حقب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ق-بالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٩ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بلغبحرحُقُبًاحقببرحمضيأَحْقَابًاقوللبثجمع

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حقب

ح - ق - ب

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٣

Hagab kolan (atın göğsüne bağlanan kayışın ipi, heybenin bağlandığı ip) ipi demektir. Hakibe, Heybe demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hagab kolan (atın göğsüne bağlanan kayışın ipi, heybenin bağlandığı ip) ipi demektir. Hakibe, Heybe demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٤٨١
باب الحاء والقاف والباء معهما ح ب ق، ح ق ب، ق ب ح، ق ح ب مستعملات حبق: الحَبَق: دَواء من أدوية الصَيْدلانيِّ. والحَبْق: ضُراط المِعَز، حَبََت تَحبِقُ حَبْقاً. حقب: الحَقَبُ: حَبْل يُشَدُّ به الرَّحْل إلى بطْن البعير كي لا يَجْتَذبَه التَصدير: وحَقِبَ البعيرُ حَقَباً فهو حَقِب أي تَعَسَّرَ عليه البَوْل. والأحقَب: حِمارُ الوَحْش لبَياض حَقْوَيه، ويقال: بل سُمِّيَ لدِقَّة حَقْوَيه، والأُنثى
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٣٨
الحُقْبُ بالضم: ثمانون سنة، ويقال أكثر من ذلك، والجمع حِقابٌ. والحِقْبَةُ: واحدة الحِقَبِ وهي السِنونَ. والحُقُبُ: الدهر. والأحقاب: الدهور، ومنه قوله تعالى: "أوَ أَمْضِيَ حُقُباً". والحَقَبُ بالتحريك: حَبْلٌ يُشَدُّ به الرَحْلَ إلى بطن البعير مما يلي ثيلَهُ كي لا يجتذبَه التصدير. تقول منه: أَحْقَبْتُ البعيرَ. وحَقِبَ البعيرُ بالكسر إذا أصاب حَقَبُهُ ثيلَهُ فاحتبس بَوْلُهُ. ويقال أيضاً: حَقِبَ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٤٤٦
باب الحاء والقاف والباء حقب ، حبق ، قبح ، قحب : مستعملة . حبق : قال الليث : الحَبَق : دَوَاءٌ من أدوية الصيادلة . أبو عُبيد عن الأصْمَعي قال : الحَبَق : الفُوذَنْجُ . الليث : الحَبْق : ضُرَاطُ المعِز . تقول : حَبَقَت تحبِق حَبْقاً . وقال أبو عُبَيْد : قال الأصْمَعي : يقال : نَفَخَ بها ، وحَبَق بها ، إذا ضَرَطَ . وعِذْقُ حُبَيْق ولون حُبَيق : ضَربٌ من التمر رديء ، وقد نهى النبي ( صلى الله عليه
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٦٥٩
(باب الحاء والقاف وما يثلثهما) (حقل) الحاء والقاف واللام أصلٌ واحد، وهو الأرض وما قاربه. فالحَقْل: القَرَاح الطيِّب. ويقال: "لا يُنبت البَقْلةَ إلا الحَقْلة". وحَقِيلٌ: موضع. قال: * مِن ذِي الأبارق إذْ رعَيْنَ حَقِيلا([1]) * والمُحاقلة التي نُهِي عنها([2]): بيعُ الزّرعِ في سنبُله بحنطةٍ أو شعير. ومن الباب قولهم: حَقِل الفرسُ، في قول بعضهم، إذا أصابَه وجَعٌ في بطْنه من أكل التراب. والأصل
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٤١
- قوله تعالى: ﴿لابثين فيها أحقابا﴾ [النبأ/23]، قيل: جمع الحقب، أي: الدهر (انظر: المجمل 1/245). قيل: والحقبة ثمانون عاما، وجمعها حقب، والصحيح أن الحقبة مدة من الزمان مبهمة، والاحتقاب: شد الحقيبة من خلف الراكب، وقيل: احتقبه واستحقبه، وحقب البعير (انظر: الأفعال 1/367) : تعسر عليه البول لوقوع حقبه في ثيله (الحقب: حبل يلي الثيل، والثيل: وعاء قضيب البعير)، والأحقب: من حمر الوحوش، وقيل: هو الدقيق
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩١٤
ح ق ب كـأن رحلي على أحقب وهو الذي في مكان الحقب منه بياض وهو حبل يلي الحقو‏.‏ والأتان حقباء والجمع حقب‏.‏ قال ذو الرمة‏:‏ حقب سماحيج في أحشائها قبب وشد الرحل بالحقب‏.‏ وحقب البعير فهو حقب‏:‏ وقع حقبه على ثيله فتعسر بوله لذلك وربما قتله‏.‏ وحقبت الناقة‏:‏ أصاب الحقب ضرعها فامتنع درها‏.‏ وملأ حقيبته وحقائبه‏.‏ واحتقب مستحقبو حلق الماذيّ يقدمهم شم العرانين ضرّابون للهام وكل ما حمل وراء الرحل
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٢٨٣
الحَقَبُ، بالتحريك: الحِزامُ الذي يَلِي حَقْوَ البَعِير. وقيل: هو حَبْلٌ يُشَدُّ به الرَّحْلُ في بَطْنِ البَعِير مـما يلي ثِيلَه، لِئَلاَّ يُؤْذِيَه التَّصْديرُ، أَو يَجْتَذِبَه التَّصْديرُ، فَيُقَدِّمَه؛ تقول منه: أَحْقَبْتُ البَعِيرَ. وحَقِبَ، بالكسر، حَقَباً فهو حَقِبٌ: تَعَسَّرَ عليه البَوْلُ مِن وُقُوعِ الحَقَبِ على ثِيلِه؛ ولا يقال: ناقةٌ حَقِبةٌ لأَنَّ الناقة لَيس لها ثِيلٌ. الأَزهري: من
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٠٨
* ح ق ب * * الحُقْبُ * بالضم وسكون القاف ثمانون سنة وقيل أكثر من ذلك وجمعه * حِقَابٌ * مثل قُف وقفاف و * الحِقْبةُ * بالكسر وسكون القاف واحدة * الحِقَب * وهي السنون و * الحُقُبُ * بضمتين الدهر وجمعه * أحْقابٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٢٢٠
الحقب محركة: الحزام الذي يلي حقو البعير، أو هو حبل يشد به الرحل في بطنه أي البعير مما يلي ثيله لئلا يؤذيه التصدير أو يجتذبه التصدير فيقدمه. وحقب بالكسر كفرح إذا تعسر عليه البول من وقوع الحقب على ثيله أي وعاء قضيبه، وربما قتله، ولا يقال: ناقة حقبة، لأن الناقة ليس لها ثيل، بل يقال: أخلفت عن البعير، لأن بولها من حيائها، ولا يبلغ الحقب الحياء، فالإخلاف عنه أن يحول الحقب فيجعل ما بين خصيتي البعير،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٥٠٦
حَقِبَ 1 حَقِبَ حقب , (S, A, Msb, K,) aor. حَقَبَ , (A, Msb, K,) inf. n. حَقَبٌ, (Msb, TA,) It (a camel's urine) became suppressed: and, elliptically, (Msb,) he (a camel) suffered suppression of his urine, (S, Msb,) or had difficulty in staling, (A, K,) in consequence of the pressure of his حَقَب [or hind girth] upon his sheath, (S, A, K,) which sometimes kills the beast; as also ↓ احقب. (TA.)
رابط المدخل

حَقِبَ 1 حَقِبَ حقب , (S, A, Msb, K,) aor. حَقَبَ , (A, Msb, K,) inf. n. حَقَبٌ, (Msb, TA,) It (a camel's urine) became suppressed: and, elliptically, (Msb,) he (a camel) suffered suppression of his urine, (S, Msb,) or had difficulty in staling, (A, K,) in consequence of the pressure of his حَقَب [or hind girth] upon his sheath, (S, A, K,) which sometimes kills the beast; as also ↓ احقب. (TA.) And حَقِبَتْ She (a camel) suffered suppression of her milk in consequence of the pressure of the حَقَب upon her udder. (A.) ― -b2- [Hence,] said of rain, (IAar, L, Msb, K,) &c., (K,) (tropical:) It was delayed; (L, Msb;) was withheld; (IAar, L, K;) as also ↓ احقب. (TA.) And of a year (عام), (tropical:) Its rain was withheld. (S, R, A.) And of a mine, (tropical:) [It ceased to yield; or] nothing was found in it; as also ↓ احقب. (K, TA.) And of a gift, or benefit, (tropical:) It became little, or ceased. (TA.) And of an affair, (tropical:) It became perverted, marred, or disordered, and impeded. (L.) -A2- See also 8.

احقب 4 احقب احقب He girded a camel with a حَقَب. (S.) ― -b2- He made a person to ride behind him on the same beast; (A, TA;) as also ↓ استحقب, (A,) or ↓ احتقب, q. v. (TA.) -A2- See also 1, in three places.

احتقب 8 احتقب احتقب أحتقب ٱحتقب He bound a حَقِيبَة behind [on his camel or horse]; (Az, TA;) as also ↓ استحقب: (Ham p. 289:) he bound anything behind the [camel's saddle called] رَحْل or قَتَب: (K:) he put on, or conveyed, a حقيبة behind him on his horse [or camel]; as also ↓ حَقَبَ: (Msb:) he carried, or conveyed, a thing behind him [on his beast]; as also ↓ استحقب: and he made a person to ride behind him on the حقيبة. (TA.) See also 4. ― -b2- [Hence,] احتقب and ↓ استحقب (S, A, K) (tropical:) He bore, or took upon himself the burden of, (S, A,) a thing, (S,) good, or evil; (A;) syn. اِحْتَمَلَ: (S, A:) and laid it up for the future; (A, K;) namely, good, or evil: (A:) for a man [as it were] bears his actions, and lays them up for the future [to be rewarded or punished for them]. (TA.) And hence, احتقب الاـِثْمَ (S, Msb) (assumed tropical:) [He bore, or took upon himself the burden of, the sin; or] he committed the sin: as though it were a thing perceived by the senses, which he bore or carried [behind him]: (Msb:) or as though he collected it into a mass, and conveyed it behind him [as a حقيبة]. (S.)

10 اـِسْتَحْقَبَ see 4 and 8; the latter in three places.

حُقْبٌ حُقْبٌ حقب , (A, Msb, K,) or ↓ حُقُبٌ, (S,) or the latter also, (A, Msb, K,) i. q. دَهْرٌ; (S, A, Msb, K, and Bd in xviii. 59;) [as meaning] A long time: (Bd ib.:) and the former, (S,) or both, (A, Msb, * K,) eighty years; (S, A, Msb, K, and Bd ubi suprà;) as some say: (Msb and Bd:) or more: (S, A, K:) or, as some say, seventy;: (Bd:) and a year; (A, K;) as also ↓ حِقْبَةٌ: (S, A, K:) or years: (A, K:) pl. of the former حِقَابٌ [a pl. of mult.], (S, TA,) and of the latter, (S, TA,) or former, (Msb,) or of both, (TA,) أَحْقَابٌ (S, A, Msb, K) and أَحْقُبٌ [both pls. of pauc.]. (Az, K.)

حَقَبٌ حَقَبٌ حقب A camel's hind girth; the girth that is next to the flank: (A, K:) or a rope with which a camel's saddle is bound to his belly, (S, A, Msb, K,) next to the sheath of his penis, in order that the fore girth may not draw it forward (S, TA) nor hurt him, (TA,) or in order that the saddle may not shift forward to his withers: (Msb:) pl. أَحْقَابٌ. (Msb.) ― -b2- And A cord with which the حَقِيبَة is bound. (ISh, TA.) ― -b3- See also حِقَابٌ. -A2- In excellent she-camels, Smallness, or slenderness, of the flanks, with tenseness, or firmness, of the skin of those parts: a quality approved. (Az, TA.)

حَقِبٌ حَقِبٌ حقب : see حَاقِبٌ.

حُقُبٌ حُقُبٌ حقب : see حُقْبٌ.

حِقْبَةٌ حِقْبَةٌ حقب حقبه حقبة A period of time, (A, Msb, K,) undefined: (A, K:) accord. to some, i. q. حُقْبٌ: (Msb:) see this latter: pl. جِقَبٌ (S, K) and حُقُوبٌ. (K.)

حِقَابٌ حِقَابٌ حقاب حقب A thing to which a woman hangs ornaments, and which she binds upon her waist; as also ↓ حَقَبٌ: (K:) an ornamented thing which a woman binds upon her waist: (S:) accord. to Az, like the بَرِيم, except that the latter has different-coloured threads. (TA.) ― -b2- A thread, or string, that is bound upon the waist of a child to avert the evil eye. (Az, K.) ― -b3- The whiteness that appears at the root of the nail. (K.)

حَقِيبَةٌ حَقِيبَةٌ حقيبه حقيبة A bag, or receptacle, (A, TA,) in which a man puts his travelling-provisions; (TA;) and any other thing that is conveyed behind a man [on his beast]: (A [accord. to which this is a proper signification]:) what the rider conveys behind him: (MF [accord. to whom this is a tropical significatiom, from the same word in the last of the senses mentioned below]:) what is borne, of goods or utensils or the like, upon the horse, behind the rider: (Msb [accord. to which, also, this is tropical]:) anything that is bound at the hinder part of the [camel's saddle called] رَحْل or of the [saddle called] قَتَب: (K:) what is put behind the رَحْل: they used to put the coats of mail behind their رِحَال, in the [receptacles called] عِيَاب, that they might put them on in case of war: (Ham p. 458:) a thing like a بَرْذَعَة, [a covering for a camel's back,] of two kinds; namely, that of the [cloth called] حِلْس, which is hollowed out, so as to admit the upper part of the camel's hump; and that of the [saddle called] قَتَب, which is behind: ISh says that it (the قَتَب) is placed upon the hinder part of the camel, beneath the two hinder curved pieces of wood of the قَتَب: (TA:) a رِفَادَة [or kind of pad, or stuffed thing,] placed at the hinder part of the قَتَب: (K:) pl. حَقَائِبُ. (S, A.) You say, مَلَأَ حَقِيبَتَهُ [He filled his حقيبة]. (A.) And أَرْدَفَهُ خَلْفَهُ عَلَىالحَقِيبَةِ He made him to ride behind him on the حقيبة. (TA.) ― -b2- [Hence,] (tropical:) A thing [of an ideal kind] that one takes upon himself, or lays up for the future [to be rewarded or punished for it]. (A.) You say, اِحْتَمَلَ حَقِيبَةَ سُوْءٍ (tropical:) [He took upon himself a burden of evil: as though he bound it behind him: see 8]. (A, TA.) And البِرُّ خَيْرُ حَقِيبَةٍ (tropical:) [Piety is the best thing that one can take upon himself, and lay up for the future to profit thereby]. (A, TA.) ― -b3- [Hence also, accord. to the A, which I follow in marking this signification as tropical, but accord. to the Msb and to MF it is the primary signification,] (tropical:) The hinder parts, or posteriors, (A, Msb, MF, TA,) of a woman, (A, Msb,) and of a man: (TA:) pl. as above. (Msb.) So in the phrase نُفُجُ الحَقِيبَةِ (tropical:) Large, (A,) or prominent, (TA,) in the posteriors. (A, TA.)

حَاقِبٌ حَاقِبٌ حاقب A camel suffering suppression of his urine: (Msb:) and ↓ حَقِبٌ [signifies the same; or] a camel having difficulty in staling, in consequence of the pressure of his حَقَب [or hind girth] upon his sheath, which sometimes kills him. (A, TA.) And the former, A man who is caused to hurry by the issuing of his urine: (Msb:) or who requires to go to the privy (Msb, TA) for the discharge of his urine, (Msb,) [or to evacuate his bowels,] and does it not until he suffers constipation: (Msb, TA:) or one suffering constipation. (Msb.) [See an ex. voce حَاقِنٌ.]

أَحْقَبُ أَحْقَبُ ذ A wild ass having a whiteness in the belly: (K:) or white in the part where the kind girth (حَقَب) would be placed: (A, K:) the former is the more approved meaning: (TA:) or a wild ass; so called because white in the flanks: (S:) fem. حَقْبَآءُ: (S, A:) pl. حُقْبٌ. (A.) ― -b2- Also حَقْبَآءُ A قارة [or small isolated mountain], (S, K,) slender, (TA,) rising high into the sky, (S, K,) of which the flanks, or middle parts, (الحَقْوَانِ,) are enveloped by the mirage (السَّرَاب, so in the K accord. to the TA), or by dust (التُّرَاب, accord. to the CK and a MS. copy of the K): or حَقْبَآءُ, (K,) or قَارَةٌ حَقْبَآءُ, (TA,) signifies a قارة having, in its middle part, dust of a whitish hue (أَعْفَرُ), with بُرْقَة [app. meaning a mixture of blackness and whiteness] of the rest. (K, TA.)

مُحْقَبٌ مُحْقَبٌ محقب Made to ride behind another on the same beast. (S.) ― -b2- Bound upon the [حَقِيبَة or] حَقَائِب. (Ham p. 289.) ― -b3- The fox: (K:) so called because of the whiteness of his belly. (TA.)

مُحْقِبٌ مُحْقِبٌ محقب One who makes another to ride behind him on the same beast. (K.) ― -b2- Hence, in a trad., المُحْقِبُ النَّاسَ دِيَنَهُ (assumed tropical:) He who makes his religion to follow that of others, without evidence, proof, or consideration. (TA.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٦٨
حَقِبَ حَقِبَ A ( n. ac. حَقَب 4 ), a. Was withheld, kept back ( milk, rain ). b. Was without rain ( year ). c. Ceased to yield ( mine ). d. see VIII & X. أَحْقَبَ أَحْقَبَ IV , a. Put a girth on ( camel ). b. Put behind; made to ride behind. c. see I (a) , b. ( c ). اِحْتَقَبَ اِحْتَقَبَ VIII , a. Carried behind ( rider ). b. Committed ( sin ). c. see X . اِسْتَحْقَبَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٣٬٩٧٨
حقب حَقِبَ - يَحْقَبُ - حِقْبَة - أَحْقاب - حُقُب - حُقُباً حَقِبَ - يَحْقَبُ + الشيء أو الأمر: تتراجع وتيرة حركته المتتابعة باتجاه التوقف: يتجمع ويتراكم ويتكدس ويحتبس في مكان واحد وفي زمان واحد: في شيء يسيل ويجري متتابعاً، يتجمع ويتراكم ويتكدس جزء منه مع بعضه، وينفصل عما قبله وبعده: يتقطع سيل وجريان شيء إلى مجموعات متكدسة ومنفصلة ولكنها
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩ (الإجمالي: ١٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. برح

    الآيات المشتركة: ١ · Berah ağaçsız, nebatsız geniş yer, boş saha demektir

  2. مضي

    الآيات المشتركة: ١ · Geçip gitmek

  3. فتي

    الآيات المشتركة: ١ · Kepçe, kefe demektir

  4. لبث

    الآيات المشتركة: ١ · Kaldınız

  5. بحر

    الآيات المشتركة: ١ · Bahr deniz demektir

  6. بلغ

    الآيات المشتركة: ١ · İş ayakkabısı

  7. جمع

    الآيات المشتركة: ١ · Yumruk demektir

  8. موسى

    الآيات المشتركة: ١ · Musa

  9. قول

    الآيات المشتركة: ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا

    Belirsiz süreler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحقب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerدهر, عصر, قرن
Zıt Kökخلد
Çekirdek Özet 1Devenin semerini arkadan bağlayıp sıkıştıran kolon ipi ve bu sıkışma sebebiyle idrarın veya suyun tutulup hapsolması
Çekirdek Özet 2Birbirine eklemlenen, sınırları belirli ancak ardışıklığı sebebiyle uzun ve ucu açık görünen kapalı zaman blokları
Çekirdek Özet 3Zamanın ve sorumluluğun bir heybe gibi toplanıp taşınması, her devrenin kendi içinde hapsedilmiş bir ceza veya süreç birimi olması
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca matematiksel olarak seksen yıla indirgenmesi veya tam aksine mutlak ebediyet ile eşanlamlı sayılarak ardışık devirsel mantığının yitirilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حقBir şeyi sınırlandırmak, yerinde sabitlemek, sıkıştırarak düğümlemek ve hakkını vermek (karşılaştırılan kökler: حقق, حقف)بTemel sıkıştırma ve sınırlama eylemini bir kap, bağ veya arkadan sarılan muhafaza içine hapsetme yönünde daraltmış; zamanı ve yükü bohçalanmış bir bütüne dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarBir alanı dışarıdan çevirerek korumaya alma, sınır çekme ve akışı engelleme eylemi.
قUfuktaki güneş, iğne deliğiBelli bir odak noktasında toplanma, döngüsel sınır oluşturma ve dar boğazdan geçiş.
بEv, çadırİçine alma, kapalı bir hacim sağlama ve barındırma durumu.
حقبBir sınırla çevirip (ح) döngüsel bir odak noktasında toplayarak (ق) kapalı bir muhafazanın içine hapsetme (ب) hareketi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin semerini arkadan karnına veya kuyruk altına doğru bağlayıp öne kaymasını engelleyen arka kolon bağı; bu bağın sıkışması sonucu hayvanın idrarını tutamaması veya idrarının hapsolması.
Cahiliye şiiri kullanımıYaban eşeğinin böğründeki beyaz kuşağı tasvir eden Ru'be beyti: كأنَّها حَقْباءُ بَلْقاءُ الزَّلَقْ
Erken Arapça kullanımHeybe veya yükün arkaya sarılıp bağlanması, kişinin bir vebali arkasına yüklenmesi ve yağmurun kesilip senenin kurak geçmesi (احتقب الإثم / حقب العام).

المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü'l-Arab, Esâsü'l-Belâga.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça حقب kökü, Sami dillerinde bağlama, çevreleme, kemer takma ve bir nesneyi muhafaza içine alarak sıkıştırma eylemlerini içeren köklerle morfo-fonetik yakınlık sergiler. İbranicede bel bağlama, kuşak kuşanma ve bir şeyi çevreleyerek tutma anlamı taşıyan חָגַב / חָגַר kökleriyle ve Süryanicede düğümleme, kuşak bağlama alanındaki semantik paralelliklerle temellenir. Kökün ilksel çekirdeği, bedenin arka veya orta kısmına sarılan sınırlayıcı kuşağı ifade ederken, Arapçada bu fiziksel tutulma ve bohçalama hali zaman algısına aktarılmış; devirlerin ucu ucuna eklenip birbiri ardınca hapsedildiği kapalı zaman dilimleri (حِقْبَة / حُقْب) anlamı kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDevenin arka kolanı (الحَقَب) ve idrar tutulması (احتباس البول)Fiziksel bir engelleme ve bağlama durumundan yük taşımaya (الحقيبة) ve oradan kapalı zaman dilimine (الحقبة) soyutlanmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice kuşak/bağ alanındaki köklerKuşatma, sıkıştırma ve arkadan bağlama mantığı ortak semantik katmanı oluşturur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda doğrulanmış doğrudan soydaş biçim tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حقبAnlamlıBağlamak, hapsetmek, devirKolan ipi, heybe, arka yükü ve birbirine eklenen uzun zaman dilimleri.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
حبقAnlamlıYellenmek, fesleğen türü bitkiGaz çıkarma sesi ve kokulu bir dağ fesleğeni türü.Kur'an'da geçmez; ters yönlü ani serbest kalma.
قحبAnlamlıÖksürmek, ihtiyar kadınGöğüsten gelen kuru ve zorlu öksürük hareketi.Kur'an'da geçmez; sıkışmanın sesle dışa vurumu.
قبحAnlamlıÇirkin olmak, uzaklaştırmakŞekil veya ahlak bakımından hoşnutsuzluk doğuran bozukluk.Kur'an'da geçer; düzenin ve dengenin bozulması.
بحقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel).
بقحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel).

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حقبMerkezKuşatılmış ve birbirine eklenen devirZamanın kendi sınırları içinde hapsedilmiş ardışık paketler halinde algılanması.Sınırlı fakat ucu ucuna eklenerek belirsizleşen süre.
دهرKomşuMutlak zaman ve kozmik akışOlayların içinde aktığı, insanın müdahale edemediği kesintisiz ve geniş zaman.Paketlenmiş devre değil, varoluşun genel zaman çizgisi.
عصرKomşuSıkıştırılmış, yoğunlaşmış vakitBelirli bir dönüşümün gerçekleştiği, verim veya hesap anını içeren odaklı zaman.Sürenin uzunluğundan ziyade içindeki hadiselerin yoğunluğu.
قرنKomşuBir araya gelen topluluk ve çağAynı zaman dilimini paylaşan nesil, kuşak veya o neslin yaşadığı dönem.Zamanın kendisinden çok o zamandaki beşeri topluluk.
خلدZıtKesintisiz ve sınırsız süreklilikHiçbir devreye, kesintiye veya paketlenmiş sınıra uğramayan sonsuzluk.Devirlerin ardışıklığıyla değil, son bulmama haliyle tanımlanır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحقبSınırlı devir, bohçalanmış zamanHem arka kolanı hem de ardışık çağ bloklarını ifade eder.Kesin
LatinceSaeculum, AevumÇağ, nesil, uzun dönemBelli bir sınır ve ardışıklık içerir ancak arkadan bağlama somutluğunu taşımaz.Güçlü
İngilizceEpoch, Era, Boundless ageÇağ, devir, kapalı dönemBelirli özellikleri olan dönemi karşılar; idrar/bağ sıkışması metaforu yoktur.Güçlü
AlmancaZeitalter, EpocheÇağ, uzun zaman dilimiTarihsel veya kozmik devreleri ifade eder, heybe/yük anlamı dışarıda kalır.Güçlü
FransızcaÉpoque, ÈreDönem, çağBirbirini izleyen zaman dilimlerini karşılar; somut hapsolma nüansı bulunmaz.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حُقُبًاUzun, kararlı ve ucu açık arayış süresiYolculuk ve ilim talebinde kararlılık beyanı bağlamında (Kehf 18:60).
أَحْقَابًاBirbirini izleyen, kapalı ve tükenmek bilmeyen ceza devirleriAzgınların cehennemde kalış sürelerinin ardışık çağlar halinde tasviri bağlamında (Nebe 78:23).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFenâü'n-nâr ve cezanın ebediliğiNebe suresindeki çoğul kullanımın cehennem azabının bir sonu olduğuna delil sayılıp sayılamayacağı tartışması.Zamanın sonlu paketler halinde sayılması ile süreklilik arasındaki gerilim.
FıkıhYeminler ve süre kayıtlarıBir kimsenin belli bir "hukub" boyunca bir işi yapmamaya yemin etmesinde yeminin süresi.Sürenin örfi olarak seksen yıl veya belirsiz bir vade olarak takdir edilmesi.
TefsirLafzın sayısal tahdidiKelimenin belirli bir yıl adedi (seksen veya yetmiş yıl) mi yoksa ucu açık çağlar zinciri mi olduğu.Somut sayısal tahdidden ziyade bitip yeniden başlayan devirler bütünlüğü.
HadisVebal ve günah yüklenme (احتقاب)Kişinin haram malı veya kul hakkını sırtına yüklenerek kıyamet günü gelmesi tasviri.Suçun ve sorumluluğun bir terki veya heybe gibi taşınması.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi sorumluluk ve karşılıkAmel torbası ve ceza devresiYapılan eylemlerin yüklenilerek taşınması ve cezanın devirler boyu sürmesi.Kişi yaptıklarını sırtında bir heybe gibi taşır ve hak ettiği devirleri yaşar.Güçlü
İlmiBilgi arayışı ve araştırma sabrıKesintisiz araştırma menziliHakikate ulaşmak için göze alınan uzun ve yorucu tecrübe safhası.İlmin elde edilmesi için devirler boyu sürecek bir sebat zorunludur.Güçlü
SiyasiYönetim ve iktidar evreleriDönemsel iktidar çağıBir idarenin kendi kurallarıyla hüküm sürdüğü kapalı devir.Her siyasi nizam kendi dönemini inşa eder ve yerini sonrakine devreder.Muhtemel
İktisadiRezerv biriktirme ve vadeli yükümlülükBirikim bohçası ve uzun vadeli döngüKaynakların depolanması ve kriz dönemlerine kadar hapsedilip saklanması.İktisadi değerlerin taşınabilir ve biriktirilebilir paketler haline getirilmesi.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık zaman aralıkları ve kuantalanmış enerji paketleri (Discrete time intervals / Quanta)Zamanın veya enerjinin sürekli bir akış değil, sınırları belirli paketler ve periyotlar halinde ardışık dizilmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerTarihsel dönemlendirme ve paradigma çağları (Historical periodization)Toplumsal hafızanın tarihi kesintisiz bir çizgi yerine kendi içinde kapalı ve birbirini izleyen devirler halinde tasnif etmesi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece seksen yıllık sabit bir takvim süresine indirgemek veya modern çağda tamamen geçersiz bir mitolojik zaman birimi saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamKendi içinde sınırlı, fakat biri bittiğinde diğeri başlayan, insanın taşıdığı sorumluluk yüküyle doğrudan irtibatlı ardışık varoluş dönemleri.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNebe suresi 23. ayetteki azabın biteceği veya azgınların cezasının hafifleyeceği şeklinde tek taraflı bir af teorisi kurarak metnin ardışık ve tükenmez tehdit vurgusunu gözden kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Zamanın insan zihnindeki kesintisiz akış algısını parçalayarak, her devrenin kendi içinde hapsedilmiş bir muhasebe ve sorumluluk birimi olduğunu kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Musa'nın hakikat arayışındaki sebatını anlatan kıssada (Kehf 18:60) ve cehennem ehlinin karşılaşacağı ardışık azap süreçlerini niteleyen eskatolojik bağlamda (Nebe 78:23).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın sona ereceği iddiasına karşı, bir devir kapandığında diğerinin başlayacağını; ilim yolculuğunda ise hedefin aceleci bir merakla değil ömürler boyu sürecek bir adanmışlıkla bulunacağını gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDevenin sırtındaki yükü ve semeri arkadan bağlayarak kaymasını engelleyen kolon ipi, bu sıkışma sebebiyle boşaltımın engellenip hapsolması ve yükün bir heybe içinde toplanması.
  • Soyut anlamBirbirine eklemlenen, her biri kendi sınırları içinde kapalı tutulan, biri tükendiğinde diğeri başlayan ardışık ve ucu açık zaman döngüleri zinciri.
  • Sistematik karşılıkHem amellerin sırtlanılıp taşınabilir bir vebal yüküne dönüşmesi hem de ceza veya tahkik süreçlerinin paketlenmiş zaman blokları halinde deneyimlenmesi.
  • LaTeX modeliT=∑i=1∞BiburadaBi=[ti−1,ti]
  • LaTeX açıklamasıModelde T toplam süreci veya kapsayıcı varoluş süresini, her bir Bi kendi içinde sınırları kapalı ve hapsedilmiş tekil bir devri veya zaman bloğunu temsil eder. Sürecin sonlu tekil paketlerden (Bi) oluşmasına rağmen bunların birbirine ucu ucuna eklenerek sonsuza yönelmesi (∑i=1∞), kökün hem sınırlı bir devir (hukub) hem de tükenmek bilmeyen çağlar zinciri (ahkāb) niteliğini matematiksel olarak ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح