معز

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ع-ز1 sîga, 14 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رحمأنثحرمقولمعزالْمَعْزِضأنذكرشملنبأثنيزوجعلم

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 14

▶ Ağı aç (3B)

معز

م - ع - ز

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Kıllı hayvan

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.704 harf
باب العين و الزاي والميم معهما ع ز م- ز ع م- م ع ز- ز م ع- م ز ع مستعملات ع م ز مهمل عزم: العَزْمُ: ما عَقدَ عليه القلبُ أنَّكَ فاعلهُ، أو من أمرٍ تيقّنْتَهُ. وما لفلان عزيمة، أي: ما يثُبتُ على أمرٍ يَعْزُِم عليه، وما وجدنا له عَزْما، وإن رأيه لذو عزم. والعزيمة: الرُّقَى ونحوها يعزم على الجنّ ونحوها من الأرواح، ويجمع: عزائم. وعزائم القرآن: الآيات التي يقرأ بها على ذوي الآفات لما يرجى من
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR472 harf
المَعْزُ من الغنم: خلافُ الضأن، وهو اسمُ جنس. وكذلك المَعَزُ والمَعيزُ، والأُمْعوزُ والمِعْزى. وواحد المَعْزِ ماعِزٌ. والأنثى ماعِزَةٌ، وهي العَنْزُ: والجمع مَواعيزُ. ويقال: الأمْعوزُ السِرْب من الظباء ما بين الثلاثين إلى الأربعين. وقال الفراء: المِعْزى مؤنَّثة وبعضهم ذكّرها. ويقال: أمْعَزَ القومُ، إذا كثرت مِعْزاهُم. والماعِزُ: جلد المَعْزِ. والمَعازُ: صاحب المِعْزى. والمَعَزُ: الصَلابة من
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.204 harf
باب العين والزاي مع الميم عزم ، زمع ، زعم ، مزع ، معز : مستعملة . عزم : قال الله جلّ وعزّ : ( مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ ) ( محمد : 21 ) سمعت المنذري يقول : سمعت أبا الهيثم يقول في قوله تعالى : ( مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ ( هو فاعل معناه المفعول ، وإنما يُعْزَم الأمر ولا يَعزِم ، والعزم للإنسان لا للأمر . قال : وهكذا كقولهم : هَلَك الرجلُ وإنما أُهْلِكَ . وقال الزجّاج في قوله : ( مَّعْرُوفٌ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.246 harf
(باب الميم والعين وما يثلثهما) (معق) الميم والعين والقاف ليس بأصلٍ وإنما هو من باب القلب. وأرضٌ مَعِيقة كعميقة. والأماعق: أطراف المَفَازة. ويقال: المَعْق: الأرض لا نَبَاتَ بها. وتمعَّقَ الرجُل: ساء خُلُقه. (معك) الميم والعين والكاف أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على دَلْك الشيء ولَيِّه. ومَعَكْتُ الأديم مَعْكاً. ثم يسمّون المِطَالَ واللَّيَّ مَعْكاً، والرّجُلَ المَطول مَعِكاً. قال زهير: ....................
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR209 harf
- قال تعالى: ﴿ومن المعز اثنين﴾ [الأنعام/143] والمعيز: جماعة المعز، كما يقال: ضئين لجماعة الضأن، ورجل ماعز: معصوب الخلق، والأمعز والمعزاء: المكان الغليظ، واستمعز في أمره: جد (انظر: الجمهرة 3/34؛ والمجمل 3/835).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR506 harf
م ع ز له معزٌ ومعزٌ ومعزى ومعيزٌ وأمعز الرجل وأضأن‏:‏ كثرت عنده ورجل معّاز‏:‏ صاحب معزٍ وعندي ماعزٌ وماعزة‏:‏ للذكر والأنثى من المعز‏.‏ وصاد أمعوزاً‏:‏ جماعةً من الأوعال‏.‏ ومن المجاز‏:‏ زيد ضائن وعمرو ماعز أي سمين اللحم ومعصوب الخلق‏.‏ وما أمعزه من رجل‏!‏ وما أمعز رأيه‏!‏‏:‏ ما أصلبه‏.‏ وجاوزنا ضوائن الرمل ومواعزه‏:‏ عظامه ولطافه‏.‏ وساروا في الأمعز والمعزاء‏:‏ في الأرض الحزنة ذات
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.220 harf
الماعِزُ: ذو الشَّعَر من الغنم خلاف الضأْن، وهو اسم جنس، وهي العَنْزُ، والأُنثى ماعِزَةٌ ومِعْزاة، والجمع مَعْزٌ ومَعَزٌ ومَواعِزُ ومَعِيزٌ، مثل الضَّئِين، ومِعازٌ؛ قال القطامي: فَصَلَّيْنا بهم وسَعَى سِوانا إِلى البَقَرِ المُسَيَّبِ والمِعازِ وكذلك أُمْعُوزٌ ومِعْزَى؛ ومِعْزَى: أَلفه مُلْحِقَةٌ له ببناء هِجْرَعٍ وكل ذلك اسم للجمع، قال سيبويه: سأَلت يونس عن مِعْزَى فيمن نوَّن، فدل ذلك على أَن من
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR385 harf
* م ع ز * * المَعْز * من الغنم ضد الضأن وهو اسم جنس وكذا * المَعَزُ * بفتح العين و * المَعِيزُ * و * الأُمْعُوزُ * بالضم و * المِعْزَى * بالكسر وواحد المَعْزِ * مَاعِزٌ * مثل صاحب وصَحْب والأنثى * ماعِزةٌ * وهي العنز والجمع * مَوَاعِزُ * قال سيبويه * مِعْزًى * منون مصروف لأن الألف للإلحاق لا للتأنيث وقال الفراء المِعْزى مؤنثة وبعضهم ذكرها وقال أبو عبيد كل العرب ينون المعزى في النكرة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.077 harf
المعز، بالفتح، ذكر الفتح مستدرك، فإن الإطلاق كاف، ولو قال: المعز ويحرك، لجرى على قاعدته التي هي كالنص، والمعيز كأمير، والأمعوز، بالضم، والمعاز، ككتاب، والمعزى، بالكسر مقصورا ويمد - نقله الصاغاني، فلا عبرة بإنكار شيخنا له، وقوله إنه أي المد معروف، ولا يثبت: خلاف الضأن من الغنم؛ فالمعز ذوات الشعور منها، والضأن ذوات الصوف، قال الله تعالى: ومن المعز اثنين قرأ أهل المدينة والكوفة وابن فليح بتسكين
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.483 harf
مَعِزَ الشَّىْءُ 1 مَعِزَ الشَّىْءُ ذ , [and مَعِزَتِ الأَرْضُ, accord. to the explanation of the inf. n. in the S,] aor. مَعَزَ , (TK,) inf. n. مَعَزٌ, (S, K, TK,) The thing [and the ground] was, or became, hard. (S, * K, * TK.) -A2- مَعِزَ said of a man: see 4. -A3- مَعَزْتُ المِعْزَى, وَضَأَنْتُ الضَّأْنَ, aor. مَعَزَ , I set apart the goats from the sheep. (K.) امعز 4 امعز ذ He, (a man, A,)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.057 harf
مَعَز مَعَز U ( n. ac. مَعْز 1 ), a. Separated from the sheep ( goats ). مَعِزَ مَعِزَ A ( n. ac. مَعَز 4 ), a. Was rich in goats. b. Was hard. أَمْعَزَ أَمْعَزَ IV , a. see ( مَعِزَ ) ( a ). تَمَعَّزَ تَمَعَّزَ V , a. Was contracted ( face ). b. Ran swiftly. اِسْتَمْعَزَ اِسْتَمْعَزَ X a. [ Fī ], Was zealous over. مَعْز مَعْز 1 , ( pl. مِعْزَى 2ya , أَمْعُز 16 , مَعِيْز 25 & a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR13.181 harf
معز مَعِزَ - يَمْعَزُ - مَاعِز - مِعْزاة - مَعْز مَعِزَ - يَمْعَزُ + كائن + في عمل أو أمر: يجهد ويكدح لإنجازه، ويتحمل في سبيله المشقة والتعب مَاعِزَة أو مِعْزَاة: اسم فاعل من " مَعِزَ - يَمْعَزُ ": الذي ينصب ويتعب ويتحمل المشاق: وهو اصطلاحاً ذو الشعر من الغنم: ويبدو أنه سمي بذلك لتحمله جهد ومشقة صعود الجبال والمناطق الوعرة مَعْز: جمع "
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler14 mücavir (18 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ضأن

    1 ortak ayet · Yünlü hayvanlar

  2. شمل

    1 ortak ayet · Sol

  3. ثمن

    1 ortak ayet · Essemnu (Sin’ le) sade yağ demektir

  4. ثني

    1 ortak ayet · Sena yaka demektir

  5. أنث

    1 ortak ayet · Eğildiği zaman tekrar eski yerine gelen demir gibi şeylere…

  6. حرم

    1 ortak ayet · Hiram keçe demektir

  7. زوج

    1 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir

  8. صدق

    1 ortak ayet · Kocaların eşlerine sadakat karşılığı verdikleri mihirdir

  9. نبأ

    1 ortak ayet · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  10. ذكر

    1 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  11. رحم

    1 ortak ayet · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir

  12. علم

    1 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ …

    Kıllı hayvanSekiz çift; koyundan iki, keçiden iki. De ki: İki erkeği mi, iki dişiyi mi veya iki dişinin rahimlerinde bulunanları mı haram kıldı? Eğer sadıklardan iseniz; bana bilgiye dayanarak haber verin.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمعز
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerغنم, بقر, إبل
Zıt Kökضأن
Çekirdek Özet 1Sertlik, katılık, pürüzlü ve taşlık zemin; sıkı adaleli beden ile yün yerine sert kıl taşıyan keçi cinsi
Çekirdek Özet 2İlahi nimet olarak yaratılan sekiz çiftten biri; koyunun yumuşak tabiatına karşı sert ve dayanıklı kıllı çift
Çekirdek Özet 3Fıtri yaratılışın tamamlayıcı zıtlık dengesi ile teşride putperest tabuları yıkan ontolojik meşruiyet ilkesi
Kritik Hata RiskiKeçiyi sadece rastgele bir zoolojik isim sayarak En'âm suresindeki müşrik tabuları çürüten çiftler diyalektiğini kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
معBir araya toplanma, bükülme, iç içe geçerek sıkı ve girintili yapı oluşturma; nitekim aynı çekirdeği paylaşan معي kökünde iç içe kıvrılan bağırsak dokusu yer alırزÇekirdekteki sıkışık ve iç içe doku anlamına ز harfinin getirdiği keskinlik ve sertlik eklenerek taşlık sert zemin, diri kaslı beden ve sert kıllı keçi türü anlamı doğmuştur

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikBedensel doku, biyolojik kütle ve sürü halinde çoğalma potansiyeli
عgöz; görme, bilme, kaynakDışarıdan açıkça fark edilen somut yapı, pürüz ve fıtri karakter
زkesici alet; kesme, ayırma, biçmeSertlik, direnç, pürüzlülük, dikleşme ve yumuşak dokudan ayrışma
معزMaddi/bedensel varlığın dışarıdan belirgin biçimde gözlenen sertlik, keskin pürüz ve dirençle somutlaşarak taşlık araziye ve dik kıllı hayvana dönüşmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSert, çakıllı, yürünmesi çetin ve taşlık arazi; kasları ve sinirleri sıkı, adaleli ve diri insan; yün yerine sert kıl örtüsüne sahip keçi cinsi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Ebû Züeyb el-Hüzelî veya kabile şairlerinin nakillerinde dağlık ve sert arazileri aşan keçiler tasvir edilir; nitekim Kitābü'l-ʿAyn'da kaydedilen şahitte geçer: ويمنحها بنو أشجى بن جرم / معيزهم حنانك ذا الحنان
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi el-Kıtâmî beytinde sürü ayrımını belirtmek için zikreder: فصلينا بهم وسعى سوانا / إلى البقر المسيب والمعاز

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça معز kökü, Sami dil ailesinde küçükbaş hayvan faunasının en eski katmanlarından birine aittir. Kök İbranicede עֵז, Süryanicede ܥܙܐ, Fenike dilinde 𐤏𐤆, Ugarit dilinde ʿz ve Akadcada enzu veya ezzu biçiminde tespit edilmektedir. Bütün bu dillerde kelime doğrudan keçi türünü ifade eder ve Proto-Samice *ʿanz- veya *maʿz- kök biçimine kadar geri gider. Arapçada bir yanda عنز formu dişi keçiyi karşılarken, diğer yanda kök başındaki mîm harfiyle genişleyen معز formu kıllı küçükbaş hayvan cinsini ve kökün ilksel somut anlamı olan pürüzlü, sert, taşlık araziyi (الأمعز) muhafaza etmiştir. Kökün anlamsal gelişimi; dağlık ve sarp arazilere tırmanabilen sert tırnaklı, kıllı, yumuşak yünlü koyuna kıyasla daha dirençli ve inatçı bir mizaç taşıyan hayvanın fiziksel özelliklerinden türetilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSertlik, katılık, sıkı doku ve taşlık zemin ile keçi cinsi arasındaki türetimMaqāyīs'in belirlediği şiddet ve salâbet çekirdeğinden hareketle pürüzlü zemine ve sert kıllı küçükbaşa ad olmuşturKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice עֵז, Süryanice ܥܙܐ, Akadca enzu, Ugaritçe ʿzSami dillerinin tamamında keçi türünü adlandıran ortak arkaik kökün m- genişlemeli varyantıdırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiBerberice tagaza ve taġaṭṭ biçimleriyle Afro-Asyatik fauna karşılaştırmalarıKuzey Afrika Afro-Asyatik kollarında küçükbaş adlarıyla morfolojik benzerlikler tartışılmışsa da ortak kök ilişkisi sınırlıdırMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
معزAnlamlıSertlik, taşlık zemin, keçiSert ve pürüzlü taşlık yer; kıllı küçükbaş hayvan cinsiHedef kök; Kur'an'da geçer
مزعAnlamlıParçalama, hızlı sıçramaHızla çekip koparma, etin lif lif ayrılması, süratli hareketKur'an'da geçmez; sertlikten kopuş ve sıçrama nüansı taşır
عمزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kaydıyla yer alır
عزمAnlamlıKararlılık, kesin niyetBir işe kalben ve iradeyle sıkıca bağlanma, gevşememeKur'an'da geçer; sertlik ve metanet zihinsel iradeye aktarılmıştır
زمعAnlamlıÇeviklik, tırnak çıkıntısıHayvanın ayak bileğindeki sert çıkıntı veya bir işe süratle azmetmeKur'an'da geçmez; sert doku ve kararlılık bağı içerir
زعمAnlamlıKesin iddiada bulunmaKesin bir delili olmaksızın doğru olduğunu ileri sürmeKur'an'da geçer; zihni kesinlik iddiası ve iddia sertliğidir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
معزMerkezKüçükbaş hayvan, sertlik ve kılSert kıllı, dik başlı, dağlık ve taşlık araziye uyumlu küçükbaş cinsiKeçi cinsi ve sert dokulu arazi
ضأنZıtKüçükbaş hayvan, yumuşaklık ve yünYumuşak huylu, uysal, yün örtülü ve düzlüklere yatkın küçükbaş cinsiKoyun cinsi; uysallık ve yumuşak doku
غنمKomşuKüçükbaş hayvan sürüsüKeçi ve koyun cinslerinin tamamını kapsayan üst cins adıGenel küçükbaş sürüsü ve ganimet/nimet boyutu
بقرKomşuBüyükbaş sığır cinsiYararak toprağı süren, cüsseli ve tarımsal işlevli büyükbaşToprak işleme, süt ve et sağlayan sığır türü
إبلKomşuBüyükbaş deve cinsiÇöl şartlarına azami dayanıklı, ağır yük taşıyan büyükbaşÇöl ekosistemi ve uzun mesafe nakil hayvanı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمعزKıllı küçükbaş hayvan, sert zeminYünlü koyunun karşıtı olarak kıllı keçi türü ve sert taşlık araziKesin
Latincecaper, capraKeçi, tekeZoolojik cinsi tam karşılar; kökün taşlık sert arazi ve kaslı beden yan anlamlarını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcegoat, caprineKeçi, keçigillerZoolojik türü ve sert mizacı karşılar; Arapçadaki kök metaforu olan salâbet ve taşlık dokuyu kapsamazGüçlü
AlmancaZiege, GeißKeçiHayvan cinsini doğrudan karşılar; etimolojik sertlik ve pürüzlü zemin türevlerini vermezGüçlü
Fransızcachèvre, caprinKeçiBiyolojik tür karşılığıdır; Arapçadaki sertlik ve sıkılık morfolojisini içermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْمَعْزِKeçi cinsi (erkek ve dişi olarak iki eş)Putperestlerin hayvanlar üzerine koyduğu keyfi haramların reddedildiği, ilahi rızık olarak yaratılan çiftler bağlamı; En'âm 6:143

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTeşri yetkisi ve helal-haram sınırlarıCahiliye müşriklerinin dişi veya erkek keçiyi keyfi olarak haram saymalarına karşı, haram kılma yetkisinin yalnızca Allah'a ait oluşuTevhidin teşri ve nimet boyutunda yoğunlaşma
FıkıhZekât, udhiyye ve kurban hükümleriZekâtta keçi nisabı (معز ile ضأن ayrımı) ve kurban edilebilmesi için bir yaşını doldurmuş olma (ثني) şartıMükellefiyet ve ibadet fıkhında yaş ve tür tayini
TefsirEn'âm suresindeki mantıksal cedel üslubu"İki dişiyi mi yoksa iki erkeği mi haram kıldı?" sorusu üzerinden müşrik aklın içine düştüğü mantıksal çelişkinin ispatıŞirkin tabu ve hurafelerini aklı susturucu delille çürütme
HadisKurban ve zekât rivayetleriKeçinin kurban edilmesinde aranan yaş ve nitelikler ile genç keçi (عناق) kurbanına dair istisnai ruhsatlarİbadet yeterliliği ve fıkhi tahsis sınırları

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniŞer'î hükümler ve nimet helallığıHelal kılınmış rızık ve kurban nesnesiYaratılışın fıtri meşruiyetini teyit ederek şirkin keyfi yasaklarını kaldırmakİnsana sunulan nimetlerin putperest tabulardan arındırılmasıKesin
İlmiZooloji ve biyolojik sınıflandırmaÇevreye uyumlu, dirençli küçükbaş türüDağlık ve engebeli ekosistemlerde bitki örtüsünü ve besin döngüsünü sürdürmekSert anatomisi ve çevikliğiyle koyundan ayrılan ekolojik fonksiyonGüçlü
SiyasiKamu otoritesinin teşri sınırlarıİlahi kanunun egemenliği ve teşride teklikHukuk koyucunun yalnızca Allah olduğunu ilan ederek kabile oligarşisinin haramlaştırma yetkisini feshetmekToplumsal tabu üreten iktidar odaklarının keyfiyetini kırmakGüçlü
İktisadiHayvancılık ve kırsal ekonomiKüçükbaş üretim ve sermaye varlığıKıl, süt, et ve deri üretimiyle engebeli arazilerin ekonomik değere dönüştürülmesiDüşük maliyetli, dayanıklı geçim ve temel besin kaynağıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDiferansiyel sürtünme ve stres direnci katsayısıDüzensiz, pürüzlü ve dik eğimli yüzeylerde kinetik enerjiyi dengeli dağıtarak stabilite sağlayan mekanik sistemlerGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki rasyonellik ve tabu çözme kuramıToplumların gelenek yoluyla inşa ettiği akıl dışı yasakların ontolojik tutarlılık testiyle geçersiz kılınması süreciGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin yalnızca biyolojik bir hayvan türü (keçi) olarak okunup, geçtiği ayetin Kur'an'ın teşri mantığı ve cedel yöntemi içindeki kurucu yerinin göz ardı edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamİlahi yaratılışın zıtlıklar dengesinde (sekiz eş), insanın keyfi olarak helal ve haram icat edemeyeceğini gösteren ontolojik delil
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetin putperest tabulara (bahîre, sâibe, vasîle, hâm) karşı yürüttüğü mantıksal sorgulamayı anlamayıp, metni salt tarihsel bir et ve süt tasnifi derekesine indirmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Putperest aklın dinde keyfi yasaklar koyma mekanizmasını deşifre eden En'âm suresindeki cedeli akıl yürütmenin temel taşlarından biridir; helal ve haramın fıtrata ve vahye dayandığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cahiliye müşriklerinin hayvanlar üzerinden türettikleri batıl dinsel tabuları ve haramlaştırmaları kökten reddeden En'âm suresi 143-144. ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Din adamlarının veya kabile reislerinin kendi zannıyla helal olan şeyleri haram kılabileceği sapkınlığını düzeltir; Allah'ın yarattığı bir varlığın cinsiyeti veya doğum sırası gerekçe gösterilerek yasaklanamayacağını ispat eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert, kaslı ve sıkı yapı, pürüzlü ve taşlık zemin; bu zemine uyumlu, yün yerine sert kıl taşıyan dayanıklı küçükbaş hayvan (keçi).
  • Soyut anlamVarlığın fıtri karakterindeki direnç ve meşruiyet; insanın ürettiği keyfi tabuların ontolojik gerçeklik karşısındaki hükümsüzlüğü.
  • Sistematik karşılıkİlahî yaratılışta zevceyn (çiftler) nizamı ve helal-haram koyma yetkisinin yalnızca Allah'a ait olduğunu bildiren teşri tekel ilkesi.
  • LaTeX modeliS={x,y},x,y∈Ω  ⟹  λ(x)=λ(y)=1,δ(x,y)=0
  • LaTeX açıklamasıModeldeki S kümesi keçi türünün oluşturduğu zevceyn çiftini, yani erkek (x) ve dişi (y) bireyleri temsil eder. Ω yaratılış evrenini, λ ise varlığın şer'î meşruiyet ve helallik değerini gösterir; her iki cins için de değer 1'dir (helaldir). δ(x,y)=0 ifadesi ise müşrik zihniyetin iddia ettiği cinsiyete veya rahimdeki duruma dayalı keyfi hüküm farkının fıtratta ve ilahi hükümde sıfır olduğunu, ontolojik açıdan ayrım yapılamayacağını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م