شهد
ش - ه - د
جذر- الورود: ١٦٠
- الآيات: ١٢٣
- الصيغ: ٧٦
- المعاجم: ١٣
Petekteki baldır. Bir şey karışmamış ve saf olmasından dolayı kesin bilgilere şuhud denir. Bu nedenle şehadet için görme şartı yoktur. Belgeler yeterlidir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Petekteki baldır. Bir şey karışmamış ve saf olmasından dolayı kesin bilgilere şuhud denir. Bu nedenle şehadet için görme şartı yoktur. Belgeler yeterlidir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬١٩٤باب الهاء والشين والدال معهما
ش ه د، د ه ش، ش د ه، ه د ش مستعملات
شهد:
الشَّهْد: العسل ما لم يُعْصَرْ من شَمْعِه، شِهاد، والواحدة: شَهْدَة وشُهْدة.
والشّهادة أن تقول: آستُشْهِد فلانٌ فهو شهيد، وقد شهد عليّ فلانٌ بكذا شَهادةً، وهو: شاهد وشهيد.
والتّشهُّدُ في الصّلاة من قولك: أشهدُ أن لا إله إلاّ اللهُ، وأشهد أنّ محمّداً عَبْدُه ورسولُه.
وفلانٌ يشهَدُ بالخطبة. منه.
والمَشْهَدُ: مَجْمعُ النّاسِ،
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢١٤الشَهادة: خبَرٌ قاطع. تقول منه: شَهِد الرجل على كذا، وربما قالوا شَهْدَ الرَجُلُ، بسكون الهاء للتخفيف. وقولهم: اشهدْ بكذا، أي احْلِف. والمشاهدة: المعاينة. وشَهِدَهُ شُهوداً، أي حَضَرَه، فهو شاهدٌ. وقومٌ شُهودٌ، أي حُضورٌ، وهو في الأصل مصدرٌ، وشُهَّدٌ أيضاً. وشَهِد له بكذا شَهادةً، أي أدَّى ما عنده من الشهادة، فهو شاهِدٌ، والجمع شَهْدٌ. وجمع الشَهْد شُهودٌ وأشهاد. والشهيدُ: الشاهِدُ، والجمع
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٦٩٠ه ش د
شهد ، شده ، دهش
استعمل من وجوهها : شهد ، شده ، دهش .
شهد : أخبرني المنذريُّ أنّه سأل أحمد بنَ يحيى عن قول الله عزّ وجلَّ : ( شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَاهَ إِلاَّ هُوَ ( فقال : كلُّ ما كان ) شَهِدَ اللَّهُ ( فهو بمعنى عَلِم الله ، قال : وقال ابن الأعرابيّ : معناه قال الله . قال : ويكون معناه عَلِم الله ، ويكون ) شَهِدَ اللَّهُ ( كَتَب الله ، وقال أبو بكر بنُ الأنباريَّ في معنى قول
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٣٢١(باب الشين والهاء وما يثلثهما)
(شهو) الشين والهاء والحرف المعتل كلمة واحدة، وهي الشّهوة. يقال: رجلٌ شَهْوانُ، وشيءٌ شَهِيّ.
(شهب) الشين والهاء والباء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على بياض في شيءٍ من سواد، لا تكون الشُّهبةُ خالصةً بياضاً. ومن ذلك الشُّهبة في الفرَس، هو بياضٌ يخالطُهُ سَواد. ويقال كَتِيبةٌ شَهباء، إِذا كانت عِليتُها بياضَ الحديد، ويقال لليوم ذي البرد والصُّرَّاد([1]): أشهبُ، والليلة الشّهباءُ.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٥٦٧- الشهود والشهادة: الحضور مع المشاهدة؛ إما بالبصر، أو بالبصيرة، وقد يقال للحضور مفردا قال الله تعالى: ﴿عالم الغيب والشهادة﴾ [السجدة/6]، لكن الشهود بالحضور المجرد أولى، والشهادة مع المشاهدة أولى؛ ويقال للمحضر: مشهد، وللمرأة التي يحضرها زوجها مشهد، وجمع مشهد: مشاهد، ومنه: مشاهد الحج، وهي مواطنه الشريفة التي يحضرها الملائكة والأبرار من الناس. وقيل مشاهد الحج: مواضع المناسك. قال تعالى: {ليشهدوا منافع
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٥٢ش ه د
شهدته وشاهدته وشوهدت منه حال جميلة.
ومجلس مشهود.
وكلمته على رءوس الأشهاد وهم شهودي وشهدائي.
والله يشهد لي ولا أستشهده كاذباً وهو من أهل المشهد والمشاهد وشهدت بكذا وشهدت عليه وأشهدني فلان " والله على كل شيء شهيد " وقتل شهيداص واستشهد ورزق الشهادة وهو من الشهداء وامرأة مشهد: خلاف مغيبة وقد يقال مشهدة ومغيبة ومشهد ومغيب.
وللفرس غائب وشاهد أي جرى غائب مصون وشاهد مبذول كما
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٣٬٥٠٦من أَسماء الله عز وجل: الشهيد. قال أَبو إِسحق: الشهيد من أَسماء الله الأَمين في شهادته. قال: وقيل الشهيدُ الذي لا يَغيب عن عِلْمه شيء. والشهيد: الحاضر. وفَعِيلٌ من أَبنية المبالغة في فاعل فإِذا اعتبر العِلم مطلقاً، فهو العليم، وإِذا أُضيف في الأُمور الباطنة، فهو الخبير، وإِذا أُضيف إِلى الأُمور الظاهرة، فهو الشهيد، وقد يعتبر مع هذا أَن يَشْهَدَ على الخلق يوم القيامة. ابن سيده: الشاهد العالم الذي
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٨٨* ش ه د * * الشَّهادةُ * خبر قاطع تقول * شَهِدَ * على كذا من باب سلم وربما قالوا * شَهْدَ * الرجل بسكون الهاء تخفيفا وقولهم أشهد بكذا أي أحلف و * المُشاهَدةُ * المعاينة و * شَهِدَهُ * بالكسر * شُهودا * أي حضره فهو * شَاهِدٌ * وقوم * شُهُودٌ * أي حضور وهو في الأصل مصدر و * شُهَّدٌ * أيضا مثل راكع ورُكَّعٌ و * شَهِد * له بكذا أي أدى ما عنده من الشهادة فهو * شَاهِدٌ * والجمع * شَهْدٌ * مثل صاحب
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٨٦٢الشهأدة خبر قاطع، كذا في اللسأن، والأساس. وقد شهد الرجل على كذا، كعلم وكرم شهدا وشهادة، وقد تسكن هاؤه للتخفيف عن الأخفش. قال شيخنا: لن الثلاثي الحلقي العين الذي على فعل بالضم، أو فعل بالكسر، يجوز تسكين عينه تخفيفا مطلقا، كما في الكافية المالكية والتسهيل وشروحهما، وغيرها، بل جوزوا في ذلك أربع لغات: شهد، كفرح، وشهد، بسكون الهاء مع فتح الشين، وشهد، بكسرها أيضا مع سكون الهاء، وشهد بكسرتين، وأنشدوا:
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٦٩٣شَهِدَ
1 شَهِدَ ذ , (S, A, Mgh, L, Msb, K,) aor. شَهَدَ ; (K;) and شَهُدَ, aor. شَهُدَ ; (K;) also pronounced and written شَهْدَ, (Akh, S, K,) and شِهْدَ, and شِهِدَ, accord. to a rule applying to all verbs of the measure فَعِلَ of which the medial radical letter is a faucial; (MF;) inf. n. شَهَادَةٌ (S, A, Mgh, L, Msb, K) and شهد; (TA;) [there written without any syll. sign, and not found by me
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٣٧شَهِدَ
شَهِدَ A ( n. ac. شَهَاْدَة 22t )
a. [ 'Ala ], Bore witness, testimony to; attested; testified to.
b. [ 'Ala ], Gave evidence, witnessed, testified agaist ( a person ).
c. [ Bi ], Testified, swore to, affirmed by oath; swore by.
d. [ La ], Made a deposition in favour of, supported by his testimony.
e. ( n. ac. شُهُوْد 27 ), Witnessed, was present at, saw.
شَاْهَدَ
شَاْهَدَ III
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٣٬٤٧٧شَهِدَ - يَشْهَدُ - شَهَادَة - شَاهِد - شَاهِدِيْن – شَهِيْد - شُهَدَاء – شَهِد- شُهُوْد - مَشْهُوْد - مَشْهَد - أَشْهَدَ – يُشْهِدُ - مُشْهَد - أَشْهَاد - اسْتَشْهَدَ – يَسْتَشْهِدُ
الجمعة, 11 شباط/فبراير 2011 06:27
شَهِدَ – يَشْهَدُ + كائن + شيئاً: يحضر ويبقى موجوداً في مكان أو شأن أو أمر للتفاعل والتأثر بما فيه: يحضر ويتواجد ليعي ويعلم وينظر ويرى ويبصر ويعلم شيئاً عن شيء
الصيغ(٧٦)
- شَهِيدًاŞahit(فَعِيلًا)×٢٠
- شَهِيدٌŞahit(فَعِيلٌ)×١١
- شُهَدَاءَŞahitler(فُعَلَاءَ)×١٠
- وَالشَّهَادَةِVe görülebilen(وَالْفَعَالَةِ)×١٠
- الشَّاهِدِينَŞahitler(الْفَاعِلِينَ)×٦
- شَهِدَŞahit oldu(فَعِلَ)×٤
- شَهِدْنَاŞahit olduk(فَعِلْنَا)×٤
- يَشْهَدُŞahit olur(يَفْعَلُ)×٤
- يَشْهَدُونَŞahit olurlar(يَفْعَلُونَ)×٤
- شَاهِدًاŞahit(فَاعِلًا)×٣
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٥٦ (الإجمالي: ٣٩٣)
- كفي
الآيات المشتركة: ١٠ · “Dengi” demektir
- أله
الآيات المشتركة: ٧٠ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- كون
الآيات المشتركة: ٥٠ · Kevn, tepe demektir
- غيب
الآيات المشتركة: ١١ · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
- جلد
الآيات المشتركة: ٥ · Culud deri demektir
- كتب
الآيات المشتركة: ١٩ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
- عدل
الآيات المشتركة: ٦ · Denk tutuyorlar
- رسل
الآيات المشتركة: ٢٢ · Saçak demektir
- ربع
الآيات المشتركة: ٥ · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir
- علم
الآيات المشتركة: ٢٩ · Dağın sivri noktası demektir
- بين
الآيات المشتركة: ٢١ · Beyn topraktaki yarık demektir
- فيض
الآيات المشتركة: ٣ · Akın
الآيات التي ورد فيها(١٢٣)
… وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ …
Şahit
وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا
Şahit
فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا
Şahit
وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيدًا
Şahit
مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا
Şahit
وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا
Şahit
لَكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا
Şahit
… بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ …
Şahit
فَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ
Şahit
وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ
Şahit
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شهد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حضر, علم, بصر, عرف |
| Zıt Kök | غيب |
| Çekirdek Özet 1 | Bir olayın veya nesnenin yanında bizzat hazır bulunmak, peteğinden henüz ayrılmamış saf bal berraklığında şüphe barındırmayan kesin bilgiye ulaşmak |
| Çekirdek Özet 2 | Varlığın duyulur ve müşahede edilebilir alanında hakikati idrak edip bunu sözlü, fiilî veya hukuki ikrarla bildirmek; gaybın karşıtı olarak görünen alem |
| Çekirdek Özet 3 | Bilginin sadece zihinsel bir tasavvurda kalmayıp somut delille doğrulanması, adaletin gerçekleşmesinde bağlayıcı ve objektif bir ölçüt teşkil etmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel gözle görmeye indirgeyerek zihinsel, belgesel ve vicdani kesinliği dışlamak veya şehadeti yalnızca savaşta ölmekle sınırlandırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شه | Açığa çıkma, şiddetli arzu veya sesle dışa vurma, gizlilikten kurtulup belirginleşme (شهب, شهر, شهق, شهو) | د | Açığa çıkış hareketine kapı, sınır ve süreklilik kazandırarak olguyu hazır bulunulan ve tescil edilen kesin bir bilgiye dönüştürmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Bir konuyu şüphelerden ayırma, keskin bir biçimde netleştirme ve zihinde tam bir kavrayış sağlama işlevini temsil eder. |
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | Varlığın veya olayın gizlilik perdesini yırtarak apaçık ortaya çıkmasını ve doğrudan fark edilmesini simgeler. |
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Elde edilen kesin bilginin ve hazır bulunuşun dış dünyaya açılması, başkalarına bildirilmesi ve hukuki eşikten geçmesi hareketini gösterir. |
| شهد | Keskinleşen ve açığa çıkan bir hakikatin eşikten geçerek ilan edilmesi | Olayın yanında hazır bulunarak elde edilen berrak ve şüphesiz bilginin, dışa vurulup belgelenmesi ve tescil edilmesidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Petekte mumundan henüz süzülmemiş, tortusuz ve katıksız saf bal; ayrıca doğum anında yavrunun başı üzerinde beliren berrak doğum sıvısı ve doğum mahallindeki taze izler. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ bir beytinde şahidi dil, ilahi şahidi ise melek anlamında kullanarak bu kavramın tanıklık ve bildirme boyutunu işlemiştir: فلا تحسبني كافرا لك نعمة / على شاهدي يا شاهد الله فاشهد |
| Erken Arapça kullanım | Bir mecliste veya olay yerinde hazır bulunmak; devenin doğum emarelerini bizzat görmek; bir kimsenin lehine veya aleyhine bildiğini dosdoğru aktarmak. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça شهد kökü, merkezi Sami dilleri havzasında hazır bulunma, tanıklık etme ve ikrar bildirme dairesinde köklü bir geçmişe sahiptir. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde tanıklık ve şahitlik kavramı ağırlıklı olarak עוד kökünün türevleriyle ifade edilirken, Arapçada شهد kökü hazır bulunma ile saf ve katıksız bilginin açığa vurulmasını birleştiren özgün bir morfolojik ve anlamsal alan inşa etmiştir. Kökün en ilksel katmanında yer alan petek balı ve doğum sıvısı imgeleri, olayın herhangi bir yabancı unsur karışmaksızın doğrudan ve taze biçimde idrak edilmesini temsil eder. Fonetik açıdan kök, iç patlamalı bir açığa çıkış ile kapalı bir sınır harfini bir araya getirerek, zihinsel kesinliğin toplumsal ve hukuki bir ikrara dönüşmesini sağlar. Bu semantik gelişme, kökün hem gözle görmeyi hem de doğrudan müşahedeye dayalı kesin delili içerecek şekilde genişlemesine imkân tanımıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شهد kökünün saf bal ve doğum izi anlamından hazır bulunma ve kesin bilgiye geçişi | Katışıksız olanın müşahedesi, zamanla bir duruma bizzat tanık olmaya ve bunu dille ikrar etmeye evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Merkezi Sami dallarında hazır bulunma, doğrulama ve hukuki beyan kökleriyle kesişim | Kuzeybatı Sami dillerindeki paralel hukuki işlevlerin Arapçada özgün bir kök çatısı altında toplanmasıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik dil ailesinde duyusal algının kesinliğe dönüşmesi kalıpları | Duyulur dünyadaki algının tescil ve beyan edilmesi süreçleriyle kavramsal benzerlik taşır. | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شهد | Anlamlı | Hazır bulunmak, görmek, bildirmek | Bir olayın yanında bulunmak, kesin bilgi edinmek ve bunu açıklamak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| شده | Anlamlı | Dehşete kapılmak, aklı başından gitmek | Beklenmedik bir durum karşısında zihnin şaşırıp meşgul olması. | Kur'an'da geçmez; algının sarsılması boyutunda zıtlık taşır. |
| هشد | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| هدش | Anlamlı | Köpekleri kışkırtmak, sürmek | Bir şeyi harekete geçirmek, birbirine düşürmek veya kışkırtmak. | Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'mel kaydedilmiştir. |
| دشه | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| دهش | Anlamlı | Hayrete düşmek, şaşırmak | Ansızın gelen bir etkiyle aklın donakalması ve algının duraksaması. | Kur'an'da geçmez; kesin bilginin zıddı olan şaşkınlık hali. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شهد | Merkez | Hazır bulunma, müşahede ve kesin bildirim | Bilgiye bizzat vakıf olup bunu ikrar etmeyi ve tescillemeyi ifade eder. | Fiziksel ve zihinsel hazır bulunuş ile beyanın birleştiği tam durumdur. |
| حضر | Komşu | Bir mekânda bulunmak | حضر sadece bedenen orada bulunmayı anlatırken, شهد idrak ve ikrarı da içerir. | Mekânsal yakınlık öne çıkar; bilginin tescili şart değildir. |
| علم | Komşu | Bilgi sahibi olmak | علم zihinsel bilmeyi kapsarken, شهد bilginin algılanan kesinliğini ve bildirimini vurgular. | Genel bilme eylemidir; hazır bulunma zorunluluğu barındırmaz. |
| بصر | Komşu | Gözle görmek, fark etmek | بصر salt optik görmeyi ve basireti anlatır; شهد ise bilginin ikrar ve tescil boyutunu taşır. | Görme eyleminin kendisine odaklanır; hukuki veya ahlaki tescil içermez. |
| عرف | Komşu | Tanımak, ayırt etmek | عرف alametler üzerinden kavramayı ifade ederken, شهد doğrudan tanıklığı hedefler. | Önceden bilinen bir izin yeniden fark edilmesidir. |
| غيب | Zıt | Gizli kalmak, kaybolmak, görünmemek | Gözden ve duyulardan uzak kalmayı, hazır bulunmamayı ve perdelenmeyi anlatır. | شهد kökünün hem varlıksal hem de bilgisel olarak tam zıddıdır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شهد | Hazır bulunmak, kesin bilmek, ikrar etmek | Hem fiziksel veya zihinsel mevcudiyeti hem de bilginin tescilini bir arada tutar. | Kesin |
| Latince | Testari, Videre, Praesens esse | Tanıklık etmek, görmek, hazır bulunmak | Testari hukuki ikrarı, praesens esse hazır bulunmayı karşılar; tek kökte birleşmezler. | Güçlü |
| İngilizce | Witness, Attest, Be present | Tanıklık etmek, doğrulamak, hazır bulunmak | Witness hem şahidi hem şahitliği karşılar ancak saf bilgi boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Almanca | Bezeugen, Anwesend sein | Şahitlik etmek, hazır bulunmak | Bezeugen beyan ve kanıt yönünü öne çıkarır; duyusal alem karşılığını tam vermez. | Güçlü |
| Fransızca | Témoigner, Constater, Être présent | Tanıklık etmek, tespit etmek, mevcut olmak | Constater durumu tespit etmeyi, témoigner ise bunu başkasına beyan etmeyi karşılar. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire de la langue française.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Bizzat hazır bulunmak | Bir olayın veya zaman diliminin içinde fiilen yer almak | Ramazan ayına erişmek veya bir hükmün infazında hazır bulunmak (Bakara 2:185, Nûr 24:2). |
| İkrar ve itiraf etmek | Hakikati diliyle tasdik edip kabul ettiğini beyan etmek | Misak bağlamında insanın kendi yaratılış hakikatini ikrar etmesi (Âl-i İmrân 3:18, A‘râf 7:172). |
| Hukuki tanıklık | Yargılama ve akit süreçlerinde adaleti temin eden beyan | Borçlanma, vasiyet ve ceza davalarında adil şahitlik yapılması (Bakara 2:282, Mâide 5:106, Nûr 24:4). |
| İlim ve mutlak vukufiyet | Gizli hiçbir şey kalmaksızın her şeyi apaçık bilmek | Allah'ın her şeye hakkıyla tanık olması ve hiçbir şeyin O'ndan gizlenememesi (Nisâ 4:166, Hac 22:17). |
| Şehadet alemi (Görünen alem) | Duyularla ve akılla tecrübe edilebilen varlık alanı | Gayb kavramının zıddı olarak yaratılmışların idrak sahasında yer alan alem (En‘âm 6:73, Tevbe 9:94). |
| Hakikate model olmak | İnancı hayatıyla temsil edip insanlığa numune teşkil etmek | Peygamberin ve ümmetin insanlar üzerinde adalet ve hakikat örneği olması (Bakara 2:143, Hac 22:78). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tevhid ikrarı ve Allah'ın eş-Şehîd ismi | Şehadet kelimesinin imandaki kurucu rolü ile ilahi ilmin zahir nesnelere taalluk etmesi tartışılmıştır. | Bilgi ve ikrarın tam bir kesinlik ve şüphesizlik düzeyine ulaşması. |
| Fıkıh | Yargılama usulü ve ispat hukuku | Şahidin adaleti, tanıklığın şartları, kadınların ve gayrimüslimlerin şahitliği ile hakların ispatı ele alınır. | Hukuki bağlayıcılığı olan, hakikati tescil edici tarafsız beyan. |
| Tefsir | Gayb-şehadet karşıtlığı ve ümmetin şahitliği | Görünür alem ile görünmeyen alem ayrımı ve müminlerin insanlığa karşı yüklendiği temsil vazifesi işlenir. | Varlığın idrak edilebilir alanı ve tarihe ahlaken yön veren numunelik. |
| Hadis | Şehadet mertebesi ve yalan şahitlik | Canını hakikat uğruna feda edenlerin fazileti ile sahte tanıklığın en büyük günahlardan sayılması öne çıkar. | Hakikatin can pahasına savunulması ve gerçeğin tahrif edilmesine karşı kesin yasak. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve inanç sistemi | Şehadet kelimesi ve tevhidi tescil | İnancın zihinsel kabullenişten çıkıp açık beyana dönüşmesi | İmanın varlığı, kişinin hakikate bizzat tanıklık edip bunu ikrar etmesiyle meşruiyet kazanır. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve metodoloji | Doğrulanabilir gözlem ve sağlam veri | Şüphenin giderilerek kesin bilginin inşa edilmesi | İlim, zan ve tahminle değil; hazır bulunma, belgeleme ve müşahedeye dayalı verilerle üretilir. | Kesin |
| Siyasi | Toplumsal adalet ve kamu düzeni | Hukuki denetim ve kamu şahitliği | Otoritenin ve yargının keyfî uygulamalarının engellenmesi | Yargı kararları ve yönetsel süreçler adil şahitlerin denetimine ve objektif tescile açık olmalıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Akitler ve mülkiyet hukuku | Sözleşmelerin kayıt ve tescil altına alınması | Güven ortamının tesisi ve mülkiyet uyuşmazlıklarının önlenmesi | Ticari işlemlerin şahitler huzurunda yapılması, ekonomik güveni ve piyasa istikrarını sağlar. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kuantum fiziğinde gözlemci etkisi ve ölçüm problemi | Bir sistemin belirsizlik halinden çıkıp somut bir duruma çökmesi, bir gözlemcinin veya dedektörün mevcudiyetiyle gerçekleşir; tıpkı bilginin şuhud ile kesinleşmesi gibi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuk sosyolojisinde ispat ve tescil kuramı | Toplumsal ilişkilerin ve sözleşmelerin kurumsal geçerlilik kazanması, tarafsız üçüncü tarafların gözlemi ve resmi kayıt altına almasıyla mümkündür. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece optik görmeye indirgenmesi ya da şehitlik kavramının yalnızca silahlı çatışmada can vermeye sıkıştırılması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | شهد kökü, zihinsel kavrayış, yazılı belge, fıtrî bilinç, objektif delil ve ahlaki temsiliyet gibi bütün kesin bilgi ve model olma alanlarını kuşatır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Görme şartı aranarak belgesel delillerin hafife alınması veya şahitliğin toplumsal-ahlaki sorumluluk boyutunun terk edilip sadece ölümle ilişkilendirilmesi. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın bilgi felsefesini, iman tanımını ve adalet sistemini kuran anahtar köklerden biridir; gayb ile şehadet arasındaki ontolojik dengeyi kurar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Tevhid ikrarı ve misak ayetlerinde, borçlanma ve adalet emirlerinde, ahiret hesaplaşmasını anlatan ve Peygamberin konumunu belirleyen pasajlarda temeldir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İmanın körü körüne bir taklit olduğu zannını yıkarak onun kesin bilgi ve müşahedeye dayanması gerektiğini gösterir; adaletin sadece niyete değil, somut şahitliğe bağlı olduğunu vurgular. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamPetekten süzülmemiş saf ve berrak balın hiçbir katkı maddesi barındırmaması; doğum anında yavrunun üzerinde veya mahallinde beliren açık ve taze izler.
- Soyut anlamBir durum veya olayın yanında hazır bulunarak şüpheden arınmış kesin bilgiye ulaşmak, bu bilgiyi sözle, yazıyla veya fiille açıkça ikrar edip belgelemek.
- Sistematik karşılıkEpistemolojide doğrulanabilir kesin kanıt; hukukta adaletin tesisi için gerekli nesnel şahitlik ve tescil; teolojide ise gaybın karşıtı olan gözlemlenebilir varlık sahası.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde bir olayın veya nesnenin yanında hazır bulunmayı, elde edilen saf ve şüphesiz epistemik bilgiyi temsil eder. Bu iki kümenin kesişimi olan durum şuhud halini yani değerini oluşturur. Bu durum tek yönlü bir gerektirmeyle toplumsal ve kurumsal alana aktarılır; burada hukuki ve ahlaki ikrarı veya yargıyı, ise söz konusu hakikatin açıkça tescil ve beyan edilmesini gösterir. Böylece içsel kesinlik, dışsal bir ölçüte ve bağlayıcı bir modele dönüşür.