وني

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-ن-ي1 sîga, 4 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ونيذهبتَنِيَاأخوأيي

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 4

▶ Ağı aç (3B)

وني

و - ن - ي

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 10 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: İkiniz ihmal etmeyin

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ونى

Notlarım

Sözlükler(10)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR11.021 harf
باب اللفيف من النون ن ا أ، ن ي أ، ن أ ي، ن و ي، ن أ ن أ، ن و ن، أ ن ن، أ ن ا، و ن ي، و ن ن، و أ ن، أ و ن، أ ي ن مستعملات ناء: النَّوْءُ، مهموز: من أَنواء النّجوم، وذلك إذا سقط نجم بالغداة فغاب مع طُلُوع الفَجْر، وطلع في حياله نجمٌ في تلك السّاعة على رأس أربعة عشر منزلا من منازل القمر سُمِّي بذلك السُّقوط والطُّلُوع نوءاً من أنواء المَطَر والحرّ والبَرْد، وذلك من قولك: ناء ينوء.. والشّيء إذا مال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR582 harf
Madde başı: ونىالوَنى: الضعفُ والفتورُ، والكلالُ والإعياءُ. قال امرؤ القيس: مِسَحٍّ إذا ما السابحاتُ على الوَنى أثَرْنَ الغُبارَ بالكَديدِ المُـرَكَّـلِ يقال: وَنَيْتُ في الأمر أَني وَنًى ووَنْياً، أي ضعفتُ، فأنا وانٍ. وناقةٌ وانِيَةٌ، وأَوْنَيْتُها أنا: أتعبتها وأضعفتها. وفلانٌ لا يَني يفعلُ كذا، أي لا يزال يفعل كذا. وافْعَلْ ذاك بلا وَنْيَةٍ، أي بلا تَوانٍ. وامرأةٌ وناةٌ: فيها فتور، وقد تقلب الواو همزة
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR464 harf
(باب الواو والنون وما يثلثهما) (وني) الواو والنون والحرف المعتلّ. يدلُّ على ضَعْف. يقال: وَنَى يَنِي وَنْياً. والواني: الضَّعيف(1). قال الله تعالى: (وَلاَ تَنِيَا في ذِكْرِي([طه 42]. والوَنَى: التَّعَب. يقال: أوْنَيْتُه: أتْعَبتُه. وناقةٌ وانيةٌ. ولا يَني يَفعلُ، كما يقال لا يزال. وامرأةٌ وَناةٌ، إذا كان فيها فُتورٌ عند القِيام.‏ (ونم) الواو والنون والميم. قال: وَنَمَ الذُّبابُ يَنِمُ وَنْماً
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR373 harf
و ن ي رجل وانٍ‏:‏ بيّن الونيّ والونا‏.‏ يقال‏:‏ دع الونا وخلّ الهوينا‏.‏ وقد ونى في الأمر‏:‏ ضعف وفتر ‏"‏ ولا تنيا في ذكري ‏"‏ وفلان لا يني ولايونّى ولا يتوانى‏:‏ لا يقصّر‏.‏ وعمل فونى إذا تعب وأونيته‏:‏ أتعبته‏.‏ وناقة وانية‏.‏ قال‏:‏ ووانية زجرت على حفاها قريح الدّفّتين على البطان ومن المجاز‏:‏ قول ابن مقبل‏:‏ مرته الصّبا بالغور غور تهامة فما ونت عنه بشعفين أمطرا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.054 harf
الوَنا: الفَتْرَةُ في الأَعمال والأُمور. والتَّواني والوَنا: ضَعْفُ البَدَن. وقال ابن سيده: الوَنا التَّعَبُ والفَتْرةُ، ضِدٌّ، يمدّ ويقصر. وقد وَنَى يَنِي وَنْياً ووُنِيّاً ووَنًى؛ الأَخيرة عن كراع، فهو وانٍ، وونَيْتُ أَني كذلك أَي ضَعُفْتُ؛ قال جَحْدَرٌ اليماني: وظَهْر تَنُوفةٍ للرِّيحِ فيها نَسِيمٌ، لا يَرُوعُ التُّرْبَ، وانِي والنَّسِيم الواني: الضَّعِيفُ الهُبُوبِ، وتوانَى وأَونَى غيرَه.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR281 harf
* و ن ي * * الوَنَى * الضعف والخور والفتور والكلال والإعياء يقال * وَنَى * في الأمر يني بالكسر * وَنًى * و * وَنْيَاً * أي ضعف فهو * وَانٍ * وفلان لا * يَنِي * يفعل كذا أي لا يزال يفعله و * تَوَانَى * في حاجته قَصَّر و * المِينَاءُ * بالمد كلاء السفن ومرفؤها وهو مِفْعال من الوَنَى
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.233 harf
: ( ي ( *!الوَنَى ، كفَتًى : التَّعَبُ ؛ و ) أَيْضاً : ( الفَتْرَةُ ؛ ضِدٌّ ) ، يُقْصَرُ ( ويُمَدُّ ) ؛ هذا نَصُّ المُحْكم . وفي الصِّحاح : الوَنَى : الضَّعْفُ والفُتورُ والكَلالُ والإعْياءُ ؛ قالَ امْرؤُ القَيْس : مِسَحَ إذا ما السابحاتُ على الوَنَى أَثَرْنَ الغُبارَ بالكَدِيد المُرَكَّلِ وأَنْشَدَ القالِي شاهِداً للمَمْدودِ قولَ الشاعرِ : وصَيْدَح ما يفترها وناء وإن وَنَتِ الرّكاب جَرَتْ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR657 harf
Madde başı: ونىوَنَى فِيهِ 1 وَنَى فِيهِ ذ He entered upon a thing languidly; and عَنْهُ He passed from it: see عَنْ. تَوَانَى 6 تَوَانَى ذ He was, or became, languid, remiss, weak, feeble, or faint, (T, S, M, MA, Msb, K, *) in actions, and affairs, (T,) in respect of an object of his want, (S,) or in an affair. (MA, Msb.) ― -b2- تَوَانَى فى الأَمْرِ He flagged, or was remiss, in the affair; (Msb;) i. q.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.215 harf
وَنَى وَنَى a. [ يَنِي ] ( n. ac. وَنْي 1 , وِنْيَة [ 2t ] , وِنَآء [ وِنَاْي 23A ], نِيَة , وُنِيّ ), Was enervated. b. [ Fī ], Dawdled over. c. [ acc. or 'An ], Left, abandoned; ceased. d. Tucked up ( sleeves ). وَنِيَ وَنِيَ A ( n. ac. وَنًى [ 4 ] ), a. see supra (a) , b. . وَنَّيَ وَنَّيَ II , a. Dawdled. أَوْنَيَ أَوْنَيَ IV , a. Enfeebled, enervated; debilitated.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.692 harf
وني وَنَى - يَنِي وَنَى - يَنِي + الكائن + في أمر: فتر وضعف عنه وقصر فيه واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التقصير والتواني عن بدء الفعل وإنفاذه" ، وهي: حَسَرَ - يَحْسُرُ، ثَبَط َ - يَثْبَط، أَلا - يَأْلُو، كَسِلَ - يَكْسَلُ، وَنى - يَني، كَادَ - يَكَادُ يفرق لفظاً: نَاءَ - يَنُوْءُ + شيء أو حمل+ بشيء أو كائن: يثقل عليه فيدفع به أرضاً وَنَى -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler4 mücavir (7 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ذهب

    1 ortak ayet · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

  2. أخو

    1 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  3. ذكر

    1 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  4. أيي

    1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. اذْهَبْ أَنْتَ وَأَخُوكَ بِآيَاتِي وَلَا تَنِيَا فِي ذِكْرِي

    İkiniz ihmal etmeyinSen ve kardeşin ayetlerimle git. İkiniz de Beni zikretmede gevşek davranmayın.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökوني
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (lefîf-i mefrûk: fâ ve lâm harfleri illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerفتر, كسل, قصر, ضعف
Zıt Kökجدد
Çekirdek Özet 1Bir işte veya harekette takatsizlik, yavaşlama, gevşeme ve kesintiye uğrama hali
Çekirdek Özet 2İlahi tebliğ, mücadele ve zikir sürecinde azmin kırılmaması ve sürekliliğin aksatılmaması
Çekirdek Özet 3Dinamik bir görevin kesintiye uğramasının iradi bir ihmalden ziyade ritim ve enerji kaybından doğması
Kritik Hata RiskiKökü doğrudan bilinçli isyan, terk veya inkar sayarak takat tükenmesi ve yavaşlama nüansını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ونZayıflık, gevşeme, içkin ritim kaybı veya ağırlık hissi; ونن ve أون köklerinde görülen yük dengesi ve tınlama-yavaşlama çağrışımıيLâm konumundaki zayıf harf ile gevşeme ve yavaşlama eylemi soyut bir sürece, takatsizlik ve işteki gevşekliğe dönüştürülmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBir amaca veya nesneye bağlanmayı, yük altına girmeyi ve ilk irtibatı temsil eder
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkHareketin ve gücün akışını, canlılığın zamana yayılan sürekliliğini simgeler
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaİcra edilen eylemi, doğrudan müdahaleyi ve uygulama gücünü ifade eder
ونيBağlanıp icra edilen işin canlılık ve akış ritminin düşmesiBir eyleme bağlı olan elin (uygulamanın) canlılığını ve enerjisini zamanla kaybedip gevşemesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamUzun yolculuk neticesinde devenin veya binek hayvanının takatten düşmesi, yorulması ve adımlarını yavaşlatması; rüzgarın esiş hızını ve şiddetini kaybetmesi
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir beytinde yürüyüşü zayıflayan ve yorulan atları tasvir ederken kökü fiziksel tükeniş anlamında kullanmıştır: مِسَحٍّ إذا ما السابحاتُ، على الوَنَى، / أَثَرْنَ غُباراً بالكَدِيد المُرَكَّلِ
Erken Arapça kullanımİbn Mukbil'in şiirinde yağmur ve rüzgarın hız kesmeksizin devam etmesi bağlamında olumsuzluk ekiyle geçmektedir: مرته الصّبا بالغور غور تهامة فما ونت عنه بشعفين أمطرا

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde وني kökü, zayıflık, gevşeklik, yavaşlama ve güçten düşme semantik alanı üzerinden varlık gösterir. Arapçada lefif bir yapı (fâ harfi و, lâm harfi ي) sergileyen kök, birincil olarak fiziksel takatsizliği ve ardından bu takatsizliğin eyleme yansıyan gevşekliğini ifade eder. Batı Sami ve İbrani sahasında kökün tam bir fonetik kopyasından ziyade, benzer fonetik dönüşümler gösteren ve zayıflamak, yorulmak, güçten düşmek anlamı taşıyan köklerle kavramsal paralellik kurulur. Arap dilinde kök özellikle eylemin hızının kesilmesi, yavaşlama ve ihmal düzeyine varan irade gevşemesi üzerinden özelleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönوني kökünden türeyen yorulma, takatsizlik ve işi ağırdan almaBedensel yorgunluktan zihinsel ve iradi gevşemeye doğru semantik genişleme gerçekleşmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami kollarında yorgunluk ve zayıflık bildiren zayıf köklerEylemin hızının düşmesi ve gücün azalması temel semantik çekirdeği temsil ederGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ونيAnlamlıGevşemek, yorulmakBir işte güçsüzlük ve takatsizlik sebebiyle yavaşlamakHedef kök; Kur'an'da geçer
وينKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
نويAnlamlıYönelmek, kastetmek, çekirdekZihnin bir hedefe yönelmesi veya meyvenin özüKur'an'da geçer; zihinsel odaklanma yönüyle karşıt nüans taşır
نيوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
يونKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
ينوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ونيMerkezYavaşlama ve gevşemeTakat eksikliği ve yorgunluk kaynaklı ritim kaybıEylemi tamamen bırakmamakla birlikte gücün sönümlenmesi
فترKomşuDurgunlaşma, gevşemeHararet ve canlılığın yatışması sonrası oluşan durağanlıkSıcak veya aktif bir durumdan sakinleşmeye geçiş
كسلKomşuTembellikGüç varken iradi olarak harekete geçmeme ve ağırlık hissiTakat eksikliğinden değil motivasyon yokluğundan kaynaklanan gevşeklik
قصرKomşuEksik bırakmaBir işi tam yapabilecekken sınırını daraltıp eksiltmeİrade ve yöntem olarak hedefin gerisinde kalma
ضعفKomşuGüçsüzlükBünyenin veya yapının kuvvetten yoksun olmasıEylemsel yavaşlamadan çok yapının kuvvetçe yetersizliği
جددZıtCiddiyet, gayret, yenilenmeBir amaca kesintisiz çaba, azim ve dirilikle sarılmaGevşemenin ve yavaşlamanın tam zıddı olan aktif enerji

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaونيYavaşlamak, gevşemekTakatsizlik ve yorgunluktan ötürü işi ağırdan almakKesin
LatinceLanguere, cessareGüçten düşmek, duraklamakCanlılığın kaybolması ve ritmin düşmesini karşılarGüçlü
İngilizceTo slacken, to falter, to flagGevşemek, duraksamak, hız kesmekEnerjinin tükenmesiyle sendelemeyi ve tempoyu düşürmeyi ifade ederGüçlü
AlmancaNachlassen, ermattenGevşemek, bitkin düşmekÇabanın ve kuvvetin azalmasını başarıyla yansıtırGüçlü
FransızcaFaiblir, ralentirZayıflamak, yavaşlamakHem fiziksel gücün hem de eylem hızının azalmasını içerirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَنِيَا (Nehiy kalıbı)İhmal etmemek, gevşememek, kesintiye uğratmamakHz. Musa ve Hz. Harun'un Firavun'a elçi olarak gönderilişinde ilahi zikri ve tebliği aksatmama emri; Tâhâ 20:42

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve tebliğPeygamberlerin tebliğ vazifesinde yılgınlık veya ihmal göstermekten masum oluşlarıİlahî mesajın iletiminde zafiyet ve gevşekliğin nefyedilmesi
Fıkıhİbadet ve cihad mükellefiyetiİbadetlerde veya cihad esnasında takatsizlik veya tembellik sebebiyle vazifeyi aksatmanın hükmüMazeretsiz gevşeme (tevânî) ile meşru takatsizlik arasındaki ayrım
TefsirTâhâ 20:42 tefsiriFiravun gibi azgın bir otorite karşısında zikrin ve tebliğin kesintisiz sürdürülmesi emriZikrin, zorlu görevlerde ruhsal direnci diri tutan bir kalkan olarak vurgulanması
HadisGayret ve azim rivayetleriHz. Ebubekir'in irtidat olaylarındaki kararlılığı tasvir edilirken ashaba hitaben kullanılan rivayetlerZor zamanlarda toplumun içine düşebileceği yılgınlık ve ataleti ifade eden bir kavram

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulluk ve zikirRuhi direncin sürekliliğiİbadet ve tebliğde sürekliliği sağlayarak inkıtayı önlemeZikirde gevşeme olmaması, kulun aşkın güç kaynağıyla bağının kopmamasını temin ederKesin
İlmiBilgi üretimi ve araştırmaZihinsel teyakkuzİnceleme ve delil arayışında metodolojik rehaveti engellemeZihinsel yorgunluğun araştırmayı yüzeyselleştirmesine set çekerGüçlü
SiyasiYönetim ve kriz idaresiStratejik teyakkuz ve azimOtoriteye veya krize karşı mücadelede gevşeklik göstermemeFiravun örneğinde olduğu gibi baskıcı sistemlerle yüzleşirken iradi yılgınlığa düşmemekKesin
İktisadiÜretim ve piyasaSürekli verimlilikÜretim sürecinde ataleti ve tembelliği engelleyerek akışı korumaÇalışma temposunun düşmesi sistemik krize ve üretimin aksamasına yol açarMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDalga sönümlenmesi (damping / attenuation)Bir sistemdeki kinetik enerjinin veya sinyal şiddetinin direnç sebebiyle zamanla azalarak genliğinin düşmesiGüçlü
Beşeri bilimlerMotivasyon kaybı ve örgütsel ataletBireylerin veya kurumların uzun süren baskı ve zorluklar karşısında dirençlerinin kırılarak eylem hızlarını düşürmeleriGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiوني kökünü yalnızca ahlaki bir tembellik veya keyfi bir ihmalkarlık olarak görüp, kökün temelindeki fiziksel ve psikolojik yorgunluk / takat tükenmesi boyutunu göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, devasa bir tiranlığa (Firavun) karşı yürütülen tebliğde, içsel enerjinin zikir ile beslenerek tükenişe ve hız kesmeye karşı korunmasını hedefler
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki nehyi basit bir görev ihmali yasağı olarak anlamak; zorlu psikolojik süreçlerde zikrin direniş enerjisini besleyen varoluşsal bir dayanak olduğu hakikatini ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın büyük davalarda insan psikolojisini nasıl gözettiğini, korku ve baskı karşısında ortaya çıkacak doğal yavaşlama ve gevşemeyi nasıl önlediğini gösterdiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamber kıssalarında elçilerin tiranlarla karşı karşıya geldiği, risalet vazifesinin ağır baskı altında yürütüldüğü ayetlerde belirleyicidir (özellikle Tâhâ suresi).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hak mücadelesinde yılgınlığın ve yavaşlamanın sadece ahlaki bir zafiyet değil, zikirden ve ruhsal beslenmeden kopuşun doğal bir neticesi olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYürüyüş ve hareket neticesinde binek hayvanının veya insanın takatten düşüp yavaşlaması, rüzgarın esiş gücünü yitirmesi.
  • Soyut anlamBir amaca yönelik çabanın, azmin ve ruhsal canlılığın baskı ve zaman faktörü altında gevşemesi, duraklaması veya hız kesmesi.
  • Sistematik karşılıkSürekli bir dirençle karşılaşan sistemin, harici bir enerji girdisi (zikir) olmaksızın kendi iç dinamikleriyle zamanla sönümlenmesi ve atalete uğraması.
  • LaTeX modeliE(t)=E0e−λt+∫0tZ(τ) dτ
  • LaTeX açıklamasıFormülde E(t), t anındaki eylem ve irade enerjisini; E0, başlangıçtaki azim ve takati; λ, dış baskı ve direnç katsayısını; e−λt, dış etkenler sebebiyle sistemin doğal gevşeme ve takatten düşme (vünî) eğilimini temsil eder. Z(τ) ise zikir ve rabıta girdisidir; bu girdi sürekli kılındığında sistemin enerjisinin sıfıra inmesi (tavânî/vünî hali) engellenerek hareketin sürekliliği sağlanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و