دحض

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: د-ح-ضالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٢٨ · الآيات: ٤ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».هزأرسلدحضجدلحججلِيُدْحِضُوابطلغضبدَاحِضَةٌهممعقبحزبجوب

الجذرالصيغ ٣الآيات ٤السور ٤المجاورة ٢٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

دحض

د - ح - ض

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ١٣

Dahd (dal,ha,dat) : Kaygan, çıplak yerdir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Dahd (dal,ha,dat) : Kaygan, çıplak yerdir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٠٢
باب الحاء والضاد والدال معهما د ح ض مستعمل فقط دحض: الدَّحْضُ: الزَلَقُ، يقال: مَزْلَقَةٌ مِدحاضٌ. والدَّحْضُ: الماءُ الذي تكون منه المزْلَقَةُ. ودَحَضَتِ الشَمس عن بطن السَماءِ، أي زالت. ودَحَضَت حُجَّتُه: أي: بَطَلَتْ. ودُحَيْضة: موضع، قال: َأَتْنَسْيَن أيّاماً لنا بدُحَيْضةٍ وأيّامَنا بينَ البَديِّ فَثَهْمَدِ البَديُّ: بئْر لحِمَى ضَرِبَّة لبني جعفر بن كلاب. ودَحَضَتْ رِجْلُ البعير:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٠٤
مكانٌ دَحْضٌ ودَحَضٌ أيضاً بالتحريك، أي زَلَقٌ. ودَحَضَتْ رجلُه تَدْحَضُ دَحْضاً: زلِقتْ. ودَحَضَتْ الشمسُ عن كَبِد السماء: زالت. ودَحَضَتْ حُجَّتُه دُحُوضاً: بطلتْ. وأَدْحَضَها الله. والإدحاضُ: الإزلاقُ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٢١
ح ض د دحض استعمل من وجوهه : ( دحض ) . دحض : قال الليث : الدَّحْضُ : الزَّلَق . يقال : دَحَضتْ رِجْلُ البعير إذا زَلِقَت . قال : والدَّحْضُ : الماء الذي تكون منه المَزْلَقَة . قال : ودَحَضَت الشّمس عن بطن السّماء إذا زالت . ودَحَضَت حُجَّتُه إذا بطلت ، وأدحض حُجَّتَه إذا أَبْطَلها . ويقال : مكَان دَحْض إذا كان مَزَلّة لا تَثْبُت عليه الأقدام . ودَحِيضَةُ : ماءٌ لبني تميم . أبو سعيد : دحَضَ برجله
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٣٣٢
(باب الدال والحاء وما يثلثهما) (دحر) الدال والحاء والراء أصلٌ واحد، وهو الطَّرد والإبعاد. قال الله تعالى: ﴿اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُوماً مَدْحُورا([1])﴾[الأعراف 18]. (دحز) الدال والحاء والزاء ليس بشيء. وقال ابن دريد: الدَّحْز: الجِماع([2]). وقد يُولَع هذا الرجُل بباب الجماع والدَّفْع، وباب القَمْش والجمع. (دحس) الدال والحاء والسين أصلٌ مطَّرِد مُنْقاس، وهو تخلُّل الشَّيءِ بالشَّيءِ في
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٠٤
- قال تعالى: ﴿حجتهم داحضة عند ربهم﴾ [الشورى/16]، أي: باطلة زائلة، يقال: أدحضت فلانا في حجته فدحض، قال تعالى: ﴿ويجادل الذين كفروا بالباطل ليدحضوا به الحق﴾ [الكهف/56]، وأدحضت حجته فدحضت، وأصله من دحض الرجل، وعلى نحوه في وصف المناظرة: *نظرا يزيل مواقع الأقدام* (هذا عجز بيت، وشطره الأول: *يتقارضون إذا التقوا في منزل* وهو في الصناعتين ص 194؛ واللسان (قلم) ؛ والموازنة للآمدي ص 38) ودحضت الشمس مستعار من
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٨٧
د ح ض دحضت رجله‏:‏ زلقت دحضاً ودحوضاً‏.‏ وأدحض فلان قدمه‏.‏ ومزلقـة مدحـاض‏.‏ ووقعـوا على المداحض والأدحاض‏.‏ وهذه مدحضة القدم‏.‏ ومكان دحض‏.‏ قال‏:‏ رديت ونجّى اليشكري حذاره وحادكما حاد البعير عن الدحض ومن المجاز‏:‏ دحضت حجته وحجتهم داحضة‏.‏ ودحضت الشمس عن بطن السماء‏:‏ زالت‏.‏
رابط المدخل

د ح ض دحضت رجله‏:‏ زلقت دحضاً ودحوضاً‏.‏ وأدحض فلان قدمه‏.‏ ومزلقـة مدحـاض‏.‏ ووقعـوا على المداحض والأدحاض‏.‏ وهذه مدحضة القدم‏.‏ ومكان دحض‏.‏ قال‏:‏ رديت ونجّى اليشكري حذاره وحادكما حاد البعير عن الدحض ومن المجاز‏:‏ دحضت حجته وحجتهم داحضة‏.‏ ودحضت الشمس عن بطن السماء‏:‏ زالت‏.‏

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٧٣٤
الدَّحْضُ: الزَّلَقُ، والإِدْحاضُ: الإِزْلاقُ، دَحَضَتْ رِجْل البعير، وفي المحكم: دَحَضَتْ رِجله، فلم يُخَصِّص، تَدْحَضُ دَحْضاً ودُحُوضاً زَلِقَتْ، ودَحَضَها وأَدْحَضَها أَزْلَقَها. وفي حديث وَفْد مَذْحِجٍ: نُجَباء غيرُ دُحَّضِ الأَقْدامِ؛ الدُّحَّضُ: جمع داحِضٍ وهم الذين لا ثبات لهم ولا عزيمة في الأُمور. وفي حديث الجمعة: كرهت أَن أُخْرِجَكم فتمشون في الطين والدَّحْض أَي الزلَق. وفي حديث أَبي
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٢٣
* د ح ض * * دَحَضَتْ * حجته بطلت وبابه خضع و * أدْحَضَها * الله و * دَحَضَتْ * رجله زلقت وبابه قطع و * الإدْحَاضُ * الإزلاق
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٠٥٨
دحض برجله، كمنع: فحص بها ، وكذلك دحض، بالصاد، قال أبو سعيد. وبهما روي قول معاوية لعمرو بن العاص -رضي الله عنهما- حين ذكر له ما رواه ابنه عنه، من قول النبي صلى الله عليه وسلم لعمار رضي الله عنه: تقتلك الفئة الباغية لا تزال تأتينا بهنة تدحض بها في بولك، أنحن قتلناه? إنما قتله الذي جاء به. دحض عن الأمر: بحث عنه، نقله الصاغاني. دحضت رجله تدحض دحضا ودحوضا: زلقت ، وقد دحضها وأدحضها: أزلقها.
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٦١١
دَحَضَتْ رِجْلُهُ 1 دَحَضَتْ رِجْلُهُ دحضت رجله دحضت رجلة , (S, A, K,) aor. دَحَضَ , (S,) inf. n. دَحْضٌ (S, A) and دُحُوضٌ, (A, TA,) His foot slipped. (S, A, K.) And دَحَضَ said of a man, He slipped. (Msb.) ― -b2- دَحَضَتِ الشَّمْسُ, (S, A, K,) aor. and inf. ns. as above, (TA,) (tropical:) The sun declined (S, A, K) towards the place of setting, (TA,) عَنْ كَبِدِ السَّمَآءُ (S) or عن بَطْنِ
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٢٨
دَحَض دَحَض A ( n. ac. دَحْض 1 , دُحُوْض 27 ), a. Slipped; kicked its feet about, floundered ( animal ). b. Sank, was low ( sun ). c. Was refuted, rejected ( argument ). d. see II . دَحَّضَ دَحَّضَ II , a. Refuted, rejected ( argument ). أَدْحَضَ أَدْحَضَ IV , a. Made to slip; rendered slippery. b. see II . اِنْدَحَضَ اِنْدَحَضَ VII , a. Was refuted, rejected. دَحْض دَحْض 1 ,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٩٬٠١٠
دحض دَحَضَ - يَدْحَضُ - دَاحِض - دَاحِضَة - أَدْحَضَ - يُدْحِضُ - مُدْحَض - مُدْحَضِيْن دَحَضَ - يَدْحَضُ + الكائن أو الأمر: ضد " رسخ": يتزحلق ويتقلقل ويترنح: ينزلق ويزول عن موقع الثبات والرسوخ والاستقرار فيضطرب ويتزعزع ويتهاوى ويميل للسقوط دَحَضَ - يَدْحَضُ + كائن + بـِ شيء: يتزحلق ويتقلقل بسبب هذا الشيء دَحَضَ - يَدْحَضُ + أمرٌ + بـِ شيء:
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٨ (الإجمالي: ٣٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. جدل

    الآيات المشتركة: ٢ · Cedle havan tokmağı demektir

  2. بطل

    الآيات المشتركة: ٢ · Batn ve zehr sırt ve karın (daha çok hayvanlar için)…

  3. سهم

    الآيات المشتركة: ١ · Ok demektir

  4. همم

    الآيات المشتركة: ١ · Erimekte olan kar, zayıflamakta olan kişi, çaba göstermek…

  5. بعد

    الآيات المشتركة: ٢ · Baid uzak demektir

  6. أخذ

    الآيات المشتركة: ٢ · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  7. حزب

    الآيات المشتركة: ١ · “Huzme” demet demektir

  8. حقق

    الآيات المشتركة: ٢ · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

  9. غضب

    الآيات المشتركة: ١ · Kızgınlık

  10. حجج

    الآيات المشتركة: ١ · Hacebe kaş demektir

  11. هزأ

    الآيات المشتركة: ١ · (he ze e) (Hezy) hezv kılıç yarası, hezeyan, hastanın…

  12. جوب

    الآيات المشتركة: ١ · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَيُجَادِلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ وَاتَّخَذُوا آيَاتِي وَمَا أُنْذِرُوا هُزُوًا

    Çürütmeleri için

  2. … بَعْدِهِمْ وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ

    Çürütmeleri için

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökدحض
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerزلق, بطل, دحر
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Ayağın ıslak, çamurlu veya kaygan zeminde tutunamayıp kayması, yerinden oynaması
Çekirdek Özet 2Batıl gerekçelerle hakkı yerinden kaydırmaya çalışma ve tutamaksız kalıp zevale uğrama
Çekirdek Özet 3Gerçeklik tabanına basmayan her türlü zihni, akli ve pratik iddianın kaçınılmaz çöküşü
Kritik Hata RiskiKökü sadece soyut bir reddediş veya polemik sanıp zeminsizlik ve kayma fiziksel kökenini göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دحZeminden itmek, sürmek, yaymak, yerinden oynatarak harekete geçirmek (örneğin دحو serip yaymak/düzlemek, دحر itip kovmak/uzaklaştırmak köklerinde olduğu gibi tabanla temasın değişmesi)ضİtme ve yerinden oynatma hareketine zemindeki kayganlık, sürtünmesizlik veya tutunamama baskısı eklenerek hareketin ayağın kayması, desteğin yitirilmesi ve düşüş yönünde daralması sağlanmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir durumdan diğerine geçişi, yer değiştirme hareketini ve yönelim eşiğini simgeler.
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaSınırı, muhafazayı, dış etkilere karşı tutunmayı ve zemin sınırını temsil eder.
ضOlta, bitki; ezilme, baskı, yana doğru çatlama (imge ص kökünden türetmedir)Yoğun bir sürtünme baskısı, tutunamama hali ve yana doğru sapmayı ifade eder.
دحضEşik aşımı sırasında koruyucu sınırın baskı altında tutunamayarak yana kaymasıAyağın basma ve durma sınırını koruyamayarak baskı altında kayması, dayanağın çöküp dengenin bozulması hareketini bütünleştirir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇamurlu veya aşırı pürüzsüz kaygan zeminde ayağın basacak yer bulamayıp kayması; devenin ayağının kayması; bu tür kayganlığa sebep olan birikinti su ve çamur. Güneşin gök kubbenin tam ortasından batıya doğru meyledip kayması (zeval).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden el-Yeşkurî'nin şiirinde devenin kaygan yerden ürküp sakınması bağlamında geçer: رَدِيتُ وَنَجَّى اليَشْكُرِيَّ حِذَارُهُ / وَحَادَ كَمَا حَادَ البَعِيرُ عَنِ الدَّحْضِ
Erken Arapça kullanımErken dönem lügatlerinde geçen bir şiir şahidinde yer adı olarak dahi kayganlık çağrışımıyla anılır: أَتَنْسَيْنَ أَيَّاماً لَنَا بِدُحَيْضَةٍ / وَأَيَّامَنَا بَيْنَ البَدِيِّ فَثَهْمَدِ Ayrıca kabile heyetlerinin vasfında sebatkârlığı anlatmak için sebat etmeyenlere nispetle niteleme yapılmıştır.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça دحض kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle ayağın kayması, zeminde tutunamama, sürtünme kaybı ve buna bağlı olarak bir dayanağın hükümsüz kalması semantik alanında özelleşmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı üçlü kök dizilimi seyrektir; ancak ikili çekirdek olan دح tabanı, itmek, yerinden oynatmak, kaydırmak ve sürmek anlamlarıyla ortak Sami mirasında yer bulur. İbranice ve Aramicede benzer fonetik yapıdaki kökler genellikle itilme, düşürülme veya yerinden edilme fiilleriyle temas halindedir (karşılaştırınız: Aramice d-ḥ-y / d-ḥ-q itmek, kovmak). Arapçada ض harfinin katılımıyla kök, harici bir zorlamadan ziyade zeminin kayganlığı sebebiyle basılan noktanın tutunamayıp boşa çıkması anlamını kazanmış ve buradan epistemolojik olarak delilin geçersizliğine intikal etmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönدح kök ailesi (دحو, دحر)Tabanın düzlenmesi veya yerinden itilmesi eyleminin kayma ve düşme fiiline evrilmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİkili çekirdek d-ḥ (Aramice d-ḥ-y, d-ḥ-q)Yerinden oynatma, kaydırma ve itme temelli eylemlerle anlamsal örtüşmeGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki dil gruplarında düzenli ses denklikli bir karşılık tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, David Cohen, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دحضAnlamlıAyağın kayması, zeval bulma, hükümsüz kalmaZeminde tutunamama ve delilin çökmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
دضحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydeder
حدضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydeder
حضدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydeder
ضدحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydeder
ضحدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydeder

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دحضMerkezKayma, hükümsüzlükZeminin yetersizliği sebebiyle ayağın/delilin tutunamayıp düşmesiFiziksel kaymadan zihni delilsizliğe uzanan çöküş
زلقKomşuKayganlıkYüzeyin pürüzsüzlüğü sebebiyle ayağın hızla kayıp gitmesiزلق yüzeyin niteliğini, دحض ise tutunamama ve düşme sonucunu öne çıkarır
بطلKomşuBoşa çıkmaBir şeyin özü itibarıyla hükümsüz, yararsız ve dayanaksız olmasıبطل doğrudan yokluk ve işlevsizliktir; دحض ise zemin kaybıyla düşmeyi tasvir eder
دحرKomşuİtilme, kovulmaDış bir güç tarafından zorla yerinden edilip uzaklaştırılmaدحر dışarıdan itilmeyi, دحض zeminde kendi tutunamayışını anlatır
ثبتZıtSabit olma, tutunmaZemine sağlam basma, yerinden oynamama, sarsılmamaSarsılmaz dayanağa sahip olma ve zevale uğramama

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدحضKaymak, boşa çıkmak, çürütülmekAyağın veya hüccetin dayanak bulamayarak yıkılmasıKesin
Latincelabi, refellere, infirmareKaymak, tökezlemek; çürütmek, zayıflatmaklabi fiziksel kaymayı, refellere ise iddianın çürütülmesini karşılarGüçlü
İngilizceto slip, to refute, to invalidateKaymak, ayağı kaymak; çürütmek, geçersiz kılmakto slip fiziksel zeminsizliği, to refute ise mantıksal boşa çıkarmayı verirGüçlü
Almancaausgleiten, widerlegen, entkräftenKayıp düşmek; çürütmek, hükümsüz kılmakFiziksel zemin kaybı ile iddia iptali ayrımı benzerdirGüçlü
Fransızcaglisser, réfuter, infirmerKaymak; çürütmek, temelsiz bırakmakKayma eyleminin zihni delil iptaline aktarılışını karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لِيُدْحِضُواBatıl ile hakkı yerinden kaydırıp çürütmeye çalışmaİnkârcıların peygamberlere ve vahye karşı asılsız iddialarla mücadele etmesi bağlamı (Kehf 18:56, Mü'min 40:5)
دَاحِضَةٌDayanıksız, batıl, zevale mahkûm ve geçersiz delilAllah'ın davetine icabet edildikten sonra O'nun dini hakkında tartışanların argümanlarının temelsizliği bağlamı (Şûrâ 42:16)
الْمُدْحَضِينَKur'ada kaybedip saf dışı kalan, tutunamayan kimseYunus peygamberin gemidekilerle kur'a çekişmesi ve kur'ada kaybedenlerden olması bağlamı (Sâffât 37:141)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamDelil ve hüccet teorisiBatıl iddiaların ontolojik ve epistemolojik zemin yoksunluğu (hüccet-i dâhıza)Bir iddianın mantıki tutarlılıktan ve ilahi delilden yoksun kalarak kendiliğinden çökmesi
FıkıhMuhakeme usulü ve şahitlikDelilsiz veya geçersiz kılınan iddiaların davada hükümsüz sayılmasıHasmın sunduğu gerekçeyi tutarsız kılarak davayı düşürme (idhasü'l-hucce)
TefsirKur'an polemiği ve cedel ayetleriİnkârcıların cedel yönteminin hakikati sarsamayacağı, aksine kendi ayaklarını kaydıracağıZeminini vahiyden almayan cedelin bizzat sahibini düşürmesi
Hadisİtikadi sebat ve sırat tasvirleriSırat köprüsünün kayganlığı ve amellerin ayakları sabit kılması veya kaydırmasıHem zihni şüphelerden korunma (sebat) hem de amelsizliğin getirdiği kayma hali

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve vahiy zeminiBatıl inançların temelsizliğiZihni kaymayı engellemeVahye dayanmayan her inanç kaygan zemindedir; hakikati çürütemez, kendi zeval bulur.Kesin
İlmiEpistemoloji ve metodolojiYanlışlanabilirlik ve zayıf aksiyomÇürük teorinin elenmesiSağlam aksiyoma dayanmayan önermeler bilimsel sınamada kayarak sistem dışına çıkar.Güçlü
SiyasiMeşruiyet ve adalet tabanıMeşruiyeti olmayan iktidar iddiasıHukuki zeminin çöküşüAdalete ve toplumsal rızaya basmayan siyasi söylemler kriz anında dayanak bulamaz.Güçlü
İktisadiReel değer ve spekülasyonKarşılıksız varlık ve köpük ekonomiFinansal çöküşReel üretim zemininden kopuk spekülatif değerler ilk dalgalanmada kayıp batar.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSürtünmesiz yüzeyde denge kaybı ve tekillik (singularity)Fizikte sürtünme katsayısının sıfıra yaklaşmasıyla cismin durma kabiliyetini yitirmesi; matematikte tanımsız/paydası sıfır olan ifadelerin çökmesiGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki ve mantıksal illüzyonun çöküşü (fallacy)Mantıkta temelsiz öncüller üzerine kurulan argümanların eleştiri karşısında tutunamayıp dağılmasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece sözel bir "tartışma, münakaşada mağlup etme veya susturma" eylemine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca retorik bir yenilgiyi değil; varoluşsal, kurumsal ve akli dayanağın bütünüyle altından çekilip kişinin veya iddianın boşluğa düşmesini ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnkârcıların hakkı çürütme çabasının başarılı olabileceği vehmine kapılmak; oysa kök, onların çabasının doğası gereği kaygan ve temelsiz olduğunu baştan bildirir.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hak-batıl mücadelesindeki epistemolojik güvenini gösterir; batılın hakikati yerinden oynatma çabası fiziksel bir kayma trajedisi olarak resmedilir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin tebliğine karşı ideolojik polemik üreten inkârcıların anlatıldığı ve ilahi adaletin delillerinin sunulduğu cedel ayetlerinde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Batıl iddiaların bir ağırlığı veya kökü varmış gibi algılanmasını önler; onların sadece kaygan zeminde çırpınan ve ilk temasla kayıp giden şeyler olduğunu öğretir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAyağın pürüzsüz, ıslak veya çamurlu zemine basarak sürtünme desteğini yitirmesi, kayması ve gövdenin düşüşe geçmesi.
  • Soyut anlamBir iddianın, inancın veya kurumun ontolojik bir gerçeklik tabanından yoksun kalarak hakikat karşısında tutunamaması ve zevale ermesi.
  • Sistematik karşılıkSürtünme veya meşruiyet tabanının sıfırlanması neticesinde sisteme uygulanan kuvvetin denge yerine çöküş üretmesi hali.
  • LaTeX modelilim⁡μ→0Fs=0  ⟹  ∑F≠0  ⟹  d2xdt2≠0
  • LaTeX açıklamasıModelde μ zemin ile basamak arasındaki sürtünme/dayanak katsayısını; Fs ise bu temasın sağladığı tutunma kuvvetini temsil eder. Dayanak sıfıra yaklaştığında tutunma kuvveti sıfırlanır, net kuvvet dengesi bozulur ve sistem kontrolsüz bir ivmeyle (d2x/dt2) kayarak konumunu kaybeder. Hakikat zemininden kopan iddianın düşüş dinamiği bu bağıntıyla sembolize edilmiştir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: د