نفل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ف-ل3 sîga, 22 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سألوهبجعلنفلهجدذوالْأَنْفَالِصلحليلنَافِلَةًسحقرسلبعثطوع

KökSîga 3Ayet 3Sure 3Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

نفل

ن - ف - ل

KÖK
  • 4 geçiş
  • 3 ayet
  • 3 sîga
  • 13 sözlük

Enfâl ganimetin devlet için ayrılan beşte birlik kısmıdır. Nafile fazladan anlamındadır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Enfâl ganimetin devlet için ayrılan beşte birlik kısmıdır. Nafile fazladan anlamındadır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.277 harf
باب الّلام والنّون والفاء معهما ن ف ل، ف ل ن مستعملان فقط نفل: النَّفَلُ: الغُنْمُ، والجميعُ: الأَنْفال. ونفّلْت فُلاناً: أعطيته نَفَلاً وغُنْما. والإمامُ ينفِّلُ الجُنْد، إذا جعل لهم ما غَنِموا. والنّافِلةُ: العطيّة يُعطيها تَطوُّعاً بعد الفريضة من صَدَقةٍ أو صلاحٍ أو عَمَلِ خيرٍ. والنّافلة: ولدُ الوَلد. والنَّفل: ضربٌ من النّبات من دِقِّ الشَّجَر. والنَّوْفلُ: السّيّد من الرِّجال.. ويُقال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR618 harf
النَفْلُ والنافِلَةُ: عَطِيَّةُ التَطَوُّعِ من حيث لا تجِبُ، ومنه نافِلَةُ الصلاةِ. والنافِلَةُ أيضاً: وَلَدُ الوَلَدِ. وانْتَفَلَ من الشيءِ، أي انْتَفى منه وتَنَصَّلَ، كأنَّه إبدالٌ منه. قال الأعشى: لئنْ مُنيتَ بنا عن جدِّ مَعْرَكَةٍلا تُلْقِنا عن دِماءِ القومِ نَنْتَفِلُ والنَفَلُ بالتحريك: الغنيمةُ، والجمع الأنفالُ. قال لبيد: إنَّ تَقْوى رَبِّنا خيرُ نَفَلْ تقول منه: نَفَّلْتُكَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.357 harf
ل ن ف نفل ، فنل ، فلن . فلن : قال اللَّيثُ : قال الخَليل : ( فلان ) ، تقديره فُعَال . وتَصغيره : فُلَيْن . قال : وبعضٌ يقول : هو في الأصل فُعلان ، حُذفت منه واو . قال : وتصغيره على هذا القول فُلَيَّان وكالإنسان حُذفت منه الياء ، أصله : إنسيان ، وتصغيره : أُنَيْسان . قال : وحجتهم في قولهم : فُل بن فُل ، كقولهم : هَيُّ بن بيّ ، وهيَّان بن بَيّان . وفلان وفلانة ، كناية عن أسماء الآدميين . قال : وإذا
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.740 harf
(باب النون والفاء وما يثلثهما) (نفق) النون والفاء والقاف أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدُهما على انقطاعِ شيءٍ وذَهابه، والآخر على إخفاءِ شيءٍ وإغماضِه. ومَتَى حُصِّل الكلامُ فيهما تقارَبا. فالأوَّل: نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً: ماتت، ونَفَق السِّعر نَفَاقاً، وذلك أنَّه يمضي فلا يَكْسُد ولا يَقِف. وأنْفَقوا: نَفَقت سُوقُهم. والنَّفَقة لأنَّها تمضي لوجهها. ونفَق الشيءُ: فني يقال قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.042 harf
- النفل قيل: هو الغنيمة بعينها لكن اختلفت العبارة عنه لاختلاف الاعتبار، فإنه إذا اعتبر بكونه مظفورا به يقال له: غنيمة، وإذا اعتبر بكونه منحة من الله ابتداء من غير وجوب يقال له: نفل، ومنهم من فرق بينهما من حيث العموم والخصوص، فقال: الغنيمة ما حصل مستغنما بتعب كان أو غير تعب، وباستحقاق كان أو غير استحقاق، وقبل الظفر كان أو بعده. والنفل: ما يحصل للإنسان قبل القسمة من جملة الغنيمة، وقيل: هو ما يحصل
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR489 harf
ن ف ل أصاب الغازي نفلاً وأنفالاً‏.‏ ونفّله الإمام وأنفله والإمام ينفّل الجند‏.‏ وأعطى نافلةً سنيّةً ونوافل‏.‏ ورجل نوفل‏:‏ معطاء‏.‏ وتنفّل المصلّي‏:‏ تطوّع وهو يصلي النافلة والنّوافل‏.‏ وتنفّل على أصحابه‏:‏ أخذ من النّفل أكثر ممّا أخذوا‏.‏ ويقال‏:‏ نفّلوا كبركم أي زيدوا أكبركم على حصّته‏.‏ وقال لي قولاً فانتفلت منه أي انتفيت وأنكرت أن أكون فعلته‏.‏ وانتفل من بني فلان‏:‏ انتفى من نصرهم
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.092 harf
النَّفَل، بالتحريك: الغنيمةُ والهبةُ؛ قال لبيد: إِنَّ تَقْوَى رَبِّنا خيرُ نَفَلْ، وبإِذْنِ اللهِ رَيْثي والعَجَلْ والجمع أَنْفال ونِفال؛ قالت جَنُوب أُخت عَمْرو دي الكَلْب: وقد عَلِمَتْ فَهْمُ عند اللِّقاء، بأَنهمُ لك كانوا نِفالا نَفَّله نَفَلاً وأَنْفَله إِيَّاه ونَفَله، بالتخفيف، ونفَّلْت فلاناً تنفيلاً: أَعطيته نَفَلاً وغُنْماً. وقال شمر: أَنفَلْت فلاناً ونَفَلْته أَي أَعطيته نافِلة من
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR280 harf
* ن ف ل * * النَّفْلُ * و * النَّافِلَةُ * عطية التطوع ومنه * نَافِلَةُ * الصلاة و * النَّافِلَةُ * أيضا ولد الولد و * النَّفَلُ * بفتحتين الغنيمة والجمع * الأَنْفَالُ * قال لبيد % إن تقوى ربنا خير نَفَلْ % تقول منه * نَفَّلَهُ تَنْفِيلاً * أي أعطاه نفلا و * التَّنَفُّلُ * التطوع
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.801 harf
| | ( النَّفَلُ ، مُحَرَّكةً : الغَنِيمَةُ والهِبَةُ ) ، | قال لَبِيدٌ : | % ( إِنَّ تَقْوَى رَبِّنا خَيْرُ نَفَلْ % | وَ بِإِذْنِ اللهِ رَيْثِي وَ الْعَجَلْ | | ( ج : أَنْفالٌ ، وَنِفالٌ ) ، بالكسرِ ، | قالَتْ جَنُوبُ أُخْتُ عَمْرو ذي الكَلْبِ : | % ( وَقَدْ عَلِمَتْ فَهْمُ عِنْدَ اللِّقَاءِ % | بِأَنَّهُمُ لَكَ كَانُوا نِفالاَ ) % | | وفي التَّنْزِيلِ العَزِيز : ^ ( ( يَسْئَلُوَنَكَ عَنِ |
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR736 harf
نَفَّلَهُ 2 نَفَّلَهُ ذ , inf. n. تَنْفِيلٌ, He gave him spoil, (S, Msb, * K,) and a free and disinterested gift. (Msb, K.) And it is doubly trans.: see 2 in art. غنم. نَفَلٌ نَفَلٌ ذ Trifolium melilatus indica of Linn.: and medicago intertexta of Linn. (Delile, nos. 706, 730.) ― -b2- نَفَلٌ: see غَنِيَمَةٌ. نُفَلٌ نُفَلٌ ذ : see تُسَعٌ. نَافِلَةٌ نَافِلَةٌ ذ : the pl. نَوَافِلُ, is
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.028 harf
نَفَلَ نَفَلَ U ( n. ac. نَفْل 1 ), a. Swore, took an oath. b. Made a present to. c. Divided the booty amongst ( soldiers ). d. see II (b) . نَفَّلَ نَفَّلَ II , a. Made to swear. b. Gave his share to. c. [ 'An ], Defended, protected. أَنْفَلَ أَنْفَلَ IV , a. see II (b) . تَنَفَّلَ تَنَفَّلَ V , a. Did more than he was required to do, was overzealous. b. [ 'Ala ], Defrauded of
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR22.519 harf
نفل نَفَلَ - يَنْفُلُ - نَفَل - أَنْفَال - نَافِل - نَافِلَة نَفَلَ - يَنْفُلُ + كائن + كاناً + شيئاً: وهبه وأعطاه إياه فضلاً وتكرماً ومكافأة: وهبه ورزقه إياه زيادة على حقه تقديراً وتكريماً: يهبه الله، او والد أو ولي أمر أو ما شابه، هبة وأعطية تقديراً وتكريماً: وقد يكون مصدر " النَّفَل أو الأنفال " من ملك المُنْفِل أو من شيء مملوك لعدو صار
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler22 mücavir (29 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. هجد

    1 ortak ayet · Öyleyse uyan

  2. صلح

    2 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  3. يعقوب

    1 ortak ayet · Ve Yakup

  4. سحق

    1 ortak ayet · Suhk : Eskimiş, yıpranmış elbise demektir

  5. وهب

    1 ortak ayet · Ve hibe ettik

  6. عسى

    1 ortak ayet · Umulur

  7. بعث

    1 ortak ayet · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir

  8. حمد

    1 ortak ayet · Hamd: Cümle kapısı demektir

  9. ليل

    1 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

  10. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  11. سأل

    1 ortak ayet · “Sehl” ova demektir

  12. طوع

    1 ortak ayet · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…

Geçtiği ayetler(3)

  1. وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا

    Fazla olanGeceleyin yalnız sana mahsus olmak üzere teheccüd namazı kıl. Umulur ki, Rabbın seni öğülmüş bir makama gönderiverir.

  2. وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةً وَكُلًّا جَعَلْنَا صَالِحِينَ

    Fazla olanOna İshak’ı, üstelik bir de Yakub’u ihsan ettik. Ve her birini salih kimseler kıldık.

Sîga sayfası: الْأَنْفَالُ
Sîga sayfası: الْأَنْفَالِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنفل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerغنم, فضل, وهب
Zıt Kökفرض
Çekirdek Özet 1Temel yükümlülüğün, payın veya asıl hakkın üzerine fazladan eklenen lütuf, bağış ve artış
Çekirdek Özet 2Asli vazife ve hakların ötesinde kuldan gelen gönüllü yöneliş ve Allah'tan ihsan edilen karşılıksız ziyade
Çekirdek Özet 3Asgari adalet ve borç zeminini bozmadan sistemi genişleten, bereketi ve motivasyonu artıran fazlalık
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca savaşta ele geçen zorunlu ganimete veya önemsiz/gereksiz ibadete daraltarak kavramın bağış, lütuf ve asıl üstü fazlalık boyutunu yitirmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نفBir şeyin içten dışa doğru fışkırması, kabarması, ayrılıp yayılması ve sınırın dışına taşması; nitekim نفث üfleyip püskürtmeyi, نفح kokunun veya rüzgârın dalga halinde yayılmasını, نفخ üfürerek şişirmeyi, نفد tükenip dışa akmayı, نفذ delip öteye geçmeyi, نفر ürküp hızla dağılmayı, نفس nefes alıp ferahlamayı, نفش yünün kabarıp genişlemesini, نفع dışa taşan faydayı, نفق tünelden veya pazardan dışa akmayı ifade ederلTemas, yöneliş ve bağlama niteliği taşıyan sesin eklenmesiyle dışa taşma ve kabarma hareketi, mevcut bir asıl veya sınır üzerine eklemlenen, fazladan lütuf ve bağış olarak verilen bir paya dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkAsli olanın devamında meydana gelen canlı bir üreme, çoğalma ve sürekli artış hareketini başlatır
فAğız; söz, açıklık, kenarBelirli bir sınırdan, ağızdan veya kanaldan dışarı doğru çıkışı ve serbest kalışı simgeler
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaDışarıya çıkan ve artan bu fazlalığın bir hedefe, muhataba bağlanmasını ve tahsis edilmesini temsil eder
نفلBir asıldan çoğalarak sınırdan dışarı taşan ve bir hedefe fazlalık olarak yöneltilen lütufMevcut hakkın, sınırın veya farzın ötesine geçerek bir hedefe gönüllüce bağlanan ek kazanç ve bağış hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl hayatında devenin veya insanın zorunlu ihtiyacından fazla olan su, otlak veya pay; kuraklıkta diken keserek devenin asıl nafakasının üzerine fazladan yem temin etme çabası ve bir kimseye hak ettiğinden fazla verilen armağan
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa divanında kök, takvanın kul için hiçbir zorunluluk olmaksızın en hayırlı fazladan kazanç ve ilahi bağış olduğunu vurgulamak üzere geçer: إِنَّ تَقْوَى رَبِّنا خيرُ نَفَلْ / وبإِذْنِ اللهِ رَيْثي والعَجَلْ
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi Arapçasında ordu komutanının askere asıl hissesinin haricinde fazladan bir pay tahsis etmesi (تنَفيل) ve dedenin asıl evladın üzerine fazladan bir lütuf olarak toruna nail olması manasında ولد الولد karşılığı olarak kullanılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça نفل kökü, Sami dil ailesinde asıl olanın ötesine geçme, fazladan pay, bağış ve gönüllü katkı alanıyla ilintili özel bir gelişimi temsil eder. Batı Sami dillerinde ve İbranicede benzer fonetik yapıdaki bazı biçimler düşmek veya ayrılmak gibi hareketleri yansıtırken, Arapçada kök olumlu bir semantik genişleme geçirerek asıl paya, farza veya hakka eklenen fazlalık (ziyade ve hibe) anlamını merkezine almıştır. Fonetik olarak ن ve ف harflerinin taşıdığı dışa taşma matrisi, Arapça içinde lütuf, karşılıksız bağış ve fazladan elde edilen kazanç tabakasına evrilmiştir. Bu çerçevede kök, klasik Sami zeminindeki nötr ya da farklılaşmış dışa çıkış tasavvurunu, Arap dilinde kurumsallaşan ganimet, ilave ibadet ve torun gibi soy artışlarını kapsayan bir bereket ve cömertlik alanına taşımıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha ve Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir şeyin üzerine fazlalık eklemek, gönüllü bağışta bulunmakKökün çekirdeği zorunlu olmayan hibe, fazladan ihsan ve asıl payın üstüne verilen paydırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanicede ayrılma, düşme veya dışarı taşma çağrışımları taşıyan fonetik köklerle akrabalıkArapça, dışa taşma ve ayrılma çekirdeğini pozitif bir lütuf, ziyade ve armağan semantiğine tahsis etmiştirMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde doğrudan ve güvenilir bir soydaşlık bağı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques ve Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نفلAnlamlıFazlalık, bağış, hibeAsıl payın ve yükümlülüğün üzerine eklenen karşılıksız artışHedef köktür, Kur'an'da geçer
نلفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
فنلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
فلنAnlamlıKinaye, belirsiz kılmaİsmi açıkça anılmak istenmeyen bir kimseyi veya nesneyi işaret etmeKur'an'da geçer (فلان), hedef kökle semantik bağı zayıftır
لنفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
لفنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نفلMerkezFazlalık ve bağışAsıl olanın veya borcun üzerine gönüllü ve fazladan eklenen lütufTemel payın üzerindeki her türlü karşılıksız ve ilave kazanım
غنمKomşuKazanç ve savaş ganimetiZahmet ve meşakkat neticesinde elde edilen her türlü maddi getiriZorunluluk veya lütuf şartı aranmaksızın çaba ile kazanılan pay
فضلKomşuÜstünlük ve artık değerBir şeyin kendi denginden veya asgari düzeyden fazla olmasıNiteliksel veya niceliksel fazlalık olup bağış olma şartı taşımaz
وهبKomşuKarşılıksız vermeHiçbir ön şart ve hak ediş olmadan doğrudan sunulan ihsanAslın varlığına veya üzerine eklenme şartına bağlı değildir
فرضZıtZorunlu kılma ve takdirYerine getirilmesi kaçınılmaz olan, miktarı kesin belirlenmiş borçNafile ve lütfun aksine terk edildiğinde sorumluluk doğuran asli ödev

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنفلZiyade, hibe, gönüllü fazlalıkZorunlu sınırın üstündeki ilave hak, bağış ve ameli kapsarKesin
LatinceSupererogatio, donumZorunlu olanın ötesinde yapılan iş, hibeSupererogatio ibadetteki fazlalığı, donum ise maddi bağışı karşılarGüçlü
İngilizceSupererogation, bounty, windfallFazladan yapılan eylem, lütuf, beklenmedik fazlalıkHukuki ve dini fazlalık anlamını taşır fakat torun gibi soy bağını dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaMehrleistung, freiwillige GabeEk edim, gönüllü bağışGörevin üzerindeki ilave gayreti ve armağanı açıklarGüçlü
FransızcaSurérogatoire, gratificationGörev fazlası, ikramiye ve lütufAsgari yükümlülüğün aşılması ve fazladan ihsan verilmesi yönünü içerirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْأَنْفَالُSavaşta elde edilen ve tasarrufu Allah ile Elçisine ait olan ilave kazanımlarCihat sonrası kamu tasarrufundaki zenginliğin adil tevzi edilmesi bağlamı (Enfâl 8:1)
نَافِلَةًGece namazı gibi farzın üzerine eklenen fazladan ibadet ve lütuf derecesiGece uykusunu bölerek makam-ı mahmûd için gerçekleştirilen ilave taat (İsrâ 17:79)
نَافِلَةًEvladın ardından ihsan edilen torun, soyun fazladan genişlemesi ve ilahi müjdeİbrahim Peygamber'e İshak'tan sonra Yakub'un da fazladan bir armağan kılınması bağlamı (Enbiyâ 21:72)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi lütuf ve kulun mükellefiyetiAllah'ın kullarına farz kılmadığı halde fazladan ihsan ettiği nimetler ve kulun fazladan ibadetle yakınlık kazanmasıZorunluluğun ötesinde ilahi rahmetin ve kulun aşkın bağlılığının tezahürü
FıkıhNafile ibadetler ve tenfil uygulamasıFarz ve vacip dışındaki mendup ameller ile gazada askere genel hissenin üstünde verilen ek payAsli borcun ötesindeki gönüllülük ve kamu otoritesinin ek teşvik yetkisi
TefsirEnfâl ve nafile lafızlarının tahliliEnfâl suresindeki ganimetlerin kime ait olduğu ve Peygamber'e fazladan verilen teheccüdün anlamıKamusal yetki, ilahi bağış ve derece yükseltici ilave kulluk boyutu
HadisNafile namazlar ve tenfil rivayetleriKulu Allah'a en çok yaklaştıran ameller arasında nafilelerin rolü ve gazada fazladan pay verme sünnetiFarzları koruyan, eksikleri tamamlayan ve motivasyonu artıran fazlalık

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAsgari mükellefiyetin aşılmasıNafile ibadetManevi terakki ve aşkın muhabbetFarzlar asgari sınırı kurarken nafileler kulu ilahi yakınlığa ve fazl derecelerine taşırKesin
İlmiTemel bilginin üzerine eklenen marifetİhtisas ve derinleşmeKeşif ve kavrayış genişlemesiZaruri ilimlerin ötesinde fazladan yapılan tahkik, hakikate dair kuşatıcı vukufiyet sağlarMuhtemel
SiyasiKamu otoritesinin teşvik ve takdir hakkıTenfil ve liyakat payıMotivasyon ve fedakârlığın ödüllendirilmesiYöneticinin kamu yararı gereği üstün çaba gösterenlere asıl hissenin üzerinde takdir yetkisi kullanmasıdırGüçlü
İktisadiAsgari hak ve sabit gelirin ötesindeki fazlalıkHibe, ikramiye ve kamu hissesiServet dolaşımını canlandırma ve teşvikÜretim ve bölüşümde asgari emeğin karşılığı korunduktan sonra eklenen artı değerin adil dağılımıdırGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerArtık değer ve marjinal artış fonksiyonu (f(x)+Δx)Temel denklemi veya kararlı sistemi bozmadan, üzerine eklenen ve sisteme fazladan enerji/kapasite kazandıran ilave büyüklükGüçlü
Beşeri bilimlerPozitif ayrımcılık, liyakat primi ve fedakârlık etiğiHukuki sözleşmenin asgari gereklerini aşarak gönüllülük esasıyla toplumsal dayanışmayı ve kurumsal motivasyonu büyüten edimlerGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü fıkıhtaki dar nafile (terk edilmesinde sakınca olmayan önemsiz ibadet) veya salt harp ganimeti manasına hapsederek lütuf, bereket ve teşvik boyutunu yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamFarzın ve temel hakkın zeminini aşan, hem toplumsal kamu tasarrufunda ilave lütuf hem de manevi makamları açan aşkın gönüllülük dinamiği
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEnfâl ayetini kaba bir ganimet paylaşımı kavgası gibi görmek veya nafile ibadeti etkisiz bir fazlalık sanarak kulluktaki derece yükseltici merkezî işlevini ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem maddi paylaşımda adaletin ötesindeki fazilet ve kamu tasarrufunu hem de ibadette asgari borcun ötesindeki yakınlık derecelerini nasıl birleştirdiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Bedir Savaşı sonrası iktisadi bölüşüm ve otorite tayinini kuran ayetlerde, gece namazı ve manevi mertebeleri bildiren hitaplarda ve peygamberlerin zürriyet müjdelerinde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ganimeti savaşçıların şahsi mülkiyet hakkı sayan anlayışı düzeltir; nafile ibadeti ise işe yaramaz veya keyfi bir kenar ameli sanma yanılgısını ortadan kaldırır

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAsli hissenin, ihtiyacın veya hakkın sınırını aşarak dışarı taşan ve bir başkasına ilave olarak bağışlanan pay.
  • Soyut anlamAsgari ve zorunlu yükümlülük zeminini tamamladıktan sonra ortaya çıkan, aşkın yakınlık, bereket ve teşvik üreten fazlalık boyutu.
  • Sistematik karşılıkHukuki ve ahlaki tabanda farz ile güvenceye alınan asgari varoluşun, nafile ve tenfil mekanizmalarıyla tekemmüle ve yüksek rızaya ulaştırılması.
  • LaTeX modeliS=B+ΔNkos¸uluylaΔN>0  ⟹  Ψ(S)>Ψ(B)
  • LaTeX açıklamasıFormülde B temel yükümlülüğü veya asgari sabit hakkı; ΔN bu temele eklenen fazlalığı, lütfu ve nafile katkıyı; S bu ikisinin birleşiminden doğan nihai durumu; Ψ ise elde edilen manevi makamı, bereketi ve sistemik verimliliği temsil eder. Asıl payın üzerine eklenen her fazlalık (ΔN>0), nihai sistemik değeri ve mertebeyi asgari düzeyin üzerine çıkarmaktadır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن