أفق
أ - ف - ق
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٢
Ufuk gök ile yerin birleşmiş görünen yerdir. Görünürde gök ile yerin birleşmiş gibi göründüğü yerdir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءفق · أَفق · افق
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Ufuk gök ile yerin birleşmiş görünen yerdir. Görünürde gök ile yerin birleşmiş gibi göründüğü yerdir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٨٢٨القاف والفاء و"وايء" معهما
ق ف و، و ق ف، ف و ق، و ف ق، ف أ ق، ف ق أ، أ ف ق مستعملات قفو: القَفْوَةُ: رهجة تثور عند أول المطر.
والقَفْوُ: مصدر قولك: قفا يَقْفُو، وهو أن يتبع شيئاً، وقَفَوْتُه أَقْفُوه قَفْواً، وَتَقَفَّيْتُه، أي: اتبعته. قال الله جل وعز: "ولا تَقْفُ ما ليس لك به علم".
وقَفَوْتُه: قَذَفْتُه بالزنية، وفي الحديث: "من قفا مؤمناً بما ليس فيه وَقَفَهُ الله في ردغة الخبال". أي: قَذَفه.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٤١الآفاقُ: النواحي: الواحد أُفْقٌ وأُفَقٌ. ورجلٌ أَفَقيٌّ بفتح الهمزة والغاء، إذا كان من آفاقِ الأرض. حكاه أبو نصر، وبعضهم يقول أُفُقيٌّ بضمهما، وهو القياس. وفرسٌ أُفُقٌ بالضم، أي رائعٌ، وكذلك الأنثى. قال الشاعر:
أُرَجِّلُ لِمَّتي وأَجُرُ ذَيْلـيوتحملُ شِكَّتي أُفُقٌ كُمَيْتُ
والآفِقُ: الذي بلغ النهاية في الكرم، على فاعِلٍ. تقول منه أَفِقَ بالكسر يَأْفَقُ أَفَقاً. وفرسٌ آفِقٌ قوبل من آفِقٍ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٤٬٨٠٣المدخل: أَفقباب القاف والفاء
قفا ، قوف ، قيف ، فقأ ، وقف ، وفق ، أَفق ، فوق ، فأق .
قفا : قال الليث : القَفْوُ : مصدرُ قولِك : قَفَا يَقْفُو قَفْواً ، وهو أَن يتَّبع شيئاً .
وقال الله جل وعز : ( وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ) ( الإسراء : 36 ) .
قال الفراء : أكثر القراء يجعلونها مِن
قَفَوْتُ ، كما تقول : لا تَدْعُ مِنْ دعوْتُ . قال : وقرأ بعضهم : ( لا تَقُفْ ) مِثل ولا تَقُل . والعرب تقول : قُفْتُ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٥١٠(باب الهمزة والفاء وما بعدهما في الثلاثي)
(أفق) الهمزة والفاء والقاف أصل واحد، يدلّ على تباعُد ما بين أطراف الشيء واتساعِه، وعلى بلوغ النهاية. ومن ذلك الآفاق: النواحي والأطراف ، وآفاق البيت من بيوت الأعراب: نواحيه دون سَمْكِهِ. وأنشد يصف الخِلال:
وأقصَمَ سَيَّارٍ مع الناس لم يَدَعْ *** تراوُحُ آفاقِ السّماء لـه صدرَا([1])ولذلك يقال أَفَق الرَّجُل، إذا ذهب في الأرض. وأخبرني أبو بكر أحمد بن محمد
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٥٨- قال تعالى: ﴿سنريهم إياتنا في الآفاق﴾ [فصلت/53] أي: في النواحي، والواحد: أفق وأفق (قال في اللسان: الأفق والأفق مثل عسر وعسر)، ويقال في النسبة إليه: أفقي، وقد أفق فلان: إذا ذهب في الآفاق، وقيل: الآفق للذي يبلغ النهاية في الكرم تشبيها بالأفق الذاهب في الآفاق.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٨٦أ ف ق
فلان جوال في الآفاق وهو أفقي وأفقي وما في آفاق السماء طرة سحاب وعجت رائحة البخـور فـي آفـاق البيـت.
وفلـان فائـق آفق أي غالب في فضله وقد أفق على أصحابه وأفقهم.
قال الكميت: الفاتقون الراتقو - ن الآفقون على المعاشر وقال أبو النجم: بين أب ضخم وخال أفق وفرس أفق بوزن واحد الآفاق: رائعة.
تقول: رأيت آفقاً على أفق.
وشربت الإبل حتـى امتدت أفقها أي جلودها جمع أفيق.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٦٣٦الأُفْق والأُفُق مثل عُسْر وعسُر: ما ظهر من نواحي الفَلَك وأَطراف الأَرض، وكذلك آفاق السماء نواحيها، وكذلك أُفْق البيت من بيوت الأَعراب نواحيه ما دون سَمْكه، وجمعه آفاق، وقيل: مَهابُّ الرياح الأَربعة: الجَنُوب والشَّمال والدَّبور والصَّبا. وقوله تعالى: سنُريهم آياتِنا في الآفاق وفي أَنفُسهم؛ قال ثعلب: معناه نُرِي أَهل مكة كيف يُفتح على أَهل الآفاق ومَن قرُب منهم أَيضاً. ورجل أُفُقِيّ وأَفَقِيّ:
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٨٢* أ ف ق * * الآفاقُ * النواحي الواحد * أُفُقٌ * و * أُفْقٌ * مثل عسُر وعسْر ورجل * أَفَقيٌّ * بفتح الهمزة والفاء إذا كان من * آفاقِ * الأرض وبعضهم يقول * أُفُقيٌّ * بضمهما وهو القياس
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٥٧٣الأفق، بالضم، وبضمتين كعسر وعسر: الناحية، ج: آفاق قال الله تعالى: وهو بالأفق الأعلى وقال عز وجل: سنريهم آياتنا في الآفاق، وقد جمع رؤبة بين اللغتين:
ويغتزي من بعد أفق أفقا
قال شيخنا: وذكروا في الأفق بالضم أنه استعمل مفردا وجمعا، كالفلك، كما في النهاية، قلت: وبه فسر بيت العباس رضي الله عنه يمدح النبي صلى الله عليه وسلم:
وأنت لما ولدت أشرقـت ال
الأفق، بالضم، وبضمتين كعسر وعسر: الناحية، ج: آفاق قال الله تعالى: وهو بالأفق الأعلى وقال عز وجل: سنريهم آياتنا في الآفاق، وقد جمع رؤبة بين اللغتين: ويغتزي من بعد أفق أفقا
قال شيخنا: وذكروا في الأفق بالضم أنه استعمل مفردا وجمعا، كالفلك، كما في النهاية، قلت: وبه فسر بيت العباس رضي الله عنه يمدح النبي صلى الله عليه وسلم: وأنت لما ولدت أشرقـت ال أرض وضاءت بنورك الأفق ويقال: إنه إنما أنث الأفق ذهابا إلى الناحية، كما أنث جرير السور في قوله: لما أتى خبر الزبير تضعضعت سور المدينة والجبال الخشـع أو الأفق: ما ظهر من نواحي الفلك وأطراف الأرض. أو الأفق: مهب الرياح الأربعة: الجنوب، والشمال والدبور، والصبا. والأفق: ما بين الزرين المقدمين في رواق البيت. وأفق البيت من بيوت الأعراب: نواحيه ما دون سمكه. وهو أفقي بفتحتين لمن كان من آفاق الأرض، حكاه أبو نصر، كما في الصحاح، قال الأزهري: وهو على غير قياس وقال الجوهري: بعضهم يقول: أفقي بضمتين وهو القياس، قال شيخنا: النسب للفرد هو الأصل في القواعد، وبقي قول الفقهاء في الحج ونحوه آفاقي هل يصح قياسا على أنصاري ونحوه، أولا يصح بناء علي أصل القاعدة. والنسبة إلى الجمع منكرة أطال البحث فيه ابن كمال باشا في الفرائد، وأورد الوجهين، ومال إلى تصحيح قول الفقهاء، وذهب النووي إلى إنكار ذلك وتلحين الفقهاء، والأول عندي صواب ولا سيما وهناك مواضع تسمى أفقا تلتبس النسبة إليها، والله أعلم. ورجل أفاق كشداد: يضرب في الآفاق: أي نواحي الأرض مكتسبا ومنه حديث لقمان بن عاد : صفاق أفاق. وفرس أفق ، بضمتين: أي رائع يقال للذكر والأنثى كما في الصحاح، وأنشد للشاعر المرادي، هو عمرو بن قنعاس: وكنت إذا أرى زقا مريضا يناح على جنازته بكـيت أرجل لمتي وأجر ذيلـي وتحمل شكتي أفق كميت وأفق الرجل كفرح يأفق أفقا: بلغ النهاية في الكرم كما في الصحاح والعباب أو في العلم، أو في الفصاحة وغيرها من الخير من جميع الفضائل، فهو آفق على فاعل ، ومنه قول الأعشى يمدح إياس ى ابن قبيصة: آفقا يجبى إليه خرجـه كل مما بين عمان وملح وكذلك أفيق. وقال ابن برى: ذكر ا القزاز أن الآفق فعله أفق يأفق، أي: من حد ضرب، وكذا حكى عن كراع، واستدل القزاز على أنه آفق على زنة فاعل بكون فعله على فعل، أنشد أبو زياد شاهدا على آفق بالمد لسراج ابن قرة الكلابي: وهي تصدى لرفـل آفـق ضخم الحدول بائن المرافق وأنشد غيره لأبى النجم: كم بين أب ضخم وخال آفق بين المصلى والجواد السابق وأنشد أبو زيد: تعرف في أوجهها البشائر آسان كل آفق مشاجـر قال علي بن حمزة: أفق مشاجر بالقصر لا غير، قال: والأبيات المتقدمة تشهد بفساد قوله. وهي بهاء عن ابن فارس ، وقال غيره: لا يقال في المؤنث على القياس. والآفق: فرس كان لفقيم بن جرير بن دارم، قال دكين بن رجاء الفقيمي: بين الخباسيات والأوافق وبين آل ساطع وناعق كلها أسامي خيول فقيم. وأوفق فلان يأفق من حد ضرب: إذا ركب رأسه، وذهب في الآفاق وفي الصحاح: أفق فلان : إذا ذهب في الأرض، والذي ذكره المصنف هو قول الليث. وأفق في العطاء أفقا، أي: فضل، وأعطى بعضا أكثر من بعض نقله الجوهري، وأنشد للأعشى يمدح النعمان: ولا الملك النعمان يوم لقيتـه بنعمته يعطى القطوط ويأفق
ويروى: بغبطته وأراد بالقطوط: كتب الجوائز، قيل: معنى يأفق: يفضل، وقيل: يأخذ من الآفاق. وأفق الأديم يأفقه أفقا: إذا دبغه إلى أن صار أفيقا نقله الجوهري. وأفق: أي كذب كأفك، عن ابن عباد . وأفق يأفق أفقا: إذا غلب عن كراع، وابن عباد. وأفق أفقا: ختن عن ابن عباد. وأفق الطريق، محركة: سننه، وعن ابن الأعرابي: وجهه، ج: آفاق كسبب وأسباب ، ومنه قولهم: قعد فلان على أفق الطريق. والأفيق كأمير: الفاضلة من الدلاء قاله أبو عمرو، ونصه على الدلاء. وأفيق : ة، بين حوران والغور وهو الأردن ومنه عقبة أفيق، ولا تقل: فيق فإنها عامية ، وهي عقبة طويلة نحو ميلين، قال حسان بن ثابت: لمن الدار أقفرت بمـعـان بين أعلى اليرموك فالصمان فقفا جاسـم فـدار خـلـيد فأفيق فجانبـي تـرفـلان وأفيق، بلفظ التصغير، عليه السلام لبنى يربوع قال أبو دؤاد الإيادي: وأرانا بالجزع جزع أفيق نتمشى كمشية الناقلات أو أفيق: ة بنواحي ذمار وقد أغفله ياقوت والصاغاني. والأفيق: الجلد الذي لم يتم دباغه وفي الصحاح: لم تتم دباغته، وقال ثعلب: الذي له يدبغ. أو الأفيق: الأديم دبغ قبل أن يخرز نقله الجوهري عن الأصمعي أو قبل أن يشق. وقيل: هو ما يدبغ بغير القرظ والأرطي وغيرهما من أدبغة أهل نجد، وقيل: هو حين يخرج من الدباغ مفروغا منه، وفيه رائحته وقيل: أول ما يكون من الجلد في الدباغ فهو منيئة، ثم أفيق ثم يكون أديما كالأفيقة والأفق ككتف وسفينة فيهما وقد جاء ذكر الأفيقة في حديث غزوان فانطلقت إلى السوق فاشتريت أفيقة، أي سقاء من أدم قال ابن الأثير: أنثه على تأويل القربة والشنة، قال ابن سيده: وأرى ثعلبا قد حكى في الأفيق الأفق، مثل النبق، وفسره بالجلد الذي لم يدبغ، قال: ولست منه على ثقة. ج: أفق، محركة مثل أديم وأدم نقله الجوهري ويقال: أفق بضمتين وأنكره اللحياني، وقال: لا يقال في جمعه أفق ألبتة، وإنما هو الأفق بالفتح، فأفيق على هذا له اسم جمع وليس له جمع أو المحركة اسم جمع وليس بجمع لأن فعيلا لا يكسر على فعل كما في المحكم. وقال الأصمعي: جمع الأفيق: آفقة ، كأرغفة في رغيف ، وآدمة في أديم، نقله الجوهري. والأفقة، محركة: الخاصرة والجمع أفق، عن ابن الأعرابي كالآفقة ممدودة وهذا عن ثعلب. وقال الليث: الأفقة: مرقة من مرق الإهاب قال: ومرقه: أن يدفن تحت الأرض حتى يمرط ويتهيأ دباغه. وقال ابن عباد: الأفقة، بالضم: القلفة. قال: ورجل آفق، على أفعل: إذا لم يختن. والأفاقة ككناسة : ع ب البحرين، قرب الكوفة ذكره لبيد فقال: وشهدت أنجية الأفاقة عـالـيا كعبي، وأرداف الملوك شهود وأنشد ابن بري للجعدي: ونحن رهنا بالأفـاقة عـامـرا بما كان في الدرداء رهنا فأبسلا أو هو: إماء لبنى يربوع قاله المفضل، وله يوم معروف، قال العوام ابن شوذب: قبح الإله عصابة من وائل يوم الأفاقة أسلموا بسطاما وكانت الأفاقة من منازل أهل المنذر، وقال ياقوت: وربما صحفه قوم فقالوا: الأفاقه، بفتح الهمزة وإظهار الهاء، مثل جمع فقيه. وأفاق كغراب عليه السلام: قال عدي ابن زيد العبادي: سقى بطن العقيق إلى أفاق ففاثور إلى لبب الكثـيب وقال نهشل بن حرى: يجرون الفصال إلى الندامـى بروض الحزن من كنفي أفق
والأفيقة ككنيسة: الأفيكة، أو هي الداهية المنكرة. وقال الأصمعي. يقال: تأفق بنا فلان : أي أتانا من أفق قال أبو وجزة: ألا طرقت سعدى فكيف تأفقت بنا وهي ميسان الليالي كسولها وقيل: تأفقت: ألمت بنا، وأتتنا. ومما يستدرك عليه: أفقه يأفقه: إذا سبقه في الفضل، وكذا أفق عليه، قال الكميت: الفاتـقـون الـراتـقـو ن الآفقون على المعاشر وأفق يأفق: أخذ من الآفاق. وقال الأصمعي: بعير آفق ، وفرس آفق : إذا كان رائعا كريما، والبعير عتيقا كريما. وفرس آفق ، قوبل من آفق وآفقة: إذا كان كريم الطرفين، كما في الصحاح. قال ابن بري: والأفيق من الإنسان، ومن كل بهيمة : جلده، قال رؤبة يصف سهما: يشقى به صفح الفريص والأفق وفي نوادر الأعراب: تأفق به، وتلفق: لحقه.
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٧٨٥المدخل: افقأَفَقَ
1 أَفَقَ ذ , (JK, S, K,) aor. اَفِقَ , (JK, K,) inf. n. أَفْقٌ, (TK,) He went his own way, at random, or heedlessly, (رَكِبَ رَأْسَهُ,) and went away in the آفَاق [or regions, &c., of the land]: (Lth, JK, K:) or he went away in, or into, the land, or country: (S:) and he took his way into the آفاق [or regions, &c.,] of the land. (JK.) ― -b2- [Hence, app.,] أَفَقَ, aor. as above; thus, says
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٥٣٦المدخل: ءفقءفق
أَفَقَ - يَأْفِقُ - أُفُق - آفاق
أَفَقَ - يَأْفِقُ - أُفُق - آفاق
أَفَقَ - يَأْفِقُ + الكائن: يبتعد بشكل كبير حتى يعسر تبينه كأنه اختفى خلف خط الأفق
أُفُق - الأفق: على وزن " فـُعـُل" اسم فعل " أفَقَ - يَأفِقُ ": اسم مكان منه: المكان الذي يراه الناظر وقد اتصل به نهاية المنظور من الأرض بالسماء، ويختفي الجسم المبتعد بشدة خلفه
آفاق: جمع " أُفُق
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠ (الإجمالي: ١٩)
- رأي
الآيات المشتركة: ٢ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
- بين
الآيات المشتركة: ٢ · Beyn topraktaki yarık demektir
- كفي
الآيات المشتركة: ١ · “Dengi” demektir
- علو
الآيات المشتركة: ١ · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
- شهد
الآيات المشتركة: ١ · Petekteki baldır
- حقق
الآيات المشتركة: ١ · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
- نفس
الآيات المشتركة: ١ · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- شيأ
الآيات المشتركة: ١ · Şey
- أيي
الآيات المشتركة: ١ · Evye kuş yuvası demektir
- ربب
الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir
الآيات التي ورد فيها(٣)
وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَى
Ufukta
وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ
Ufukta
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | أفق |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | طرف, قطر, حدد |
| Zıt Kök | مركز |
| Çekirdek Özet 1 | İki alanın birleştiği en uzak kenar, kuşatıcı sınır ve göz eriminin bittiği nihai açıklık |
| Çekirdek Özet 2 | Vahyin indiği ve tecelli ettiği kozmik sınır çizgisi ile evrendeki dış işaretler sahası |
| Çekirdek Özet 3 | Algı ve bilginin nihai kuşatıcı ufku; dış alemdeki nesnel gerçeklik alanı |
| Kritik Hata Riski | Ufku salt görsel bir manzara çizgisi sayıp bilgi, vahiy ve nesnel alemdeki ontolojik sınır işlevini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| أف | Ani çıkış, belirip silinme, soluk veya darlıkla dışa vurma; أفف kökünde bıkkınlık nefesiyle dışarı üfleme, أفك kökünde doğruluk zemininden hızla sapma, أفل kökünde ise gözden kaybolup batma hareketidir | ق | Hareketin sınır, çevreleme ve kesin bir kuşatıcı hatla sonlanmasını sağlayarak genişliğin nihai çeperine ve en uç çevreye (أفق) dönüşmesini sağlamıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Hareketi başlatan ilksel çıkış ve görüş alanının merkezindeki başlangıç enerjisi |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Genişleyen açıklık, dış çeper ve sınırın iki yana doğru açılması |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Genişleyen alanın nihai bir daire ve çember şeklinde toplanıp son bulduğu kuşatıcı hat |
| أفق | Güçle başlayan açıklığın nihai bir sınır hattında toplanması | Merkezden dışa doğru açılan görüş ve varlık sahasının nihai sınır çemberinde toplanıp belirginleşmesi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Gök ile yerin birleştiği en uzak kenar; çöl çadırının tavanı haricindeki yan etekleri ve tabaklanıp gerilerek genişletilmiş tam deri (el-efîk) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ bir beytinde Numan b. Münzir’in ikramını ve gücünü anarken bu kökü her yönden, en uzak ufuklardan mal toplayıp veren hükümdar bağlamında zikreder: ولا الملك النعمان يوم لقيته / بأمته يعطي الفطوط ويأفق |
| Erken Arapça kullanım | İbn Manzûr’un naklettiği üzere Lokman b. Âd kardeşini vasfederken onu uzak ufukları gezen, dünyayı dolaşan bir tüccar veya seyyah olarak صَفّاقٌ أَفّاق terkibiyle nitelemiştir |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça أفق kökü, Sami dillerinin güney ve batı kollarında gök kubbenin yeryüzüyle temas ettiği nihai çevre, köşe ve sınır hattını ifade eden bir morfem olarak belirginleşir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan bu kök düzenli bir üçlü fiil olarak aynı yaygınlıkta korunmamış; gök sınırı ve ufuk kavramı daha çok فأى veya فقه ile sesdeş kökler ya da köşe ve kanat anlamına gelen kelimelerle karşılanmıştır. Ancak kökün semantik matrisinde yer alan açıklık, genişleme ve derinin çeperine kadar gerilmesi anlamı, Güney Sami dillerinde ve kadim Arap lehçelerinde coğrafi ve kozmik bir sınır çizgisi olarak kristalleşmiştir. Kökün Arapçadaki gelişimi, fiziksel bir çadır eteğinden veya tabaklanmış derinin nihai kenarından, gök kubbenin görünen en uç dairesel hattına ve oradan da evrenin en uç nesnel sahasına doğru soyutlanma göstermiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lane, Arabic-English Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Deri germe, çadır eteği ve gök sınırı | Çadırın yan kenarları ve tabaklanarak gerilmiş deri genişliği üzerinden göğün nihai kenarına geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Çevreleyen sınır ve köşe | Çevreleme ve açıklığın sınır hattı anlamı bölgesel Sami kullanımlarıyla örtüşür | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik diğer kollarda doğrulanmış doğrudan soydaş kök tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| أفق | Anlamlı | Ufuk, sınır, genişleme | Göğün yerle birleştiği en uzak kenar, nihai sınır hattı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| أقف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| فأق | Anlamlı | Üstünlük, kabarma, can çekişme | Canın boğaza gelmesi, devenin sütünün iki sağım arasında toplanması | Kur'an'da geçmez; fasıla ve aralık anlamı taşır |
| فقأ | Anlamlı | Patlatmak, yarmak | Gözü çıkarmak, kabarcığı patlatmak, suyun yarılarak çıkması | Kur'an'da geçmez; dış kabuğu yarıp açma hareketi |
| قأف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| قفأ | Anlamlı | İkram etmek, ardından gitmek | Birinin arkasından gitmek, ona özel ikramda bulunup öncelemek | Kur'an'da geçmez; yöneliş ve ardıllık bildirir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| أفق | Merkez | Kuşatıcı nihai sınır | Algının ve mekanın dairesel olarak ulaştığı en uç birleşim hattı | Gözün ve bilginin bittiği dış çeper |
| طرف | Komşu | Uç, kenar | Nesnenin veya alanın yalnızca tekil bir kenarı veya ucu | Dairesel ve kuşatıcı bir hat değil, doğrusal sınırdır |
| قطر | Komşu | Bölge, çap, yan | Bir sahanın geçit veren kenarı, çapı veya çevreleyen bölgeleri | İçinden geçilebilen veya yağmur gibi dökülen yan kuşağı ifade eder |
| حدد | Komşu | Engelleyici sınır | İki şeyi birbirinden ayıran, geçişi engelleyen yapay veya kesin sınır | Keskin ayrım ve engelleme baskındır; görsel birleşme hattı değildir |
| مركز | Zıt | Merkez, odak | Hareketin ve alanın en içteki dayanak ve çekirdek noktası | Çevreleyen dış sınıra zıt olarak varlığın toplandığı orta yer |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | أفق | Ufuk, nihai sınır | Göz eriminin bittiği yer ile gök ve yerin temas çizgisi | Kesin |
| Latince | Horizon, fines, ambitus | Sınır hattı, görüş çevresi | Yunanca horizondan ödünç alınan terim görüşü sınırlayan daireyi tam karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Horizon, vista, expanse | Ufuk, görüş açısı, enginlik | Horizon kavramı hem fiziksel sınırı hem bilgi ufkunu tam olarak verir | Kesin |
| Almanca | Horizont, Gesichtskreis | Ufuk, görüş çemberi | Bilgi ve algı çeperini kuşatıcı şekilde karşılar | Kesin |
| Fransızca | Horizon, confins | Ufuk, sınır boyları | Mekanın bittiği ve uzandığı nihai sınırı ifade eder | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْآفَاقِ | Dış alem, evrenin nesnel sahası | İnsanın kendi iç dünyasının (أَنفُس) karşısında yer alan makrokozmos, kâinat ayetleri (Fussilat 41:53) |
| بِالْأُفُقِ الْأَعْلَىٰ | Göğün en yüce sınırı | Cebrail'in peygambere ilk göründüğü yüce, yüksek ve kuşatıcı semavi makam (Necm 53:7) |
| بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ | Apaçık, berrak ufuk çizgisi | Vahiy elçisinin apaçık, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde tecelli ettiği ufuk (Tekvîr 81:23) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Afak ve enfüs delili | Allah'ın varlığı ve birliğine dış dünyadaki kozmolojik delillerle (آفاق) insanın iç yapısındaki deliller (أنفس) üzerinden ulaşılması | Dış, nesnel ve kozmik alem alanı |
| Fıkıh | Afakî (mîkat dışından gelen) terimi | Hac ve umre menasikinde, belirlenen mikat sınırlarının dışından gelen mükelleflerin hukuki statüsü | Harem ve mikat sınırlarının ötesindeki uzak bölgeler |
| Tefsir | Rüyet ve vahiy tecellisi | Necm ve Tekvîr surelerinde Hz. Peygamber’in vahiy meleğini ufukta bizzat kendi suretinde görmesinin mahiyeti | Meleğin gök ile yer arasındaki bütün görüş sahasını doldurması |
| Hadis | Mirac ve nüzul rivayetleri | Cebrail’in gök ile yer arasını kaplayacak ve ufku bütünüyle dolduracak şekilde görülmesi | İdrak sınırlarını kuşatan azamet ve açıklık |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin tecelli alanı | Ontolojik sınır | Gayb ile şehadet alemi arasındaki irtibat hattı | Vahiy şehadet alemine ufuk çizgisinden girer | Güçlü |
| İlmi | Bilgi felsefesi | Epistemolojik çeper | Gözlem ve deneyin ulaştığı nesnel dış evren | Bilgi iç duyumdan dış evrene yönelerek kemale erer | Güçlü |
| Siyasi | Jeopolitik yayılım | Hakimiyet ve egemenlik sahası | İktidarın meşruiyet ve etki sınırlarının genişlemesi | Bir nizamın kendi merkezinden uzak coğrafyalara açılması | Muhtemel |
| İktisadi | Ticaret ve pazar alanı | Dış pazar, küresel dolaşım | Mal ve sermayenin yerel sınırları aşarak uzak bölgelere akması | Üretimin uzak pazarlarla buluşma kapasitesi | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Olay ufku ve asimptot | Fizikte bir gözlemcinin bilgi edinebileceği nihai ışık/zaman sınırı; matematikte bir eğrinin sonsuzda yaklaştığı teğet hat | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Anlama ufku (Gadamer hermeneutiği) | İnsanın tarihsel, kültürel ve zihinsel sınırlarının yeni bir metin veya gerçeklikle karşılaşarak genişlemesi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece gün batımı veya doğumunun izlendiği estetik bir manzara çizgisine veya sıradan bir dünya coğrafyasına indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın iç yapısının (أنفس) zıddı olarak bütün bir makrokozmik dış dünyayı ve vahiy meleğinin göründüğü metafizik geçiş eşiğini kuşatan anlam |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Afak ayetlerini sadece tarihsel fetihler veya görsel gökyüzü manzarası sanarak Kur'an'ın evrensel kozmolojik ve epistemolojik delil sistemini daraltmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin indiği eşiği (şehadet ile gayb arası) ve Allah’ın varlığına götüren dış deliller sahasını tanımlayan anahtar bir kavramdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Vahyin ilk tecelli anlarını anlatan necm ve tekvîr sureleri ile tevhidin delillerini afak-enfüs dengesinde sunan mekanik/kozmolojik ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Vahyin gizli, belirsiz veya sübjektif bir kuruntu olduğu iddiasını çürüterek, onun apaçık ufukta gerçekleşen nesnel bir müşahede olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamYeryüzü ile gökyüzünün göz eriminde birleşir gibi göründüğü en uzak dairesel çevre hattı, çadır eteği ve gerilmiş derinin çeperi.
- Soyut anlamBilginin, algının ve varlığın ulaştığı nihai sınır, kâinatın nesnel dış sahası ve gayb ile şehadet arasındaki tecelli eşiği.
- Sistematik karşılıkİnsan bilincinin içsel derinliği (أنفس) ile kâinatın dışsal enginliği (آفاق) arasındaki epistemolojik ve ontolojik tamamlayıcılık.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde gözlemcinin veya insanın idrak alanını, bu alanın nihai dış sınırını temsil eder. merkezinde gözlemci ve yarıçapı olan genişleyen görüş/bilgi küresini, nesnel dış alemi, ise bu iki alanın arakesitinde oluşan nihai ufuk hattını simgeler. Formül, bilginin ve görüşün sonsuza uzanan sınırda () nesnel gerçeklikle temas ederek ufku oluşturduğunu ifade eder.