أبد
أ - ب - د
جذر- الورود: ٢٨
- الآيات: ٢٨
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٣
Badiye çöl demektir. Sonu görünmeyen boş saha. Ebede sonu olmayan veya başı olmayan anlamında kullanılmıştır. Zaman içinde sonu olmayanlara ebed denir. Beda çöl demektir. Bedee başlangıç demetir. Ebed (EaBaD) başlangıcı ve sonu, bidayeti ve nihayeti olmayan demektir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءبد · ابد
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Badiye çöl demektir. Sonu görünmeyen boş saha. Ebede sonu olmayan veya başı olmayan anlamında kullanılmıştır. Zaman içinde sonu olmayanlara ebed denir. Beda çöl demektir. Bedee başlangıç demetir. Ebed (EaBaD) başlangıcı ve sonu, bidayeti ve nihayeti olmayan demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٨٩٣باب الدال والباء و و ء ي معهما
د ب أ، ب د و، ب د أ، ب ي د، أ ب د، د أ ب، أ د ب، و ب د مستعملات
دباً:
الدُّبّاء: القَرْع والواحدة دُبّاءةٌ.
وفي الحديث عن النبيِّ صلّى اللهُ عليه وسَلَّم أنَّه نَهَى عن الدُّباءِ والحَنْتَم والنَّقير، وهي أوعيةٌ كانوا ينتبذون فيها وضَرِيَتْ فكان النَّبيذُ يغلي فيها سريعاً ويُسكِرُ فنَهاهم عن الانتِباذ فيها، ثم رخَّصَ -عليه الصلاة والسلام- في الانتِباذ فيها بشرط أن
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٧٢الأبَد: الدهر؛ والجمع آبادٌ وأبودٌ. يقال أَبَدٌ أبيدٌ، كما يقال دهرٌ داهرٌ. ولا أفعله أبَدَ الأَبيدِ، وأَبَدَ الآبِدينَ كما يقال: دهر الداهرين، وعَوضَ العائضين. والأَبَدُ أيضاً: الدائم. والتأبيدُ: التخليد. وأَبَدَ بالمكان يَأْبدُ بالكسر أبوداً، أي أقام به. وأبَدَتِ البهيمة تَأْبُدُ وتَأْبِدُ، أي توحَّشَتْ. والأَوابِدُ: الوحوشُ. والتَأبيدُ: الوحّشُ. وتَأبَّدَالمنزل، أي أقفر وأَلِفَتْهُ الوحوش.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٥٤١د ب ( وايء )
دبا ، داب ، وبد ، أدب ، أبد ، بدا ، بيد .
دبا : قال الليث : الدُّبَّاءُ القَرْعُ الواحدة دُبّاءَةٌ .
وفي الحديث عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه نهى عن الدُّبَّاء والحنْتَم والنّقِير وهي أوعية كانوا ينتبذون فيها وضرِيَتْ فكان النبيذُ يغلى فيها سريعاً ويُسْكِر فنهاهم عن الانتِبَاذِ
فيها ، ثم رَخَّصَ عليه الصلاة والسلام في الانتبَاذ فيها بشرط أن يشربوا ما فيها وهو غيرُ مسكر . وقال :
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٬٠١٣(باب الثلاثي الذي أوّله الهمزة)
(أبت) الهمزة والباء والتاء أصلٌ واحد، وهو الحرّ وشدّته. قال ابنُ السكّيت وغيره: أبَتَ يومنا يأبُِتُ([1]) إذا اشتد حرُّه، فهو أَبِتٌ. وأنشد:
بَرْك هجُود بفَلاةٍ قَفْرِ([2]) *** أحْمَى عليها الشمسَُ أبْتَُ الحَرِّ
ويقال يومٌ أبْتٌ وليلة أبْتَةٌ. ورجل مأبُوتٌ أصابه الحرّ. قال أبو علي الأصفهانيّ: الأَبْتة كالوَغْرة من القَيظ.
(أبث) وهذا الباب مهملٌ عند الخليل. قال
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٤٢- قال تعالى: ﴿خالدين فيها أبدا﴾ [النساء/122]. الأبد: عبارة عن مدة الزمان الممتد الذي لا يتجزأ كما يتجرأ الزمان، وذلك أنه يقال: زمان كذا، ولا يقال: أبد كذا.
وكان حقه ألا يثنى ولا يجمع إذ لا يتصور حصول أبد آخر يضم إليه فيثنى به، لكن قيل: آباد، وذلك على حسب تخصيصه في بعض ما يتناوله، كتخصيص اسم الجنس في بعضه، ثم يثنى ويجمع، على أنه ذكر بعض الناس أن آبادا مولد وليس من كلام العرب العرباء.
وقيل: أبد
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٢٨أ ب د
لا أفعله أبد الآباد وأبد الأبيد وأبد الآبدين.
ونقول: رزقك الله عمراً طويل الآباد بعيد الآماد وأبدت الدواب وتأبدت: توحشت وهي أوابد ومتأبدات.
وفرس قيد الأوابد وهي نفر الوحوش.
وقد تأبد المنزل: سكنته الأوابد.
وتأبد فلان: توحش.
وطيور أوابد خلاف القواطع .
ومن المجاز: فلان مولع بأوابد الكلام وهي غرائبه وبأوابد الشعر وهي التي لا تشاكل جودة.
قال الفرزدق : لن تدركوا
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٠١٣الأَبَدُ: الدهر، والجمع آباد وأُبود؛ وفي حديث الحج قال سراقة بن مالك: أَرأَيت مُتْعَتَنا هذه أَلِعامنا أَم للأَبد؟ فقال: بل هي للأَبد؛ وفي رواية: أَلعامنا هذا أَم لأَبَدٍ؟ فقال: بل لأَبَدِ أَبَدٍ؛ وفي أُخرى: بل لأَبَدِ الأَبَد أَي هي لآخر الدهر. وأَبَدٌ أَبيد: كقولهم دهر دَهير. ولا أَفعل ذلك أَبد الأَبيد وأَبَد الآباد وأَبَدَ الدَّهر وأَبيد وأَبعدَ الأَبَدِيَّة؛ وأَبدَ الأَبَدين ليس على النسب
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٠٢* أ ب د * * الأبَدُ * الدهر والجمع * آبادٌ * بوزن آمال و * أبُود * بوزن فلوس و * الأبَدُ * أيضا الدائم
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٥٢٢الأبد، محركة: الدهر مطلقا، وقيل: هو الدهر الطويل الذي ليس بمحدود. ج آباد وآبد، ونقل الشهاب عن الراغب أن آباد مولد ليس من كلام العرب. والأبد: الدائم. يقال أبد آبد وأبيد، أي دائم. والأبد القديم الأزلي. وقالوا في المثل: طال الأبد على لبد يضرب لكل ما قدم. قال الراغب في المفردات: الأبد، بالتحريك، عبارة عن مدة الزمان الممتد الذي لا يتجزأ كما يتجزأ الزمان وذلك أنه يقال زمان كذا، ولا يقال أبد كذا. وكان
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬٥٨٩المدخل: ابدأَبَدَ
1 أَبَدَ ذ , aor. اَبِدَ , inf. n. أُبُودٌ, He remained, stayed, abode, or dwelt, (T, S, M, K,) constantly, continually, or permanently, without quitting, (T, L,) بِمَكَانٍ in a place; (T, S, M, K;) and so أَبَدَ having for its aor. اَبُدَ . (TA.) ― -b2- أَبَدَ, (S, M, A, &c.,) aor. اَبِدَ and اَبُدَ , (T, S, M, L, Msb, K,) inf. n. أُبُودٌ; (M, L, Msb;) and ↓ تأبّد; (T, M, A, Mgh, L;) He
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠١٣المدخل: ءبدأَبَدَ
أَبَدَ I ( n. ac. أُبُوْد 27 ),
a. Endured, lasted.
b. [ Bi ], Stopped, stayed, remained, settled in, at.
c. U ( n. ac. أُبُوْد 27 ), Was enraged, wild.
أَبِدَ
أَبِدَ A ( n. ac. أَبَد 4 ),
a. see supra (c) .
أَبَّدَ
أَبَّدَ II ,
a. Made lasting, perpetual.
b. Scared, frightened.
تَأَبَّدَ
تَأَبَّدَ V ,
a. Was lasting, permanent, perpetual, eternal.
b. Was far from home.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٧٬٨٣٤المدخل: ءبدءبد
أَبـَدَ - يَأْبِـدُ - أَبـَد - أَبـَداً
أَبـَدَ - يأبـِد ُ + كائن + في مكان أو على أمر: يقيم فيه مخلداَ دائماً لا يبرحه: يظل عليه بشكل دائم من الآن وحتى إشعار آخر
أبـَد: على وزن " فـَعـَل": اسم فعل " أبـَدَ - يأبـِد ُ": وهو كذلك اسم زمان منه: مدة طويلة من الزمن معلومة البداية وغيرمعلومة النهاية.
أبـَداً: حال من " أبـَد": بشكل دائم مخلد:
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٠ (الإجمالي: ١٩٠)
- خلد
الآيات المشتركة: ١١ · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
- تحت
الآيات المشتركة: ٧ · Ayağın alt tarafı demektir
- جري
الآيات المشتركة: ٧ · Cariye yelkenli sandal demektir
- نهر
الآيات المشتركة: ٧ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
- دخل
الآيات المشتركة: ٧ · Dahl: Kuytu yer demektir
- جنن
الآيات المشتركة: ٨ · Bahçe demektir
- أله
الآيات المشتركة: ١٩ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- رضي
الآيات المشتركة: ٤ · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
- طهر
الآيات المشتركة: ٣ · Akar temiz sudur
- فوز
الآيات المشتركة: ٣ · Fevz Gölgeliktir
- عظم
الآيات المشتركة: ٥ · Büyük
- قدم
الآيات المشتركة: ٣ · “Kudüm” ön demektir
الآيات التي ورد فيها(٢٨)
وَلَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ
Sürekli
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا لَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا
Sürekli
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا
Sürekli
إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا
Sürekli
قَالُوا يَامُوسَى إِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا أَبَدًا مَا دَامُوا فِيهَا فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ
Sürekli
… لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
Sürekli
خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ
Sürekli
… طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ …
Sürekli
وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ
Sürekli
… وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
Sürekli
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | أبد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Hemzeli |
| Bağlamsal Yakın Kökler | خلد, دهر, سرمد |
| Zıt Kök | فني |
| Çekirdek Özet 1 | İnsanın ve yerleşik düzenin erişemediği ıssızlığa çekilmek, vahşileşmek ve sınırları algılanamayan kesintisiz uzunluğa ulaşmak |
| Çekirdek Özet 2 | Kur'an'da daima zarf formunda yer alarak geleceğe dönük kesintisiz sürekliliği veya mutlak olumsuzlanmayı pekiştirme |
| Çekirdek Özet 3 | Zamanın parçalanamaz, tüketilemez ve geri çevrilemez mutlak akışını niteleyen ontolojik ve ahlaki süreklilik ekseni |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca zihinsel ve kronolojik bir takvim sonsuzluğu sanarak kelimenin kökündeki yabancılaşma, ıssızlaşma ve beşer idrakini aşma boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| أب | Kaçış, başlangıç yönelimi, asıl kaynağa doğru yönelme veya yerleşik sınırdan uzaklaşma hareketidir; أبق kaçıp sahibinden uzaklaşmayı, أبل çöle ve yaban hayatına uyum sağlayan deveyi, أبي ise boyun eğmeyip kendi alanına çekilmeyi ifade eder | د | Harekete süreklilik, geçişkenlik ve geri dönülmez bir mesafe katarak uzaklaşmanın zamansal ve mekânsal olarak kalıcı bir ıssızlığa ve bitimsizliğe dönüşmesini sağlar |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | İlksel kudreti, eylemin başladığı kök noktayı ve arkasındaki itici iradeyi temsil eder |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir sınırla çevrili alanı, meskeni, yerleşik düzeni ve içine almayı simgeler |
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Bir alandan çıkışı, eşikten öteye geçmeyi, devam eden hareketi ve ötelenmeyi gösterir |
| أبد | Barınaktan kapı yoluyla açık alana çıkıp geri dönmeksizin uzaklaşma hareketi | Yerleşik evden veya sınırlı alandan dışarı çıkıp insan kontrolünün bittiği uçsuz bucaksız sahaya yayılmayı ve orada kalıcılaşmayı anlatır |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir hayvanın evcillikten çıkıp yabanileşmesi, insanın yerleşim yerini terk edip ıssızlaşması ve terk edilen yurdun yabani hayvanlara kalması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa muallakasında terk edilmiş yurt yerlerinin insanlardan boşalıp yabanileştiğini anlatırken bu kökü kullanır: عَفَتِ الدِّيَارُ مَحَلُّهَا فَمُقَامُهَا / بِمِنىً تَأَبَّدَ غَوْلُهَا فَرِجَامُهَا |
| Erken Arapça kullanım | Evcil sürünün dağılıp yabanileşmesi durumunda kullanılan أوابد sözü ve Hz. Peygamber'in kaçan bir deveyi niteleyen şu ifadesi: إِنَّ لِهَذِهِ الْبَهَائِمِ أَوَابِدَ كَأَوَابِدِ الْوَحْشِ |
المصدر Lisânü’l-ʿArab, Mekâyîsü’l-Luğa ve Lebîd Muallakası.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde أبد kökü ilksel olarak kaybolmak, yitip gitmek, yerleşik sınırlardan çıkarak izini kaybettirmek ve gözden ırak bir alana savrulmak çekirdek anlamıyla yer alır. Kuzeybatı Sami dillerinde, bilhassa İbranicede אָבַد (ʾāḇaḏ) ve Aramicede אֲבַד (ʾăḇad) biçimlerinde 'kaybolmak, yoldan çıkıp yitmek, yok olmak, telef olmak' anlamlarına gelir. Bu dillerdeki yok oluş ve helak fikri, kelimenin ilk fiziksel olarak insanın görüş alanından ve yerleşim sınırından çıkarak sahrada kaybolması tasavvurundan türemiştir. Arapçada ise kök, bir yandan evcillikten çıkıp yaban hayatına karışan hayvanı ve insan ayağının kesildiği ıssız harabeleri (تأبّد) karşılarken, diğer yandan insan idrakinin ve ömrünün sınırlarını aşarak gözden kaybolan 'tükenmez zaman dilimini' (الأبد) ifade edecek biçimde semantik bir genişleme yaşamıştır. Yok oluş ile bitimsiz zaman arasındaki bağ, her iki durumda da beşerî sınırın, idrakin ve tasarrufun dışına çıkılması zemininde birleşir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary ve Lisânü’l-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Yabanileşme ve ıssızlaşmadan zamansal sürekliliğe geçiş | Yerleşim yerinin terk edilip yaban hayvanlarına kalmasıyla başlayan süreç, beşer idrakinin sınırlarını aşan ve parçalanamayan kesintisiz zamana ad olmuştur | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice ʾ-b-d ile ses ve anlam örtüşmesi | İbranice ve Aramicede yitmek, gözden kaybolmak ve helak olmak anlamları, Arapçadaki yabanileşip insandan uzaklaşma ve sınırsızlaşma anlamıyla doğrudan kök birliğine sahiptir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Güney Arapçası ve Afro-Asyatik izler | Eski Güney Arapçası kitabelerinde kalıcılık ve mülkiyetin devredilmez devamlılığı bağlamında paralel kök formları tespit edilmektedir | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| أبد | Anlamlı | Yabanileşmek, sınırsız uzamak | Hedef köktür; insanın kontrol sınırlarını aşan zamanı ve yabaniliği ifade eder | Kur'an'da geçer |
| أدب | Anlamlı | Bir araya toplamak, terbiye etmek | İnsanları güzel bir davete veya ahlaki sınıra toplamak, nefsi vahşilikten çıkarıp hizaya sokmaktır | Kur'an'da geçmez; hedef kökün zıddı bir intizam taşır |
| بأد | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilişinde müstakil bir kök anlamı kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| بدأ | Anlamlı | İlk olarak ortaya çıkmak, başlatmak | Bir şeyin ilk defa varlık sahasına çıkması, örneksiz var edilişin ilk adımıdır | Kur'an'da geçer; kökün zamansal ilk sınırını imler |
| دأب | Anlamlı | Sürekli ve yorulmaksızın çalışmak | Bir işte adet edinerek kesintisiz gayret göstermek, ardışık çaba sarf etmektir | Kur'an'da geçer; süreklilik fikrinde hedef kökle kesişir |
| دبأ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Erken dönem kaynaklarında kök düzeyinde anlamlı bir kullanım alanı oluşmamıştır | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| أبد | Merkez | Kesintisiz zaman ve uzaklaşma | Geleceğe doğru uzanan, bölünmeyen ve insan idrakini aşan süreyi anlatır | Zamanın parçalanamaz akışıdır |
| خلد | Komşu | Bozulmadan ve değişmeden kalma | خلد kökünde nesnenin veya şahsın kendi iç yapısını koruyup çürümemesi esasken, أبد kökünde sürenin kendisinin tükenmezliği esastır | Varlığın yıpranmaksızın durmasıdır |
| دهر | Komşu | Olayları kuşatan bütüncül zaman | دهر olayların, krizlerin ve dönüşümlerin vuku bulduğu kuşatıcı çağı anlatırken, أبد bitimsiz akışa odaklanır | Kozmik ve tarihsel zamandır |
| سرمد | Komşu | Kesintisiz ardışıklık | سرمد gecenin veya gündüzün hiç ara vermeden birbirini takip etmesini veya kesilmemesini anlatır | Boşluksuz peş peşeliktir |
| فني | Zıt | Tükeniş ve sınırına varıp yok olma | فني bir şeyin varlık imkânının tükenip nihayete ermesini anlatırken, أبد son bulmaz devamlılığı gösterir | Varlık sınırının kapanmasıdır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | أبد | Bölünmez ve kesintisiz süreklilik | Geleceğe dönük bitimsizlik ve insanın sınırlarını aşan ıssız akıştır | Kesin |
| Latince | Aeternitas, Perpetuum | Ebediyet, kesintisiz devamlılık | Aeternitas zamansızlık ve başlangıçsızlık çağrışımı da taşırken kökün sahradaki ıssızlaşma boyutunu içermez | Güçlü |
| İngilizce | Perpetuity, Forever, Eternity | Süreklilik, daima, sonsuzluk | Perpetuity hukuki ve fiili kesintisizliği, forever ise yönelmiş akışı karşılar | Güçlü |
| Almanca | Ewigkeit, Fortdauer | Ebediyet, sürüp gitme | Fortdauer kesintisiz devam edişi iyi verir ancak Arapçadaki nefy-i ebedî vurgusunu tek başına karşılamaz | Güçlü |
| Fransızca | Perpétuité, Éternité | Süreklilik, ebediyet | Perpétuité zaman içindeki kesintisiz uzanımı karşılar; metafizik boyutuyla sınırlı kalır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary ve Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَبَدًا (Nefiy bağlamında) | Geleceğe yönelik mutlak ve kesin olumsuzluk (asla, hiçbir zaman) | Müşriklerin ölümü asla temenni etmeyecekleri veya münafıkların cenaze namazının kılınmaması emri; Bakara 2:95, Tevbe 9:84, Nûr 24:4 |
| خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا | Cennet ehlinin mükâfatının kesintisiz ve son bulmaz oluşu | Cennet hayatının sona ermeyeceğini ve nimetin tükenmeyeceğini bildiren müjde bağlamları; Nisâ 4:57, Nisâ 4:122, Mâide 5:119, Tevbe 9:22 |
| خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا | Cehennem azabının kâfirler ve zalimler için nihayetsiz oluşu | İnkâr ve zulümde ısrar edenlerin azaptan çıkarılmayacağı ve affedilmeyeceği ikaz bağlamları; Nisâ 4:169, Ahzâb 33:65, Cinn 72:23 |
| أَبَدًا (İlişki ve tavır bağlamında) | Dünyevi bir tutumun nihai ve geri dönülmez biçimde ilanı | İbrahim'in ve beraberindekilerin putperest kavimlerine karşı açıkladıkları bitimsiz düşmanlık ve buğz; Mümtehine 60:4 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ebediyet ve ahiret hayatının sürekliliği | Cennet ve cehennem azabının sonlu olup olmadığı (fenâü'n-nâr) ve ezel-ebed ayrımı | Zamanın son noktasının bulunmaması ve ilahi iradenin sürekliliği üzerinde yoğunlaşır |
| Fıkıh | Hukuki bağlayıcılık ve vakıf şartları | Bir hakkın süresiz devri, müebbed haramlık (hürmet-i müebbede) ve vakfın ebediliği | Hukuki tasarrufun belirli bir takvimle sınırlandırılmaksızın sonsuza dek geçerli kılınması |
| Tefsir | Zarfiyet ve tekit işlevi | Kelimenin tek başına sonsuzluk mu yoksa çok uzun bir süreyi tekitle pekiştirme mi olduğu | Cümledeki nefyin veya ispatın geleceğe dönük bütün zamanları kapsayacak şekilde genellenmesi |
| Hadis | Şer'i hükümlerin kalıcılığı ve av hayvanları | Haccın umreye girişinin kıyamete kadar süreceği (لأبد الأبد) ve evcil hayvanın kaçması | Hükmün neshedilmezliği ile hayvanın vahşileşip insan kontrolünden çıkması arasında dağılır |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uhrevi karşılık ve hesap | Nihai akıbetin geri dönülmezliği | İnsanın tercihlerinin sonucunu tüketilemez bir varoluş zeminine bağlama | Amellerin karşılığı geçici bir telafi değil, ebedi bir varoluş niteliği olarak tecelli eder | Kesin |
| İlmi | Zaman felsefesi ve ontoloji | Yarı-sonsuz (tek yönlü bitimsiz) süre | Zaman çizgisinde başlangıcı olup sonu olmayan geleceğe dönük vektör | Ezel kavramından farklı olarak ebed, bir başlangıç noktasından ileriye doğru sonsuz uzanımı karşılar | Güçlü |
| Siyasi | Ahitler ve meşruiyet sınırları | Geri dönülmez ilkesel duruş | Tevhidi ilkelerde uzlaşmaz nihai ayrışma hattı çizme | Mümtehine 60:4 ayetinde olduğu gibi hak ile batıl arasındaki sınırın zamana yenik düşmeyecek kesinliğini korur | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyetin kamuya tahsisi (vakıf) | Müebbed tahsis | Kaynağın piyasa dolaşımından çıkarılıp kamu yararına daimi bağlanması | Mülkün şahsi tasarruftan ve zamansal sınırlamalardan çıkarılarak kalıcı bir gayeye adanmasını sağlar | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yarı açık aralık ve sonsuza ıraksayan limit | Zaman ekseninde belirli bir başlangıç anından itibaren hiçbir sonlu üst sınıra çarpmadan sonsuza uzanan ışın modeliyle birebir uyuşur | Kesin |
| Beşeri bilimler | Müktesep hakların geri alınamazlığı ve süreklilik normu | Hukukta ve kurumsal sosyolojide bir kuralın veya statünün fesih süresi konulmaksızın yürürlükte kalması ilkesiyle örtüşür | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece soyut, duygusal veya retorik bir 'çok uzun zaman' ifadesine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da daima bir fiilin gelecekteki imkânsızlığını mutlaklaştırmak veya uhrevi ceza/mükâfatın kesintiye uğramazlığını bildiren kesin bir ontolojik mühür olarak kullanılması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Uhrevi sorumluluğun ciddiyetini hafifletmek, ilahi tehdit veya vaatlerin nihai bağlayıcılığını geçici dünya tecrübesine indirgeyerek izafi kılmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın ahlaki ve ontolojik çağrısının geçici bir tarihsel tecrübe değil, ebedi bir sorumluluk ve geri dönüşsüz bir varoluş doğurduğunu kavramayı sağlar. İnsanın amellerinin zamanın sınırlarını aşan kalıcı sonuçlarını zihne yerleştirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet ve cehennem hayatının tasvir edildiği ahiret ayetlerinde, şirke ve nifaka karşı kesin tavrın konulduğu akidevi meydan okumalarda ve kesin yasaklamaların bildirildiği ahkâm ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ahiretteki mükâfat veya azabın bir süre sonra anlamsızlaşacağı ya da tükeneceği yönündeki göreli yaklaşımları düzeltir; ayrıca müminin küfürle arasındaki ilkesel mesafenin zamana yayılıp kaybolamayacağını gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamCanlının evcillikten çıkıp yaban sahraya dağılması, meskenin insan ayağından kesilip ıssız kalması ve göz eriminin ötesinde kaybolması.
- Soyut anlamİnsan idrakinin, ömrünün ve müdahale sınırlarının ötesine geçen, parçalanamayan ve son noktası bulunmayan geleceğe dönük bitimsiz akış.
- Sistematik karşılıkBelirli bir andan başlayan ve sonu olmayan ontolojik kesinlik, hukuki süreklilik ve ahlaki sorumluluk ekseni.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki eylemin, hükmün veya varoluşsal durumun başladığı belirlenmiş anı temsil eder. ifadesi, başlangıcı olan fakat üst sınırı bulunmayan yarı açık zaman aralığını sembolize eder. İntegral ifadesi ise zaman dilimlerinin sonlu bir toplamda tükenmeyip sınırsız biçimde ıraksadığını ve parçalanamaz bir bütün olarak ebediyete doğru kesintisiz aktığını matematiksel olarak gösterir.