زعم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ز-ع-م7 sîga, 79 mücavir kök, 16 ayet, 10 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فقدزَعَمْتَظهرصوعتَزْعُمُونَزعمشركيَزْعُمُونَبِزَعْمِهِمْزَعَمَقولملكحرثدون

KökSîga 7Ayet 16Sure 10Mücavir 79

▶ Ağı aç (3B)

زعم

ز - ع - م

KÖK
  • 17 geçiş
  • 16 ayet
  • 7 sîga
  • 13 sözlük

Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan yöneticilere ayrılan paydır. Sonra kefil anlamı kazanmıştır. Bir şeyi ısrarla iddia etmek anlamında da kullanılır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan yöneticilere ayrılan paydır. Sonra kefil anlamı kazanmıştır. Bir şeyi ısrarla iddia etmek anlamında da kullanılır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.704 harf
باب العين و الزاي والميم معهما ع ز م- ز ع م- م ع ز- ز م ع- م ز ع مستعملات ع م ز مهمل عزم: العَزْمُ: ما عَقدَ عليه القلبُ أنَّكَ فاعلهُ، أو من أمرٍ تيقّنْتَهُ. وما لفلان عزيمة، أي: ما يثُبتُ على أمرٍ يَعْزُِم عليه، وما وجدنا له عَزْما، وإن رأيه لذو عزم. والعزيمة: الرُّقَى ونحوها يعزم على الجنّ ونحوها من الأرواح، ويجمع: عزائم. وعزائم القرآن: الآيات التي يقرأ بها على ذوي الآفات لما يرجى من
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR602 harf
زَعَمَ زَعْماً وزُعْماً، أي قال. وزَعَمْتُ به أَزْعُمُ زَعْماً وزَعامَةً، أي كفَلْتُ. والزَعيمُ: الكفيلُ. وفي الحديث: "الزَعيمُ غارِمٌ". والزَعامَةُ: السيادةُ. وزَعيمُ القوم: سَيِّدُهُمْ. والزَعَمُ، بالتحريك: الطمع. وقد زَعِمَ بالكسر، أي طمع، يَزْعُمُ زَعَماً وأَزْعمته أنا. قال عنترة: زَعَماً لعمرُ أبيكِ ليس بمَزْعَم أي ليس بمطمع. وقال ابن السكيت: ويقال للأمر الذي لا يُوثَق به مَزْعَمٌ، أي
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.204 harf
باب العين والزاي مع الميم عزم ، زمع ، زعم ، مزع ، معز : مستعملة . عزم : قال الله جلّ وعزّ : ( مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ ) ( محمد : 21 ) سمعت المنذري يقول : سمعت أبا الهيثم يقول في قوله تعالى : ( مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ ( هو فاعل معناه المفعول ، وإنما يُعْزَم الأمر ولا يَعزِم ، والعزم للإنسان لا للأمر . قال : وهكذا كقولهم : هَلَك الرجلُ وإنما أُهْلِكَ . وقال الزجّاج في قوله : ( مَّعْرُوفٌ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.433 harf
(باب الزاء العين وما يثلّهما) (زعف) الزاء والعين والفاء أصيلٌ. يقال سُمٌّ زُعافٌ: قاتل. وموتٌ زُعافٌ: عاجل. ويشبه أنْ يكون هذا من الإبدال، وتكون الزاء مبدلةً من ذال. ويقال أزْعفته وزَعَفْتُهُ، إذا قتلتهُ. وحُكِيَ: زَعَفَ في حديثه. أي كذَب. (زعق) الزاء والعين والقاف أصلٌ يدلُّ على شِدّةٍ في صياحٍ أو مرارةٍ أو مُلوحة. يقال طعام مزعوقٌ، إذا كُثِّرَ مِلْحُه. والماء الزُّعاق: المِلْح. فهذا في باب
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR411 harf
- الزعم: حكاية قول يكون مظنة للكذب، ولهذا جاء في القرآن في كل موضع ذم القائلون به، نحو: ﴿زعم الذين كفروا﴾ [التغابن/7]، ﴿بل زعمتم﴾ [الكهف/48]، ﴿كنتم تزعمون﴾ [الأنعام/22]، ﴿زعمتم من دونه﴾ [الإسراء/ 56]، وقيل للضمان بالقول والرئاسة: زعامة، فقيل للمتكفل والرئيس: زعيم، للاعتقاد في قوليهما أنهما مظنة للكذب. قال: ﴿وأنا به زعيم﴾ [يوسف/ 72]، ﴿أيهم بذلك زعيم﴾ [القلم/40]، إما من الزعامة أي: الكفالة؛ أو من
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR693 harf
ز ع م زعمَ فلان أن الأمر كيت وكيت زعماً وزعما ومزعماً إذا شككت أنه حق أو باطل وأكثر ما يستعمل في الباطل وزعموا مطيّة الكذب‏.‏ وفي قوله مزاعم إذا لم يوثق به‏.‏ وأفعل ذلك ولا زعماتك وهذا القول ولا زعماتك أي ولا أتوهم زعماتك‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ لقد خـط رومـي ولا زعماتـه لعتبة خطاً لـم تطبـق مفاصلـه روميّ عريف كان بالبادية قضى عليه لعتبة ابن طرثوث رجل كان يخاصمه في بئر وكتب له سجلاً‏.‏ وتزعم فلان
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.476 harf
قال الله تعالى: زَعَمَ الذين كفروا أَن لن يُبْعَثُوا، وقال تعالى: فقالوا هذا لله بِزَعْمِهِمْ؛ الزَّعْمُ والزُّعْمُ والزِّعْمُ، ثلاث لغات: القول، زَعَمَ زَعْماً وزُعْماً وزِعْماً أي قال، وقيل: هو القول يكون حقّاً ويكون باطلاً، وأَنشد ابن الأَعرابي لأُمَيّةَ في الزَّعْم الذي هو حق: وإِني أَذينٌ لكم أَنه سَيُنجِزُكم ربُّكم ما زَعَمْ وقال الليث: سمعت أَهل العربية يقولون إذا قيل ذكر فلان كذا وكذا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR253 harf
* ز ع م * * زَعَم * يزعم بالضم * َُزِعْماً * بالحركات الثلاث على زاي المصدر أي قال و * زَعَمَ * به كفل وبابه نصر و * زَعَامَةً * أيضا بفتح الزاي و * الزَّعِيمُ * الكفيل وفي الحديث ﴿الزعيم غارم﴾ و * الزَّعَامَةُ * أيضا السيادة و * زَعِيمُ * القوم سيدهم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.952 harf
| | ( الزَّعْمُ مُثَلَّثةً : القَولُ ) ، زَعَم زَعْمًا | وزُعْمًا وزِعْمًا قال : نقل التَّثْلِيثَ | الجوهَرِيُّ . ويقال : الضم لغة بَنِي | تَمِيم ، والفَتْح لغة الحِجاز . وأنشدَ | ابنُ بَرِّيّ لأبي زُبَيْد الطائِيّ : | % ( يا لَهْفَ نَفْسِيَ إِن كان الَّذي زَعَمُوا % | حَقًّا وماذا يَرُدُّ اليومَ تَلْهِيفِي ) % | | أي : قَالُوا وَذَكروا ، وقيل : هو | القَوْل يَكُون ( الحَقّ ) ( وَ ) يكون | (
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR14.047 harf
زَعَمَ 1 زَعَمَ ذ , (S, Msb,) aor. زَعُمَ , (Msb, MS, JM, [not mentioned in the S nor in the K, app. because well known,]) inf. n. زَعْمٌ and زُعْمٌ and زعْمٌ, (S, Msb, K,) the first of the dial. of El-Hijلz, (Msb, TA,) the second of the dial. of [the tribe of] Asad, (Msb,) or Benoo-Temeem, (TA,) and the third of the dial. of some of [the tribe of] Keys; (Msb;) [generally best rendered He
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.038 harf
زَعَمَ زَعَمَ U ( n. ac. زَعْم 1 , زِعْم 2 , زُعْم 3 ), a. Said, stated; asserted, maintained; pretended; believed, thought, held. b. ( n. ac. زَعْم 1 , زَعَاْمَة 22t ), [ Bi ], Was, became surety, answerable, responsible for. c. ( n. ac. زَعَاْمَة 22t ), Was lord, chief. زَعِمَ زَعِمَ A ( n. ac. زَعْم 1 , زَعَم 4 ) a. [ Ila ], Desired, wanted; claimed. زَعُمَ زَعُمَ U ( n. ac.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok21.842 harf
زعم زَعَمَ - يَزْعُمُ - زَعْم - بِزَعْمِه - زَعِيْم زَعَمَ - يَزْعُمُ + كائن + كائناً أو أمراً + خبر: يزعمه شيئاً أو أمراً: يقول فيه خبراً لم يتأكد صوابه، ومع ذلك يصر على صواب قوله زَعَمَ - يَزْعُمُ + كائن + أن + جملة تفسيرية: ينقل خبراً أو علماً لم يتأكد صوابه، يأتي بعد " أن التفسيرية" ومع ذلك يصر على أن قوله صواب زَعْم: اسم فعل " زَعَمَ -
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler79 mücavir (109 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شرك

    7 ortak ayet · Tasma kayış demektir

  2. قول

    11 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  3. ندو

    3 ortak ayet · Nedve halkın toplandığı yerdir

  4. حرث

    2 ortak ayet · Hars ekin demektir

  5. ظهر

    3 ortak ayet · Arka demektir

  6. صوع

    1 ortak ayet · Tas

  7. ملك

    4 ortak ayet · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  8. مرر

    2 ortak ayet · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir

  9. بعر

    1 ortak ayet · Bair deve sürüsü demektir

  10. وبق

    1 ortak ayet · “Vika” kaptır, “vebek” derin çukur, “ibak” ise çukura…

  11. فقد

    1 ortak ayet · (Fe, kaf,dal) Bağboğan ot,

  12. دون

    3 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

Geçtiği ayetler(16)

  1. … خَوَّلْنَاكُمْ وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ وَمَا نَرَى مَعَكُمْ شُفَعَاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ …

    İddia ettinizAndolsun ki siz; ilk defa yarattığımız gibi, yapayalnız ve teker teker huzurumuza geldiniz. Ve size verdiğimiz şeyleri ardınızda bıraktınız. Hani, ortaklarınız olduğunu sandığınız şefaatçılarınızı da beraberinizde görmüyoruz. Andolsun ki; aranızdaki bağlar artık kopmuştur. Ortak sandıklarınız da sizden kaybolup gitmiştir.

  2. قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ فَلَا يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنْكُمْ وَلَا تَحْوِيلًا

    İddia ettinizDe ki: O’ndan başka taptıklarınızı çağırın. Sizin bir sıkıntınızı gidermeye de, değiştirmeye de güçleri yetmez.

  3. وَعُرِضُوا عَلَى رَبِّكَ صَفًّا لَقَدْ جِئْتُمُونَا كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ بَلْ زَعَمْتُمْ أَلَّنْ نَجْعَلَ لَكُمْ مَوْعِدًا

    İddia ettinizSaflar halinde Rabbına sunulduklarında onlara: Andolsun ki; sizi ilk kez yarattığımız gibi Bize geldiniz. Sizi toplamak için bir söz vermediğimizi iddia etmiştiniz değil mi?

  4. وَيَوْمَ يَقُولُ نَادُوا شُرَكَائِيَ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا

    İddia ettinizBana ortak kabul ettiklerinize seslenin, dediği gün; onları çağırırlar ama hiç birisi cevab vermez. Aralarına bir uçurum koyarız.

  5. قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِي السَّمَوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِنْ شِرْكٍ وَمَا لَهُ مِنْهُمْ مِنْ ظَهِيرٍ

    İddia ettinizDe ki: Allah’tan başka, taptıklarınızı çağıran. Onlar ne göklerde, ne de yerde zerre kadar bir şeye sahib değildirler. Ve onların bu ikisinde ortaklığı da yoktur. O’nun bunlardan hiçbir yardımcısı da yoktur.

  6. قُلْ يَاأَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

    İddia ettinizDe ki: Ey yahudiler; bütün insanları bir yana bırakarak yalnız kendinizin mi Allah’ın dostları olduğunu iddia ediyorsunuz? Öyleyse bunda samimi iseniz ölümü temenni edin.

Sîga sayfası: بِزَعْمِهِمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökزعم
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerظن, خرص, كفل
Zıt Kökيقن
Çekirdek Özet 1Kesin bilgi ve delile dayanmayan, doğruluk ile yalan ihtimali arasında gidip gelen söz veya iddiada bulunmak; bir işin veya malın mesuliyetini, kefaletini üzerine almak
Çekirdek Özet 2İnsanın hakikate ve vahye dayanmaksızın kendi zihninde kurduğu asılsız ontolojik iddialar, batıl ilahlık ve şefaat isnatları ile temelsiz sorumluluk iddialarını geçersiz kılmak
Çekirdek Özet 3Delilsiz zan ve iddiaların epistemolojik ve itikadi düzeyde hükümsüzlüğü; hukuki ve ictimai alanda ise sözlü beyanın doğurduğu kefalet ve liderlik mesuliyeti
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «söylemek» veya «fikir beyan etmek» fiili sayıp Kur’an’ın bu kökle hedef aldığı delilsiz, bâtıl ve hesabı verilemez ontolojik kurguları gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زعHızlı ve sarsıcı hareket, itme, tahrik etme ve yerinden oynatmaمHareket ve tahriki dilsel beyan, zihni iddia ve hukuki sorumluluk altına girerek mesuliyeti kendi üzerine toplama ve kuşatma alanına taşımıştır. Çekirdekteki sarsıntı ve kararsızlık, söylenen sözün delilden yoksun oluşu ve kesinliğe oturmaması şeklinde anlamı özelleştirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletKeskin bir ayrım yapma, zihinsel veya fiili bir sınır çizme ve hüküm kesme hareketini başlatır
عGözGörme, algılama, zihinsel kavrayış ve bir manzaraya veya kaynağa odaklanma eylemini temsil eder
مSuAkışkanlık, çevreleme, toplanma, bir durumu bünyesinde barındırma ve kuşatma manasını katar
زعمKesici bir aletle gözün gördüğünü kuşatarak hüküm kesmekZihnin gördüğü veya tasavvur ettiği bir olguyu delilsiz biçimde kesin bir yargı gibi kuşatarak ileri sürmesi ve bu iddiayı kendi üstüne mesuliyet olarak bağlaması hareketini resmeder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEtli veya yağlı olup olmadığı bilinmediği için elle yoklanan, semizliği şüpheli deve; ayrıca kabilenin başına geçip sözcülüğünü ve her türlü yükünü üstlenen reisin konumu
Cahiliye şiiri kullanımıLeylâ el-Ahyeliyye beytinde kabilenin reisi ve temsilcisi anlamında kullanılmıştır: حتى إذا رفع اللواء رأيته / تحت اللواء على الخميس زعيما
Erken Arapça kullanımKlasik dilde kesin delile dayanmayan iddialar için «زعموا مطية الكذب» denilmiş; doğrulanmamış rivayet ve haberleri aktarma alışkanlığı bu kökle kınanmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde kök, temelde bir yükü üstlenme, kefil olma, öne çıkıp konuşma ve sözle iddiada bulunma semantik ekseninde yer alır. İbranice ve Süryanice gibi kuzeybatı Sami dillerinde bu kökün doğrudan sesdeş karşılıkları daha sınırlı ve özelleşmiş türevlerle temsil edilirken, Arapçada kök iki ana koldan gelişmiştir: Birincisi bilginin kesin olmaması, zanna ve ispatsız kurguya dayanması; ikincisi ise bir topluluğun veya akdin sözcüsü, kefili ve önderi olma durumudur. Bu iki kol arasındaki anlamsal bağ, kişinin kesinliğini bilmediği bir hususta ileri atılarak söz vermesi ve o sözün yükünü taşıması tasavvurundan doğar.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİki ana asıl: Delilsiz söz söylemek ve kefil olmakKök bir yandan semizliği şüpheli hayvanı yoklama gibi zannî tahminden, diğer yandan kabilenin mal ve can sorumluluğunu üstlenen reislikten türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Kuzeybatı Sami dillerinde kefalet ve sözlü iddia izleriSöz verme, bir akitte öne çıkma ve güvence verme kavramlarıyla anlamsal paralellik taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda spekülasyondan uzak, güvenilir geniş ilişki tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زعمAnlamlıİddia etmek, kefil olmakİspatsız söz söylemek, kefalet üstlenmek, topluluk lideri olmakHedef kök; Kur'an'da geçer
زمعAnlamlıBir işe kesin karar vermek, süratli hareket etmekTereddütsüz yöneliş ve kararlılık ifade ederHedef kökteki tereddütlü iddiaya zıt bir kesinlik boyutu taşır; Kur'an'da geçmez
عزمAnlamlıBir işi yapmaya kesin azmetmek, sebatKalbin bir niyet üzerinde düğümlenmesi ve sebat göstermesiHedef kökün dayanıksız zannına karşılık iradi kararlılığı bildirir; Kur'an'da geçer
عمزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişin kullanım dışı olduğu kaydedilmiştirKitābü’l-ʿAyn kaydıyla mühmeldir; Kur'an'da geçmez
مزعAnlamlıHızla koşmak, parçalamak, et parçasıŞiddetli ve kesik kesik hareket, sıçrayarak koşmaÇekirdeğin hareket unsurunu fiziksel parçalanma ve hızla yansıtır; Kur'an'da geçmez
معزAnlamlıKeçi, sertlik, dayanıklılıkSert mizaçlı ve çevik küçükbaş hayvan, zeminin sertleşmesiFiziksel sertlik ve mukavemet anlamı öne çıkar; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زعمMerkezAsılsız iddia ve kefaletDelilsizce ileri sürülen, yalan olma ihtimali baskın olan iddia ve sözlü teminatZihinsel veya sözel kurgunun kesinlikten yoksun şekilde ortaya konmasıdır
ظنKomşuZan, tahmin, kanaatZihnin iki ihtimalden birine meyletmesi olup doğruluğu da kuvvetli olabilirزعم doğrudan bâtıl ve dayanıksız iddialar için kullanılırken, ظن hakikat ihtimalini de barındırır
خرصKomşuTahmin yürütmek, yalan uydurmakDelilsizce zihinden hesap yapma ve kurgulamaخرص ölçüsüzce tahmin üretmeye, زعم ise bunu kesin bir sav gibi öne sürmeye odaklanır
كفلKomşuKefil olmak, gözetmekBirinin nafakasını, bakımını veya borcunu bizzat üzerine almakكفل fiili himaye ve bakımı, زعم ise sözlü güvenceyi ve liderlik sorumluluğunu vurgular
يقنZıtKesin ve sarsılmaz bilgiŞüphe ve zandan tamamen arınmış, vakıaya mutabık hakikatزعم kökünün barındırdığı delilsizlik, vehim ve asılsızlığın tam zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaزعمİddia etmek, kefil olmakKesin dayanağı olmayan iddiada bulunmak veya sözle kefil olmakKesin
Latinceallegare, praesumere, sponsor esseİddia etmek, varsaymak, kefil olmakDelilsiz varsayımı (praesumere) ve hukuki kefaleti (sponsor) karşılar; ancak kökün kınama nüansını tam yansıtmazGüçlü
İngilizceto claim, to allege, guarantorDelilsiz iddia etmek, kefilBir delile dayanmaksızın ileri sürme fiilini (allege) ve güvence veren kişiyi (guarantor) karşılarGüçlü
Almancabehaupten, mutmaßen, Bürgeİddia etmek, zannetmek, kefilİspatsız bir savı savunma (behaupten) ile sorumluluk üstlenme yönlerini ayrı kelimelerle verirGüçlü
Fransızcaprétendre, alléguer, garantİddia etmek, ileri sürmek, garantörGerçekliği şüpheli bir savı ileri sürme (prétendre) ve taahhüt altına girme yönünü karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زَعَمْتُمْ / تَزْعُمُونَŞirk ve şefaat iddialarıMüşriklerin putları Allah'a ortak veya şefaatçi saymalarını geçersiz kılan kınama bağlamı (En'âm 6:22, En'âm 6:94, Kasas 28:62)
زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُواAhireti inkâr iddiasıKâfirlerin dirilişi ve hesabı imkânsız görme yönündeki mesnetsiz savları (Teğâbün 64:7)
بِزَعْمِهِمْDinde asılsız hüküm koymaMüşriklerin kendi hevalarına göre ürün ve hayvanları paylaştırıp haram kılma iftiraları (En'âm 6:136, En'âm 6:138)
يَزْعُمُونَSahte iman iddiasıİman ettiklerini öne sürüp pratikte tâğûtun hükmüne başvurmak isteyen münafıkların tutumu (Nisâ 4:60)
زَعِيمٌKefil ve garantörYitik su kabını getirene verilecek mükâfatın teminatı ve ahirette ortak koştuklarını savunacak kefil bağlamı (Yûsuf 12:72, Kalem 68:40)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBilgi teorisi ve uluhiyetZan ve delilsiz iddianın akideye esas teşkil edemeyeceği, şirkin temelsizliğiİtikadi konularda hüccetsiz sözün ve taklidin epistemolojik geçersizliği
FıkıhKefalet ve borçlar hukukuKişinin başkasına ait bir borcu veya edimi sözlü beyanla zimmetine almasıBir taahhüdün yerine getirilmesini bizzat garanti eden borç kefili (ez-zaîm)
TefsirKur'an'ın polemik üslubuKur'an'ın bu kökü kullandığı her yerde muhatabın sözünü iptal ve cerh etmesiSöylenen sözün delilden yoksun, bâtıl ve iftiradan ibaret olduğu tespiti
HadisRivayet ve ahlakDoğrulanmamış sözleri rivayet etmenin ve dedikodunun kınanmasıİnsanı yalana sürükleyen denetimsiz aktarım alışkanlığının yasaklanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve şirkin reddiİtikadi kurguSahte otoriteleri yıkmaVahye dayanmayan her türlü şefaat, ortaklık ve ahiret inkârı iddiasını epistemolojik olarak sıfırlarKesin
İlmiBilgi felsefesi ve metodolojiMesnetsiz önermeBilimsel temellendirmeKesin delil ve burhana dayanmayan her türlü teorik savı ilmi geçerlilikten düşürürKesin
SiyasiYönetim ve temsilTemsil ve liderlikToplumsal mesuliyetYöneticinin, temsil ettiği kitlenin hak ve yükümlülüklerini kendi üzerine alarak konuşmasıGüçlü
İktisadiMali taahhüt ve akitlerBorç kefaletiHukuki güvence sağlamaBir iktisadi borcun veya taahhüdün ifasını güvence altına alarak ticari akitlerin ifasını temin etmeKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKanıtlanmamış varsayım (Konjektür / Hipotez)Matematik ve mantıkta aksiyom veya teorem düzeyine ulaşmamış, henüz ispatlanmadığı halde doğruluğu öne sürülen ve sınanmayı bekleyen delilsiz önermelerle aynı mantıksal yapıdadırGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki kefalet ve meşruiyet iddiasıHukukta bir borcun teminat altına alınması, sosyolojide ise temellendirilmemiş iktidar iddialarının meşruiyet krizine girmesi durumuyla yapısal örtüşme gösterirGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece günümüz Türkçesindeki «siyasi lider» veya tarafsız bir «ifade etmek» manasına indirgeyerek anlam alanını daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu kök, zihinsel bir kurgunun delilsizliğini ifşa eden epistemolojik bir eleştiri aracı ve ahirette hesabı sorulacak bâtıl bir ontoloji isnadıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki şiddetli kınama ve sorgulama boyutunu sıradan bir söz aktarımı sanmak; şirkin ve nifakın kökenindeki delilsiz iddia psikolojisini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın şirk, nifak ve inkâr zihniyetini nasıl yapıbozuma uğrattığını gösterir. Kök, muhatapların din adına ortaya koydukları putları, şefaatçileri ve helal-haram kurallarını hiçbir ontolojik temeli olmayan birer kuruntudan ibaret sayar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müşriklerin Allah'a ortak koştukları varlıkların sorgulandığı hesap sahnelerinde, dirilişi inkâr edenlerin eleştirildiği ayetlerde ve din adına keyfi haram koyanların kınandığı pasajlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın kendi aklından veya geleneğinden ürettiği dini kabullerin bir değer taşıdığı zannını düzeltir; vahiyden ve kesin delilden beslenmeyen her iddianın ilahi adalet karşısında bâtıl olduğunu ilan eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKesinliği bilinmeyen deve etini elle yoklayarak kestirmeye çalışmak; bir topluluğun veya borcun kefalet ve sözcülüğünü yüklenmek.
  • Soyut anlamHakikate ve ispata dayanmayan zihinsel bir zannı kesin bir gerçeklikmiş gibi savunmak; delilsiz sav üretmek.
  • Sistematik karşılıkEpistemolojide temellendirilmemiş iddia; hukukta ise sözlü taahhütten doğan bağlayıcı kefalet ve sorumluluk.
  • LaTeX modeli∀x∈Z  ⟹  (P(x)∧¬D(x)  ⟹  V(x)=0)∨(P(x)∧K(x)  ⟹  R(x)=1)
  • LaTeX açıklamasıFormülde Z zannî iddia ve taahhütler kümesini temsil eder. P(x) ileri sürülen önermeyi veya beyanı, D(x) nesnel delil ve burhanı, V(x) önermenin hakikat değerini simgeler; delilden yoksun bir önermenin hakikat değeri sıfırdır (V(x)=0). Diğer taraftan K(x) sözlü kefalet ve mesuliyet yüklenimini, R(x) ise doğan hukuki sorumluluğun tamlığını (R(x)=1) gösterir. Bu iki kutup, kökün delilsiz iddia ve bağlayıcı kefalet şeklindeki iki ana eksenini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ز