إبراهيم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: إ-ب-رالصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٩٢ · الآيات: ٦٣ · السور: ٢٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عيسىحنفإبراهيميعقوبمللوَإِبْرَاهِيمَإسماعيلنوحإِبْرَاهِيمَ

الجذرالصيغ ٧الآيات ٦٣السور ٢٥المجاورة ٩٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

إبراهيم

إ - ب - ر

جذر
  • الورود: ٦٩
  • الآيات: ٦٣
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ٠

معناه في القرآن: İbrahim

ملاحظاتي

المعاجم(٠)

لا توجد مداخل معجمية لهذا الجذر.

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٢ (الإجمالي: ٢٥٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. يعقوب

    الآيات المشتركة: ٩ · Ve Yakup

  2. ملل

    الآيات المشتركة: ٨ · İnanç

  3. سحق

    الآيات المشتركة: ٨ · Suhk : Eskimiş, yıpranmış elbise demektir

  4. إسماعيل

    الآيات المشتركة: ٧ · Ve İsmail

  5. حنف

    الآيات المشتركة: ٧ · Hanif eğildiği zaman kırılmayan yaş çalıdır

  6. سبط

    الآيات المشتركة: ٤ · Ve oymaklar

  7. نوح

    الآيات المشتركة: ٧ · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır

  8. نبأ

    الآيات المشتركة: ١١ · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  9. سلم

    الآيات المشتركة: ١٠ · “Süllem” merdiven demektir

  10. جبي

    الآيات المشتركة: ٤ · Onu seçti

  11. عيسى

    الآيات المشتركة: ٥ · İsa

  12. أبو

    الآيات المشتركة: ٨ · Bab kapı demektir

الآيات التي ورد فيها(٦٣)

  1. وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ

    İbrahim

  2. … جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ …

    İbrahim

  3. … وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ

    İbrahim

  4. وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَلَقَدِ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ

    İbrahim

  5. … تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

    İbrahim

  6. وَقَالُوا كُونُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    İbrahim

  7. … آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى …

    İbrahim

  8. أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطَ كَانُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى …

    İbrahim

  9. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْرَاهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ إِذْ قَالَ …

    İbrahim

  10. إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ

    İbrahim

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökإبراهيم
YapıÖzel ad (A'cemî / Sami kökenli alem isim)
Özel DurumArapça kök türetimi bulunmayan, gayr-ı munsarıf yabancı kökenli özel ad
Bağlamsal Yakın Köklerحنف, أمم, رشد
Zıt Kökشرك
Çekirdek Özet 1Sami dillerinde çokluğun babası veya yüce ata anlamına gelen yalın ontolojik aidiyet
Çekirdek Özet 2Şirkten arınmış saf tevhidin, teslimiyetin ve evrensel imametin Kur'an'daki şahsileşmiş timsali
Çekirdek Özet 3Dini meşruiyetin soy veya mezhep tekelinden çıkarılıp ahlaki ve akli tevhid bilincine bağlanması
Kritik Hata Riskiİsmin Yahudilik veya Hristiyanlık gibi tarihsel-kurumsal dinlerin kurucusu veya tekeline ait bir figür sayılarak Kur'an'daki hanîf ve evrensel vasfının dışlanması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أبBaba, kaynak, besleyen, kök veya ilk ilke; أبو kökünde biyolojik ve manevi ata, أبب kökünde ot ve gıda kaynağı, أبد kökünde süregelen varlıkرهمVeri bulunamadı

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİlksel yöneliş, öncü irade ve tevhid davasının başı olma gücü
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBarınma, mabed kurma, hanif sığınak ve güvenli alan inşa etme
رİnsan başı; baş, ilk, üstÖnderlik, bilinç, imamet ve topluluğun başına geçme
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİrade ve tevhid duruşunun yenilenerek pekişmesi
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesYakarma, dua ile yönelme, ilahi hakikate hayranlık ve tebliğle açığa çıkma
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaFiili inşa, ameli teslimiyet, putları kırma ve kurban eylemi
مSu; akış, çokluk, derinlikBereket, ümmet olma, nesiller boyu süren devamlılık ve çokluk
إبراهيمEv kuran, önderlik eden ve amel ile bereketli bir topluluğun kaynağı olan öncü iradeŞirkin merkezinden çıkıp tevhid mülkünü ve mabedini kuran, duası ve eylemiyle nesiller boyu sürecek evrensel bir hidayet akışını başlatan şahsiyet

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKelime türemiş bir Arapça kök olmayıp Batı Sami dillerindeki ata ve çokluk kavramlarının birleşiminden oluşan bir özel isimdir; fiziksel düzeyde bir sülalenin, obanın veya topluluğun türediği ilk kaynağı temsil eder.
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde İbrahim ismi Kâbe'nin inşası, hanîflik geleneği ve hac menâsikiyle irtibatlı olarak anılır; İbn İshâk ve klasik kaynaklarda korunan şiir rivayetlerinde İbrahim'in inşa ettiği beyt ve getirdiği tevhid dini tebcil edilir.
Erken Arapça kullanımKur'an öncesi ve erken İslami dönemde Araplar tarafından İsmâil'in babası, Kâbe'nin banisi ve soy kütüklerinin manevi atası olarak bilinmekte; gayr-ı munsarıf bir özel ad olarak çekimlenmektedir.

المصدر Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt, İbn Hişâm es-Sîre.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça إبراهيم ismi, Sami dil ailesinin Batı ve Kuzeybatı kollarında ortak bir geçmişe sahip olan birleşik bir özel isimdir. İbranicede kelime erken dönemde 'yüce baba' anlamına gelen אַבְרָם (Avram) biçiminde geçmekte, ardından Tekvin anlatısında 'milletlerin çokluğunun babası' manasıyla אַבְרָהָם (Avraham) şekline dönüştürülmektedir. Buradaki ilk unsur Sami dillerinde 'baba, ata' manasındaki ʾab- köküdür; ikinci unsur ise İbranice r-h-m veya Arapçadaki r-h-m (kalabalık, çokluk, ince yağmur) kökleriyle semantik irtibatı bulunan çokluk ve cemaat göstergesidir. Süryanicede ܐܒܪܗܡ (Avrohom) olarak korunan kelime, Arapçaya erken dönemde Sami dinî-kültürel havzasından girmiş ve fonetik uyumla Kur'an'daki biçimini almıştır. Kelimenin Arapça kök sistemine göre çekimlenememesi, doğrudan bu Sami mirasından tevarüs eden özel ad niteliğinden kaynaklanmaktadır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKök türetimi bulunmayan a'cemî özel adKlasik dilcilere göre vezin dışı, mürtecel veya Arapçalaşmış (muarreb) gayr-ı munsarıf isimdir; doğrudan bir fiilden türememiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice Avraham ve Süryanice AvrohomAta anlamına gelen ab unsuru ile çokluk veya yücelik bildiren unsurun birleşiminden türeyen Batı Sami kökenli birleşik şahıs adıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri ailesi dışındaki dil ailelerinde doğrudan kökteş bir yapı tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Arthur Jeffery, Lisān al-ʿArab, Gesenius Hebrew Grammar.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
إبراهيمAnlamlıTevhid önderi peygamberin özel adıKur'an'da hanîf dinin ve tevhidin sembolü olan peygamberin ismiHedef kök; a'cemî özel ad

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
إبراهيمMerkezTevhid önderliği, hanîflik ve teslimiyetBizzat şahsında tevhid ilkelerini tecrübe ve temsil eden peygamberTarihsel ve akli tevhid davasının kurucu önderi
حنفKomşuİstikamette olma, şirkten yüz çevirmeŞirkin her türünden mutlak kopuşu niteleyen vasıf haliİbrahim'in Kur'an'da en belirleyici sıfatı olarak geçen yöneliş
أممKomşuTopluluk, önder, kurucu ilkeTek başına bir nizamı ve topluluğu temsil etme kapasitesiİbrahim'in tek başına bir ümmet olarak vasıflandırılması boyutu
رشدKomşuDoğru yolu bulma, aklı selimVarlığı akıl ve delille kavrayıp hidayete ulaşma yetisiİbrahim'e gençliğinde verildiği belirtilen rüşd ve basiret
شركZıtOrtak koşma, parçalı bağlılıkHakikate ortak koşarak ontolojik ve ahlaki yarılma üretmeİbrahim'in putları kırarak kökten reddettiği zihniyet

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaإبراهيمTevhid önderi peygamberÇokluğun babası, hanîf önder, Allah'ın dost edindiği nebiKesin
LatinceAbrahamİbrahim peygamberBatı geleneğinde inancın babası ve ahit figürü olarak karşılarKesin
İngilizceAbrahamİbrahimMonoteist inanç sistemlerinin kurucu atası olarak karşılarKesin
AlmancaAbrahamİbrahimAhdin ve koşulsuz itaatin taşıyıcısı anlamını içerirKesin
FransızcaAbrahamİbrahimİnanç atası ve monoteizmin sembol ismi olarak kullanılırKesin

المصدر Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خَلِيلًاAllah'ın dost edindiği kulİman ve teslimiyette ulaşılan en yüksek derece bağlamı (Nisâ 4:125)
أُمَّةًTek başına bir ümmet ve hakikat modeliBütün hayırları nefsinde toplayan, Allah'a itaatkâr hanîf önder bağlamı (Nahl 16:120)
إِمَامًاİnsanlığa hidayet rehberi ve önderAğır imtihanları tamamladıktan sonra verilen evrensel liderlik bağlamı (Bakara 2:124)
حَنِيفًاŞirkten tamamen uzak, saf muvahhidEhl-i Kitab'ın tekelci iddialarına karşı fıtri tevhid çizgisi bağlamı (Âl-i İmrân 3:67)
بَانِي الْبَيْتِBeytullah'ın kurucusu ve hac banisiKâbe'nin temellerini yükseltip orayı arınma ve ibadet merkezi kılması bağlamı (Bakara 2:127)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidlal ve aklî tevhid yöntemiGök cisimlerine bakarak onların fani olduğunu anlaması ve delille Allah'ı bulmasıTaklidi reddeden, tefekkür ve tahkike dayalı marifetullah ilkesi
FıkıhMenâsik-i hac ve İbrahim makamıKâbe'nin inşası, kurban ibadeti ve namazda İbrahim makamının kıblegah edinilmesiHac ibadetinin ritüel kökeni ve ahkâmın tarihsel sürekliliği
TefsirHanîflik ve Ehl-i Kitab ile polemikİbrahim'in Yahudi veya Hristiyan olmayıp dosdoğru bir Müslüman olduğu tespitiDinin tarihsel kurumlardan önce gelen fıtri ve evrensel tevhid kimliği
HadisPeygamberlerin fazileti ve salli-barikHz. Peygamber'in kendisini İbrahim'in duası olarak nitelemesi ve salavat bağıNübüvvet zincirinin sürekliliği ve Muhammedî risaletin İbrahimi kökü

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve HanîflikSaf ibadet ve fıtri kullukŞirk unsurlarını temizlemeDin bağını kan veya zümre asabiyetinden çıkarıp saf Allah tasavvuruna bağlar.Kesin
İlmiKozmolojik ve aklî akıl yürütmeBurhan ve tahkik yöntemiPutlaştırılan doğa olaylarını sorgulamaBatan ve değişen nesnelerin ilah olamayacağını mantıksal çıkarsamayla gösterir.Güçlü
SiyasiNemrud ile mücadele ve imametOtoritenin ilahi meşruiyetiTiranlığa ve tağuta karşı duruşKralların tanrılık iddiasını hayat ve ölüm üzerindeki acziyetle iflas ettirir.Güçlü
İktisadiBeyt'in inşası ve güvenli şehir duasıİktisadi güven ve rızık bereketiŞehir ve pazar güvenliğini sağlamaİbadet merkezinin mevcudiyetini emniyet ve iktisadi rızık talebiyle bütünleştirir.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİnvariant (değişmez) çekirdek / Asal kökSürekli dönüşen, doğan ve batan parametreler arasında sarsılmaz biçimde sabit kalan referans merkezGüçlü
Beşeri bilimlerKurucu paradigma / Ahlaki otoriteMevcut kurulu düzenin şirk ve sömürü dinamiklerini aşarak yeni bir medeniyet ekseni başlatan önderlikGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİbrahim ismini yalnızca Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam'ı kapsayan sosyo-politik bir "İbrahimi Dinler" uzlaşma projesinin tarihsel figürüne indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da İbrahim, hiçbir mezhep ve etnik yapının sınırına hapsedilemeyen, bizzat şirkten mutlak arınmış fıtri İslam'ın ve akli tevhidin evrensel temsilcisidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİbrahim'in tevhid davasını ve put kırıcılığını görmezden gelip onu eklektik bir inanç birlikteliğinin tarihsel zeminine dönüştürmek ve hakikat ayrımını silikleştirmek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tevhid akidesinin soyut bir iddia değil, bizzat hayatın içinde bedel ödenerek, putlar kırılarak ve sorgulayıcı akılla inşa edilen bir duruş olduğunu gösteren en temel şahsiyet modelidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kâbe'nin inşası ve hac menâsiki ayetlerinde, Nemrud ile olan münazara sahnelerinde, gök cisimleri üzerinden yürütülen tefekkür pasajlarında ve Ehl-i Kitab'a karşı tevhidin evrenselliğinin savunulduğu polemiklerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin belirli bir kavme veya sonradan ortaya çıkmış tarihsel kurumlara ait olduğu iddiasını çürüterek hidayetin yalnızca saf teslimiyette ve hanîf çizgide olduğunu tescil eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSami dillerinde kabilenin, obanın veya neslin çoğalarak devam etmesini sağlayan ulu ata ve kök şahsiyet.
  • Soyut anlamŞirkin, tağutun ve putperestliğin bütün biçimlerini akli tahkik ve fiili eylemle yıkarak saf tevhid istikametini kuran hanîf şuur.
  • Sistematik karşılıkDinî meşruiyeti ve önderliği nesep imtiyazından alıp akli tahkik, teslimiyet ve ağır imtihanları başarma liyakatine bağlayan evrensel imamet modeli.
  • LaTeX modeliI=(∑k=1n¬Pk)⋅(lim⁡t→∞T)  ⟹  Ω
  • LaTeX açıklaması

Modelde I simgesi İbrahimî modeli; Pk ifadesi zihinde ve dış dünyada üretilen k sayıdaki sahte ilah ve putları, ¬Pk ise bu şirk unsurlarının mutlak reddini ve tasfiyesini; T simgesi saf ve katışıksız tevhid yönelişini; lim⁡t→∞T zaman boyunca devam eden hanîf sürekliliği ve sarsılmaz teslimiyeti; Ω ise bu arınma ve yöneliş sürecinin zorunlu sonucu olan evrensel imamet ve ümmet olma makamını temsil eder.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا