukavemet çekirdeğiGüçlü
İktisadiVerimlilik ve zekat matrahıYüz kat getiri eşiğiÜretimin bereket ve katlanma potansiyeliTarımsal ve mali artışta nihai getiri sembolüGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüzdelik sistem ve faz geçiş eşiğiYüz sayısının oran, olasılık ve termodinamik ölçeklerde temel doyum ve tamamlanma noktası olmasıKesin
Beşeri bilimlerKurumsal temsil ve kritik kütleSosyolojide bir hareketin sürdürülebilir hale gelmesi için gereken çekirdek nüfus ölçeğiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiSayıyı yalnızca zihinsel, mekanik ve ruhsuz bir nicelikten ibaret görüp bağlamsal kemal boyutunu yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da yüz kavramı sadece soyut bir rakam değil; sabrın, bereketin, cezanın ve zamanın tamamlandığı yetkin bir eşiktir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEnfâl suresindeki askeri mukayeseleri veya Bakara suresindeki yüz tohum temsilini mekanik matematiğe indirgeyip nitelik farkını gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İlahi hitabın sayısal eşikleri soyut birer matematik nesnesi olarak değil, ahlaki, hukuki ve ontolojik olgunlaşma sınırları olarak vazettiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Had cezalarını belirleyen ahkam ayetlerinde, infak bereketini anlatan temsillerde ve müminlerin harpteki sabır mukavemetini düzenleyen hükümlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sayıların Kur'an'da rastgele seçildiği zannını tashih eder; yüz sayısının kemal, denge ve ölçülebilir sorumluluk boyutu taşıdığını ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKuyudaki suyun sonuna kadar çekilip birikimin tüketilmesi ve sayısal çokluğun yüze vardırılması.
  • Soyut anlamDağınık parçaların işlevsel bir üst eşikte kemale ererek kendi içinde tam, ölçülebilir ve tutarlı bir bütüne dönüşmesi.
  • Sistematik karşılıkHukuki cezada kesin sınır, askeri teşkilatta kritik kütle, iktisadi üretimde ise katlanarak artan bereket ölçeği.
  • LaTeX modeliS=∑i=1nxi  ⟹  lim⁡S→CΦ(S)=Ω
  • LaTeX açıklamasıFormülde xi dağınık ve tekil unsurları, S bu unsurların toplam niceliğini temsil eder. Toplam nicelik kritik eşik olan C sınırına vardığında, sistemin durum fonksiyonu Φ(S) niteliksel bir sıçrama yaparak kemal ve yetkin tamlık durumu olan Ω düzeyine ulaşır. Bu model kökün parçalardan oluşan çokluğu nihai bir üst sınırda yetkin kılma dinamiğini ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م