رأي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-أ-يالصيغ: ١٢١ · الجذور المجاورة: ٣٠٦ · الآيات: ٢٩٧ · السور: ٧٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».هززيَرَوْاأَرَأَيْتَكبررأيقولسحبرَأَىسموشمسيَرَوْنَندمتَرَىتَرَ

الجذرالصيغ ١٢١الآيات ٢٩٧السور ٧٢المجاورة ٣٠٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

رأي

ر - أ - ي

جذر
  • الورود: ٣٢٨
  • الآيات: ٢٩٧
  • الصيغ: ١٢١
  • المعاجم: ١٣

Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret demektir. Rey etmek görmek anlamındadır. Reyinde olmak görüş sahibi olmak demektir. ”Raye”, uzaktan görülebilen işaret demektir. “Basar” göz demektir. “Nazar” korkuluk demektir. Nazar bakmak, re’y ise görmek anlamındadır. Re’y derinlemesine görmek, nazar genişlemesine görmek, basar uzağı görmek, şuhud ise içinde bulunmak, her yönüyle görmek demektir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: رءي · رأى

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret demektir. Rey etmek görmek anlamındadır. Reyinde olmak görüş sahibi olmak demektir. ”Raye”, uzaktan görülebilen işaret demektir. “Basar” göz demektir. “Nazar” korkuluk demektir. Nazar bakmak, re’y ise görmek anlamındadır. Re’y derinlemesine görmek, nazar genişlemesine görmek, basar uzağı görmek, şuhud ise içinde bulunmak, her yönüyle görmek demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٢٬٨٣٣
باب اللّفيف من الرّاء و ر أ، و ر ي، و أ ر، أ ر ي، أ ي ر، أ ر ر، ي ر ر، و ر أ، أ و ر، ر ي ر، ر أ ر أ، ر أ ي، ر و ي، ر ي أ، ر و أ مستعملات ورأ: الوراء، ممدود: وَلَدُ الوَلَد، لقول اللَّه عزّ وجلّ: "ومن وراءِ إسحاقَ يَعْقوب".. وسأل الشّعبيّ رجلاً رأى معه صبيّاً: هذا ابنك? قال: نعم: من وراء.. ووراء ممدود: خِلاف قُدّام. وتصغير وراء: وُرَيّة. تقول رأيتُه وُرَيّةَ ذلك المَوْضع وقُدَ يْدِمَه. وري:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٨٠٨
المدخل: رأىالرُؤْبَةُ بالعين تتعدَّى إلى مفعول واحد وبمعنى العلم تتعدى إلى مفعولين. يقال: رأى زيداً عالِماً. ورَأَى رَأْياً ورُؤْيَةً وراءَةً، مثل راعَةٍ. والرَأْيُ معروف، وجمعه أرْآءٌ وآراءٌ أيضاً مقلوب، ورَئيٌّ على فَعيلٍ. ويقال أيضاً: به رَئِيٌّ من الجن، أي مَسٌّ. ويقال: رأى في الفقه رَأْياً. وقد تركت العربُ الهمزَ في مستقبله لكثرته في كلامهم، وربّما احتاجت إليه فهمزَتْه، كما قال الشاعر: ومن يَتَمَلَّ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٣٥٬٤٥٦
باب اللفيف من حرف الراء ورى ، أور ، روى ، رأي ، رأرأ ، راء ، أرر ، أير ، يرر ، رير ، ورر . ورى : رُوي عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( لأَن يَمْتلىء جَوْفُ أَحدكم قَيْحاً حتى يَرِيَه خَيْرٌ له من أن يَمتلىء شِعْراً ) . قال أبو عُبيد : قال الأصمعي : قوله حتى يَرِيه هو من الوَرْي على مثال الرَّمْي . يقال منه : رَجُلٌ مَوْرِيٌّ ، غير مَهْموز ، وهو أَن يَدْوَى جَوْفُه ؛ وأَنْشد : قالت له
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٥١٨
(باب الراء والهمزة وما يثلثهما) (رأد) الراء والهمزة والدال أُصَيلٌ يدلُّ على اضطرابٍ وحركة. يقال امرأة رَأْدةٌ* ورُؤْد، وهي السَّريعة الشَّباب لا تَبْقَى قَمِيئَة. وهو الذي ذكرناه في الحركة. والرَّأْد والرُّؤْد: أصل اللّحْي. ورأْد الضُّحى: ارتفاعه. يقال تَرَأَّدَ([1]) الضُّحى وتراءَدَ. وترأّدت الحيّة: اهتَزّت في انسيابها. وكان الخليل يقول: الرِّئْد: مهموز: التِّرْب. (رأس) الراء والهمزة
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٨١٥
المدخل: رأى- رأى: (وقد أخذ المصنف جل هذا الباب من المسائل الحلبيات للفارسي ولخصه، انظر: المسائل الحلبيات ص 42 - 90) عينه همزة، ولامه ياء، لقولهم: رؤية، وقد قلبه الشاعر فقال: - *وكل خليل راءني فهو قائل ** من أجلك: هذا هامة اليوم أو غد* (البيت لكثير غزة من قصيدة له مطلعها: *تظل ابنة الضمري في ظل نعمة ** إذا ما مشت من فوق صرح ممرد* وهو في ديوانه ص 435، واللسان: (رأى) ؛ والأغاني 15/111؛ والأضداد لابن الأنباري ص
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٬٤٥٥
ر أ ي رأيته بعيني رؤيـة ورأيتـه فـي المنـام رؤيـا ورأيتـه رأي العيـن‏.‏ وأرأيتـه غيـري إراءة‏.‏ ورأيـت الهلـال‏.‏ وتراءينـا الهلـال‏.‏ وتـراءى الجمعـان‏.‏ وتـراءت لنـا فلانـة‏:‏ تصـدّت لنا لنراها‏.‏ وهو يتراءى في المرآة وفي السيـف‏:‏ ينظـر فيهمـا‏.‏ وفـي الحديـث ‏"‏ لا يتـراءى أحدكـم فـي المـاء وهـو يرائـي النـاس ‏"‏ مـراآة وريـاء وفعـل الخيـر رئـاء النـاس‏.‏ وهـو حسـن المـرأى والمرآة‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ٣٦٬٩٩٢
الرُّؤيَة بالعَيْن تَتَعدَّى إلى مفعول واحد، وبمعنى العِلْم تتعدَّى إلى مفعولين؛ يقال: رأَى زيداً عالماً ورَأَى رَأْياً ورُؤْيَةً ورَاءَةً مثل راعَة. وقال ابن سيده: الرُّؤيَةُ النَّظَرُ بالعَيْن والقَلْب. وحكى ابن الأَعرابي: على رِيَّتِكَ أَي رُؤيَتِكَ، وفيه ضَعَةٌ، وحَقيقَتُها أَنه أَراد رُؤيَتك فَأبْدَلَ الهمزةَ واواً إبدالاً صحيحاً فقال رُويَتِك، ثم أَدغَمَ لأَنَّ هذه الواوَ قد صارت حرفَ علَّة
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٬١٣٩
* رَ أَ ي * * الرُّؤْيَةُ * بالعين تتعدى إلى مفعول واحد وبمعنى العلم تتعدى إلى مفعولين و * رَأَى * يرى * رَأْيا * و * رُؤْيةً * و * رَاءَهً * مثل راعة و * الرَّأْيُ * معروف وجمعه * آراءٌ * و * أَرْءَاءٌ * أيضا مقلوب منه و * رَئِيُّ * من الجن أي مس ويقال * رَأَى * في الفقه * رَأْياً * وقد تركت العرب الهمز في مستقبله لكثرته في كلامهم وربما احتاجت إلى همزه فهمزته قال الشاعر % ومن يتمل العيش يَرْءَ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢١٬١٣٢
المدخل: رأى: ى ( *!الرُّؤيَةُ ) ، بالضَّمِّ : إدْراكُ المَرْئي ، وذلكَ أَضْرُب بحَسَبِ قُوَى النَّفْس : الأوَّل : ( النَّظَرُ بالعَيْنِ ) التي هي الحاسَّة وما يَجْرِي مجْراها ، ومِن الأخيرِ قوْلُه تعالى : ﴿وقُلِ اعْمَلُوا *!فَسَيَرى اللَّهُ عَمَلَكُم ورَسُولُه﴾ ، فإنَّه ممَّا أُجْرِي مجْرَى الرُّؤْيَة بالحاسَّةِ ، فإنَّ الحاسَّةَ لا تصحُّ على اللَّهِ تعالى ، وعلى ذلكَ قَوْله : { *!يَراكُم هو وقَبيلُه مِن
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٣٨٬١٢٢
المدخل: رأىرَأَى رَأَى ذ , (S, M, &c.,) for which some say رَا [suppressing the ء and the ى,] (M,) and some say رَآءَ, (T in art. بوأ, and M and K in art. ريأ,) like خَافَ, (TA in the latter art.,) formed by transposition, (T in art. بوأ,) first pers. رَأَيْتُ, (M, Msb, K, &c.,) for which some say رَيْتُ, without ء, (T, S, M,) but the former is that which is general and preferred, (T, M,) aor. يَرَى (T, S,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٠٤٥
المدخل: رءيرَأَى رَأَى A يَرَى , ( n. ac. رَأْي [ 1 ] , رَأْيَة رَأْيَة [ 1t ] , رُؤْيَة [ 3t ] , رِئْيَان [ 34 ] ), a. Saw, perceived; noticed; looked at, regarded. b. Thought, believed, deemed, considered, judged; regarded as. c. Hit, injured in the lungs. d. ( n. ac. رُؤْيَا ), Saw in a dream. رَأَّيَ رَأَّيَ II , a. Dissimulated, dissembled with. b. Held a mirror to. رَاْءَيَ رَاْءَيَ III
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٠٤٬٥٢٧
المدخل: رءيرءي رَأَى - يَرَى - أَرَأَيْتَ - أَلَم تَرَ - رَأْيْ - الرأي - رُؤيَا - رِئَاء - أَرَى - يُرِيْ، أُرِيَ - يُرَى - رَاءَى - يُرَائِي - تَرَاءَى - يَتَرَاءَى رَأَى - يَرَى + كائن + شيئاً: أصلها " رَأَى - يَرْأَى ": يدرك ويعلم شكل ولون وحركة الصورة: يدرك ويعلم شكل ولون وحركة الصورة بعينه التي في رأسه أو بعين قلبه وفؤاده التي في نفسه: ترتسم
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٢١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٠٦ (الإجمالي: ٧٠٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. قول

    الآيات المشتركة: ١١٣ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  2. سحب

    الآيات المشتركة: ٦ · Fışkıran sudur

  3. هزز

    الآيات المشتركة: ٤ · Kımıldadı

  4. شمس

    الآيات المشتركة: ٩ · Güneş demektir

  5. كبر

    الآيات المشتركة: ٢١ · Yaşlı adamdır

  6. أفل

    الآيات المشتركة: ٣ · Fani çok yaşlanmış kimse, pirifani

  7. سمو

    الآيات المشتركة: ٣١ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  8. صرف

    الآيات المشتركة: ٨ · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…

  9. خرج

    الآيات المشتركة: ٢٠ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  10. ضلل

    الآيات المشتركة: ٢١ · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir

  11. أله

    الآيات المشتركة: ١٢١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  12. ندم

    الآيات المشتركة: ٤ · “Redm” kumaşa dikilen yama, “nedm” arkadaş, içki…

الآيات التي ورد فيها(٢٩٧)

  1. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ …

    Görürsün

  2. أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَأِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَى …

    Görürsün

  3. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْرَاهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ …

    Görürsün

  4. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ

    Görürsün

  5. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ وَيُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ

    Görürsün

  6. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا

    Görürsün

  7. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا

    Görürsün

  8. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ …

    Görürsün

  9. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ …

    Görürsün

  10. أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ

    Görürsün

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökرأي
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli ve nakıs
Bağlamsal Yakın Köklerبصر, نظر, شهد
Zıt Kökعمي
Çekirdek Özet 1Gözle veya zihinle nesneyi doğrudan algılamak, görünüşe muttali olmak
Çekirdek Özet 2Hissî müşahededen kalbî ve aklî idrake, oradan da yargı ve kanaate uzanış
Çekirdek Özet 3Algılanan somut işaretten hareketle zihinsel hüküm, vizyon ve değer üretimi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel göz temasına indirgeyip aklî ve kalbî idraki dışlamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رأBaş, başlangıç, öne çıkma ve üstten kuşatıcı biçimde yönelme hareketini bildirir; nitekim رأس kökünde en üst organ olan başı, رأف kökünde ise kalbin en üst incelikle yönelmesini ifade eder.يÇekirdeğin kuşatıcı ve öne çıkan yönelişine fiilî temas, algılama, uzanma ve kavrama boyutu eklenerek bir nesneyi doğrudan idrak etme ve kanaat oluşturma anlamı kazanmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstAlgının ve bilincin merkezi olan başı, yukarıdan ve merkezden yönelmeyi temsil eder.
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçOdaklanmış iradeyi, ilk çıkışı ve yönelişteki etkin itici gücü gösterir.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaZihinsel veya optik yönelişin nesneye fiilen uzanıp onu kavramasını, algıya bağlamasını simgeler.
رأيBaş ve bilincin etkin bir kuvvetle nesneye uzanıp onu kavramasıZihnin veya gözün belirli bir hedefe odaklanarak nesneyi kavraması, görünür kılması ve idrak neticesinde bir kanaat üretmesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGözün nesneyle karşılaşıp suretini alması, bir şeyin dıştan görünüşü, intiba bırakan heyeti ve uzaktan seçilen alamet.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem kullanımında kişinin meseleler karşısında durup derin kanaat oluşturması anlamında رأي kökünden türetmeler yer alır. Kitābü'l-ʿAyn'da kaydedilen erken dönem beytinde مرْتَئي kelimesi zihniyle meseleleri tartan kişi anlamında geçer: ألا أَيُّها المُرْتَئي في الأمور / سَيَجْلُو العَمَى عنك تِبْيانُها
Erken Arapça kullanımBir şeyin güzel görünüşü için رِئْي, kâhinin gördüğü görünmez varlık için رَئِيّ, başkalarına gösteriş yapmak için ise رِئَاء terimleri İslam öncesi ve erken dönem Arapçasında yaygın biçimde kullanılmıştır.

المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde رأي kökü, Proto-Sami *r-ʾ-y biçimine uzanan ve birincil olarak "görmek, algılamak, idrak etmek" anlamı taşıyan köklü bir semantik mirastır. Ugarit dilinde r-ʾ-y (görmek, bakmak), Eski Güney Arapçasında ve Ge'ez (Eski Habeşçe) dilinde reʾya / reʾye (görmek, seyretmek, bilmek) şeklinde düzenli fonetik ve semantik denklikle mevcuttur. Kuzeybatı Sami grubunda, özellikle İbranicede kök sonundaki zayıf harf dönüşümüyle רָאָה (rāʾāh) "gördü, algıladı, anladı" biçimindedir; buradan türeyen rōʾeh sözcüğü de "kâhin, basiret sahibi, gören kimse" anlamını taşır. Arapçada kök hem yalın gözle görmeyi (hissî algı), hem uykuda görmeyi (rüyâ), hem de zihnin ulaştığı hüküm ve kanaati (re'y) tek bir kök altında bütünleştirerek semantik matrisini genişletmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), HALOT.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönر-أ-يGözün görmesinden (rü'yet) aklın kanaatine (re'y), rüyadaki içsel algıdan (rü'yâ) dışa dönük gösterişe (riyâ) uzanan semantik genişleme.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiUgarit r-ʾ-y, Ge'ez reʾya, İbranice rāʾāhBatı ve Güney Sami kollarında görme, bilme ve sezgisel kavrayış bildiren ortak miras.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiMısır hiyeroglif m-ꜣ-w (görmek) ile paralellik iddialarıAfro-Asyatik ölçekte görme ve aydınlanma bildiren ikincil morfemlerle morfolojik benzerlikler ileri sürülmüşse de doğrulanmış bağ sınırlıdır.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رأيAnlamlıGörmek, bilmek, kanaatGözle veya akılla idrak edip hükme varmakHedef kök; Kur'an'da çokça geçer
ريأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıرأي kökünün fonetik varyantı veya taklibi sayılır
أريAnlamlıAteş yakmak, dipte kalmakOcağın dibinde kalan kül veya ateşi tutuşturmakKur'an'da geçmez; hedef kökle zayıf ilişki
أيرAnlamlıSertleşmek, dikilmekMaden veya organın sertleşip dik durmasıKur'an'da geçmez; zıt veya bağımsız fiziksel kök
يرأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu dizilişte kök türetilmemiştir
يأرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu dizilişte kök türetilmemiştir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رأيMerkezAlgı ve kanaatNesneyi görüp hakikatine dair zihinsel kanaat üretmekGöz ile kalp arasında köprü kuran bütüncül idraktir
بصرKomşuNüfuz edici görüşNesnenin derinliğini, ayırt edici vasfını basiretle kavramakIşık ve kavrayış gücüyle nesnenin özünü keşfetmektir
نظرKomşuYönelme ve bakışGörmek amacıyla gözü veya aklı nesneye doğru çevirmekHenüz görme gerçekleşmemiş olsa bile bakma eylemidir
شهدKomşuHazır bulunma ve tanıklıkBir olaya bilfiil tanık olmak ve bunu açıkça bildirmekAlgının mekânsal ve zamansal birliktelikle kesinleşmesidir
عميZıtGörmezlik ve karanlıkİster gözde ister kalpte olsun algı ve idrak kanalının tıkanmasıNesneyi seçememe, gerçeği görememe ve dalalette kalma halidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرأيGörmek, kanaat getirmekHem fiziksel görmeyi hem de zihinsel yargı ve vizyonu kapsarKesin
Latincevidere, opinariGörmek, sanmak, kanaat beslemekVidere fiziksel ve aklî görmeyi, opinari ise zihinsel görüşü karşılarGüçlü
İngilizceto see, to deem, opinionGörmek, kabul etmek, görüşTo see algıyı, to deem ve opinion ise re'y boyutundaki kanaat sürecini verirGüçlü
Almancasehen, meinen, AnsichtGörmek, düşünmek, görüşSehen doğrudan görmeyi, Ansicht ve Meinung zihinsel pozisyon alışını karşılarGüçlü
Fransızcavoir, juger, avisGörmek, hükmetmek, fikirVoir duyusal algıyı, avis ve juger akıl yürütme neticesindeki kanaati yansıtırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رَأَىGözle fiziksel olarak görmekGüneş, ay, yıldız veya bir nesneyi doğrudan gözle müşahede etme bağlamı; En'âm 6:76.
أَرَأَيْتَDüşündün mü, haber ver, ne dersinMuhatabı aklî muhakemeye, tefekküre ve vicdanî sorgulamaya çağırma bağlamı; Mâ‘ûn 107:1, Alak 96:9.
رَأْيGörüş, kanaat, yüzeysel bakışİnsanların bir mesele hakkındaki zihinsel duruşu veya dış görünüşe dayalı yargısı; Hûd 11:27.
رُؤْيَاSadık rüya, uykudaki içsel vizyonPeygamberlerin ve şahısların uykuda gaybî işaretleri algılaması bağlamı; Yûsuf 12:4, Sâffât 37:102.
رِئَاءGösteriş, riyakarlık, iki yüzlülükİbadeti Allah için değil insanların gözü önünde övgü almak amacıyla yapma bağlamı; Bakara 2:264, Nisâ 4:142.
أَرَىGöstermek, öğretmek, açık kılmakAllah'ın peygamberlerine delillerini ve hükümlerini idrak ettirmesi; İsrâ 17:1, Nisâ 4:105.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRüyetullah (Allah'ın görülmesi) meselesiAhirette Allah'ın gözle görülüp görülemeyeceği, cisimleşme olmaksızın idrakin keyfiyetiFiziksel görme ile aklî/kalbî idrak sınırlarının teolojik olarak ayrışması
FıkıhRe'y ekolü ve ictihad mekanizmasıNassın bulunmadığı yerde kıyas, istihsan ve aklî kanaatle hüküm çıkarma yöntemiZihnin verilerden hareketle bağlayıcı amelî kanaat ve hüküm inşa etmesi
TefsirHissî ve kalbî rü'yet ayrımıAyetlerdeki görme fiillerinin gözle mi yoksa basiretle ve ilimle mi gerçekleştiğiLafzın zahirî duyudan aklî kesinliğe doğru kazandığı anlamsal derinlik
HadisHilalin görülmesi ve rüya tabiriRamazan hilalinin gözle tespiti (rü'yet-i hilal) ve sâlih rüyaların nübüvvet cüzü sayılmasıHükmün sübutu için somut gözlem, gaybî işaret için saf zihinsel idrak

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİman ve tevhid idrakiBasiret ve tefekkürDelillerden hareketle gaybî hakikati kavramakDuyu verilerini aşarak ayetler üzerinden yaratıcıyı idrak etme kabiliyeti sağlar.Kesin
İlmiBilimsel yöntem ve gözlemHipotez ve nazariyeOlguyu gözlemleyip akıl süzgecinden geçirerek model kurmakHam veriyi zihinsel muhakemeyle işleyip sistemli bir teori ve kanaate dönüştürür.Güçlü
SiyasiŞûra ve siyasal katılımGörüş beyanı (re'y) ve müzakereToplumsal maslahat için kanaat bildirip ortak akıl üretmekBireylerin veya ehliyet sahiplerinin yönetim kararlarına fikirleriyle katılımıdır.Güçlü
İktisadiPiyasa öngörüsü ve şeffaflıkPiyasa vizyonu ve risk analiziİktisadi işaretleri okuyup geleceğe matuf karar almakArz-talep ve risk göstergelerini gözlemleyerek isabetli yatırım kanaati oluşturmaktır.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonel izdüşüm ve veri işlemeDış dünyadan gelen ham sinyallerin duyarga tarafından alınıp işlenerek anlamlı bir bilgiye dönüştürülmesi mekanizmasıyla örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerAlgı, tutum ve epistemik kanaat oluşumuBireyin toplumsal uyarıcıları kendi zihinsel şemalarıyla yorumlayıp bir eylem ve değer yargısı geliştirmesi sürecine tekabül eder.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca göz retinasının ışığı algılamasına veya modern pozitivist optik gözleme indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamGözle görmekten başlayıp aklî muhakemeyi, vicdanî idraki, rüyayı ve nihayetinde sağlam kanaati (re'y) içeren çok katmanlı bilişsel yapı.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki "görmedin mi" (elem tera) çağrılarını sadece fiziksel bir şahitlik sanıp, aklî sorgulama ve tarihsel bilinç inşa etme gayesini gözden kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin muhatabından beklediği bilişsel uyanışı, gözlemden aklî idrake geçiş sürecini ve imanın körü körüne bir taklit değil görerek-kavrayarak ulaşılan bir basiret olduğunu temellendirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tarihsel ibret tablolarını sorgulatan "elem tera" hitaplarında, kâinat ayetlerinin tefekküründe, rüya anlatımlarında ve ibadeti gösterişe boğan riyakarlık eleştirilerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin akıldan bağımsız, kör bir inanç alanı olduğu zannını yıkar; tefekkür ile müşâhedeyi birleştirerek aklî kanaat oluşturmanın (re'y) meşruiyetini ve zorunluluğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamGözün bir nesneye yönelerek onun şekil, renk ve heyetini doğrudan yakalaması; dış görünüş ve suret.
  • Soyut anlamDış dünyadan alınan işaretlerin zihin ve kalp süzgecinde tartılarak kesin bir kanaate, kavrayışa ve hükme evrilmesi.
  • Sistematik karşılıkOlgusal veriyi (girdi) alıp bilinç süzgecinden geçirerek eyleme kılavuzluk eden zihinsel bir vizyon ve kanaate (çıktı) dönüştüren algısal-bilişsel mekanizma.
  • LaTeX modelif(x,y)=z  ⟹  g(z)=w
  • LaTeX açıklaması

Model iki aşamalı bir idrak ve kanaat sürecini simgeler. x algılayan özneyi, y algılanan nesneyi temsil eder; f optik veya hissî algılama fonksiyonudur ve bu etkileşimden z ham algı/görüntü ortaya çıkar. İkinci aşamada g zihinsel ve kalbî muhakeme operatörüdür; z algısını işleyerek w düzeyinde bir kanaate, hükme ve vizyona (re'y) dönüştürür. Böylece hissî görme aklî ve kalbî kavrayışın temeli kılınmış olur.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر