مِن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ِ-ـ34 sîga, 837 mücavir kök, 2.150 ayet, 95 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وَمِنَفضلخرجفَمِنْهُمْلَمِنَمِنقبلوَمِنْهُمْدونمِنْهُأتيبعدقولمِنْمِنْهُمْ

KökSîga 34Ayet 2.150Sure 95Mücavir 837

▶ Ağı aç (3B)

مِن

م - ِ - ـ

KÖK
  • 3.068 geçiş
  • 2.150 ayet
  • 34 sîga
  • 1 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: -den

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: من

Ayrıca: مَن

Notlarım

Sözlükler(1)

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR19.455 harf
Madde başı: منقُرَى نَهْرِ الملك ، منهم : أَبو عبدِ اللَّهِ حمادُ بنُ سعيدٍ الضَّريرُ المُقْرِىءُ ، قَدِمَ بَغْدادَ وقَرَأَ القُرْآنَ ، عن ياقوت ، رحِمَه اللَّهُ تعالى ؛ والعلاَّمَةُ ناصِحُ الإسْلامِ أَبو الفتْحِ نَصْرُ بنُ فتيان بنِ المَنِّي ، بفتحٍ فتشديدٍ مَكْسورَةٍ شيخُ الحَنابِلَةِ في حُدودِ السَّبْعِين وخَمْسُمائَةٍ ؛ وابنُ أَخِيهِ محمدُ بنُ مُقْبِل بنِ فتيان بنِ المَنِّي عن شهْدَةٍ ضَبَطَه الحافِظُ ،
Tamamını oku

Sîgalar(34)

Mücavir kökler837 mücavir (1.398 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قبل

    237 ortak ayet · Önce

  2. دون

    138 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  3. أله

    918 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. بعد

    170 ortak ayet · Baid uzak demektir

  5. خرج

    123 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  6. كون

    551 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  7. أتي

    274 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  8. تحت

    48 ortak ayet · Ayağın alt tarafı demektir

  9. نزل

    160 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  10. كتب

    164 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  11. فضل

    71 ortak ayet · Fadl Deriden yapılan gömlektir

  12. قول

    607 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(2.150)

Bu kök 2.150 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَبِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ

    -denOnlar ki sana indirilene de, senden önce indirilmiş olanlara da inanırlar. Ve onlar ahireti de yakınen tanırlar.

  2. أُولَئِكَ عَلَى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

    -denİşte onlar, rablarından bir hidayet üzeredirler ve işte onlar, felaha erenlerdir.

  3. يَاأَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

    -denEy insanlar; sizi de, sizden öncekileri de yaratan Rabbınıza ibadet edin, ta ki, takva sahibi olasınız.

  4. وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

    -denEğer siz, kulumuza indirdiğimizden şüphede iseniz, haydin ona benzer bir sure getirin. Allah’dan başka şahidlerinizi de çapırın; eğer doğru sözlüler iseniz...

  5. وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

    -denEğer siz, kulumuza indirdiğimizden şüphede iseniz, haydin ona benzer bir sure getirin. Allah’dan başka şahidlerinizi de çapırın; eğer doğru sözlüler iseniz...

  6. … الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا …

    -denİman eden, salih ameller işleyenlere; altından ırmaklar akan cennetlerin kendileri için olduğunu müjdele. Onlara ne zaman bunlardan bir meyve rızık olarak verilirse bu, evvelce rızıklandığımız şeydi, derler. Onlara birbirine benzeyen (böyle nimetler) verilecek. Onlar için orada temiz eşler de vardır. Hem onlar orada temelli kalıcıdırlar.

  7. … جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ …

    -denİman eden, salih ameller işleyenlere; altından ırmaklar akan cennetlerin kendileri için olduğunu müjdele. Onlara ne zaman bunlardan bir meyve rızık olarak verilirse bu, evvelce rızıklandığımız şeydi, derler. Onlara birbirine benzeyen (böyle nimetler) verilecek. Onlar için orada temiz eşler de vardır. Hem onlar orada temelli kalıcıdırlar.

  8. … مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ …

    -denİman eden, salih ameller işleyenlere; altından ırmaklar akan cennetlerin kendileri için olduğunu müjdele. Onlara ne zaman bunlardan bir meyve rızık olarak verilirse bu, evvelce rızıklandığımız şeydi, derler. Onlara birbirine benzeyen (böyle nimetler) verilecek. Onlar için orada temiz eşler de vardır. Hem onlar orada temelli kalıcıdırlar.

  9. … فَمَا فَوْقَهَا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ …

    -denŞüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

  10. الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

    -denAllah’ın ahdini pekiştirdikten sonra bozanlar, birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar, yeryüzünde fesad çıkaranlar, işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمن
YapıEdat veya işlev sözü
Özel Durumİki harfli asli edat
Bağlamsal Yakın Köklerعن, في, ب
Zıt Kökإلى
Çekirdek Özet 1Bir hareketin, nesnenin veya durumun çıkış noktasını, menşeini ve bütünden ayrılmasını bildirme
Çekirdek Özet 2Yaratılış, kaynak, ayrışma, sebebiyyet ve parça-bütün ilişkisini kurma
Çekirdek Özet 3Varlıklar ve eylemler arası nedensellik, menşe ve kapsam ilişkisinin sentaktik temeli
Kritik Hata RiskiEdatın zengin anlamsal işlevlerinin tek tip mekânsal ayrılmaya indirgenerek teolojik ve fıkhi inceliklerin silinmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
منBir kaynaktan doğma, çıkış noktası oluşturma ve bütünden pay ayrılmaVeri bulunamadıÜçüncü bir harf eklenmeksizin bağımsız edat yapısını korumuş, ek harf almadan kaynak ve ayrılma işlevini yüklenmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikÇıkış kaynağı, menşe, akışın ve varoluşun başladığı ana hazne
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkKaynaktan ayrılıp beliren, türeyen ve yönelerek devam eden unsur
منKaynaktan bir unsurun ayrılıp yönelmesiBir asıldan veya bütünden doğarak ayrılan hareketin çıkış noktasını temsil eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir mekândan, nesneden veya maddeden hareketin başladığı ilk fiziksel çıkış noktası
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays muallakasında sevgilinin mekânını ve hatırasını anarken çıkış noktasını belirtmek için bu edatı kullanmıştır: قِفَا نَبْكِ مِنْ ذِكْرَى حَبِيبٍ وَمَنْزِلِ / بِسِقْطِ اللِّوَى بَيْنَ الدَّخُولِ فَحَوْمَلِ
Erken Arapça kullanımKabile intisabını, soy kökenini veya bir aletin imal edildiği madeni tanımlamak amacıyla menşe ve cins bildirmede kullanılmıştır

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, el-Muğnî el-Lebîb, Şerhu’l-Mu‘allakāti’s-Seb‘.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde من edatı, Proto-Sami ortak mirasından gelen en köklü menşe ve ayrılma morfemlerinden biridir. İbranicede מִן biçiminde bir yerden veya durumdan ayrılmayı, parçayı ve kıyaslamayı bildirir; Süryanicede ܡܢ biçiminde kaynak, başlangıç ve ayrılma edatı olarak aynı işlevle yer alır. Arapçada bu edat hem fiziksel mekân ve zaman başlangıcını hem de soyut sebep, teb'îz, tebyîn ve tekit işlevlerini en geniş sentaktik esneklikle korumuştur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Brockelmann.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAsli harf-i cerSükûn üzere mebni olup menşe, ayrılma, teb'îz ve cins beyanı işlevlerini yüklenirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice מִן, Süryanice ܡܢProto-Sami menşe, ayrılma ve parça bildirme edatının doğrudan devamıdırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik menşe morfemleriBazı Afro-Asyatik dillerde görülen kaynak ve yön bildiren biçimlerle olası kadim akrabalıkMuhtemel

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
منAnlamlıBaşlangıç, kaynak, ayrılmaMekân, zaman, parça ve sebebiyyet bildiren harf-i cerHedef kök; Kur'an'da yüksek sıklıkla geçer
نمAnlamlıTaşıma, yayma, gizlice açığa çıkarmaBir sözü veya haberi kaynağından alıp çevreye yaymakHedef edatla kalb ve fonetik benzerlik taşır; Kur'an'da bu iki harfli yalın biçimde geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
منMerkezKaynak, başlangıç, ayrışmaBir şeyin çıktığı başlangıç noktasını veya bütünden ayrılan parçasını bildirirİbtidâü'l-gāye, teb'îz ve beyân merkezli edat
عنKomşuAyrılma, uzaklaşma, aşmaBir şeyin sınırını aşıp ondan öteye geçmeyi ifade eder; من ise doğrudan kaynağın kendisini gösterirMücâvezet eksenlidir; menşeden ziyade mesafelenmeyi anlatır
فيKomşuZarfiyet, içindelikBir kabın veya sınırın içinde bulunmayı bildirir; من ise o sınırın içinden dışa çıkışı belirtirZarfiyyet kurar; kuşatma durumunu ifade eder
بKomşuBitişme, vasıta, beraberlikVasıtaya yapışmayı ve onun aracılığıyla gerçekleşmeyi bildirir; من kökeni ve kaynağı tayin ederİlsâk ve istiâne eksenlidir; menşei değil aracı kurar
إلىZıtVarış, yönelme, bitiş noktasıمن başlangıç noktasını bildirirken, إلى hareketin varacağı nihai hedefi gösterirİntihâü'l-gāye bildirir; hareketin varış sınırıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمنBaşlangıç, ayrılma, kaynak, parçaÇıkış noktasını, bütünden bir kısmı, gerekçeyi ve cinsin mahiyetini bildirirKesin
Latincede, ex, ab-den/-dan, içinden, tarafındanÇıkış ve menşe yönünü karşılar; soyut sebebiyyet ve parça-bütün ilişkisini kısmen dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcefrom, of, out of-den/-dan, parçası, içindenMekânsal ve zamansal başlangıç ile kısmiyet bildirimini karşılar; istiğrâk inceliğini tam veremezKesin
Almancavon, aus-den/-dan, içindenÇıkış noktasını ve kökeni ifade eder; cins açıklama bağlamındaki zarafeti birebir aktaramazGüçlü
Fransızcade, depuis, hors de-den/-dan, beri, dışınaMenşe ve ayrılma yönünü karşılar; nefiy cümlelerindeki genelleyici tekit gücünü tam karşılayamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İbtidâü'l-gāyeMekân veya zamanda başlangıç noktasıGece yürüyüşünün ve ibadet yerinin başlangıcını bildiren bağlam; İsrâ 17:1, Tevbe 9:108
Teb'îzBütünden bir parça veya topluluktan bir kısımElçilerin veya insanların bir kısmının diğerine üstün kılınması bağlamı; Bakara 2:253, Âl-i İmrân 3:110
Tebyînü'l-cinsBir nesnenin veya durumun cinsini ve maddesini açıklamaKaçınılması gereken pisliğin putlar olduğunu açıklayan bağlam; Hac 22:30, Kehf 18:31
Sebebiyyet ve ta'lîlFiilin gerekçesini ve nedenini bildirmeKavimlerin helak edilme veya cezalandırılma sebebini açıklayan bağlam; Nûh 71:25, Bakara 2:19
Zâide ve istiğrâk-ı cinsCümledeki olumsuzluğu genelleştirerek hiçbir istisna bırakmamaYaratılışta hiçbir kusur ve düzensizlik bulunmadığını tekit eden bağlam; Mülk 67:3, Kâf 50:15
Bedel ve ivazBir şeyin yerine başkasının tercih edilmesiDünya hayatının ahirete tercih edilmesini yeren bağlam; Tevbe 9:38

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTenzih ve yaratılış menşeiİlgili ayetlerde geçen ifadenin ilahi zattan parça kopması değil yaratılış ve nispet bildirmesiTecsim ve hulûlü engelleyen tenzihî kaynaklık
FıkıhHüküm sınırları ve mükellefiyetAbdest ve teyemmüm ayetlerinde organların bir kısmının mı tamamının mı kapsandığı meselesiAhkâmın genişlik veya darlık sınırlarını belirleme
TefsirBelagat ve edatların işleviKur'an'da fazlalık harf bulunmadığı, zâid sayılan edatın mutlak genellik sağladığı tespitiSentaktik bağlaçtan ontolojik tekit ve îcâza geçiş
HadisAidiyet ve cemaat bağıBir fiili işleyenin topluluk bağı ve ahlaki intisap dışına çıkışının tespitiToplumsal ve ahlaki meşruiyet sınırlarını tayin etme

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlığın mutlak menşeiİlahi kaynak ve aidiyetVaroluşun tek failden çıktığını tescil ederBütün nimetlerin ve varlığın Allah'tan başladığını kurarak şirki dışlarKesin
İlmiMetodolojik nedensellikEpistemik köken ve illetHükümlerin ve olguların gerekçesini gösterirBilginin hangi dayanaktan ve sebepten kaynaklandığını açıklarGüçlü
SiyasiTemsil ve meşruiyetCemaat içinden delegasyonOtoritenin toplum içinden çıkışını kurarYöneticilerin ve şahitlerin toplumun içinden belirlenmesini meşrulaştırırGüçlü
İktisadiMülkiyetten pay ayrılmasıKısmi mükellefiyet ve zekâtServetten adil pay aktarımı sağlarServetin tamamına el koymadan bir kısmının infak edilmesini emrederKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKüme teorisinde eleman aidiyeti ve vektörel orijin noktasıBir elemanın ait olduğu evrensel kümeden ayrılması veya vektörün başlangıç koordinatından doğmasıyla tam yapısal benzerlik gösterirGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojide referans grubu ve epistemolojik köken kuramıBir hareketin veya bireysel kimliğin doğduğu kültürel ve tarihsel menşe ile birebir örtüşürGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEdatın yalnızca Türkçedeki yalın "-den/-dan" mekânsal ekine indirgenip diğer kurucu işlevlerinin ihmal edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamMekânsal başlangıcın ötesinde; varoluşsal kaynak, ontolojik aidiyet, teb'îz, nedensellik ve mutlak olumsuzlama
Yanlış anlamanın doğuracağı hataFıkıhta mükellefiyet sınırlarının daraltılması; kelamda ilahi zat ile varlık arasında teb'îz zannedilerek hulûl fikrine kapılınması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın menşeini, ilahi kudretin çıkış noktasını ve eylemlerin ahlaki ve fıkhi gerekçelerini kuran temel sentaktik eksendir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılışın maddesini bildiren kozmolojik ayetlerde, ibadet sınırlarını tayin eden ahkâm ayetlerinde ve tevhidî nefiy bağlamlarında
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlığın tesadüfen türediği fikrini çürüterek kaynağı gösterir; tecsîm yanılgısını önler ve Kur'an'da fazlalık harf bulunduğu zannını tashih eder

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir mekândan, nesneden veya maddeden hareketin başladığı ilk çıkış noktası ve bütünden ayrılan somut parça.
  • Soyut anlamVarlık, hüküm, sebep ve aidiyetin mutlak bir kaynağa bağlanması ve bütünden bir unsurun ayrıştırılması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemde referans orijini, alt küme belirleme ayracı ve nedensellik bağıntısı.
  • LaTeX modeliS→πx∈S∨x0→fxt
  • LaTeX açıklaması

Modelde S kaynak bütünü, π teb'îz veya tebyîn izdüşümünü, x bu bütünden ayrılan veya onun cinsini bildiren tikel unsuru temsil eder. İkinci bağıntıda x0 başlangıç durumunu veya hareketin ilk çıkış noktasını, f yönelim sürecini, xt ise ulaşılan durumu simgeler; böylece edatın hem parça-bütün hem de başlangıç noktası dinamikleri sembolik olarak ifade edilir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م