أفق
أ - ف - ق
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٢
Ufuk gök ile yerin birleşmiş görünen yerdir. Görünürde gök ile yerin birleşmiş gibi göründüğü yerdir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءفق · أَفق · افق
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Ufuk gök ile yerin birleşmiş görünen yerdir. Görünürde gök ile yerin birleşmiş gibi göründüğü yerdir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٨٢٨القاف والفاء و"وايء" معهما
ق ف و، و ق ف، ف و ق، و ف ق، ف أ ق، ف ق أ، أ ف ق مستعملات قفو: القَفْوَةُ: رهجة تثور عند أول المطر.
والقَفْوُ: مصدر قولك: قفا يَقْفُو، وهو أن يتبع شيئاً، وقَفَوْتُه أَقْفُوه قَفْواً، وَتَقَفَّيْتُه، أي: اتبعته. قال الله جل وعز: "ولا تَقْفُ ما ليس لك به علم".
وقَفَوْتُه: قَذَفْتُه بالزنية، وفي الحديث: "من قفا مؤمناً بما ليس فيه وَقَفَهُ الله في ردغة الخبال". أي: قَذَفه.
القاف والفاء و"وايء" معهما ق ف و، و ق ف، ف و ق، و ف ق، ف أ ق، ف ق أ، أ ف ق مستعملات قفو: القَفْوَةُ: رهجة تثور عند أول المطر. والقَفْوُ: مصدر قولك: قفا يَقْفُو، وهو أن يتبع شيئاً، وقَفَوْتُه أَقْفُوه قَفْواً، وَتَقَفَّيْتُه، أي: اتبعته. قال الله جل وعز: "ولا تَقْفُ ما ليس لك به علم". وقَفَوْتُه: قَذَفْتُه بالزنية، وفي الحديث: "من قفا مؤمناً بما ليس فيه وَقَفَهُ الله في ردغة الخبال". أي: قَذَفه. والقَفا: مؤخر العنق، ألفها واو، والعرب تؤنثها، والتذكير أعم، يقال: ثلاثة أقفاء، والجميع: قِفيُّ، وقُفِيُّ، مثل: قِنيّ وقُنِيّ. ويقال للشيخ إذا هرم: رد على قَفاه، ورد قَفاً. قال: إن تلق ريب المنايا أو ترد قفـاً لا أبك منك على دين ولا حسب وقَفَيكَ، بإبدال الألف ياء لغة طيء، قال: يا ابن الزبير طالما عصيكا لنضربن بسيفنا قفيكا وتَقَفَّيْته بعصا، أي: ضربته قَفاه بها. واستقفيته بعصاً، إذا جئته من خلف وضربته بها. وسميت قافية الشعر قافيةً، لأنها تقفو البيت، وهي خلف البيت كله. والقافيةُ والقَفَنُّ: القفا، قال: أحب منك موضع القرطن وموضع الإزار والقَفَنِّ وقَفَوْتُه به قفواً، وأَقْفَيْتُهُ به، إذا آثرته به، والاسم: القَفاوةُ. وفلان قَفِيٌّ بفلان، إذا كان له مكرماً، ويَقْتَفي به، أي: يكرمه، وهو مقتف به، أي: ذو لطف وبر به. قال: وغيب عني إذ فقدت مكانهم تلطف كف برة واقتفاؤها وقَفِيُّ السكن هو ضيف أهل البيت، في موضع مَقْفُوّ، قال: ليس بأسفى ولا أَقْفَى ولا سغل يسقى دواء قَفِيِّ السكن مربوب وقف: الوَقْفُ: مصدر قولك: وَقَفْتُ الدابة ووَقَفْتُ الكلمة وَقْفاً، وهذا مجاوز، فإذا كان لازماً قلت: وَقَفْتُ وُقُوفاً. فإذا وقَّفْتَ الرجل على كلمة قُلْتَ: وقَّفْتُه توقيفاً، ولا يقال: أَوْقَفْتُ إلا في قولهم: أَوْقَفْتُ عن الأمر إذا أقلعت عنه، قال الطرماح: فتأييت للـهـوى ثـم أَوْقَـفْ? تُ رضاً بالتقى وذو البر راضي والوَقْفُ: المسك الذي يجعل للأيدي، عاجاً كان أو قرناً مثل السوار، والجميع: الوُقُوف. ويقال: هو السوار. قال: ثم استمر كوَقْفِ العاج منصلتـا ترمي به الحدب اللماعة الحدب ووقْفُ الترس من حديد أو من قرن يستدير بحافتيه، وكذلك ما أشبهه. والتَّوْقيفُ في قوائم الدابة وبقر الوحش: خطوط سود. وفي حديث الحسن: "إن المؤمن وقّافٌ، متأن، وليس كحاطب الليل". ويقال للمحجم عن القتال: وقّافٌ. قال: وإن يك عبد الله خلى مكانـه فما كان وقّافاً ولا طائش اليد فوق: الفَوْقُ: نقيض التحت، وهو صفة واسم، فإن جعلته صفة نصبته، فقلت: تحت عبد الله وفَوْقَ زيد، نصب لأنه صفة، وإن صيرته اسماً رفتعه، فقلت: فَوْقُه رأسه، صار رفعاً ههنا، لأنه هو الرأس نفسه، رفعت كل واحد منهما بصاحبه. وتقول: فلان يَفْوقُ قومه، أي: يعلوهم، ويَفُوقُ السطح، أي: يعلوه. وجارية فائقةُ الجمال، أي: فاقت في الجمال. والفُواقُ: ترجيع الشهقة الغالبة، تقول للذي يصيبه البهر: يَفُوق فُواقاً، وفُؤُوقاً. وفُواُق الناقة: رجوع اللبن في ضرعها بعد حلبها، تقول العرب: ما أقام عندي فُواقَ ناقة. وكلما اجتمع من الفُواق درة فاسمها: الفيقة. أفاقتِ الناقة، واستفاقها أهلها، إذا نفسوا حلبها حتى تجتمع درتها. ويقال: فَواقَ ناقة بمعنى الإِفاقة، كإفاقة المغشي عليه، أَفاقَ يُفِيقُ إِفاقةً وفواقاً. وقوله جل وعز: "ما لها من فَواق"، أي: من تلك الصيحة أصابتهم يوم بدر، فلم يُفيقوا إفاقةً، ولا فواقاً. وكل مغشي عليه، أو سكران إذا انجلى عنه ذلك، قيل: أفاق واستفاق. والأفاويق: ما اجتمع من الماء في السحاب، قال الكميت: فباتت تـثـج أفـاويقَـهـا سجال النطاف عليه غزارا
والفُوق: مشق رأس السهم حيث يقع الوتر، وحرفاه: زنمتاه، وهذيل تسمي الزنمتين: الفُوقَيْنِ، قال شاعرهم: كأن النصل والفُوقَيْنِ مـنـه خلال الرأس سيط به هشيح ولو أراد بهذا: الفوق بعينه لما ثناه، ولكنه أراد حرفيه. وسهم أَفْيَقُ، وأَفُوَقُ، إذا كان في الفُوقِ، في إحدى زنمتيه ميل أو انكسار، وفعله: الفَوَقُ: قال: كسر من عينيه تقويم الفُوَقْ والفاقةُ: الحاجة، ولا فعل لها. والفاقُ: الجفنة المملوءة طعاماً، قال: ترى الأضياف ينتجعون فاقي وفق: الوَفْقُ: كل شيء متسق مُتَّفق على تِيفاقٍ واحد فهو: وَفْق، قال: يهوين شتى ويقعن وَفْقا ومنه: المُوافَقَة في معنى المصادفة والاتّفاق. تقول: وافقت فلاناً في موضع كذا، أي: صادفته. ووافقت فلاناً على أمر كذا، أي: اتفقنا عليه معاً. وتقول: لا يتوفّق عبد حتى يوفّقه الله، فهو مُوَفَّق رشيد. وكنا في من أمرنا على وِفاق. وأَوْفَقْتُ السهم: جعلت فُوقَهُ في الوتر، واشتق هذا الفعل من مُوافَقة الوتر محز الفُوق. فأق: الفَأَقُ: داء يأخذ الإنسان في عظم عنقه الموصول بدماغه.. فَئِقَ الرجل فَأقاً فهو فَئِقٌ مُفْئِقٌ، واسمُ ذلك العَظْم: الفائق، قال: ?أوْ مشتك فائِقَهُ من الفَأَقْ وإكاف مُفَأَّقٌ: مفرج. فقأ: فُقِئتِ العين تُفْقَأُ فَقْأً. وانفقأت العين، وانفقأتِ البَثْرةُ، وانفقأتِ القُرْحةُ، وأكل حتى كان يَنْفَقِئُ بطنه، أي: يَنْشَقُّ. وتَفَقَّأَتِ البُهْمَى: انشقّتْ لفائفها عن نورها. وتفَقَّأَتِ السَّحابةُ، أي: سليت ماءها وانبجعت عن مائها، قال: تَفَقَّأَ حوله القلع السواري وجن الخازباز به جنونا يروى: بالجر. أفق: أَفَقَ الرجل يَأْفِقُ، أي: ركب رأسه فمضى في الآفاق. والأَفِيقُ: الأديم إذا فرغ من دياغه، وريحه فيه بعد، والجميع: أَفَق، وهو في التقدير مثل: أديم وأدم، وعمود وعمد، وإهاب وأهب، ليس فعول ولا فعيل على فعل غير هذه الأحرف الأربعة. وقول الأعشى: ولا الملك النعمان يوم لقيته بأمته يعطي الفطوط ويَأْفِقُ أي: يأخذ من الآفاق، وواحد الآفاق: أُفْقٌ، وهي النواحي من الأرض، وكذلك آفاقُ السماء نواحيها. وأُفْقُ البيت من بيوت الأعراب: ما دون سمكه. والأَفَقَةُ: مَرْقَةٌ من مراق الإهاب.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٤١الآفاقُ: النواحي: الواحد أُفْقٌ وأُفَقٌ. ورجلٌ أَفَقيٌّ بفتح الهمزة والغاء، إذا كان من آفاقِ الأرض. حكاه أبو نصر، وبعضهم يقول أُفُقيٌّ بضمهما، وهو القياس. وفرسٌ أُفُقٌ بالضم، أي رائعٌ، وكذلك الأنثى. قال الشاعر:
أُرَجِّلُ لِمَّتي وأَجُرُ ذَيْلـيوتحملُ شِكَّتي أُفُقٌ كُمَيْتُ
والآفِقُ: الذي بلغ النهاية في الكرم، على فاعِلٍ. تقول منه أَفِقَ بالكسر يَأْفَقُ أَفَقاً. وفرسٌ آفِقٌ قوبل من آفِقٍ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٤٬٨٠٣المدخل: أَفقباب القاف والفاء
قفا ، قوف ، قيف ، فقأ ، وقف ، وفق ، أَفق ، فوق ، فأق .
قفا : قال الليث : القَفْوُ : مصدرُ قولِك : قَفَا يَقْفُو قَفْواً ، وهو أَن يتَّبع شيئاً .
وقال الله جل وعز : ( وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ) ( الإسراء : 36 ) .
قال الفراء : أكثر القراء يجعلونها مِن
قَفَوْتُ ، كما تقول : لا تَدْعُ مِنْ دعوْتُ . قال : وقرأ بعضهم : ( لا تَقُفْ ) مِثل ولا تَقُل . والعرب تقول : قُفْتُ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٥١٠(باب الهمزة والفاء وما بعدهما في الثلاثي)
(أفق) الهمزة والفاء والقاف أصل واحد، يدلّ على تباعُد ما بين أطراف الشيء واتساعِه، وعلى بلوغ النهاية. ومن ذلك الآفاق: النواحي والأطراف ، وآفاق البيت من بيوت الأعراب: نواحيه دون سَمْكِهِ. وأنشد يصف الخِلال:
وأقصَمَ سَيَّارٍ مع الناس لم يَدَعْ *** تراوُحُ آفاقِ السّماء لـه صدرَا([1])ولذلك يقال أَفَق الرَّجُل، إذا ذهب في الأرض. وأخبرني أبو بكر أحمد بن محمد
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٥٨- قال تعالى: ﴿سنريهم إياتنا في الآفاق﴾ [فصلت/53] أي: في النواحي، والواحد: أفق وأفق (قال في اللسان: الأفق والأفق مثل عسر وعسر)، ويقال في النسبة إليه: أفقي، وقد أفق فلان: إذا ذهب في الآفاق، وقيل: الآفق للذي يبلغ النهاية في الكرم تشبيها بالأفق الذاهب في الآفاق.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٨٦أ ف ق
فلان جوال في الآفاق وهو أفقي وأفقي وما في آفاق السماء طرة سحاب وعجت رائحة البخـور فـي آفـاق البيـت.
وفلـان فائـق آفق أي غالب في فضله وقد أفق على أصحابه وأفقهم.
قال الكميت: الفاتقون الراتقو - ن الآفقون على المعاشر وقال أبو النجم: بين أب ضخم وخال أفق وفرس أفق بوزن واحد الآفاق: رائعة.
تقول: رأيت آفقاً على أفق.
وشربت الإبل حتـى امتدت أفقها أي جلودها جمع أفيق.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٦٣٦الأُفْق والأُفُق مثل عُسْر وعسُر: ما ظهر من نواحي الفَلَك وأَطراف الأَرض، وكذلك آفاق السماء نواحيها، وكذلك أُفْق البيت من بيوت الأَعراب نواحيه ما دون سَمْكه، وجمعه آفاق، وقيل: مَهابُّ الرياح الأَربعة: الجَنُوب والشَّمال والدَّبور والصَّبا. وقوله تعالى: سنُريهم آياتِنا في الآفاق وفي أَنفُسهم؛ قال ثعلب: معناه نُرِي أَهل مكة كيف يُفتح على أَهل الآفاق ومَن قرُب منهم أَيضاً. ورجل أُفُقِيّ وأَفَقِيّ:
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٨٢* أ ف ق * * الآفاقُ * النواحي الواحد * أُفُقٌ * و * أُفْقٌ * مثل عسُر وعسْر ورجل * أَفَقيٌّ * بفتح الهمزة والفاء إذا كان من * آفاقِ * الأرض وبعضهم يقول * أُفُقيٌّ * بضمهما وهو القياس
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٥٧٣الأفق، بالضم، وبضمتين كعسر وعسر: الناحية، ج: آفاق قال الله تعالى: وهو بالأفق الأعلى وقال عز وجل: سنريهم آياتنا في الآفاق، وقد جمع رؤبة بين اللغتين:
ويغتزي من بعد أفق أفقا
قال شيخنا: وذكروا في الأفق بالضم أنه استعمل مفردا وجمعا، كالفلك، كما في النهاية، قلت: وبه فسر بيت العباس رضي الله عنه يمدح النبي صلى الله عليه وسلم:
وأنت لما ولدت أشرقـت ال
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٧٨٥المدخل: افقأَفَقَ
1 أَفَقَ ذ , (JK, S, K,) aor. اَفِقَ , (JK, K,) inf. n. أَفْقٌ, (TK,) He went his own way, at random, or heedlessly, (رَكِبَ رَأْسَهُ,) and went away in the آفَاق [or regions, &c., of the land]: (Lth, JK, K:) or he went away in, or into, the land, or country: (S:) and he took his way into the آفاق [or regions, &c.,] of the land. (JK.) ― -b2- [Hence, app.,] أَفَقَ, aor. as above; thus, says
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٥٣٦المدخل: ءفقءفق
أَفَقَ - يَأْفِقُ - أُفُق - آفاق
أَفَقَ - يَأْفِقُ - أُفُق - آفاق
أَفَقَ - يَأْفِقُ + الكائن: يبتعد بشكل كبير حتى يعسر تبينه كأنه اختفى خلف خط الأفق
أُفُق - الأفق: على وزن " فـُعـُل" اسم فعل " أفَقَ - يَأفِقُ ": اسم مكان منه: المكان الذي يراه الناظر وقد اتصل به نهاية المنظور من الأرض بالسماء، ويختفي الجسم المبتعد بشدة خلفه
آفاق: جمع " أُفُق
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠ (الإجمالي: ١٩)
- رأي
الآيات المشتركة: ٢ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
- بين
الآيات المشتركة: ٢ · Beyn topraktaki yarık demektir
- كفي
الآيات المشتركة: ١ · “Dengi” demektir
- علو
الآيات المشتركة: ١ · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
- شهد
الآيات المشتركة: ١ · Petekteki baldır
- حقق
الآيات المشتركة: ١ · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
- نفس
الآيات المشتركة: ١ · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- شيأ
الآيات المشتركة: ١ · Şey
- أيي
الآيات المشتركة: ١ · Evye kuş yuvası demektir
- ربب
الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir
الآيات التي ورد فيها(٣)
وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَى
Ufukta
وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ
Ufukta
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | أفق |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | طرف, قطر, حدد |
| Zıt Kök | مركز |
| Çekirdek Özet 1 | İki alanın birleştiği en uzak kenar, kuşatıcı sınır ve göz eriminin bittiği nihai açıklık |
| Çekirdek Özet 2 | Vahyin indiği ve tecelli ettiği kozmik sınır çizgisi ile evrendeki dış işaretler sahası |
| Çekirdek Özet 3 | Algı ve bilginin nihai kuşatıcı ufku; dış alemdeki nesnel gerçeklik alanı |
| Kritik Hata Riski | Ufku salt görsel bir manzara çizgisi sayıp bilgi, vahiy ve nesnel alemdeki ontolojik sınır işlevini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| أف | Ani çıkış, belirip silinme, soluk veya darlıkla dışa vurma; أفف kökünde bıkkınlık nefesiyle dışarı üfleme, أفك kökünde doğruluk zemininden hızla sapma, أفل kökünde ise gözden kaybolup batma hareketidir | ق | Hareketin sınır, çevreleme ve kesin bir kuşatıcı hatla sonlanmasını sağlayarak genişliğin nihai çeperine ve en uç çevreye (أفق) dönüşmesini sağlamıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Hareketi başlatan ilksel çıkış ve görüş alanının merkezindeki başlangıç enerjisi |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Genişleyen açıklık, dış çeper ve sınırın iki yana doğru açılması |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Genişleyen alanın nihai bir daire ve çember şeklinde toplanıp son bulduğu kuşatıcı hat |
| أفق | Güçle başlayan açıklığın nihai bir sınır hattında toplanması | Merkezden dışa doğru açılan görüş ve varlık sahasının nihai sınır çemberinde toplanıp belirginleşmesi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Gök ile yerin birleştiği en uzak kenar; çöl çadırının tavanı haricindeki yan etekleri ve tabaklanıp gerilerek genişletilmiş tam deri (el-efîk) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ bir beytinde Numan b. Münzir’in ikramını ve gücünü anarken bu kökü her yönden, en uzak ufuklardan mal toplayıp veren hükümdar bağlamında zikreder: ولا الملك النعمان يوم لقيته / بأمته يعطي الفطوط ويأفق |
| Erken Arapça kullanım | İbn Manzûr’un naklettiği üzere Lokman b. Âd kardeşini vasfederken onu uzak ufukları gezen, dünyayı dolaşan bir tüccar veya seyyah olarak صَفّاقٌ أَفّاق terkibiyle nitelemiştir |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça أفق kökü, Sami dillerinin güney ve batı kollarında gök kubbenin yeryüzüyle temas ettiği nihai çevre, köşe ve sınır hattını ifade eden bir morfem olarak belirginleşir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan bu kök düzenli bir üçlü fiil olarak aynı yaygınlıkta korunmamış; gök sınırı ve ufuk kavramı daha çok فأى veya فقه ile sesdeş kökler ya da köşe ve kanat anlamına gelen kelimelerle karşılanmıştır. Ancak kökün semantik matrisinde yer alan açıklık, genişleme ve derinin çeperine kadar gerilmesi anlamı, Güney Sami dillerinde ve kadim Arap lehçelerinde coğrafi ve kozmik bir sınır çizgisi olarak kristalleşmiştir. Kökün Arapçadaki gelişimi, fiziksel bir çadır eteğinden veya tabaklanmış derinin nihai kenarından, gök kubbenin görünen en uç dairesel hattına ve oradan da evrenin en uç nesnel sahasına doğru soyutlanma göstermiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lane, Arabic-English Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Deri germe, çadır eteği ve gök sınırı | Çadırın yan kenarları ve tabaklanarak gerilmiş deri genişliği üzerinden göğün nihai kenarına geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Çevreleyen sınır ve köşe | Çevreleme ve açıklığın sınır hattı anlamı bölgesel Sami kullanımlarıyla örtüşür | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik diğer kollarda doğrulanmış doğrudan soydaş kök tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| أفق | Anlamlı | Ufuk, sınır, genişleme | Göğün yerle birleştiği en uzak kenar, nihai sınır hattı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| أقف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| فأق | Anlamlı | Üstünlük, kabarma, can çekişme | Canın boğaza gelmesi, devenin sütünün iki sağım arasında toplanması | Kur'an'da geçmez; fasıla ve aralık anlamı taşır |
| فقأ | Anlamlı | Patlatmak, yarmak | Gözü çıkarmak, kabarcığı patlatmak, suyun yarılarak çıkması | Kur'an'da geçmez; dış kabuğu yarıp açma hareketi |
| قأف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| قفأ | Anlamlı | İkram etmek, ardından gitmek | Birinin arkasından gitmek, ona özel ikramda bulunup öncelemek | Kur'an'da geçmez; yöneliş ve ardıllık bildirir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| أفق | Merkez | Kuşatıcı nihai sınır | Algının ve mekanın dairesel olarak ulaştığı en uç birleşim hattı | Gözün ve bilginin bittiği dış çeper |
| طرف | Komşu | Uç, kenar | Nesnenin veya alanın yalnızca tekil bir kenarı veya ucu | Dairesel ve kuşatıcı bir hat değil, doğrusal sınırdır |
| قطر | Komşu | Bölge, çap, yan | Bir sahanın geçit veren kenarı, çapı veya çevreleyen bölgeleri | İçinden geçilebilen veya yağmur gibi dökülen yan kuşağı ifade eder |
| حدد | Komşu | Engelleyici sınır | İki şeyi birbirinden ayıran, geçişi engelleyen yapay veya kesin sınır | Keskin ayrım ve engelleme baskındır; görsel birleşme hattı değildir |
| مركز | Zıt | Merkez, odak | Hareketin ve alanın en içteki dayanak ve çekirdek noktası | Çevreleyen dış sınıra zıt olarak varlığın toplandığı orta yer |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | أفق | Ufuk, nihai sınır | Göz eriminin bittiği yer ile gök ve yerin temas çizgisi | Kesin |
| Latince | Horizon, fines, ambitus | Sınır hattı, görüş çevresi | Yunanca horizondan ödünç alınan terim görüşü sınırlayan daireyi tam karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Horizon, vista, expanse | Ufuk, görüş açısı, enginlik | Horizon kavramı hem fiziksel sınırı hem bilgi ufkunu tam olarak verir | Kesin |
| Almanca | Horizont, Gesichtskreis | Ufuk, görüş çemberi | Bilgi ve algı çeperini kuşatıcı şekilde karşılar | Kesin |
| Fransızca | Horizon, confins | Ufuk, sınır boyları | Mekanın bittiği ve uzandığı nihai sınırı ifade eder | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْآفَاقِ | Dış alem, evrenin nesnel sahası | İnsanın kendi iç dünyasının (أَنفُس) karşısında yer alan makrokozmos, kâinat ayetleri (Fussilat 41:53) |
| بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ | Göğün en yüce sınırı | Cebrail'in peygambere ilk göründüğü yüce, yüksek ve kuşatıcı semavi makam (Necm 53:7) |
| بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ | Apaçık, berrak ufuk çizgisi | Vahiy elçisinin apaçık, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde tecelli ettiği ufuk (Tekvîr 81:23) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Afak ve enfüs delili | Allah'ın varlığı ve birliğine dış dünyadaki kozmolojik delillerle (آفاق) insanın iç yapısındaki deliller (أنفس) üzerinden ulaşılması | Dış, nesnel ve kozmik alem alanı |
| Fıkıh | Afakî (mîkat dışından gelen) terimi | Hac ve umre menasikinde, belirlenen mikat sınırlarının dışından gelen mükelleflerin hukuki statüsü | Harem ve mikat sınırlarının ötesindeki uzak bölgeler |
| Tefsir | Rüyet ve vahiy tecellisi | Necm ve Tekvîr surelerinde Hz. Peygamber’in vahiy meleğini ufukta bizzat kendi suretinde görmesinin mahiyeti | Meleğin gök ile yer arasındaki bütün görüş sahasını doldurması |
| Hadis | Mirac ve nüzul rivayetleri | Cebrail’in gök ile yer arasını kaplayacak ve ufku bütünüyle dolduracak şekilde görülmesi | İdrak sınırlarını kuşatan azamet ve açıklık |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin tecelli alanı | Ontolojik sınır | Gayb ile şehadet alemi arasındaki irtibat hattı | Vahiy şehadet alemine ufuk çizgisinden girer | Güçlü |
| İlmi | Bilgi felsefesi | Epistemolojik çeper | Gözlem ve deneyin ulaştığı nesnel dış evren | Bilgi iç duyumdan dış evrene yönelerek kemale erer | Güçlü |
| Siyasi | Jeopolitik yayılım | Hakimiyet ve egemenlik sahası | İktidarın meşruiyet ve etki sınırlarının genişlemesi | Bir nizamın kendi merkezinden uzak coğrafyalara açılması | Muhtemel |
| İktisadi | Ticaret ve pazar alanı | Dış pazar, küresel dolaşım | Mal ve sermayenin yerel sınırları aşarak uzak bölgelere akması | Üretimin uzak pazarlarla buluşma kapasitesi | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Olay ufku ve asimptot | Fizikte bir gözlemcinin bilgi edinebileceği nihai ışık/zaman sınırı; matematikte bir eğrinin sonsuzda yaklaştığı teğet hat | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Anlama ufku (Gadamer hermeneutiği) | İnsanın tarihsel, kültürel ve zihinsel sınırlarının yeni bir metin veya gerçeklikle karşılaşarak genişlemesi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece gün batımı veya doğumunun izlendiği estetik bir manzara çizgisine veya sıradan bir dünya coğrafyasına indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın iç yapısının (أنفس) zıddı olarak bütün bir makrokozmik dış dünyayı ve vahiy meleğinin göründüğü metafizik geçiş eşiğini kuşatan anlam |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Afak ayetlerini sadece tarihsel fetihler veya görsel gökyüzü manzarası sanarak Kur'an'ın evrensel kozmolojik ve epistemolojik delil sistemini daraltmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin indiği eşiği (şehadet ile gayb arası) ve Allah’ın varlığına götüren dış deliller sahasını tanımlayan anahtar bir kavramdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Vahyin ilk tecelli anlarını anlatan necm ve tekvîr sureleri ile tevhidin delillerini afak-enfüs dengesinde sunan mekanik/kozmolojik ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Vahyin gizli, belirsiz veya sübjektif bir kuruntu olduğu iddiasını çürüterek, onun apaçık ufukta gerçekleşen nesnel bir müşahede olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamYeryüzü ile gökyüzünün göz eriminde birleşir gibi göründüğü en uzak dairesel çevre hattı, çadır eteği ve gerilmiş derinin çeperi.
- Soyut anlamBilginin, algının ve varlığın ulaştığı nihai sınır, kâinatın nesnel dış sahası ve gayb ile şehadet arasındaki tecelli eşiği.
- Sistematik karşılıkİnsan bilincinin içsel derinliği (أنفس) ile kâinatın dışsal enginliği (آفاق) arasındaki epistemolojik ve ontolojik tamamlayıcılık.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde gözlemcinin veya insanın idrak alanını, bu alanın nihai dış sınırını temsil eder. merkezinde gözlemci ve yarıçapı olan genişleyen görüş/bilgi küresini, nesnel dış alemi, ise bu iki alanın arakesitinde oluşan nihai ufuk hattını simgeler. Formül, bilginin ve görüşün sonsuza uzanan sınırda () nesnel gerçeklikle temas ederek ufku oluşturduğunu ifade eder.