دول
د - و - ل
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٣
Düvel (dal) : Bir sene önceki kurumuş, tekrar yaşaran ot demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Düvel (dal) : Bir sene önceki kurumuş, tekrar yaşaran ot demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٢٨٤باب الدال اللام و و ء ي معهما
د ل و، ل د ي، د و ل، د أ ل، أ د ل، و ل د، ل و د مستعملات
دلو:
جمع الدَّلْوِ الدِّلاء، والعَدَدُ أَدْلٍ، والكثيرُ دُلِيًّ ودِلِيٌّ.
والدَّلاةُ: الدَّلْوُ، وأَدْلَيْتُها: أَرْسَلْتُها في البِئر، وقول الله -عزَّ وجلَّ-: "فأدْلَى دَلْوَه قال يا بُشرَى"، ودَلَوْتُها: مَلأَتُها ونزَعتُها من البئر مَلأَى، قال الراجز:
يْنزَعُ من جَمّاتِها دَلْوَ الدّالْ
أي نَزْعَ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٩٥الدَوْلَةُ في الحرب: أن تُدالَ إحدى الفئتين على الأخرى. يقال: كانت لنا عليهم الدَوْلَةُ. والجمع الدُِوَلُ. والدُولَةُ بالضم، في المال. يقال: صار الفَيْءُ دُولَةً بينهم يَتَداوَلونَهُ، يكون مرّةً لهذا ومرَّةً لهذا، والجمع دُولاتٌ ودُوَلٌ. وقال أبو عبيد: الدولَةُ بالضم: اسمُ الشيء الذي يُتَداوَلُ به بعينه. والدَوْلَةُ بالفتح: الفعل. وقال بعضهم: الدُولَةُ والدَوْلَةُ لغتان بمعنىً. وأَدالَنا الله من
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٣٢٣د ل ( وايء )
دلا ، دأل ، لدي ، ولد ، لود ، أدل ، دول .
دلا : قال الليث : الدَّلْوُ معروفةٌ ، وقد أَدْلَيْتُها أي أرسلتُها في البئر لأستَقِيَ بها ؛ ومنهم من يقول : دَلَوْتها وأنا أَدْلُوها وأَدْلُو بها والجميع الدِّلاّء ، والعَدَدُ أَدْلٍ ودُلِيٌ ، ويقال للدَّلْو دَلاةٌ ، وقول الله جلّ وعزّ في قصة يوسف : ( فَأَدْلَى دَلْوَهُ قَالَ يابُشْرَى ) ( يوسف : 19 ) يقال : أدليت الدَّلْو إذا أرسلتَها في
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١١٬٦٦٦(باب الدال والواو وما يثلثهما)
(دوي) الدال والواو والحرف المعتل. هذا بابٌ يتقارب أصولُه، ولا يكاد شيءٌ [منه] ينقاس، فلذلك كتبْنا كلماتِه على وُجوهها. فالدَّوِيُّ دَوِيُّ النَّحل، وهو ما يُسمع منه إذا تجمَّع. والدَّواء معروف، تقول داوَيتُه أُداوِيه مُداواة ودِواءً. والدَّواة: التي يُكتَب منها، يقال في الجمع دُويٌّ ودِوِيٌّ([1]). قال الهذَليّ([2]):
عَرَفْتَُ الدّيارَ كرَقْم الدُِّوِ *** يِّ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٧٧- الدولة والدولة واحدة، وقيل: الدولة في المال، والدولة في الحرب والجاه. وقيل: الدولة اسم الشيء الذي يتداول بعينه، والدولة المصدر. قال تعالى: ﴿كي لا يكون دولة بين الأغنياء منكم﴾ [الحشر/7]، وتداول القوم كذا، أي: تناولوه من حيث الدولة، وداول الله كذا بينهم. قال تعالى: ﴿وتلك الأيام نداولها بين الناس﴾ [آل عمران/140]، والدؤلول: الداهية والجمع الدآليل والدؤلات (انظر: المجمل 2/340).
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٩٢د و ل
دالت له الدولة.
ودالت الأيام بكذا.
وأدال الله بني فلان من عدوّهم: جعل الكرّة لهم عليه.
وعن الحجاج: إن الأرض ستدال منا كما أدلنا منها.
وفي مثل " يدال من البقاع كما يدال من الرجال " وأديل المؤمنون على المشركين يوم بـدر وأديـل المشركـون علـى المسلميـن يـوم أحـد.
واستدلت من فلان لأدال منه.
واستدل الأيام: استعطفها.
قال: إستدل الأيام فالدهـر دول والله يداول
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٢٩٧الدَّوْلةُ والدُّولةُ: العُقْبة في المال والحَرْب سَواء، وقيل: الدُّولةُ، بالضم، في المال، والدَّوْلةُ، بالفتح، في الحرب، وقيل: هما سواء فيهما، يضمان ويفتحان، وقيل: بالضم في الآخرة، وبالفتح في الدنيا، وقيل: هما لغتان فيهما، والجمع دُوَلٌ ودِوَلٌ. قال ابن جني: مجيء فُعْلَة على فُعَلٍ يريك أَنها كأَنها جاءت عندهم من فُعْلة، فكأَن دَوْلة دُولة، وإنما ذلك لأَن الواو مما سبيله أَن يأْتي تابعاً للضمة،
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٩٨* د و ل * * الدَّوْلَةُ * في الحرب أن تدال إحدى الفئتين على الأخرى يقال كانت لنا عليهم الدولة والجمع * الدِّوَلُ * بكسر الدال و * الدُّولةُ * بالضم في المال يقال صار الفيء دولة بينهم يتداولونه يكون مرة لهذا ومرة لهذا والجمع * دُلاَتٌ * و * دُوَلٌ * وقال أبو عبيد * الدُّولة * بالضم اسم الشيء الذي يتداول به بعينه و * الدَّولة * بالفتح الفعل وقال بعضهم هما لغتان بمعنى واحد وقال أبو عمرو بن العلاء
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٥١٦الدولة: انقلاب الزمان من حال البؤس والضر إلى حال الغبطة والسرور. الدولة: العقبة في المال وتقدم تفسير العقبة بالنوبة والبدل. ويضم كما في المحكم أو الضم فيه، والفتح في الحرب قاله أبو عمرو ابن العلاء. والدولة في الحرب: أن تدال إحدى الفئتين على الأخرى، يقال: كانت لنا عليهم الدولة. قال الفراء: قوله تعالى: كيلا يكون دولة بين الأغنياء منكم قرأها السلمي فيما أعلم بالفتح، وقال: ليس هذا للدولة بموضع،
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬٧٣٣دَالَ
1 دَالَ دال i. q. دَارَ. (TA.) You say, دالتِ الأَيَّامُ, (S, Msb, K,) aor. تَدُولُ, (Msb,) inf. n. دَوْلٌ, (KL,) meaning دَارَت; (S, Msb, K;) [i. e.] The days came round [in their turns]. (KL.) ― -b2- دَوْلٌ also signifies The changing of time, or fortune, from one state, or condition, to another; (K;) and so دَوْلَةٌ. (TA.) [Hence,] one says, دالت لَهُ الدَّوْلَةُ [The turn of fortune
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٧٤دَالَ
دَالَ ( w ) U ( n. ac. دَوْل 1 , دَوْلَة 1t ),
a. Succeeded, followed one another; changed ( seasons ).
b. Was or became old, worn out.
c. Was flabby, hung down ( belly ).
d. ( n. ac. دَوْل 1 , دَالَة [ دَوْل 1tA ]), Became well-known, public, notorious.
دَاْوَلَ
دَاْوَلَ III ,
a. Made to follow in turn, did by turns.
أَدْوَلَ
أَدْوَلَ IV
a. [ acc. & Min or 'Ala ], Made to
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢١٬٩٩٧دول
دَالَ - يَدُوْلُ - دُوْلَة - دَاوَلَ - يُدَاوِلُ
دَالَ - يَدُوْلُ + الأمر أوالشيء أو المال + بين اثنين أو أكثر: يعاود الانتقال بينهم بشكل دوري متناوب: ينتقل من ملك وسلطان أحدهم إلى آخر، ثم منه إلى ثالث، ثم يعود للأول ثم يعود للثاني ثم للثالث ثم للأول وهكذا
دُوْلَة: على وزن " فـُعـْلـَة" اسم فعل بمعنى مفعول من " دَالَ - يَدُوْلُ": الشيء أو
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣١ (الإجمالي: ٤١)
- قرح
الآيات المشتركة: ١ · Silah yarası
- أخذ
الآيات المشتركة: ٢ · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
- بين
الآيات المشتركة: ٢ · Beyn topraktaki yarık demektir
- فيأ
الآيات المشتركة: ١ · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir
- يتم
الآيات المشتركة: ١ · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir
- قري
الآيات المشتركة: ١ · Kasaba
- نهي
الآيات المشتركة: ١ · Nihayet, son demektir
- مسس
الآيات المشتركة: ١ · Ona dokundu
- سكن
الآيات المشتركة: ١ · “Sikkin” bıçak demektir
- غني
الآيات المشتركة: ١ · Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir
- عقب
الآيات المشتركة: ١ · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
- حبب
الآيات المشتركة: ١ · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
الآيات التي ورد فيها(٢)
… الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا …
Döngü
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | دول |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | دور, نوب, عقب |
| Zıt Kök | دوم |
| Çekirdek Özet 1 | Bir durumun, nesnenin veya üstünlüğün bir taraftan diğer tarafa geçmesi; el değiştirme ve nöbetleşe devretme |
| Çekirdek Özet 2 | Zenginliğin belirli bir zümrede tıkanmayıp akması ve tarihteki siyasi/askeri üstünlük günlerinin toplumlar arasında nöbetleşe dönmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Statik birikim ve tekelin yerine dinamik akışkanlığın, geçici nöbetin ve dönemsel devinimin esas olması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca modern anlamıyla devlet veya siyasi otorite aygıtı sanıp, Kur'an'daki dinamik devir, el değiştirme ve dolaşım vurgusunu statik bir kuruma indirgemek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| دو | Bir eksen veya sınır etrafında dönme, devinim, süreklilik veya konumsal yakınlık; nitekim دور kökünde dairesel dönüş, دوم kökünde süreklilik ve durulma, دون kökünde ise aşağıda veya yakında bulunma anlamı esastır. | ل | Temel devinim ve dönüş hareketine yönelme, intikal ve taraflar arası el değiştirme boyutu eklenmiş; hareket salt kendi etrafında dönmekten çıkıp bir özneden diğerine aktarılan nöbetleşe bir devire dönüşmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| د | Kapı | Bir durumdan diğerine geçişi, açılıp kapanmayı ve giriş-çıkış hareketini temsil eder. |
| و | Çengel, çadır kazığı | İki farklı nokta, durum veya özne arasındaki bağlama ve ardışık eklemlenme hareketini kurar. |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Hareketi sevk etmeyi, yönlendirmeyi ve bir hedeften başka bir hedefe intikal ettirmeyi sağlar. |
| دول | Kapıdan geçerek yönlendirilmiş ardışık aktarım | Bir halin, varlığın veya üstünlüğün tek bir yerde sabit kalmayıp belirlenmiş bir rota ve yönlendirme ile bir taraftan diğer tarafa geçmesi ve devretmesi hareketini kurar. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyin bir yerden başka bir yere intikal etmesi, yer değiştirmesi; bedende karın bölgesinin gevşeyip aşağı sarkması (اندال بطنه) ve bir yıl önceki bitkinin kuruyup pörsümesi, gevşemesi (الدويل). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem Arap şiirinde feleğin, zamanın ve savaş günlerinin kabileler arasında nöbetleşe el değiştirmesini anlatmak üzere devir ve nevbet manasında kullanılmıştır; nitekim dehrin değişkenliği bu kökle karşılanmıştır. |
| Erken Arapça kullanım | Haccâc b. Yûsuf'un bir hitabesinde yeryüzünün insanları içine alacağını ifade ederken sarf ettiği şu ibarede intikal ve devir anlamında geçer: إِنّ الأرضَ ستُدالُ مِنّا كما أدَلنا منها (Yeryüzünün sırtında olduğumuz gibi onun karnına gireceğiz; yer nöbeti bizden geri alacaktır). |
المصدر Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn ve Mekâyîsü’l-Luğa.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde دول kökü, zayıf orta kök karakteri taşıyan ve devinim, intikal, sarkma veya el değiştirme alanına işaret eden bir yapı sergiler. İbranicede kova ile su çekme veya sarkıtma eylemini bildiren dalah kökü ve Arapçadaki دلو ile fonetik ve morfolojik yakınlığı dikkat çeker; nesnenin bir seviyeden diğerine indirilip çıkarılması intikal fikrini destekler. Erken Arap leksikografisinde kök, hem mekan veya el değiştirme (tahavvül) hem de kuruma ve gevşeme (zaf ve istirha) ikili hattı üzerinden açıklanmıştır. Bitkinin bir önceki yıldan kuruyup gevşemesi manasındaki ed-devîl, halin tükenip yeni bir hale devredilmesini imler. Arapçada kökün asıl semantik atılımı, savaşta zafer nöbeti ile mal ve imkânların el değiştirmesini ifade eden müdevvele/tedâvül sahasında gerçekleşmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Mekâyîsü’l-Luğa, Lisânü’l-Arab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir halden diğerine tahavvül, gevşeme ve el değiştirme | Kökün çekirdeği nesnenin tek bir elde sabit kalmayıp akması, zayıflayanın yerini diğerine bırakması ve devretmesidir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice d-l-h (çekip çıkarma, sarkıtma) ve Süryanice paralel devir biçimleri | Düşey veya yatay düzlemde bir şeyin bir taraftan alınıp öbür tarafa aktarılması ortak semantik tabandır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı ailelerle doğrudan ve güvenilir bir kök akrabalığı tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Mekâyîsü’l-Luğa.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| دول | Anlamlı | El değiştirme, devir, nöbet | Zaferin, günlerin veya malın bir zümreden diğerine geçmesi. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| دلو | Anlamlı | Sarkıtma, su çekme, ulaştırma | Kovayı kuyuya salmak; bir vasıtayla bir şeye erişmek veya kandırmak. | Kur'an'da geçer. |
| ودل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan bir diziliştir. | Kur'an'da geçmez. |
| ولد | Anlamlı | Doğurma, üreme, nesil çıkarma | Bir canlının kendi türünden yeni bir varlık meydana getirmesi. | Kur'an'da geçer. |
| لدو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Sözlüklerde bağımsız müstakil bir kök hüviyeti taşımaz. | Kur'an'da geçmez. |
| لود | Anlamlı | Sığınma, korunma, yönelme | Bir kimseye veya sığınağa sığınmak (l-v-z kökü ile yakın anlamlı). | Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| دول | Merkez | El değiştirme, nöbetleşe devir | İki veya daha fazla taraf arasında bir imkânın, zenginliğin veya hâkimiyetin karşılıklı intikali. | Bir öznenin elinden diğerine aktarılan geçici durum. |
| دور | Komşu | Dairesel hareket, eksenel dönüş | Bir merkez etrafında dönüp başlangıç noktasına geri gelmeyi ifade eder; taraflar arası el değiştirmeden ziyade yörüngesel harekettir. | Mekânsal veya zamansal daire çizen hareket. |
| نوب | Komşu | Nöbet, sırayla gelme | Bir işi veya görevi sırayla üstlenme nüansıdır; intikalden ziyade sıranın beklenip yerine getirilmesine odaklanır. | Sıralı görev veya musibetin dönüşümlü gelişi. |
| عقب | Komşu | Ardıllık, peşi sıra gelme | Birinin ardından gelip onun yerini almayı, takip etmeyi anlatır; karşılıklı el değiştirmeden ziyade peş peşelik esastır. | Bir durumun akabinde beliren yeni durum. |
| دوم | Zıt | Sabit kalma, durulma, süreklilik | Durumun değişmeden, intikal etmeden tek bir halde veya merkezde kesintisiz kalmasıdır. | Değişmezlik, yerinde sayma ve devirsizlik hali. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | دول | El değiştirme, nöbet, dönüşümlü intikal | Bir şeyin taraflar arasında dönmesi; malın dolaşımı, günlerin devri. | Kesin |
| Latince | vicissitudo, circulatio | Nöbetleşe değişim, döngü | Değişme ve birbirinin yerini alma boyutunu karşılar; siyasal/kurumsal teşekkül manasını dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | circulation, alternation, turnover | Dolaşım, el değiştirme, nöbetleşme | Maddi unsurların akışını ve rollerin değişimini iyi verir; kökün kurumsal devlet boyutu için 'state' kelimesi türetilmiş bir anlamdır. | Güçlü |
| Almanca | Umlauf, Wechsel, Zirkulation | Tedavül, döngü, karşılıklı değişim | İktisadi tedavülü ve tarihsel değişim nöbetini kapsar; sabit iktidar yapısını değil dinamik süreci açıklar. | Güçlü |
| Fransızca | roulement, circulation, alternance | Nöbetleşme, akış, ardışık değişim | İmkânların tek elde toplanmayıp dönemsel olarak yer değiştirmesi hareketini tam yansıtır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| دُولَةً | İktisadi tedavül, tekel karşıtı dolaşım | Fey gelirlerinin yalnızca zenginler arasında dönüp dolaşan bir imtiyaza dönüşmesini yasaklayan bağlam (Haşr 59:7). |
| نُدَاوِلُهَا | Tarihsel ve askeri döngü, zafer nöbeti | Uhud yenilgisi sonrası müminleri teselli eden, zafer ve mağlubiyet günlerinin toplumlar arasında çevrildiğini bildiren bağlam (Âl-i İmrân 3:140). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi irade ve sünnetullah | Tarihin akışında toplumların yükseliş ve çöküşlerinin (eyyâmullah) ilahi adaletin bir tecellisi olarak devredilmesi. | Tarih felsefesi ve kudretin tecellisi. |
| Fıkıh | İktisadi adalet ve kamu mallarının dağıtımı (fey) | Servetin belli ellerde tekelleşmesinin önlenmesi, piyasada likidite ve sermaye dolaşımının sağlanması ilkesi. | Tedavül ve inhisarın yasaklanması. |
| Tefsir | Âl-i İmrân 3:140 ve Haşr 59:7 açıklamaları | Günlerin insanlar arasında döndürülmesinin hikmeti (iman edenlerin arınması, şehitler edinilmesi) ve feyin toplum tabanına yayılması. | İmtihan döngüsü ve toplumsal denge. |
| Hadis | Kıyamet alametleri ve ganimet taksimi | Kamu malının veya ganimetin emanet olmaktan çıkıp zenginler arasında haksızca paylaşılan bir döngüye (دولا) dönüşmesi ikazı. | Haksız çıkar tekeli. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Sünnetullah ve imtihan | Ruhsal ve ahlaki arınma döngüsü | Sabır ve şükür dengesini kurma | İnsanların kesintisiz refah veya daimi sıkıntıda bırakılmayıp hallerinin dönüştürülmesi. | Kesin |
| İlmi | Tarihsel devirler teorisi | Medeniyetlerin döngüsel nöbeti | Toplumsal dinamikleri anlama | Üstünlüğün hiçbir medeniyette baki kalmayıp el değiştirdiğini modelleme. | Güçlü |
| Siyasi | İktidar ve egemenlik nöbeti | Dönüşümlü siyasi güç | Otorite tekelleşmesini kırma | Zafer ve hâkimiyetin taraflar arasında nöbetleşe devredilerek tahakkümün mutlaklaşmasını engelleme. | Kesin |
| İktisadi | Servet ve sermaye akışı | Tedavül (anti-monopol) | Likiditeyi tabana yayma | Servetin toplumun dar bir zümresi arasında hapsedilmesini engelleyip genele dolaştırılması. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz geçişleri ve kapalı devre akış dinamiği | Bir sistemdeki enerjinin tek bir düğümde toplanmayıp potansiyel farklar sayesinde sistemin tüm elemanları arasında devretmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Elitlerin dolaşımı ve servet sirkülasyonu | Sosyolojideki yönetici elitlerin değişimi nazariyesi ile iktisatta paranın dolaşım hızı ve tekelleşmeyi önleyici yeniden dağıtım modelleri. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü doğrudan doğruya modern ulus-devlet, bürokratik aygıt veya siyasal idare mekanizmasıyla sınırlandırmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün asıl anlamı kurumsal bir tüzel kişilik değil; güç, zafer, gün ve sermayenin taraflar arasında dinamik olarak el değiştirmesi, akması ve devretmesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Haşr 59:7 ayetindeki ilkeyi sadece 'devletleştirme' veya 'kamulaştırma' gibi algılayarak, ayetin asıl hedefi olan servetin tekelleşmesini kırma ve piyasada serbest dolaşımını sağlama hikmetini kaçırmak; ayrıca tarihteki yenilgileri ilahi terk edilmişlik sanıp sünnetullahın döngüsel tabiatını kavrayamamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem tarih felsefesini (toplumların iniş-çıkış yasası) hem de iktisat felsefesini (servetin tabana yayılması ilkesi) tek bir dinamik kavramla temellendirdiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Savaş sonrası psikolojiyi ve toplumsal değişim yasalarını işleyen cihat ayetlerinde (Âl-i İmrân 3:140) ve ganimet/fey gibi kamu gelirlerinin adil dağıtımını düzenleyen iktisat ayetlerinde (Haşr 59:7). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Üstünlüğün veya servetin belirli kişilerin doğuştan hakkı olduğu veya mutlak olarak onların elinde kalacağı zannını yıkar; hiçbir krizin daimi, hiçbir refahın ebedi olmadığını hatırlatır. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir nesnenin bir yerden başka bir yere intikal etmesi; suyun kovayla çekilip boşaltılması, bitkinin kuruyup yerini sonrakine bırakması gibi hallerin el değiştirmesi.
- Soyut anlamSosyal, askeri ve iktisadi imkânların tek bir kutupta donup kalmasını önleyen, taraflar arasında nöbetleşe işleyen ilahi ve dinamik devir yasası.
- Sistematik karşılıkİktisatta sermaye tekeline (oligarşiye), siyasette mutlak tiranlığa karşı kurulan dinamik akışkanlık ve nöbetleşme kuralı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormül, bir kaynağının (servet, zafer veya iktidar) zaman () içinde tek bir aktöründe kilitli kalmayıp, tanımlı aktörler kümesi () içindeki diğer bir aktörüne intikalini () ve bu akışın tüm aktörler arasında sürekli bir dolaşım integrali () oluşturarak tekelleşmeyi imkânsız kıldığını sembolize eder.