غنم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: غ-ن-م7 sîga, 84 mücavir kök, 9 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خلطوَالْغَنَمِغَنَمِيمَغَانِمَغنمشحمغَنِمْتُمْمَغَانِمُهششغَنَمُوَمَغَانِمَأربنفشبغي

KökSîga 7Ayet 9Sure 6Mücavir 84

▶ Ağı aç (3B)

غنم

غ - ن - م

KÖK
  • 9 geçiş
  • 9 ayet
  • 7 sîga
  • 13 sözlük

Ğanem Koyun sürüsü demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ğanem Koyun sürüsü demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR590 harf
باب الغين والنون والميم معهما غ ن م، ن غ م، غ م ن، ن م غ مستعملات غنم: هذه غَنَمٌ لفظٌ للجَماعةِ، فإذا أفردْت قُلْتَ شاةٌ. والغُنْمُ الفَوْزُ بالشيء في غير مشقة. والاغتِنامُ انتِهابُ الغُنْمِ. والغَنيمةُ: الفيء وبنُو غُنْمٍ: حي من العرب. نغم: النَّغْمَةُ: جرسُ الكلامِ وحُسْنُ الصوتِ من القراءة ونحوها. وتقول: ما نَغَمَ بكلمةٍ. غمن: غَمَنْتُ الجلد ليلين ويحتمل الدِّباغَ. ويقال: غَمَنْتُه
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR319 harf
الغَنَمُ: اسمٌ مؤنث موضوع للجنس، يقع على الذكور وعلى الإناث، وعليها جميعاً. وإذا صغَّرتها ألحقتها الهاء فقلت غُنَيْمَةٌ. والمَغْنَمُ والغَنيمَةُ بمعنًى، يقال: غَنِمَ القوم غُنْماً بالضم. وغُناماكَ أن تفعل كذا، أي غايتك والذي تَتَغَنَّمَهُ. وغَنَّمْتُهُ تَغْنيماً، إذا نفّلته. واغْتَنَمَهُ وتَغَنَّمَهُ: عَدَّهُ غَنيمةً.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.148 harf
غ ن م غنم ، غمن ، نغم ، نمغ : مستعملة . غنم : قال الليث : الغنَمُ : الشَّاءُ ، تقولُ : هذه غنَمٌ لفظٌ للجماعة ، فإذا أَفْرَدْتَ الواحدة ، قلتَ شاةٌ . وقال غيره : تقولُ العرب : تَروحُ على فلان غنَمان : أي : قطِيعَان ، لكلِّ قَطيعٍ راعٍ عَلَى حِدَةٍ ، وكذلك تَروحُ عليه إِبِلان : أي إبلٌ ها هُنا ، وَإبل ، ها هنا ، وغنَمٌ مُغَنَّمةٌ : إذا كانت للقِنْيَةِ مجموعةً . وقال الليث : الغُنْمُ : الفوز بالشيء
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.220 harf
(باب الغين والنون وما يثلثهما) (غنم) الغين والنون والميم أصلٌ صحيح واحد يدلُّ على إفادة شيء لم يُملَك من قبل، ثم يختصّ به ما أُخِذ من مال المشركين بقَهْرٍ وغَلَبة. قال الله تعالى: ﴿وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيءٍ فَأَنَّ للهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ﴾ [الأنفال 41]. ويقولون: غُنَامَاكَ أنْ تفعل كذا، أي غايتُك والأمر الذي تتغنَّمه. وغَنْمٌ: قبيلة. ولعلَّ اشتقاقَ الغَنَم من هذا، وليس ببعيد.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR321 harf
- الغنم معروف. قال تعالى: ﴿ومن البقر والغنم حرمنا عليهم شحومهما﴾ [الأنعام/146]. والغنم: إصابته والظفر به، ثم استعمل في كل مظفور به من جهة العدى وغيرهم. قال تعالى: ﴿واعلموا أنما غنمتم من شيء﴾ [الأنفال/ 41]، ﴿فكلوا مما غنمتم حلالا طيبا﴾ [الأنفال/69]، والمغنم: ما يغنم، وجمعه مغانم. قال: ﴿فعند الله مغانم كثيرة﴾ [النساء/94].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR382 harf
غ ن م لفلان غنمان أي قطيعان من الغنم‏.‏ قال‏:‏ هما سيّدانا يزعمان وإنما يسوداننا أن يسّرت غنماهما وتقول‏:‏ خرج إلى غنيمته مع غليمته تصغير غلمة‏.‏ وغنم مغنمة كقولك‏:‏ إبل مؤبلة أي مجتمعة وتغنّم فلان وتأبّل‏:‏ اتخذها‏.‏ وغنّمه الله‏:‏ نفله وغنّمته فاغتنم ونفلته فانتفل‏.‏ وتقول‏:‏ الغنم المغنمه غنائم مغنمه‏.‏ واغتنم السلامة وتغنمها‏.‏ وغناماك أن تفعل كذا بمعنى قصاراك ووزنه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.561 harf
الغَنَم: الشاء لا واحد له من لفظه، وقد ثَنَّوْه فقالوا غنَمانِ؛ قال الشاعر: هُمَا سَيِّدانا يَزْعُمانِ، وإنَّما يَسُودانِنا إن يَسَّرَتْ غَنماهُما قال ابن سيده: وعندي أَنهم ثنوه على إرادة القَطِيعين أو السِّرْبين؛ تقول العرب: تَرُوح على فلان غَنمانِ أي قطيعان لكل قَطِيع راع على حدة؛ ومنه حديث عمر: أَعْطُوا من الصَّدقة من أَبْقت له السنة غَنماً ولا تُعطوها من أَبقت له غَنمَيْنِ أي من أَبقت له
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR519 harf
* غ ن م * * الغَنَم * اسم مؤنث موضوع للجنس يقع على الذكور والإناث وعليهما جميعا وإذا صغرتها ألحقتها الهاء فقلت * غُنَيْمة * لأن أسماء الجموع التي لا واحد لها من لفظها إذا كانت لغير الآدميين فالتأنيث لها لازم يقال له خمس من الغنم ذكور فتؤنث العدد وإن عنيت الكباش إذا كان يليه الغنم لأن العدد يجري في تذكيره وتأنيثه على اللفظ لا على المعنى والإبل كالغنم في جميع ما ذكرناه و * المَغْنَم * و * الغَنِيمة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.554 harf
| | ( الغَنَمُ مُحَرَّكَةً : الشَّاءُ ، لا واحِدَ لها من | لَفْظِهَا ) ، وفي المُحْكَمِ : من لَفْظِهِ ( الواحِدَةُ : | شاةٌ . و ) قَالَ الجَوْهَرِيّ : ( هو اسْمٌ مُؤَنَّثٌ ) | مَوْضُوعٌ ( لِلجِنْسِ ، يَقَعُ على الذُّكُورِ و ) | عَلَى ( الإناثِ وعَلَيْهِمَا جَميعًا ) ، وفي بَعْضِ | النُّسَخِ : وعَلَيْها جَمِيعها : فإذا صَغَّرْتَهَا | أَلْحَقْتَهَا الهَاءَ فَقُلْتَ غُنَيْمَةٌ ؛ لأنَّ أَسْماءَ |
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.058 harf
غَنِمَ 1 غَنِمَ ذ , (S, Msb, K,) aor. غَنَمَ , (Msb,) inf. n. غُنْمٌ (S, MA, Msb, * K, KL) and غَنْمٌ, (K,) or, as some say, the former is a simple subst. and the latter is an inf. n., (TA,) and غَنَمٌ and غَنِيمَةٌ and غُنْمَانٌ, (K,) He, or they, (i. e. a man, Msb, or a party of men, S,) obtained, got, or took, (Msb, K, * TK,) spoil, (K, * TK,) or a thing [as spoil]. (Msb, TA.) [And He
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.081 harf
غَنِمَ غَنِمَ A ( n. ac. غَنْم 1 , غُنْم 3 , غَنَم 4 , غَنِيْمَة 25t , غُنْمَاْن 35 ), a. Got, obtained, acquired, won easily; carried off, made booty of. غَنَّمَ غَنَّمَ II , a. Gave a share of the booty to. b. Enriched. تَغَنَّمَ تَغَنَّمَ V , a. Seized, took, carried off. اِغْتَنَمَ اِغْتَنَمَ VIII , a. see V . b. Seized, profited by, availed himself of ( an occasion ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR13.569 harf
غنم غَنِمَ - يَغْنَمُ - مَغْنَم - مَغَانِم - غَنَم غَنِمَ - يَغْنَمُ + كائن + شيئاً: يأخذ المغانم: يأخذ المحاربُ المنتصرُ المالَ أو العرضَ الذي يملكه عدوه، ويتركه وراءه بعد أن يفر أو يهلك مَغْنَم: اسم فعل مصدر ميمي من" غَنِمَ - يَغْنَمُ " وهو كذلك بمعنى مفعول: ما يُغْنَم بالقتال: المال أو العرض الذي يملكه عدو، ويتركه وراءه بعد أن يفر أو يهلك،
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler84 mücavir (106 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شحم

    1 ortak ayet · İkisinin iç yağı

  2. هشش

    1 ortak ayet · Ve çırparım

  3. كثر

    3 ortak ayet · Kesr(sin ile) kırık demektir

  4. أرب

    1 ortak ayet · Ürbiye alça demektir

  5. حوي

    1 ortak ayet · Haveye, hyy’den dönüşmüştür

  6. ظفر

    1 ortak ayet · Size zafer kazandırdı

  7. نفش

    1 ortak ayet · Didmek ve tiftmek demektir

  8. كون

    6 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  9. حسد

    1 ortak ayet · Hasat biçilen ekin demektir

  10. أخذ

    3 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  11. خلط

    1 ortak ayet · Bulanık su demektir

  12. بغي

    2 ortak ayet · Buğa boğa demektir

Geçtiği ayetler(9)

  1. وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى …

    Ganimet aldınızEğer Allah’a ve hakkı batıldan ayıran günde, iki topluluğun karşılaştığı o günde kulumuza indirdiğimize inanıyorsanız; bilin ki: Ele geçirdiğiniz ganimetin beşte biri Allah’ın, peygamberin ve yakınlarının, yetimlerin, düşkünlerin ve yolcularındır. Allah, her şeye gücü yetendir.

  2. فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلَالًا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    Ganimet aldınızArtık elde ettiğiniz ganimetten helal ve temiz olarak yeyin. Allah’tan da sakının. Çünkü Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökغنم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنفل, فيء, كسب
Zıt Kökغرم
Çekirdek Özet 1Koyun ve keçi cinsi küçükbaş hayvan sürüsü; emek sarf etmeksizin veya bir çabanın ardından kolaylıkla elde edilen, bereket getiren somut kazanım
Çekirdek Özet 2Mücadelenin veya meşru arayışın neticesinde Allah’ın lütfu olarak zahmetsizce ya da hak edilerek elde edilen maddi ve manevi gelir
Çekirdek Özet 3Risk ve sorumluluk (ğurm) karşılığında tahakkuk eden meşru artık değer ve kamu payı düşüldükten sonra helal kılınan toplumsal refah payı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca düşmandan savaş yoluyla zorla alınan yağma malına indirgeyerek, kelimenin barışçıl üretim, bereket, geçim kaynağı ve ilahi lütuf boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غنBir şeyin yetmesi, doyum sağlaması, kendi kendine yeterek dışa muhtaç olmama ve varlıkla dolma hali; nitekim aynı çekirdeği paylaşan غني kökünde zenginlik, yetinme, bir yerde kalıcı ikamet etme ve sesin dolgunluğu anlamı esastırمSona eklenen م harfi toplanma, bütünsellik, somutlaşma ve maddileşme katarak yetinme ve zenginleşme hissini doğrudan ele geçen, bir araya toplanan somut bir mala ve küçükbaş hayvan sürüsüne dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz imgesi (türetme: derinleşme ve örtü)Erken alfabede bağımsız işareti olmayıp ع (göz/kaynak) imgesinden ses tonlamasıyla türetilmiştir; yüzeyin altındaki bereketi, örtülü kalmış imkânı ve derinlikten süzülen kazanımı temsil eder.
نFiliz, yılan, balıkSüreklilik, çoğalma, canlılık ve hareket halindeki yaşam potansiyelini ifade eder.
مSuAkış, çokluk, toplanma, bir araya getirme ve derinlik hareketini temsil eder.
غنمGizli imkânın sürekli bir akış ve canlılıkla somut bir varlık olarak toplanmasıGizli veya örtülü duran faydanın (غ), canlı ve üreyen bir bereket bağıyla (ن), toplu bir mülk ve kütle halinde elde edilip bir araya getirilmesi (م) hareketini simgeler.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKoyun ve keçi cinsinden oluşan küçükbaş hayvan sürüsü. Bedevî Arap hayatında devenin (ibl) yanı sıra günlük süt, yün ve et ihtiyacını zahmetsizce karşılayan, kolay güdülen ve hızla üreyen temel bereket ve geçim kaynağıdır; bu somut nesneden hareketle her türlü zahmetsiz ve bereketli kazanca ğunm denilmiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Ebû Cündeb el-Hüzelî bir şiirinde düşmandan sürülerin toplanıp getirilmesini anlatırken bu kökü kullanır: إلى صلح الفيفا فقنة عاذب / أجمع منهم جاملا وأغانما (el-Feyfâ düzlüğünden Âzib tepesine kadar, onlardan deve sürüsü ve küçükbaş hayvan sürüleri toplarım).
Erken Arapça kullanımHz. Ömer’in zekât memurlarına yönelik uygulamasında kuraklık yılında ihtiyaç sahiplerini gözetirken söylediği şu sözde geçer: أَعْطُوا من الصَّدقة من أَبْقت له السنة غَنماً ولا تُعطوها من أَبقت له غَنمَيْنِ (Kıtlığın elinde tek bir koyun sürüsü bıraktığı kimseye zekâttan verin, iki sürüsü kalana ise vermeyin). Ayrıca meşhur Arap meselinde şöyle denmiştir: هما سيّدانا يزعمان وإنما / يسوداننا إن يسرت غنماهما (Onlar bizim efendilerimiz olduklarını iddia ederler; oysa bize efendilikleri ancak koyun sürüleri bereketlenip ürediği takdirdedir).

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde غنم kökü morfolojik ve semantik olarak Güney Sami / Arap yarımadası havzasında belirginleşen bir ihtisaslaşma sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice, Aramice, Süryanice) küçükbaş hayvan sürüsü için daha ziyade صأن (ṣa'n) veya رعي (r'y) kökleri baskınken, Arapçada غنم doğrudan küçükbaş hayvanların (koyun ve keçi) ortak adı ve bu sürüden elde edilen kolay faydanın genel ifadesi haline gelmiştir. Güney Arapça (Saba ve Himyer) yazıtlarında da ganimet ve elde edilen ganimet malları benzer köklerle karşılanmaktadır. Kökün semantik gelişimi çöl pastoralizmiyle doğrudan bağıntılıdır: Büyükbaş veya deveye nispetle bakımı ve idaresi daha az meşakkatli olan, hızlı üreyen küçükbaş hayvan, göçebe kabile için 'külfetsiz lütuf' ve 'zahmetsiz kazanım' fikrinin arketipi olmuştur. Buradan türeyerek bir mücadele veya rastlantı sonucu ele geçen her türlü meşru artı değere ve getiriye ğunm adı verilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönغن ikili kökünden türeme; ğanem (koyun sürüsü) → ğunm (zahmetsiz kazanç) → ganîmet (ele geçirilen mal)Kökün somut anlamı koyun sürüsüdür; buradan zahmetsizce elde edilen her kâra ve ardından haklı mücadeleyle kazanılan gelire intikal etmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arapça ortaklığı; Eski Güney Arapçası gnm / Ge'ez benzeri türevlerKuzeybatı Sami dillerindeki eksikliğe karşın Güney kolunda küçükbaş hayvan, bereket ve sefer kazanımı ekseninde varlığını korumuştur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çobanlık ve sürü terimleri katmanıÇöl kuşağında küçükbaş hayvanların göç ve otlatma yoluyla sağladığı dolaysız zenginleşmeyi tanımlayan yerel pastoral kök.Muhtemel

Kaynak David Cohen, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غنمAnlamlıKüçükbaş hayvan sürüsü, zahmetsiz kazançÇekirdek hedef köktür; koyun-keçi sürüsü ve elde edilen ganimet.Hedef kök; Kur'an'da geçer
غمنAnlamlıDeriyi yumuşatmak, gizlemek, terletmekDeriyi tabaklamaya hazırlamak için nemlendirip örtmek veya kadının cildini yumuşatmak için boya/örtü sürmesi.Kur'an'da geçmez; örtme ve nem bağı vardır
نغمAnlamlıSes, nağme, tatlı tonSözün güzel tınısı, ahenkli okuyuş, gizli ve fısıltılı güzel ses.Kur'an'da geçmez; غن ses boyutuyla irtibatlıdır
نمغAnlamlıKarışıklık, dalgalanma, renk alacasıBeyaz, siyah ve kırmızının birbirine karışması; bıngıldağın hareket etmesi.Kur'an'da geçmez
مغنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir.Veri bulunamadı
منغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir.Veri bulunamadı

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غنمMerkezKazanım, sürü, zahmetsiz payÇaba veya mücadele neticesinde ele geçen, külfetine kıyasla bereketi yüksek gelir.Koyun sürüsü ve sefer neticesi meşru gelir.
نفلKomşuEk lütuf, fazlalık, bağışAsıl payın veya farzın ötesinde fazladan verilen lütuf ve ihsan.Hak edilenden veya asıl paydan fazla olan ziyade lütuf.
فيءKomşuSavaşsız ele geçen kamu geliriSıcak çatışma olmaksızın, düşmanın çekilmesiyle kendiliğinden dönüp gelen mal.Şiddet ve fiili vuruşma olmadan elde edilen devlet geliri.
كسبKomşuBireysel emekle kazanmaDoğrudan beden veya zihin emeği harcanarak çalışıp çabalama sonucu üretilen gelir.Kişisel üretim ve ticaret yoluyla elde edilen hak edilmiş kâr.
غرمZıtBorç, zarar, tazminat, külfetİnsanın istemeden üstlendiği mali yük, zorunlu borç ve zarar.Kâr ve kazancın zıddı olan mali risk, hasar ve külfet.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغنمKüçükbaş hayvan sürüsü, meşru artık kazançHem sürüyü hem de külfetsiz veya mücadeleyle gelen zenginleşmeyi aynı gövdede toplar.Kesin
LatincePraeda, pecusGanimet, av; küçükbaş hayvan / sürü'Praeda' ele geçirilen kazancı ve ganimeti, 'pecus' ise genel olarak sürüyü ve servet kaynağını karşılar; Arapçadaki tek kökte birleşme özelliğini bölerek verir.Güçlü
İngilizceSpoils, booty; flock, sheepGanimet, kazanım; sürü, koyun'Booty' veya 'spoils' savaş kazanımına odaklanır, bereket ve hayvan sürüsü anlamını dışarıda bırakır; 'flock' ise yalnızca zoolojik sürüyü karşılar.Güçlü
AlmancaBeute; Schafherde, GewinnGanimet, av; koyun sürüsü, kazanç'Beute' gaspedilen veya savaşta alınan malı anlatır, 'Gewinn' kazancı ifade eder; kökün bereket ve pastoral arka planını tek başına vermez.Güçlü
FransızcaButin; troupeau (d'ovins)Ganimet; küçükbaş hayvan sürüsü'Butin' askeri ganimeti vurgularken, kelimenin Kur'ani ve ahlaki 'bol nimet / meşru lütuf' genişliğini taşımaz.Güçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غَنَم (tekil/topluluk ismi)Küçükbaş hayvan sürüsü (koyun ve keçi)Hayvan hukuku, peygamberlerin çobanlığı ve haram kılınan yağlar bağlamında somut sürü anlamı; En'âm 6:146, Tâhâ 20:18, Enbiyâ 21:78.
غَنِمْتُمْ (mazi fiil)Savaş veya meşru mücadele neticesinde elde edilen gelirCihat ve savunma savaşları sonrasında ele geçen ve beşte biri kamu payı olarak ayrılan meşru kazanç; Enfâl 8:41, Enfâl 8:69.
مَغَانِم (çoğul isim)Sayısız ilahi lütuflar, ahiret mükâfatları ve tükenmez imkânlarDünyevi geçici menfaatlere karşı Allah katındaki gerçek ve kalıcı zenginlikler bağlamı; Nisâ 4:94, Fetih 48:15, Fetih 48:19, Fetih 48:20.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRızık ve helal-haram meselesiZor ve güç kullanılarak elde edilen malın rızık sayılıp sayılmayacağı ve ilahi kader-kesb ilişkisi bağlamında ganimetin helalliği.Ganimetin Allah’ın meşru kıldığı temiz bir rızık olduğu ilkesi.
FıkıhSavaş hukuku ve kamu maliyesiGanimet mallarının taksimi, beşte bir (humus) kamu payının ayrılması, taşınmazların (arazilerin) ganimet sayılıp sayılmayacağı.Malın fiili vuruşma yoluyla elde edilmesi ve beşte birinin devlete, kalanının gazilere ait olması.
TefsirEnfâl ve Nisâ surelerindeki paylaştırma ayetleriDünyevi geçici menfaat ile Allah katındaki 'bol مغانم' arasındaki ahlaki fark ve niyetin arındırılması.Maddi yağma arzusundan ilahi lütuf şuuruna ve adil bölüşüme yöneliş.
HadisAhkâm ve ahlak hadisleri'Ganimet külfet karşılığıdır' (الخراج بالضمان / الغنم بالغرم) kaidesi ve peygamberlerin çobanlık sünneti.Kârın riskle meşrulaşması ve bereketin zahmetsiz lütufla birleşmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi lütuf ve helal rızıkMeşru kılınmış bereketli bağışMüminin emeği ve adanmışlığı karşısında Allah'ın bahşettiği temiz kazanç.Ganimet, gasp değil; ilahi izne bağlı meşru ve arındırılmış bir rızıktır.Kesin
İlmiÇobanlık ve sevk-idare pedagojisiToplumsal gözetim ve yönetim tecrübesiCanlı bir topluluğu incitmeden, dağıtmadan bir arada tutma ve besleme yetisi.Peygamberlerin koyun gütmesi, yöneticilik ve toplumsal liderlik ilminin hazırlık evresidir.Güçlü
SiyasiHukuki egemenlik ve kamu payıKamusal bütçe girdisi (humus)Elde edilen toplu servetin beşte birini yetimlere, yoksullara ve kamu masraflarına ayırarak sermaye tekelleşmesini kırma.Savaş kazanımının kabilevî yağmaya dönüşmesini engelleyen kamusal tescil.Kesin
İktisadiRisk-getiri dengesiKâr ve artık değer (ğunm)'el-Ğunm bi'l-ğurm' kuralı gereğince, mali risk ve sorumluluk üstlenilmeden kazanç elde edilemeyeceği ilkesi.İktisatta haksız kazancı ve faizi önleyen temel risk-getiri meşruiyet mekanizması.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerNet serbest enerji fazlası (termodinamik net getiri / artık verim)Bir sisteme giren enerji ile iş yaparken harcanan kayıp enerji arasındaki pozitif fark; sistemin dışarıdan emdiği ve yapısal büyüme için kullandığı net enerji fazlası.Güçlü
Beşeri bilimlerRisk primi ve meşru kâr marjı (iktisat ve hukuk)Bir iktisadi aktörün üstlendiği belirsizlik, iflas ve hasar riski (ğurm) nispetinde tahakkuk eden meşru getiri (ğunm); haksız rantın zıddı olan adil artık değer.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca 'askeri harekât neticesinde düşmandan zorla alınan savaş ganimeti' (yağma malı) manasına hapsederek, kökün çekirdeğindeki koyun sürüsü, bereket, geçim kolaylığı ve ilahi lütuf anlamlarını bütünüyle dışarıda bırakmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur'an'da sadece savaş kazanımını değil; bizzat Hz. Musa'nın asasıyla güttüğü sürüsünü (Tâhâ 20:18), Davud ve Süleyman kıssasındaki ekin tarlasına yayılan davarları (Enbiyâ 21:78) ve en önemlisi Allah katında müminleri bekleyen tükenmez manevi ve uhrevi nimetleri (Nisâ 4:94) kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİslam'ın kazanç anlayışını barbarca bir yağma ve talan ekonomisi gibi algılama veya sunma yanılgısına yol açar; ayrıca İslam iktisat teorisindeki muazzam 'risk-getiri dengesi' (el-ğunm bi'l-ğurm) ilkesinin ahlaki ve hukuki temeli kavranamaz hale gelir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem pastoral hayatın temel geçim aracı olan küçükbaş hayvan sürüsüne bakışını hem de bir toplumun meşru mücadele sonucunda elde ettiği serveti adaletle nasıl bölüştüreceğini gösteren anahtar bir köktür. Maddi kazancın kör bir servet hırsına dönüşmesini engeller; kazancı Allah'ın bir lütfu olarak konumlandırır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Enfâl suresindeki savaş hukuku ve kamu gelirlerinin taksimatı ayetlerinde (Enfâl 8:41, 8:69); Nisâ ve Fetih surelerindeki niyet arılığı ve ilahi lütufları beyan eden ayetlerde (Nisâ 4:94; Fetih 48:15, 48:19, 48:20); En'âm, Tâhâ ve Enbiyâ surelerindeki peygamber kıssaları ve helal-haram sınırlarında (En'âm 6:146, Tâhâ 20:18, Enbiyâ 21:78).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?'Ganimet' kavramını ilkel bir çapulculuk olarak yaftalayan oryantalist iddiaları çürütür; elde edilen gelirin beşte birinin kamuya ve zayıflara tahsis edilmesi şartıyla helal kılındığını, asıl kalıcı 'mağânim'in ise dünyalık menfaatler değil Allah katındaki değerler olduğunu ortaya koyarak sığ materyalist bakışı tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKüçükbaş hayvan sürüsü (koyun ve keçi); bu sürüden sağılan süt, elde edilen yün ve hızlı üreme yoluyla zahmetsizce, bereketle sağlanan temel geçim kaynağı.
  • Soyut anlamBir çaba, meşru mücadele veya ilahi lütuf neticesinde; külfetine kıyasla katbekat fazlasıyla ele geçen, bereketli, temiz ve helal artık değer.
  • Sistematik karşılıkHukuk ve iktisatta 'risk üstlenme' (R) karşılığında tahakkuk eden meşru getiri (G); bu getiriden kamusal adalet ve sosyal güvenlik payı (K) çıkarıldıktan sonra arındırılmış net toplumsal refah payı.
  • LaTeX modeliG=(∑i=1nYi−C)⋅I(R>0)  ⟹  N=G−15G
  • LaTeX açıklaması

Modelde G, elde edilen brüt ganimeti ve hasılatı temsil eder. Yi, mücadele veya faaliyet neticesinde ortaya çıkan farklı gelir ve kazanım kalemlerini; C, bu süreçte harcanan doğrudan maliyet ve meşakkati gösterir. I(R>0) indikatör fonksiyonu, meşru kazancın ancak sıfırdan büyük bir risk ve sorumluluk (R) üstlenilmesi şartına bağlı olduğunu ifade eden fıkhi ilkeyi simgeler. N ise, brüt gelirden kamusal pay ve sosyal güvence hissesi olan beşte birlik humus oranının (15G) düşülmesinden sonra bireylere helal ve temiz olarak kalan net meşru refah payını (N) modeller.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: غ