ثخن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ث-خ-نالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٣١ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عرضيُثْخِنَرقبعززثخنأسربلوحربضربأَثْخَنْتُمُوهُمْرودوزرمننبعض

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ٣١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ثخن

ث - خ - ن

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٣

Sehyn sıcak yemek demektir. Sahan ısıtmak demektir. Sehn sıcak savaş demektir. “Sehn” “sin” ile suyu ısıtmaya yarayan bir tür kap, kazan, sahan; sonra “peltek se” ile “ishan” kaynatmak, kızartmak anlamları ile savaşta galip gelmek anlamlarına gelir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Sehyn sıcak yemek demektir. Sahan ısıtmak demektir. Sehn sıcak savaş demektir. “Sehn” “sin” ile suyu ısıtmaya yarayan bir tür kap, kazan, sahan; sonra “peltek se” ile “ishan” kaynatmak, kızartmak anlamları ile savaşta galip gelmek anlamlarına gelir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٦٠
باب الخاء والثاء والنون معهما ث خ ن، خ ن ث يستعملان فقط ثخن: ثَخُنَ الشيء ثَخانةً والرجل الحليم الرزين: ثَخينٌ. والثوبُ المكتنزُ اللحمة والسدَى من جودة نسجه : ثَخين. وقد أَثْخَنْتُهُ أي: أَثْقَلْتُه. وأَثْخَنَ الرجلُ إذا اتخذ شيئاً ثخيناً، أما ما به ثَخانةٌ وثِخَنٌ. خنث: الخُنْثَى: وهو الذي ليس بذكر ولا أُنْثَى، ومنه أُخِذَ المُخَنَّثُ. ويقال: بل سمي لتكسره كما يَخْنَثُ السقاء والجوالق إذا عطفته.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٥٧
ثَخُنَ الشيء ثَخانَةً، أي غلُظَ وصلب، فهو ثَخينٌ. ورجل ثَخينُ السلاحِ، أي شاكٍ. وأَثْخَنَتْهُ الجراحة: أوهَنَتْه. ويقال أَثْخَنَ في الأرض قتيلاً، إذا أكثَرَ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٥٧٠
خ ث ن خنث ، ثخن استعمل من وجوهه : خنث ، ثخن . ثخن : قال الليث : ثَخُنَ الشيءُ . . يَثْخُنُ ثخَانةً والرّجلُ الحليمُ الرَّزِينُ : ثخِينٌ . والثوبُ المكتَنِزُ اللُّحْمَة والسَّدَى _ من جَوْدَةِ نَسْجِه _ : ثَخِينٌ . وقد أَثْخَنْتُه _ أي : أَثْقَلْتُه . وقال الله جلّ وعزّ : ( حتى إذا أثخنتموهم فشدوا الوثاق ( [ محَمَّد : 4 ] . قال أبو العباس : معناه : حتى إذا غلبتموهم وقهَرْتموهم وكثُرَ فيهم الجِراحُ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٨٩
(باب الثاء والخاء وما يثلثهما) (ثخن) الثاء والخاء والنون يدلُّ على رَزَانة الشيءِ في ثِقَل. تقول ثَخُنَ الشيءُ ثَخَانَةً. والرّجُل الحليمُ الرّزِين ثَخِين. والثّوْب المكتنز اللُّحْمة والسَّدَى من جَوْدةِ نَسجه ثَخين. وقد أثْخَنْته أي أثْقَلْته، قال الله تعالى: ﴿حَتَّى يُثْخِنَ في الأَرْضِ﴾ [الأنفال 67] وذلك أنّ القتيلَ قد أُثْقِل حتى لا حَرَاكَ به. وتركتُه مُثْخَناً، أي وَقِيذاً(1). وقال قومٌ:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٢٦
- يقال ثخن الشيء فهو ثخين: إذا غلظ فلم يسل، ولم يستمر في ذهابه، ومنه استعير قولهم: أثخنته ضربا واستخفافا. قال الله تعالى: ﴿ما كان لنبي أن يكون له أسرى حتى يثخن في الأرض﴾ [الأنفال/67]، ﴿حتى إذا أثخنتموهم فشدوا الوثاق﴾ [محمد/4].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٥٥
ث خ ن ثخن الشيء‏:‏ كثف وغلظ ثخناً وثخانة وثخونة وثوب ثخين وهذا ثوب له ثخن وبصر‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أثخنته الجراحات وتركه مثخناً وقيداً وأثخن في العدوّ‏:‏ بالغ في قتلهم وغلظ‏.‏ وأثخن في الأرض‏:‏ أكثر القتل وأثخن في الأمر‏:‏ بالغ فيه‏.‏ وأثخنته معرفة ورصنته معرفة إذا قتلته علماً‏.‏ وأثخنه قوله‏:‏ بلغ منه‏.‏ وامرأة مثخنة‏:‏ ضخمة‏.‏ واستثخن مني الإعياء والمرض‏:‏ غلباني واستثخن مني النوم‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٧٤٤
ثَخُنَ الشيءُ ثُخونةً وثَخانةً وثِخَناً، فهو ثَخِينٌ: كثُفَ وغُلظ وصلُبَ. وحكى اللحياني عن الأَحمر: ثَخُنَ وثَخَنَ. وثوب ثخينٌ: جيّدُ النَّسْج والسَّدى كثيرُ اللُّحْمةِ. ورجل ثَخينٌ: حَليمٌ رَزِينٌ ثَقيلٌ في مجلسه. ورجل ثَخينُ السِّلاحِ أَي شاكٍ. والثَّخَنةُ والثَّخَنُ: الثِّقْلةُ؛ قال العجاج: حتى يَعِجَّ ثَخَناً مَنْ عَجْعَجاً. وقد أَثْخَنَه وأَثْقَله. وفي التنزيل العزيز: حتى إذا أَثْخَنْتُموهم
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٢٣
* ث خ ن * * ثَخُنَ * الشيء من باب ظرف أي غلظ وصلب فهو * ثَخِينٌ * و * أَثْخَنَتْهُ * الجراحة أوهنته يقال أثخن في الأرض قتلا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬١٩٩
: ( ثَخُنَ ، ككَرُمَ ، ثُخونَةً ) عن ابنِ سِيْدَه ، ( وثَخانَةً ) ، وعليه اقْتَصَرَ الجَوْهرِيُّ والأَزْهرِيُّ ، ( وثِخَناً ، كعِنَبٍ ) ؛ ) زادَه الزَّمَخْشرِيُّ : إذا ( غَلُظَ وصَلُبَ ) ، وفي المُحْكَمِ : كثُفَ ؛ زادَ الرَّاغبُ : فلم يسل ولم يَسْتَمر في ذهابِهِ ؛ ( فهو ثَخينٌ . ( وأَثْخَنَ في العَدُوِّ : بالَغَ ) في ( الجِراحَةِ فيهم ) . ( وفي الأَساسِ : بالَغَ في قَتْلِهم ، وهو مجازٌ . ونَصّ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٥١٦
ثَخُنَ 1 ثَخُنَ ثخن ثخنن , (T, S, M, Msb, K,) aor. ثَخُنَ ; (K;) and ثَخَنَ, (El-Ahmar, ISd, Msb, TA,) aor. ثَخُنَ ; (TA;) inf. n. ثَخَانَةٌ (T, S, Msb, K, &c.) and ثُخُونَةٌ (ISd, Msb, K) and ثِخَنٌ (Z, Msb, K) and ثُخْنٌ; (TA;) It (a thing, S, Msb) was, or became, thick, big, gross, or coarse; and hard, firm, stiff, tough, or strong: (S, K:) it was, or became, thick, dense, or compact: (M, TA:)
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٢٢
ثَخَُنَ ثَخَُنَ U ( n. ac. ثِخْن 2 , ثِخَن 7 , ثَخَاْنَة 22t , ثُخُوْنَة 27t ), a. Was or became big, thick, coarse, tough, hard. أَثْخَنَ أَثْخَنَ IV , a. Rendered languid, exhausted. b. Struck, hit; wounded. c. [ acc. or Fī ], Discomfited, routed, slaughtered, made havoc amongst. d. [ Fī ], Exerted himself, did his utmost in. اِثْتَخَنَ اِثْتَخَنَ VIII ( v ), a. Was exhausted ( by
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬٠٢٥
ثخن ثَخُنَ - يَثْخُنُ - أَثْخَنَ - يُثْخِنُ ثَخُنَ - يَثْخُنُ + الكائن أو الشيء أو الأمر: يصبح بطيء الحركه والسيلان، وذلك لثقل حمولته وغلظة قوامه وصلابته وكثافته: يصبح في وضع يصعب عليه فيه الحركة والفعل، بسبب ضعف قوته وليونته وكثرة حمولته أَثْخَنَ - يُثْخِنُ + كائن + كائناً أو شيئاً: على وزن " أفعل" من" ثَخُنَ - يَثْخُنُ " جعله " يَثْخُنُ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣١ (الإجمالي: ٤٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أسر

    الآيات المشتركة: ١ · İsar kayış, bağdır

  2. حرب

    الآيات المشتركة: ١ · Harbe mızrak ucu demektir

  3. فدي

    الآيات المشتركة: ١ · Fidye

  4. وزر

    الآيات المشتركة: ١ · Kemiksiz et parçası demektir

  5. رقب

    الآيات المشتركة: ١ · Rekabe Boyun demektir

  6. وضع

    الآيات المشتركة: ١ · Koyar

  7. منن

    الآيات المشتركة: ١ · “Mülle” içi dolu kapatılmış torba, “imla” içine koymak…

  8. وثق

    الآيات المشتركة: ١ · Anlaşma

  9. ضرب

    الآيات المشتركة: ١ · Örnek verdi

  10. بلو

    الآيات المشتركة: ١ · Biley taşı

  11. عرض

    الآيات المشتركة: ١ · Ön dişler demektir

  12. بعض

    الآيات المشتركة: ١ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

الآيات التي ورد فيها(٢)

صفحة الصيغة: أَثْخَنْتُمُوهُمْ
  1. فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّى …

    Onları savaşta güçsüz bıraktınız

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökثخن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerثقل, غلب, قهر
Zıt Kökخفف
Çekirdek Özet 1Sıvının yoğunlaşıp akıcılığını yitirmesi, dokunun sıkılaşması, ağırlık ve katılık kazanma
Çekirdek Özet 2Karşı gücün direnç ve hareket kabiliyetini kırarak tam bir denetim ve istikrar kurma
Çekirdek Özet 3Çatışmada geçici taktik üstünlükle yetinmeyip stratejik caydırıcılık ve kurumsal yerleşikliği sağlama
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca kör bir şiddet veya katliam olarak daraltıp asıl amacın direnci kırmak ve savaşı bitirmek olduğunu gözden kaçırma

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثخKatılaşma, koyulaşma, ağırlık sebebiyle gevşekliğin ve akışkanlığın kaybolmasıنBünyeye yerleşen süreklilik, içsel yoğunluğun dışa vurumu ve hareketin büsbütün duracak denli ağırlaşması

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثİşaret, bağ, sınır; sürtünmeli sesle yoğunlaşmış bası (türetme imge)Maddenin üzerine binen ağırlık ve direnç oluşturan baskı
خÇit, yarık, koruyucu engel; boğaz sürtünmesiyle ayrıştırma ve sıkıştırma (türetme imge)Akışkanlığın kesilmesi, yapının kendi içine toplanıp sert bir kütleye dönüşmesi
نFiliz, balık, su dalgası; süreklilik, içsel canlılık ve kalıcılıkAğırlık ve yoğunluğun gelip geçici değil, yapının tabiatına yerleşen bir hal alması
ثخنAkışkan ve hareketli olan bir varlığın direnç, sıkışma ve içsel yoğunlaşma yoluyla hareket edemeyecek derecede ağırlaşmasıMaddenin kıvam bulup akmaz olması, canlının ise aldığı darbeler veya ağırlık sebebiyle kımıldayamaz hale gelmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSıvının kaynatılarak veya soğutularak koyulaşması, akıcılığını kaybetmesi; kumaşın atkı ve çözgüsünün çok sıkı dokunarak kalın ve ağır bir yapı kazanması (ثوب ثخين)
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi tasvirlerinde ağır yara alıp kımıldayamaz hale gelen veya ağır silahları sebebiyle hantal kalan savaşçılar için kullanılmıştır; müstakil bir Cahiliye beytine pakette yer verilmemiştir
Erken Arapça kullanımRu’be veya babası el-Accâc’a nispet edilen recez dizesinde savaşın veya darbenin meydana getirdiği takatsizlik ve ağırlık şu şekilde ifade edilmiştir: حَتَّى يَعِجَّ ثَخَناً مَنْ عَجْعَجَا

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça ثخن kökü, ilksel düzeyde akışkanlığın yitirilmesi, koyulaşma, viskozite artışı ve buna bağlı olarak hareket serbestisinin kaybolması anlam matrisine dayanır. Erken Sami katmanında diş-damak sızıcılarının boğaz ve geniz sesleriyle kaynaşması, fiziksel bir direnci ve yoğunlaşmayı temsil eder. İbranice ve Aramice/Süryanice havzasında birebir ses denkliğiyle aynı morfolojik gövde sınırlı görünmekle birlikte, yoğunlaşma ve kalınlaşma anlamı taşıyan köklerle anlamsal örtüşmeler mevcuttur; nitekim Sami dillerinde kalınlık, kütlesellik ve yağ/tortu birikimi genelde /t-k-n/ veya /s-k-n/ ses değişimleriyle temas halindedir. Arapçada kök, hem fiziksel koyuluk (kumaşın ve çorbanın koyuluğu) hem de mecazen ağırbaşlılık, uyku ve hastalığın bedene çökmesi (استثخن منه النوم) ve nihayet savaşta karşı tarafın belini kıracak düzeyde bir zafiyet ve kımıldayamazlık oluşturma (إثخان) yönünde derinleşmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSıvının donuklaşması ve kumaşın sıklaşmasından mecazi ağırlığa geçişMaddi kalınlık (ثخانة), canlıda takatsizlik ve kıpırdayamazlık oluşturan ağır yara ve yenilgi haline aktarılmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKalınlık, oturaklılık ve tortulaşma ifade eden ortak kök yapılarıGüney ve Kuzeybatı Sami dillerinde kütleleşme ve ağırlık bildiren fonetik varyantlarla semantik akrabalık taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde güvenilir ve doğrudan bir köken irtibatı tespit edilememiştirVeri bulunamadı

المصدر Lisān al-ʿArab, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثخنAnlamlıKalınlaşmak, ağırlaşmak, kımıldayamaz hale gelmekSıvının koyulaşması, kumaşın sık dokunması, savaşta düşmanın hareket kabiliyetinin yok edilmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
ثنخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir
خثنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir
خنثAnlamlıBükülmek, yumuşamak, esnemekBir nesnenin veya tulumun ağzının kırılıp bükülmesi, cinsiyet veya tavırda ikirciklilikHedef kökün katılık ve ağırlık anlamına zıt olarak kırılganlık ve gevşeklik bildirir; Kur'an'da geçmez
نثخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir
نخثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثخنMerkezAğırlaştırma ve hareketsiz kılmaKarşı tarafı direnç gösteremeyecek ve ayağa kalkamayacak ölçüde güçsüz bırakmaHem fiziksel yoğunluğu hem de askeri ve fiili kesin üstünlüğü ifade eder
ثقلKomşuAğırlık ve yük taşımaSadece kütlesel ve hacimsel ağırlığı ifade eder; düşmanı çökertme kastı içermezVarlıkların tartıda ağır gelmesi veya sorumluluğun zorluğu için kullanılır
غلبKomşuÜstünlük ve galibiyetÇatışmada üstün gelmeyi bildirir; ancak mağlubun tamamen etkisiz kılındığını garanti etmezÜstünlük geçici veya kısmi olabilir, kök nihai takatsizliğe odaklanmaz
قهرKomşuZorla boyun eğdirmeKarşı iradeyi baskı ve kudretle sindirmektir; mutlaka fiziki çöküş gerektirmezOtoriter bir sindirme ve irade kırma eylemidir
خففZıtHafiflik ve serbestlikAğırlıktan, yükten ve kısıtlamadan kurtularak kolayca hareket edebilme durumuثخن kökünün gerektirdiği hantallık ve durma halinin tam karşıtıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثخنKoyulaşmak, ağırlaşmak, takatsiz bırakmakKökün hem fiziksel akışmazlık hem de düşmanı kımıldayamaz hale getirme yönünü kapsarKesin
LatinceCondensare, debilitare, profligareYoğunlaştırmak, felce uğratmak, yere sermekCondensare fiziksel koyuluğu; profligare ise ordunun belini kırıp dağıtmayı karşılarGüçlü
İngilizceTo thicken, to incapacitate, to subdue thoroughlyYoğunlaşmak, iş göremez kılmak, kesin üstünlük sağlamakIncapacitate hareket yeteneğini elinden almayı, subdue ise siyasi/askeri boyun eğdirmeyi verirGüçlü
AlmancaEindicken, kampfunfähig machen, niederwerfenKıvamlaşmak, savaş dışı bırakmak, yere sermekKampfunfähig machen askeri anlamdaki takatsiz bırakma nüansını birebir taşırGüçlü
FransızcaÉpaissir, neutraliser, subjuguerKalınlaştırmak, etkisiz hale getirmek, sindirmekNeutraliser eylemsiz kılma ve tehdidi sıfırlama yönünü karşılarGüçlü

المصدر Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Gesenius.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِYeryüzünde nizamı sağlamlaştırmak, fitne odağının direncini kırıp otoriteyi yerleşik kılmakHukuki ve siyasi nizam henüz oturmadan, sırf maddi fidye gayesiyle esir alma eğiliminin eleştirildiği bağlam (Enfâl 8:67)
أَثْخَنْتُمُوهُمْSıcak çatışmada düşmanın savaşma iradesini ve gücünü felce uğratmakSavaş meydanında henüz aktif tehlike sürerken erken esir almayı yasaklayıp mutlak hakimiyet sonrasına bağlayan hüküm (Muhammed 47:4)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvetin siyasi ve toplumsal misyonuPeygamberlerin dünyevi zafer veya menfaat için değil, hakkı yerleşik kılmak için otorite kurma zorunluluğuİlahî adaletin tecellisi için yeryüzünde bâtılın mukavemetini kırma gayesi
FıkıhSavaş hukuku ve esirler ahkâmı (Siyer)Savaş devam ederken esir alınıp alınamayacağı ve esir alma işleminin meşruiyet şartıKarşı kuvvet tam olarak etkisizleştirilip savaş alanı kontrol altına alınmadan esir bağı vurulamayacağı ilkesi
TefsirEnfâl 8:67 ve Muhammed 47:4 ayetlerinin nüzul hikmeti«İshân» kelimesinin salt çok adam öldürmek mi yoksa düşmanı savaşamaz hale getirip sindirmek mi olduğuKan dökme hırsından arındırılmış, savaşı sonlandırmayı amaçlayan kesin askeri hakimiyet
HadisGazve ve esir taksimi rivayetleriBedir esirleri konusunda vahyin getirdiği itap ve stratejik önceliklerHenüz kurumsallaşmamış bir devletin fidye tamahıyla zaferi riske atmaması gereği

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhidin yeryüzünde fitneden arınarak yerleşmesiDini nizama yönelik açık ve fiili tehditlerin ortadan kaldırılmasıHakikatin önündeki zorba engelleri etkisiz kılmaDin ancak zulüm ve tecavüz odaklarının mukavemeti kırıldığında güvenle yaşanabilirGüçlü
İlmiBir teorinin veya metodolojinin tam temellendirilmesiKanıtların şüpheye yer bırakmayacak biçimde sağlamlaştırılmasıBelirsizliği ve kuşkuyu felce uğratmaBilimsel sav, karşı tezlerin direncini tamamen kıracak bir metodolojik yoğunluğa ulaşmalıdırMuhtemel
SiyasiDevlet otoritesinin ve kamu güvenliğinin tesisiKamu düzenini bozan isyan veya tecavüzün belinin kırılmasıKaosu durdurup istikrarı kalıcı kılmaSiyasi otorite, caydırıcılığını göstermeden ve tehditleri tamamen yatıştırmadan gevşeyemezKesin
İktisadiSavaş ekonomisi ve ganimet/fidye öncelikleriAnlık mali gelir yerine uzun vadeli güvenlik sermayesini öncelemeErken kâr güdüsünün stratejik hedefleri bozmasını engellemeDüşman henüz sahadan silinmeden fidye gelirine tamah etmek iktisadi ve askeri intihardırGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerViskozite artışı ve dinamik dengenin sönümlenmesi (damping)Akışkanlar mekaniğinde bir sıvının viskozitesi arttıkça iç sürtünme yükselir ve kinetik enerji sıfırlanarak hareket durur; askeri ishan da karşı tarafın kinetiğini sıfırlamaktırGüçlü
Beşeri bilimlerÇatışma çözümü ve kapasite nötralizasyonu (incapacitation)Hukuk ve kriminolojide bir failin suç işleme yeteneğinin fiilen elinden alınması veya savaş sosyolojisinde karşı tarafın savaşma kapasitesinin tamamen çökertilmesiKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİshân kavramını modern şiddet diliyle sırf kitle imhası, acımasız kırım veya kan dökme arzusu olarak tercüme etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKarşı tarafın savaş aygıtını ve saldırı iradesini felce uğratarak savaşı mutlak biçimde sona erdirme ve kalıcı barış zeminini kurma stratejisi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİslam'ın savaş ahlakını barbarca bir intikam öğretisi gibi görmek ya da tersine, sıcak çatışma anında erken merhamet ve fidye tamahı yüzünden zafiyeti ve yeni saldırıları davet etmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın güvenlik, savaş hukuku ve devlet inşası konusundaki gerçekçi ve stratejik yaklaşımını gösterir; dindarlığın pasif bir saflık değil, adaleti koruyacak caydırıcı bir güç gerektirdiğini açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Bedir sonrası esirler meselesini düzenleyen Enfâl 8:67 ile savaş anındaki taktik kuralları ve esir alma zamanlamasını belirleyen Muhammed 47:4 ayetlerinde merkezi hükümdür.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Savaştayken düşman henüz tehlike olmaktan çıkmamışken esir alıp fidye peşine düşme zaafını ve kavramın acımasız bir vahşet çağrısı olduğu yönündeki oryantalist/şiddet yanlısı sığ okumaları düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSıvının kaynayarak veya kıvam bağlayarak akışkanlığını kaybetmesi, kumaşın sık dokunup kalınlaşması, bir gövdenin hareket edemeyecek derecede ağırlaşması.
  • Soyut anlamBir nizamın, gücün veya iradenin, karşıt unsurların dinamizmini ve mukavemetini tamamen kırarak kendi yerleşik otoritesini ve sükunetini kurması.
  • Sistematik karşılıkÇatışma ortamında tehdidin kesin biçimde sönümlenmesi, güvenlik açığının kapatılması ve hukuki/siyasi istikrarın anlık menfaatlerin önüne geçirilmesi.
  • LaTeX modelilim⁡t→Tv(t)=0  ⟺  ∫0Tμ(t) dt≥K  ⟹  dΩdt=0
  • LaTeX açıklamasıModelde v(t) hasım odağın hareket ve saldırı hızını, μ(t) kökün temsil ettiği baskı, direnç kırma ve yoğunlaştırma kuvvetini (viskozite ve caydırıcılık katsayısı) gösterir. Zaman T anına vardığında bu direnç katsayısının birikimli etkisi eşik değer olan K seviyesini aştığında hız sıfırlanır (v=0). Bunun sonucunda çatışma ve fitne dinamiklerinin türevi sıfıra inerek nizamın kararlı dengesi (dΩdt=0) temin edilmiş olur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ث