مخض
م - خ - ض
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 11 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Doğum sancısı
Notlarım
Sözlükler(11)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.010 harfباب الخاء والضاد والميم معهما
خ ض م، ض خ م، م خ ض، ض م خ، م ض خ مستعملات
خضم:
الخَضْمُ الأكل والمضغ بأقصى الأضراس. والخَضْمُ: شدة الأكل في رغد. والخَضْم: نحو أكلِ القثاء ونحوه، وهو الأكل بجميع الفمِ.
وقولهم : قد يبلغ الخَضْمُ بالقضم، أي: قد يبلغ المبلغ الكبير بالشيء الصغير. وخَضِمْتُ أَخْضَمُ خَضْماً، والخُضْمةُ: ما خُضِمَ. والمُخَضِّمُ: الشديدُ الخَضْمِِ.
وخُضُمَّةُ الذراعِ: مستغلظها .
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR755 harfمَخَضْتُ اللبنَ أمْخَضُهُ وأمْخُضُهُ وأمْخِضُهُ، ثلاث لغاتٍ. والمِمْخَضَةُ: الإبْريجُ. والمَخيضُ والمَمْخوضُ: اللبن الذي قد مُخِضَ وأخِذَ زُبْدُهُ. وأمْخَضَ اللبنُ، أي حان له أن يُمْخَضَ. وتَمَخَّضَ اللبنُ وامْتَخَضَ، أي تَحرَّك. وكذلك الولد إذا تحرك في بطن الحامل. والمَخاضُ: وجعُ الولادةِ. وقد مَخِضَتِ الناقةُ بالكسر تَمْخَضُ مَخاضاً. وكلُّ حاملٍ ضربَها الطَلْق فهي ماخِضٌ، والجمع مُخَّضٌ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.653 harfخ ض م
خضم ، ضمخ ، مخض ، ضخم : مستعملة .
خضم : في حديث أبي هريرة : أنه مَرَّ بِمَرْوَانَ
_ وهو يَبْنِي بُنْياناً له _ فقال : ) ( ابْنُوا شَديداً
وَأَمِّلُوا بَعيداً واخضِمُوا فسَنَقْضَمُ ) ( .
قال أبو عبيد : قال الكسائيُّ : الخَضْمُ :
بأَقْصَى الأضراس ، والْقَضْمُ : بأدناها .
وقال أَيْمَنُ بْنُ خُرَيمٍ _ يذكرُ أَهْلَ العراق :
رَجَوْا بِالشِّقَاقِ الأكْلَ خَضْماً فَقَدْ رَضُوا
أَخِيراً مِنَ اكْلِ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR2.107 harf(باب الميم والخاء وما يثلثهما)
(مخر) الميم والخاء والراء أصلٌ يدل على شَقٍّ وفَتْح. يقال مَخَرت السّفينةُ الماءَ مخراً: شَقَّته. قال الراجز في نساءٍ يختصمن ويستعنَّ بأيديهنّ، كما يفعل السَّابح:
* مقدِّمات أيدِيَ المَوَاخِرِ(1) *
ويقال: مَخَرْتُ الأرضَ، إذا أرسلْتَ فيها الماء. ويقال استمخَرْتُ الرِّيحَ، إذا استقبلتَها بأنفِك. وقياسُه صحيح، كأنَّك تشقُّ الرِّيح بأنفك. وقولهم: امتخَرْتُ القومَ،
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR686 harfم خ ض
مخض اللبن في الممخضة فتمخض فيها وأمخض اللبن: حان له أن يمخض واستمخض لبنك إذا أبطأ رؤوبه وإذا كان كذلك لم يكد يخرج زبده وهو من أطيب اللبن لأن زبده غائب فيه يقال: أطيب اللبن المستمخض.
ومن المجاز: تمخّضت الحامل ومخضت مخاضاً: ضربها الطلق وهي ماخض وهن مواخض: وكثرت في إبله المخاض: الحوامل الواحدة خلفة.
وهو ابن ماخض وهي بنت مخاض وهنّ بنات مخاض.
ومخض الماء بالدلو إذا أكثر
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR7.469 harfمَخِضَتِ المرأَةُ مَخاضاً ومِخاضاً، وهي ماخِضٌ، ومُخِضَت، وأَنكرها ابن الأَعرابي فإِنه قال: يقال مَخِضَتِ المرأَةُ ولا يقال مُخِضَتْ، ويقال: مَخَضْتُ لبنها. الجوهري: مَخِضَت الناقة، بالكسر، تَمْخَضُ مَخاضاً مثل سمع يسمع سماعاً، ومَخَّضَت: أَخذها الطلق، وكذلك غيرها من البهائم. والْمَخاضُ: وَجعُ الوِلادةِ. وكلُّ حامل ضرَبها الطلْقُ، فهي ماخِضٌ. وقوله عزّ وجلّ: فأَجاءها الْمَخاضُ إِلى جِذْعِ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR698 harf* م خ ض * * مَخَضَ * اللَّبن من باب قطع ونصر وضرب و * ألمِمخَضَةُ * بالكسر الإبريج و * المَخِيضُ * و * المَمْخُوضُ * اللَّبن الذي قد مُخِضَ وأُخذ زبده و * تَمَخَّضَ * اللَّبن و * امْتَخَضَ * أي تحرك في المِمخضة وكذلك الولد إذا تحرك في بطن الحامل و * المَخَاضُ * بالفتح وجع الولادة وقد * مَخِضَتِ * الحامل بالكسر * مَخَاضاً * أي ضربها الطَّلْق فهي * مَاخِضٌ * و * المَخَاضُ * أيضا الحوامل من النوق
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR7.916 harfمخض اللبن يمخضه، مثلثة الآتي، كما قاله الجوهري، أي من حد ضرب، ونصر، ومنع، فالماضي مفتوح على كل حال: أخذ زبده، فهو مخيض وممخوض، وقد تمخض. وقال الليث: المخض: تحريكك الممخض الذي فيه اللبن المخيض الذي قد أخذت زبدته. وتمخض اللبن. وامتخض، أي نحرك في الممخضة. وقد يكون المخض في أشياء كثيرة. يقال: مخض الشيء مخضا، إذ حركه شديدا. وفي الحديث مر عليه بجنازة تمخض مخضا أي تحرك تحريكا سريعا، كما في اللسان. وفي
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR11.073 harfمَخَضَ اللَّبَنَ
1 مَخَضَ اللَّبَنَ ذ , (S, A, Mgh, Msb, K,) aor. مَخُضَ , (S, A, Msb, K,) and مَخِضَ , and مَخَضَ , (S, Msb, K,) inf. n. مَخْضٌ, (Msb,) He churned, or beat and agitated, the milk, (Mgh,) in the مِمْخَضَة: (A, Mgh:) and (A) he took the butter of the milk: (A, K:) or he extracted, or fetched out, the butter of the milk, by putting water in it, and agitating it: (Msb:) or مَخْضٌ
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.412 harfمَخَضَ
مَخَضَ A , I , U ( n. ac. مَخْض 1 ),
a. Shook, dashed; rattled about; churned ( milk ).
b. Turned, pondered over ( an idea ).
c. Caused to revolve ( years ).
d. Skimmed.
e. Brayed.
f. see infra.
مَخِضَ
مَخِضَ A ( n. ac. مَخَاْض 22 , مِخَاْض 23 ) [& pass. ]
a. Was in labour, in travail ( woman ).
مَخَّضَ
مَخَّضَ II ,
a. see ( مَخِضَ ).
أَمْخَضَ
أَمْخَضَ IV ,
a. Was
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok23.648 harfمخض
مَخِضَ - يَمْخَصُ (مَخَضَ - يَمْخُصُ)، مَخِضَتْ - تَمْخَصُ - مَخَاض
مَخِضَ - يَمْخَصُ (مَخَضَ - يَمْخُصُ)، مَخِضَتْ - تَمْخَصُ + الكائن (المرأة) أو الشيء: ارتج ورجف، والمرأة أخذها الطلق: بدأت فيها حالة التقلصات الرحمية قبل الوضع وأثناء الولادة: التحرك داخل الرحم مغيراً من سكونه وبنيته
مَخاض - المَخاض: على وزن " فـَعال " اسم فعل مبالغة من
Sîgalar(1)
Mücavir kökler8 mücavir (11 toplam)
- جذع
1 ortak ayet · Cezea kütük demektir
- نخل
1 ortak ayet · Hurma ağacıdır
- نسي
1 ortak ayet · Çadırın kurulduğu yer demektir
- موت
1 ortak ayet · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
- جيأ
1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
- قبل
1 ortak ayet · Önce
- كون
1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir
- قول
1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
Geçtiği ayetler(1)
فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَالَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هَذَا وَكُنْتُ نَسْيًا مَنْسِيًّا
Doğum sancısıDoğum sancısı onu bir hurma dalına sürükledi. Keşki, dedi; bundan evvel öleydim de unutulup gideydim.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مخض |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عصر, ولك, طلق |
| Zıt Kök | سكن |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvı veya akışkan bir şeyin kap içinde şiddetle çalkalanması, sarsılması ve ayrışma sürecine girmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Rahmin şiddetli kasılma ve çalkantısıyla yeni bir varoluşun ortaya çıkış sancısı ve zorunlu evresi |
| Çekirdek Özet 3 | Kaotik ve sarsıcı bir iç hareket sonucunda özün kabuktan ayrılarak kemale ve tezahüre ermesi |
| Kritik Hata Riski | Anlamın yalnızca pasif bir bedensel acıya indirgenip içsel çalkantı ve olgunlaşma doğuran dinamik sürecin göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مخ | Bir şeyin içindeki öz, derinlik ve akışkan cevherin harekete geçmesi; مخر kökünde suyun yarılıp akması durumunda olduğu gibi içsel bir yoğunluğun yarılması veya deşilmesi | ض | Sıkışma, çarpma ve baskı etkisi eklenerek akışkan özün kapalı bir hacimde şiddetle çalkalanması, çırpılması ve ayrışmaya zorlanması anlamı oluşur. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | Su | Akışkanlık, sıvı ortam, içsel döngü ve potansiyel barındıran derinlik payını taşır. |
| خ | Çit veya duvar imgesinden türetme | Korunaklı ve örtülü bir hacim, sınırlı bir iç alan ve bu sınırın sürtünmeyle zorlanması payını taşır. |
| ض | Olta veya bitki imgesinden türetme | Şiddetli baskı, sıkıştırma, dışarı doğru fışkırma ve gerilim payını taşır. |
| مخض | Suyun korunaklı bir kap içinde sıkıştırılarak çalkalanması | Sıvı veya akışkan bir cevherin kapalı bir hacimde şiddetle sarsılarak içindeki özü dışarı çıkarmaya zorlanması hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sütün yayıkta şiddetle çalkalanıp yağından ayrıştırılması; devenin kükrerken boğazındaki keseyi şiddetle titretip çalkalaması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde devenin köpüren kükremesi ve şiddetli iç sarsıntı anlamında رؤبة tarafından şu şekilde kullanılmıştır: يجمعن زأراً وهديراً مَخْضا |
| Erken Arapça kullanım | Bulutun yağmurla çalkalanması, devenin doğum sancısıyla kıvranması ve kuyudan art arda kova çekilerek suyun çalkalanması durumlarında kullanılmıştır. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça مخض kökü, Sami dillerinde sıvıların çalkalanması, vurularak çırpılması ve içsel çalkantı hareketini ifade eden morfolojik bir mirasa dayanır. İbranicede yer alan ve vurmak, ezmek, şiddetle çarpmak anlamına gelen מחץ (māḥaṣ) kökü ile fonetik ve semantik bir akrabalık sezilmekle birlikte, Arapçada kök özellikle kapalı bir kap veya hacim içinde akışkanın sarsılması ve bu sarsıntıdan bir ayrışma (sütün kaymağından ayrılması veya ceninin rahimden ayrılması) hasıl olması yönünde özelleşmiştir. Süryanice ve diğer Doğu Sami dillerinde doğrudan aynı üçlü kökle süt yayma eylemini karşılayan formlar dar ve sınırlı kalmış, Arapça ise çöl hayatının temel unsurlarından olan deriden mamul yayık (mikhada) kültürü üzerinden kökün kavramsal alanını derinleştirmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sütün çalkalanmasından gebelik sancısına geçiş | Fiziksel yayık çalkalama eylemi, rahim içindeki suyun ve ceninin doğum anındaki çalkantısına istiare edilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice מחץ (vurmak, ezmek, çarpmak) köküyle yakınlık | Darbe ve sarsma kök anlamı Sami zemininde müşterektir; Arapçada kap içi akışkan çalkantıya daralmıştır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı güvenilir bir kök akrabalığı tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مخض | Anlamlı | Çalkalamak, doğum sancısı çekmek | Akışkan bir şeyin kap içinde şiddetle sarsılması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| مضخ | Anlamlı | Çiğnemek, bulaştırmak | Bir şeyi ağızda veya kapta ezerek çalkalamak | Kur'an'da geçmez |
| خمض | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kök sözlüklerde mühmel sayılmıştır |
| خضم | Anlamlı | Isırarak yemek, tüketmek | Bir şeyi ağzın tamamıyla ve sulu biçimde çiğnemek | Kur'an'da geçmez; çiğneme eylemiyle bağlantılıdır |
| ضمخ | Anlamlı | Kokuyu bolca sürmek, bulaştırmak | Kokunun veya yağın bedene yoğun biçimde yedirilmesi | Kur'an'da geçmez; yağ/sıvı teması ortaktır |
| ضخم | Anlamlı | İri ve kalın olmak | Hacimce genişlemek, dolgunlaşmak | Kur'an'da geçmez; doluluk hali ortaktır |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مخض | Merkez | Doğum sancısı, içsel çalkantı | Sancının kapalı hacimdeki çalkantı ve ayrışma eylemine dayanması | İç sarsıntıyla yeni bir halin doğumu |
| عصر | Komşu | Sıkmak, baskı uygulamak | Suyunu çıkarmak için dıştan uygulanan mekanik basınçtır; kap içi çalkantı barındırmaz. | Sıvıyı cebren dışarı alma eylemidir. |
| ولك | Komşu | Vurmak, sancılanmak | Doğum sancısının vurma ve ezme yönünü öne çıkarır; ayrışma hareketini içermez. | Bedensel sancının darbe etkisidir. |
| طلق | Komşu | Çözülmek, serbest kalmak | Doğum sancısıyla birlikte bağların çözülmesi ve doğum yolunun açılmasıdır. | Kapanmanın zıddı olarak salıverilmeyi anlatır. |
| سكن | Zıt | Durulmak, hareketsizleşmek | Hareketin, çalkantının ve iç dalgalanmanın tamamen durması halidir. | Hiçbir ayrışma ve çalkantı olmaması durumudur. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مخض | Sütü çalkalamak, doğum sancısı | Kap içindeki sıvının çalkalanması ve doğum gerilimi | Kesin |
| Latince | parturitio, agitatio | Doğum sancısı çekme, sarsılma | Bedensel sancıyı karşılar ancak sütün yayıkta çalkalanması mecazını içermez. | Güçlü |
| İngilizce | labor, churning | Doğum sancısı, çalkalama | Çalkalama ve zorlu sancı süreçlerini ayrı kelimelerle karşılar; Arapçadaki tek kökte birleşimi vermez. | Güçlü |
| Almanca | Geburtswehen, Schütteln | Doğum dalgaları, sarsma | Dalga dalga gelen sancıyı ve sarsıntıyı ifade eder; süt-ayrışma semantiğini dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Fransızca | travail d'enfantement, barattage | Doğum sancısı, yayık çalkalama | Doğumun sancılı emeğini ve yayık hareketini farklı terimlerle aktarır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْمَخَاضُ | Doğum sancısı ve rahmin şiddetli çalkantısı | Hz. Meryem'in Hz. İsa'yı dünyaya getirirken yaşadığı kaçınılmaz bedensel ve ruhsal sarsıntı bağlamında Meryem 19:23 ayetinde geçer. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Peygamberlerin beşeri halleri | Hz. Meryem'in ilahi bir mucizeye mazhar olurken insani ve biyolojik sancıyı yaşaması | Mucizenin ontolojik doğallık ve beşeri acıyla iç içe olması |
| Fıkıh | Zekât hukuku (ibn mehâz) | Zekât olarak verilecek devenin yaş tespiti (annesi yeni bir gebelik sancısına girmiş yavru) | Bir yaşını doldurmuş dişi deve yavrusunun hukuki adı |
| Tefsir | Meryem kıssası | Âdetteki doğum sancısının Meryem'i toplumdan uzaklaştırması ve kuru hurma kütüğüne sığındırması | Yalnızlık, çaresizlik ve ilahi tecellinin hazırlık evresi |
| Hadis | Zekât takdirleri ve fitneler | Zekât nisaplarında ibn mehâz kavramı; fitnelerin yayık gibi çalkalanması rivayetleri | Toplumsal kargaşanın süt gibi çalkalanarak ayrışması |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Arınma ve olgunlaşma | İbtila ve ıstırap | Saflaştırma | İnsanın ağır imtihanlarla sarsılarak özündeki cevherin ortaya çıkması süreci | Güçlü |
| İlmi | Madde dönüşümü | Ayrıştırma ve faz değişimi | Homojenliği bozma | Karışım halindeki bir maddenin mekanik enerjiyle bileşenlerine ayrılması | Kesin |
| Siyasi | Toplumsal krizler | İnkılap ve kargaşa | Yeni nizam doğurma | Eski düzenin altüst oluş sancılarıyla yeni bir siyasal yapının zuhur etmesi | Güçlü |
| İktisadi | Kriz ve piyasa sarsıntıları | Daralma ve tasfiye | Verimsizleri eleme | Ekonomik dalgalanmaların verimsiz yapıları ayıklayıp sermaye özünü konsolide etmesi | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Santrifüj ve faz ayrışması | Kapalı bir hacimdeki sıvının kinetik enerjiyle sarsılarak yoğunluk farkına göre özün ayrışması | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kriz kaynaklı dönüşüm | Toplumsal ve psikolojik krizlerin bireyi veya kurumu sarsarak yeni bir kimlik doğurması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca hastane ortamında dindirilecek tıbbi bir doğum acısı olarak algılanması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir varoluşun ortaya çıkması için kapalı bir sistemin içten içe sarsılmasını, dalgalanmasını ve zorunlu ayrışma eşiğini ifade etmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hz. Meryem'in yaşadığı sürecin sadece fizyolojik bir ızdırap sanılarak, ilahi doğumun gerektirdiği ontolojik çalkantı ve yalnızlık boyutunun atlanması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Mucizenin tamamen biyolojik gerçeklikten kopuk olmadığını, en yüce manevi oluşumların dahi şiddetli bir beşeri ve fiziki çalkantı (sancı) eşliğinde gerçekleştiğini gösterdiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. İsa'nın doğumunun ve Hz. Meryem'in masumiyet ve çaresizlik anının anlatıldığı kıssa ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kutsal kişilerin ve ilahi lütufların zahmetsiz, sarsıntısız ve salt edilgen bir rahatlık içinde zuhur ettiği yanılgısını düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSıvının veya sütün bir kap içerisinde şiddetle çalkalanarak yağının ayrıştırılması ve devenin doğum sancısıyla sarsılmasıdır.
- Soyut anlamBir potansiyelin fiiliyata geçebilmesi için kapalı bir sistemde yaşanan şiddetli kriz, gerilim ve ayrışma sürecidir.
- Sistematik karşılıkKaotik iç hareket neticesinde olgunlaşan özün (cevherin), kabuktan ve atıktan ayrılarak bağımsız bir varlık olarak ortaya çıkması yasasıdır.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , kapalı sistem içindeki zamana bağlı çalkantı ve gerilim şiddetini temsil eder. Parantez içindeki ifade, akışkan yoğunluğu () ve hız alanının () diverjansının zamanla değişimini, yani kabın içindeki şiddetli çalkalanmayı gösterir. Bu içsel dalgalanma eşiği aşıldığında potansiyel fark () sıçrama yapar ve yeni bir varoluşsal durum () ayrışarak açığa çıkar. Bu durum yayığın yağı vermesi veya rahmin çocuğu doğurması hareketinin sembolik ifadesidir.